Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 23

श्रीमुखं नाम तद्द्वारं रक्ष्यते मातृभिः प्रिये । वर्षमेकं चतुर्द्दश्यां नियमाद्यस्तु पूजयेत्

śrīmukhaṃ nāma taddvāraṃ rakṣyate mātṛbhiḥ priye | varṣamekaṃ caturddaśyāṃ niyamādyastu pūjayet

Dieses Tor heißt Śrīmukha, Geliebte, und wird von den Müttern (Mātṛkās) bewacht. Wer dort mit strenger Observanz am vierzehnten Mondtag ein volles Jahr lang verehrt—

śrīmukhamthe auspicious-faced (place/name) ‘Śrīmukha’
śrīmukham:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootśrīmukha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (1/2), एकवचन; समासः—कर्मधारय (śrī + mukha)
nāmanamed; called
nāma:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootnāman (प्रातिपदिक)
Formअव्यय; नाम-शब्दः ‘called/namely’ इत्यर्थे (indeclinable particle)
tatthat
tat:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; विशेषण (demonstrative)
dvāramgate; doorway
dvāram:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootdvāra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन
rakṣyateis protected/guarded
rakṣyate:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootrakṣ (धातु)
Formलट्-लकार (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; कर्मणि-प्रयोग (passive)
mātṛbhiḥby the Mothers (Mātṛs)
mātṛbhiḥ:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootmātṛ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3), बहुवचन
priyeO dear one
priye:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootpriya (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (8), एकवचन
varṣamfor a year
varṣam:
Kāla-adhikaraṇa (Time/कालाधिकरण)
TypeNoun
Rootvarṣa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2), एकवचन; काल-परिमाण (duration)
ekamone
ekam:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rooteka (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; विशेषण
caturdaśyāmon the fourteenth lunar day
caturdaśyām:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootcaturdaśī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7), एकवचन; तिथि-नाम
niyamātby observance; according to rule
niyamāt:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootniyama (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (5), एकवचन; ‘rule/observance’
yaḥwho
yaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1), एकवचन; सम्बन्धक (relative pronoun)
tuindeed; but
tu:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formअव्यय; अवधान/विरोधार्थक-निपात (particle)
pūjayetshould worship
pūjayet:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootpūj (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

Skanda (deduced, Prabhāsa Māhātmya narration)

Tirtha: Śrīmukha-dvāra

Type: ghat

Listener: Devī (addressed as priye)

Scene: A sacred gateway labeled Śrīmukha, flanked by fierce yet benevolent Mātṛkās; a devotee stands with folded hands, counting months on a rosary/calendar, indicating year-long caturdaśī worship.

Ś
Śrīmukha (dvāra)
M
Mātṛs (Mother goddesses)

FAQs

Steady, time-bound worship with self-discipline at a sanctified threshold is portrayed as a powerful path to spiritual accomplishment.

The gateway named Śrīmukha in the Arkasthala/Prabhāsa sacred complex, guarded by the Mātṛs.

Worship on caturdaśī (the 14th lunar day) with niyama (disciplined observance) for one year.