Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 9

जातिस्मराः पक्षिणश्च व्याजह्रुर्मानुषीं गिरम् । गंधर्वकिंनरयुगैः सिद्धविद्याधरोरगैः

jātismarāḥ pakṣiṇaśca vyājahrurmānuṣīṃ giram | gaṃdharvakiṃnarayugaiḥ siddhavidyādharoragaiḥ

Dort gab es Vögel, die sich an frühere Geburten erinnerten und menschliche Rede äußerten; und der Ort wurde von Paaren der Gandharvas und Kiṃnaras, von Siddhas, Vidyādharas und Nāgas aufgesucht.

जातिस्मराःremembering former births
जातिस्मराः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootजाति (प्रातिपदिक) + स्मर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (जातिं स्मरन्ति इति)
पक्षिणःbirds
पक्षिणः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपक्षिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्
and
:
Sambandha/Conjunction (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्ययम्; समुच्चयार्थकः
व्याजह्रुःuttered, spoke forth
व्याजह्रुः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवि + आ√हृ (धातु)
Formलिट्-लकारः (परस्मैपदम्, perfect); प्रथम-पुरुषः, बहुवचनम्; धातुः: आ√हृ ‘to utter/bring forth’ (वि-उपसर्गेण)
मानुषीम्human
मानुषीम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootमानुषी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम्
गिरम्speech, voice
गिरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootगिर् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
गन्धर्वकिंनरयुगैःwith pairs of gandharvas and kiṃnaras
गन्धर्वकिंनरयुगैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootगन्धर्व (प्रातिपदिक) + किंनर (प्रातिपदिक) + युग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (करण), बहुवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (गन्धर्व-किंनरयोः युगानि)
सिद्धविद्याधरोरगैःwith siddhas, vidyādharas, and serpents
सिद्धविद्याधरोरगैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootसिद्ध (प्रातिपदिक) + विद्याधर (प्रातिपदिक) + उरग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (करण), बहुवचनम्; समाहार-द्वन्द्वः (सिद्ध-विद्याधर-उरग-समूहः)

Sūta (Lomaharṣaṇa) (deduced)

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Scene: A luminous grove near sacred waters where birds speak like humans, suggesting jāti-smaraṇa; above and around, paired Gandharvas and Kiṃnaras hover with garlands; Siddhas and Vidyādharas appear in the sky; Nāgas are hinted near water or beneath lotuses.

P
Prabhāsa-kṣetra
G
Gandharva
K
Kiṃnara
S
Siddha
V
Vidyādhara
N
Nāga

FAQs

A great tīrtha is a liminal realm where higher beings gather and extraordinary signs appear, indicating intensified spiritual potency.

Prabhāsa-kṣetra, depicted as a sacred domain visited by celestial and semi-divine communities.

No explicit prescription; the verse establishes the exceptional sanctity of the place through miraculous and celestial presence.