Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 2

सावित्र्याः पूर्वभागे तु नातिदूरे व्यवस्थितम् । महर्षिरभवत्पूर्वं मार्कण्डेय इति श्रुतः

sāvitryāḥ pūrvabhāge tu nātidūre vyavasthitam | maharṣirabhavatpūrvaṃ mārkaṇḍeya iti śrutaḥ

Es liegt nicht fern, auf der Ostseite von Sāvitrī. Einst gab es dort einen großen ṛṣi, berühmt unter dem Namen Mārkaṇḍeya.

सावित्र्याःof Sāvitrī
सावित्र्याः:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootसावित्री (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन
पूर्व-भागेin the eastern part
पूर्व-भागे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootपूर्व + भाग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन
तुbut; indeed
तु:
Sambandha (Discourse particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (particle), विरोध/विशेषार्थ
नातिदूरेnot very far (away)
नातिदूरे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootन + अति + दूर (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समास; अव्ययवत् प्रयोग; सप्तमी-अर्थे (locative sense)
व्यवस्थितम्situated; located
व्यवस्थितम्:
Kriya (Result state/क्रिया-फल)
TypeVerb
Rootवि + अव + स्था (धातु)
Formकृदन्त; क्त-प्रत्यय (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
महर्षिःthe great sage
महर्षिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमहर्षि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन
अभवत्was; became
अभवत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
पूर्वम्formerly; earlier
पूर्वम्:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootपूर्वम् (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (temporal adverb)
मार्कण्डेयःMārkaṇḍeya
मार्कण्डेयः:
Karta (Apposition/कर्ता)
TypeNoun
Rootमार्कण्डेय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन
इतिthus; as
इति:
Sambandha (Quotation marker/इति)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; उद्धरण-चिह्न (quotative particle)
श्रुतःwas heard/known (as)
श्रुतः:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formकृदन्त; क्त-प्रत्यय (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन

Śiva (Īśvara)

Tirtha: Sāvitrī (adjacent landmark) / Mārkaṇḍeyeśvara (target shrine)

Type: kshetra

Listener: Mahādevī (Pārvatī)

Scene: A cartographic-ritual vignette: the narrator points out that Mārkaṇḍeyeśvara is not far, to the east of Sāvitrī; a cameo of the ancient sage Mārkaṇḍeya appears as a revered figure, linking place and person.

S
Sāvitrī
M
Mārkaṇḍeya

FAQs

Tīrthas are anchored in the lives of ṛṣis; remembering them sacralizes the pilgrim’s route.

Sāvitrī and the nearby Mārkaṇḍeya-associated site within Prabhāsakṣetra.

A location cue for pilgrims: the site is near, to the east of Sāvitrī.