Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 14

दौहित्रं खड्गमित्युक्तं ललाटे शृङ्गमस्ति यत् । तस्य शृंगस्य यत्पात्रं तद्दौहित्रमिति स्मृतम्

dauhitraṃ khaḍgamityuktaṃ lalāṭe śṛṅgamasti yat | tasya śṛṃgasya yatpātraṃ taddauhitramiti smṛtam

Man sagt, «Dauhitra» bedeute «khaḍga»—das Tier, das ein Horn auf der Stirn trägt. Das Gefäß, das aus diesem Horn gefertigt ist, wird als «Dauhitra» überliefert.

दौहित्रम्‘dauhitra’ (term)
दौहित्रम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदौहित्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
खड्गम्a sword
खड्गम्:
Predicate Nominative (विधेय)
TypeNoun
Rootखड्ग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; उपमान/समानााधिकरण-विधेय
इतिthus
इति:
Sambandha (Quotative)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण/वाक्य-समाप्ति-सूचक-अव्ययम् (quotative)
उक्तम्is said/called
उक्तम्:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु) + क्त (कृत्) → उक्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्तः (past passive participle), नपुंसकलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘is said/called’
ललाटेon the forehead
ललाटे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootललाट (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्
शृङ्गम्a horn
शृङ्गम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootशृङ्ग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
अस्तिexists/is
अस्ति:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट्-लकारः, प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्
यत्which
यत्:
Sambandha (Relative)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; सम्बन्ध-सूचकं सर्वनाम (relative pronoun)
तस्यof that
तस्य:
Sambandha (Genitive)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्गः, षष्ठी-विभक्तिः (Genitive/6th), एकवचनम्
शृङ्गस्यof the horn
शृङ्गस्य:
Sambandha (Genitive)
TypeNoun
Rootशृङ्ग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्
यत्which
यत्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; सम्बन्ध-सूचकं सर्वनाम
पात्रम्a vessel/receptacle
पात्रम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपात्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
तत्that
तत्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; निर्देश-सर्वनाम (demonstrative)
दौहित्रम्(is) ‘dauhitra’
दौहित्रम्:
Predicate Nominative (विधेय)
TypeNoun
Rootदौहित्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विधेय-समानााधिकरणम्
इतिthus
इति:
Sambandha (Quotative)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण-अव्ययम् (quotative)
स्मृतम्is known/remembered
स्मृतम्:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु) + क्त (कृत्) → स्मृत (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्तः (past passive participle), नपुंसकलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘is remembered/known’

Sūta (Lomaharṣaṇa) to the sages (deduced)

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Scene: A śrāddha setting at Prabhāsa: a brāhmaṇa officiant displays a horn-made ritual vessel labeled ‘dauhitṛa’, explaining its name to attentive pilgrims; nearby are darbha bundles, ghee pot, and a low altar by the sea-breeze.

D
Dauhitra
K
Khaḍga (rhinoceros)
Ś
Śṛṅga (horn)
P
Pātra (vessel)

FAQs

Purāṇic ritual terms often preserve technical meanings; understanding them refines correct śrāddha practice.

Prabhāsakṣetra, where śrāddha traditions are described with precise definitions of ritual items.

‘Dauhitra’ is defined as the horn-vessel associated with the khaḍga (rhinoceros), used among śrāddha sanctifiers.