Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 69

अथापश्यत स्वप्नान्ते प्राप्तं पर्युषितं नरम् । दीनवाक्यं परिक्लिष्टं निःश्वसन्तं मुहुर्मुहुः

athāpaśyata svapnānte prāptaṃ paryuṣitaṃ naram | dīnavākyaṃ parikliṣṭaṃ niḥśvasantaṃ muhurmuhuḥ

Dann sah er im Traum Paryuṣita als einen Mann erscheinen: mit kläglicher Stimme sprach er, gequält und bedrängt, immer wieder tief seufzend.

athathen
atha:
Sambandha (Discourse connector/निपात)
TypeIndeclinable
Rootatha (अव्यय)
Formअनन्तरार्थक-अव्यय (then)
apaśyatsaw
apaśyat:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootdṛś (धातु)
Formलङ् (Imperfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular)
svapnānteat the end of the dream
svapnānte:
Adhikaraṇa (Time/Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootsvapna + anta (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), सप्तमी (Locative/7th), एकवचन (Singular); षष्ठी-तत्पुरुषः (svapnasya antaḥ)
prāptamarrived, come
prāptam:
Karma (Object qualifier/कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootprāpta (कृदन्त-प्रातिपदिक; √āp + pra)
Formक्त-प्रत्ययान्त (Past passive participle), पुंलिङ्ग (Masculine), द्वितीया (Accusative/2nd), एकवचन (Singular); ‘नरम्’ इति विशेषण
paryuṣitamsojourning/lingering (as a spirit)
paryuṣitam:
Karma (Object qualifier/कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootparyuṣita (कृदन्त-प्रातिपदिक; √vas + pari)
Formक्त-प्रत्ययान्त (Past passive participle), पुंलिङ्ग (Masculine), द्वितीया (Accusative/2nd), एकवचन (Singular); ‘नरम्’ इति विशेषण
narama man
naram:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootnara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), द्वितीया (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)
dīnavākyamspeaking pitiable words
dīnavākyam:
Karma (Object qualifier/कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootdīna + vākya (प्रातिपदिक; समास)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), द्वितीया (Accusative/2nd), एकवचन (Singular); कर्मधारयः (dīnaṃ vākyaṃ yasya/ yathā) — ‘नरम्’ इति विशेषण (acc. neut. as adjectival usage)
parikliṣṭamafflicted, distressed
parikliṣṭam:
Karma (Object qualifier/कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootparikliṣṭa (कृदन्त-प्रातिपदिक; √kliś + pari)
Formक्त-प्रत्ययान्त (Past passive participle), पुंलिङ्ग (Masculine), द्वितीया (Accusative/2nd), एकवचन (Singular); ‘नरम्’ इति विशेषण
niḥśvasantamsighing
niḥśvasantam:
Karma (Object qualifier/कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootniḥśvasat (कृदन्त-प्रातिपदिक; √śvas + nis)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमान-कृदन्त (Present active participle), पुंलिङ्ग (Masculine), द्वितीया (Accusative/2nd), एकवचन (Singular); ‘नरम्’ इति विशेषण
muhuḥagain and again
muhuḥ:
Kriyāviśeṣaṇa (Frequency adjunct/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootmuhuḥ (अव्यय)
Formपुनरावृत्तिवाचक-अव्यय (adverb: repeatedly)
muhuḥrepeatedly
muhuḥ:
Kriyāviśeṣaṇa (Frequency adjunct/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootmuhuḥ (अव्यय)
Formपुनरावृत्तिवाचक-अव्यय (पुनरुक्ति: मुहुः-मुहुः)

Narrator (Īśvara section-frame continues in this adhyāya)

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Listener: null

Scene: Night scene: the brāhmaṇa sleeps; in the dream-space, Paryuṣita appears pale and strained, speaking weakly, repeatedly sighing—an embodied image of obstructed gati.

P
Paryuṣita

FAQs

The suffering of an unsettled departed being is portrayed vividly, prompting compassionate dharmic action by the living.

The narrative belongs to Prabhāsakṣetra Māhātmya; the particular tīrtha is specified later as Haripriya.

An implicit prescription: when the departed appears distressed, one should undertake proper śrāddha and related rites.