Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 58

Devanagari script

श्रादभुक्प्रातरुत्थाय प्रकुर्याद्दन्तधावनम् । श्राद्धकर्ता न कुर्वीत दन्तानां धावनं बुधः

Transliteration

śrādabhukprātarutthāya prakuryāddantadhāvanam | śrāddhakartā na kurvīta dantānāṃ dhāvanaṃ budhaḥ

Translation

Wer die śrāddha-Mahlzeit gegessen hat, soll beim morgendlichen Aufstehen die Zahnreinigung vollziehen. Doch der Weise, der das śrāddha selbst darbringt, soll während der śrāddha-Observanz keine Zahnreinigung vornehmen.

Word by Word

• श्रादभुक्: the śrāddha-eater (participant)
• श्रादभुक्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: श्राद्ध + भुज् (धातु) → भुक् (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; उपपद-तत्पुरुषः (श्राद्धं भुङ्क्ते इति)

• प्रातर्: in the morning
• प्रातर्: Kāla-adhikaraṇa (कालाधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: प्रातर् (अव्यय/प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययम् (adverb: ‘in the morning’)

• उत्थाय: having risen
• उत्थाय: Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
• Type: Indeclinable
• Root: उत् + स्था (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययम् (gerund/absolutive), ‘having risen’

• प्रकुर्यात्: should do
• प्रकुर्यात्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + कृ (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्

• दन्तधावनम्: tooth-cleaning
• दन्तधावनम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: दन्त + धावन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (दन्तानां धावनम्)

• श्राद्धकर्ता: the performer of the śrāddha
• श्राद्धकर्ता: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: श्राद्ध + कर्तृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (श्राद्धस्य कर्ता)

• न: not
• न: Pratiṣedha (प्रतिषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-अव्ययम्

• कुर्वीत: should do
• कुर्वीत: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), आत्मनेपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्

• दन्तानाम्: of the teeth
• दन्तानाम्: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: दन्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, षष्ठी-विभक्तिः (Genitive), बहुवचनम्

• धावनम्: washing/cleaning
• धावनम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: धावन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• बुधः: a wise man
• बुधः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: बुध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) (deduced)

Characters & Entities

• Śrāddha

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Ritual roles carry specific disciplines; purity practices vary depending on whether one is the officiant or a participant.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The instruction appears within Prabhāsa-kṣetra Māhātmya; it is a procedural rule rather than a location praise.

What ritualistic prescription is mentioned?

Śrāddha-eater cleans teeth in the morning; the śrāddha-performer refrains from tooth-cleaning during the observance.