Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 48

Devanagari script

तं हत्वा गदया विष्णुर्विह्वलं रुधिरोक्षितम् । गृहीत्वा पादयोर्भूमौ निजघानातिरोषितः

Transliteration

taṃ hatvā gadayā viṣṇurvihvalaṃ rudhirokṣitam | gṛhītvā pādayorbhūmau nijaghānātiroṣitaḥ

Translation

Nachdem Viṣṇu ihn mit der Keule niedergestreckt hatte und ihn benommen, vom Blut überströmt sah, packte er ihn an den Füßen und schleuderte ihn in äußerster Wut zu Boden.

Word by Word

• तम्: him
• तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्

• हत्वा: having slain
• हत्वा: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: हन् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय, पूर्वकालः

• गदया: with a mace
• गदया: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: गदा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गः (feminine), तृतीया, एकवचनम्

• विष्णुः: Viṣṇu
• विष्णुः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विष्णु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्

• विह्वलम्: bewildered, helpless
• विह्वलम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: विह्वल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्

• रुधिरोक्षितम्: sprinkled with blood
• रुधिरोक्षितम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: रुधिर + उक्षित (प्रातिपदिक; उक्ष्-धातोः क्त)
• Form: पुंलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्; क्त-प्रत्ययान्त (past participle) 'उक्षित' = sprinkled; षष्ठी-तत्पुरुषः (रुधिरेण उक्षितम्)

• गृहीत्वा: having seized
• गृहीत्वा: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ग्रह् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय, पूर्वकालः

• पादयोः: by the feet / of the feet
• पादयोः: Sambandha (Genitive/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: पाद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, षष्ठी (6th case), द्विवचनम् (dual)

• भूमौ: on the ground
• भूमौ: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: भूमि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गः, सप्तमी (7th case), एकवचनम्

• निजघान: struck down, smote
• निजघान: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: हन् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; उपसर्गः: नि-

• अतिरोषितः: exceedingly enraged
• अतिरोषितः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: अति + रोषित (प्रातिपदिक; रुष्-धातोः क्त)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्; क्त-प्रत्ययान्त; अव्ययीभावः (अति + रोषितः = अत्यन्तं रोषितः)

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) to the sages (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Devī (addressed as 'devi')

Visual Art Cues

Scene: Viṣṇu, blazing with tejas, grips the fallen Vīrabhadra by the feet and hurls him onto the earth; blood spatters the ground; attendants recoil in fear; the battlefield is charged with divine fury.

Characters & Entities

• Viṣṇu
• Gadā (mace)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharma is ultimately upheld by the Lord’s decisive power; surrender leads to protection when forces of disorder prevail.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsakṣetra, whose Māhātmya frames divine deliverance as part of the place’s sacred renown.

What ritualistic prescription is mentioned?

None in this verse.