Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 42

Devanagari script

प्लवा मित्रा दुहितरो विद्याधरगणास्तथा । पितरो रक्षसां कन्यास्तथाऽन्या लोकमातरः

Transliteration

plavā mitrā duhitaro vidyādharagaṇāstathā | pitaro rakṣasāṃ kanyāstathā'nyā lokamātaraḥ

Translation

Dort versammelten sich Plavā und Mitrā, ebenso die Töchter, die Scharen der Vidyādhara; die Pitṛs; die Jungfrauen der Rākṣasas; und auch andere Mütter der Welten.

Word by Word

• प्लवाः: Plavas (a class/group)
• प्लवाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: प्लवा (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• मित्राः: Mitrās (a class/group)
• मित्राः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मित्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• दुहितरः: daughters
• दुहितरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दुहितृ (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन (दुहितरः = दुहितराः)

• विद्याधरगणाः: hosts of Vidyādharas
• विद्याधरगणाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विद्याधरगण (प्रातिपदिक) = विद्याधर + गण
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (विद्याधराणां गणाः)

• तथा: also/likewise
• तथा: Sambandha/Avadhāraṇa (linking/also)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)

• पितरः: the Pitṛs (manes)
• पितरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• रक्षसाम्: of the rākṣasas
• रक्षसाम्: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: रक्षस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन

• कन्याः: maidens
• कन्याः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कन्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• तथा: also/likewise
• तथा: Sambandha/Avadhāraṇa (linking/also)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)

• अन्याः: other
• अन्याः: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• लोकमातरः: mothers of the worlds
• लोकमातरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: लोकमातर् (प्रातिपदिक) = लोक + मातृ
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (लोकस्य मातरः)

Speaker

Īśvara (Śiva)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Māhātmya audience

Visual Art Cues

Scene: A panoramic gathering: Plavā and Mitrā (named daughters), airborne Vidyādhara hosts with garlands, solemn Pitṛs receiving water offerings, rākṣasa maidens at the periphery, and luminous Loka-mātṛs presiding like protective mothers.

Characters & Entities

• Plavā
• Mitrā
• Vidyādhara
• Pitṛ
• Rākṣasa
• lokamātaraḥ

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharma links worlds—ancestral powers, celestial hosts, and protective maternal forces converge where sacred action is performed.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsakṣetra, depicted as a multi-realm tīrtha drawing beings connected to ancestors, celestial arts, and cosmic motherhood.

What ritualistic prescription is mentioned?

No direct prescription; by mentioning Pitṛs, the verse implicitly echoes yajña’s ancestral dimension (pitṛ-yajña) within Vedic dharma.