Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 160

तावद्दिव्यविमानस्थः शिखण्डी गणनायकः । गच्छन्खे ददृशे कन्यां रूपौदार्य्यसमाकुलाम्

tāvaddivyavimānasthaḥ śikhaṇḍī gaṇanāyakaḥ | gacchankhe dadṛśe kanyāṃ rūpaudāryyasamākulām

Da nun sah Śikhaṇḍī, der Anführer der Gaṇas, der in einem göttlichen Vimāna saß und durch den Himmel zog, das Mädchen, übervoll an Schönheit und jugendlichem Glanz.

tāvatthen; so long
tāvat:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottāvat (अव्यय/प्रातिपदिक)
Formअव्यय (काल/परिमाणवाचक) = indeclinable (temporal/extent: 'so long/then')
divya-vimāna-sthaḥsituated in a divine aerial car
divya-vimāna-sthaḥ:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootdivya (प्रातिपदिक) + vimāna (प्रातिपदिक) + stha (कृदन्त; √sthā (स्था) + क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त 'स्थ' = 'standing/being in'; समासः: दिव्यविमाने स्थितः (locative-tatpuruṣa)
śikhaṇḍīŚikhaṇḍī
śikhaṇḍī:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootśikhaṇḍin (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; नाम
gaṇa-nāyakaḥleader of the gaṇas
gaṇa-nāyakaḥ:
Apposition (समानााधिकरण)
TypeNoun
Rootgaṇa (प्रातिपदिक) + nāyaka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः: गणानां नायकः
gacchanwhile going
gacchan:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial participle/क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Root√gam (गम्) (धातु) + शतृ (वर्तमान कृदन्त)
Formवर्तमानकालिक कृदन्त (शतृ), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; 'going' (simultaneous action)
khein the sky
khe:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootkha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन
dadṛśesaw
dadṛśe:
Kriyā (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Root√dṛś (दृश्) (धातु)
Formलिट् (परोक्सभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद
kanyāma maiden
kanyām:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootkanyā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
rūpa-udārya-samākulāmfilled with beauty and generosity/nobility
rūpa-udārya-samākulām:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootrūpa (प्रातिपदिक) + udārya (प्रातिपदिक) + samākula (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; समासः: रूपेण उदार्येण च समाकुला (समाहार/तत्पुरुष-भाव)

Narrator (Purāṇic narrator within Prabhāsa-kṣetra Māhātmya context)

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Scene: A divine aerial car glides across the sky; Śikhaṇḍī, gaṇa-leader with distinctive crest/peacock-feather-like adornment, looks down and beholds the radiant maiden in the garden below.

Ś
Śikhaṇḍī
G
gaṇa (Śiva’s attendant)
V
vimāna
K
kanyā (maiden)

FAQs

In Purāṇic sacred geography, divine beings witness human conduct; beauty becomes a test that must be governed by humility and dharma.

Prabhāsa-kṣetra, portrayed as a realm where the divine retinue (Gaṇas) moves and intervenes to uphold dharma.

None directly; the verse introduces the agent (Gaṇa-nāyaka) who will enforce moral order.