Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 24

ततः पूर्वे दिशां भागे चतुर्वक्त्रेण निर्मितम् । तीर्थात्तीर्थं वरं दिव्यं सर्वाश्चर्यमयं शुभम्

tataḥ pūrve diśāṃ bhāge caturvaktreṇa nirmitam | tīrthāttīrthaṃ varaṃ divyaṃ sarvāścaryamayaṃ śubham

Weiterhin, im östlichen Viertel, befindet sich eine heilige Furt, errichtet vom Viergesichtigen (Brahmā) — ein göttliches Tīrtha, das beste unter den Tīrthas, ganz voller Wunder und Heil.

ततःfrom there; thereafter
ततः:
Apadana/Sequence (Source/sequence marker)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; अपादानार्थक/क्रमवाचक (from there/thereafter)
पूर्वेin the east
पूर्वे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootपूर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन (Singular)
दिशाम्of the directions
दिशाम्:
Shashthi-sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootदिश् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), बहुवचन (Plural)
भागेin the region/part
भागे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootभाग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन (Singular)
चतुर्वक्त्रेणby the four-faced one (Brahmā)
चतुर्वक्त्रेण:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootचतुर् + वक्त्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन (Singular); समासः—चत्वारि वक्त्राणि यस्य (द्विगु/संख्यासमास)
निर्मितम्constructed/created
निर्मितम्:
Visheshana (Predicate qualifier)
TypeAdjective
Rootमा (धातु) + निर् उपसर्ग + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle/क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom./Acc. 1st/2nd), एकवचन (Singular)
तीर्थात्from a tīrtha
तीर्थात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative/5th), एकवचन (Singular)
तीर्थम्a tīrtha
तीर्थम्:
Karta/Karma (contextual)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom./Acc. 1st/2nd), एकवचन (Singular)
वरम्excellent
वरम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootवर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom./Acc. 1st/2nd), एकवचन (Singular)
दिव्यम्divine
दिव्यम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootदिव्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom./Acc. 1st/2nd), एकवचन (Singular)
सर्वाश्चर्यमयम्full of all wonders
सर्वाश्चर्यमयम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व + आश्चर्य + मय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom./Acc. 1st/2nd), एकवचन (Singular); समासः—सर्वैः आश्चर्यैः मयम् (तत्पुरुष)
शुभम्auspicious
शुभम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootशुभ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom./Acc. 1st/2nd), एकवचन (Singular)

Śiva (Īśvara/Maheśvara)

Tirtha: Brahmakuṇḍa (implied; named explicitly in v.26)

Type: kund

Scene: In the eastern quarter, a radiant sacred ford/kuṇḍa appears as if newly consecrated by four-faced Brahmā—lotus-born, with Vedic aura—its waters shimmering with auspicious, wondrous signs.

B
Brahmā (Caturvaktra)
T
Tīrtha
P
Prabhāsa

FAQs

The Purāṇa legitimizes pilgrimage by linking a tīrtha’s sanctity to divine establishment (here, Brahmā) and its auspicious, wonder-filled power.

An eastern tīrtha of Prabhāsa said to be established by Brahmā; its specific name is clarified immediately after as Brahmakuṇḍa.

No prescription here; it introduces the tīrtha’s divine origin and excellence.