Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 5

कदाचित्समनुप्राप्ते दुर्भिक्षे कालपर्ययात् । ऋषयश्च महादेवि क्षुधाक्रान्ता विचेतसः

kadācitsamanuprāpte durbhikṣe kālaparyayāt | ṛṣayaśca mahādevi kṣudhākrāntā vicetasaḥ

Einst, durch eine Wendung der Zeit, brach eine Hungersnot aus; und die Weisen, o Große Göttin, wurden vom Hunger überwältigt, bekümmert und verwirrt im Geist.

कदाचित्once; at some time
कदाचित्:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootकदाचित् (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक (at some time)
समनुप्राप्तेwhen (it) had arrived; upon the occurrence
समनुप्राप्ते:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootसम्-अनु-प्र-आप् (धातु)
Formकृदन्त (क्त-प्रत्यय, PPP); सप्तमी, एकवचन; नपुंसक/पुं-सम्भाव्य (locative absolute sense)
दुर्भिक्षेin famine
दुर्भिक्षे:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootदुर्भिक्ष (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन (loc sg)
कालपर्ययात्due to the change of time
कालपर्ययात्:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootकाल-पर्यय (प्रातिपदिक; काल + पर्यय)
Formतत्पुरुष-समास; पुल्लिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन (abl sg)
ऋषयःsages
ऋषयः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootऋषि (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन (nom pl)
and
:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
महादेविO great goddess
महादेवि:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमहादेवी (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास; स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
क्षुधाक्रान्ताःovercome by hunger
क्षुधाक्रान्ताः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootक्षुधा-आक्रान्त (प्रातिपदिक; क्षुधा + आक्रान्त)
Formतत्पुरुष-समास (तृतीया: क्षुधया आक्रान्ताः); कृदन्त (क्त, PPP); पुल्लिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन (agreeing with ऋषयः)
विचेतसःbewildered; senseless
विचेतसः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootवि-चेतस् (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन (nom pl; ‘without sense’)

Īśvara (Śiva)

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Listener: Mahādevī (Pārvatī)

Scene: A bleak famine scene: parched land, empty granaries; a group of sages, thin and weary, move with difficulty, faces drawn by hunger and confusion.

Ṛṣis (sages)
M
Mahādevī (Pārvatī)
K
Kāla (time)
D
Durbhikṣa (famine)

FAQs

Even sages face worldly trials; dharma is revealed through responses to crisis and scarcity.

The verse sets the narrative context that will culminate in the Māhātmya of Akṣamāleśvara in Prabhāsa-kṣetra.

None; it describes the onset of famine and the sages’ hardship.