Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 61

आग्नेय्यां हृदयं न्यस्य ऐशान्यां तु शिरो न्यसेत् । नैरृत्यां तु शिखां चैव कवचं वायुगोचरे

āgneyyāṃ hṛdayaṃ nyasya aiśānyāṃ tu śiro nyaset | nairṛtyāṃ tu śikhāṃ caiva kavacaṃ vāyugocare

Setze das „Herz“-Mantra in den Südosten (Āgneya) und das „Haupt“ in den Nordosten (Aiśānya). In den Südwesten (Nairṛtya) setze die „Śikhā“ (Scheitelzopf) und die „Kavaca“ (Schutzpanzer) in den Bereich des Vāyu, den Nordwesten.

आग्नेय्याम्in the southeast (Agni-direction)
आग्नेय्याम्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootआग्नेयी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; दिक्-नाम (direction)
हृदयम्heart
हृदयम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootहृदय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
न्यस्यhaving placed
न्यस्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootनि-आस्/न्यस् (धातु) + ल्यप् (कृदन्त)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund, ल्यप्), अव्यय; धातु: न्यस् (नि+अस्/आस्), उपसर्ग: नि
ऐशान्याम्in the northeast (Īśāna-direction)
ऐशान्याम्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootऐशानी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; दिक्-नाम (direction)
तुand/then
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (particle), अव्यय
शिरःhead
शिरः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootशिरस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
न्यसेत्should place
न्यसेत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootनि-न्यस् (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; उपसर्ग: नि
नैरृत्याम्in the southwest (Nirṛti-direction)
नैरृत्याम्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootनैरृती (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; दिक्-नाम (direction)
तुand/then
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (particle), अव्यय
शिखाम्topknot / crest
शिखाम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootशिखा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction), अव्यय
एवindeed / also
एव:
Sambandha/Emphasis (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण-निपात (emphatic particle), अव्यय
कवचम्armor (protective sheath)
कवचम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकवच (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
वायुगोचरेin the region of Vāyu (wind-quarter)
वायुगोचरे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootवायुगोचर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; तत्पुरुष: वायोः गोचरः (वायु-सम्बन्धि-स्थान)

Skanda (deduced from Prabhāsa-khaṇḍa māhātmya narrative style)

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Scene: A mandala-like ritual ground marked with directions; the practitioner places mantras into the southeast, northeast, southwest, and northwest quarters, forming a protective circuit around the installed Āditya.

A
Agni
Ī
Īśāna
N
Nirṛti
V
Vāyu

FAQs

Sacred order matters: aligning body-mantras with cosmic directions harmonizes the worshipper with dharmic space.

Prabhāsa-kṣetra, where ritual correctness is presented as part of the kṣetra’s sanctity.

Directional placement (dik-nyāsa) of hṛdaya, śiras, śikhā, and kavaca mantras in specific quarters.