Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 15

हेमन्ते ताम्रवर्णस्तु शिशिरे लोहितो रविः । एवं वर्णविशेषेण ध्यायेत्सूर्यं यथाक्रमम्

hemante tāmravarṇastu śiśire lohito raviḥ | evaṃ varṇaviśeṣeṇa dhyāyetsūryaṃ yathākramam

In der Hemanta-Zeit meditiere man die Sonne kupferfarben, und in Śiśira den Ravi rot. So soll man Sūrya in diesen besonderen Farbgestalten in der rechten Reihenfolge der Jahreszeiten betrachten.

हेमन्तेin winter (hemanta)
हेमन्ते:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootहेमन्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; कालाधिकरण
ताम्रवर्णःcopper-colored
ताम्रवर्णः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootताम्र (प्रातिपदिक) + वर्ण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘ताम्र-वर्ण’ = ‘ताम्रः वर्णः यस्य’ (कर्मधारय, विशेषण)
तुbut, indeed
तु:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय (निपात), विरोध/विशेषार्थक (but/indeed)
शिशिरेin late winter (śiśira)
शिशिरे:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootशिशिर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; कालाधिकरण
लोहितःreddish
लोहितः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootलोहित (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (रवेः)
रविःthe Sun (Ravi)
रविः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootरवि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सूर्यपर्याय
एवम्thus, in this way
एवम्:
Sambandha (Manner/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय (प्रकारवाचक), ‘एवम्’ = ‘इस प्रकार’
वर्णविशेषेणby the particular color
वर्णविशेषेण:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootवर्ण (प्रातिपदिक) + विशेष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; ‘वर्ण-विशेष’ = ‘वर्णस्य विशेषः’ (षष्ठी-तत्पुरुष)
ध्यायेत्should meditate upon
ध्यायेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootध्यै (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
सूर्यम्the Sun
सूर्यम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसूर्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
यथाक्रमम्in due order, sequentially
यथाक्रमम्:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय) + क्रम (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समास, अव्यय; अर्थे ‘क्रमानुसारम्’

Narratorial instruction within the Prabhāsakṣetra Māhātmya (context: Śiva’s teaching continues in this passage)

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Listener: Sages/devotees (contextual)

Scene: Continuation of the seasonal wheel: Hemanta with copper dawn/dusk glow; Śiśira with crisp red sun over cool landscape; a devotee seated facing east, hands in añjali, counting breath with the seasons.

S
Sūrya
R
Ravi

FAQs

Devotion becomes steadier when worship adapts to sacred time-cycles; Sūrya is contemplated through season-appropriate forms.

Prabhāsakṣetra (Prabhāsa), presented in the Skanda Purana as a foremost sacred landscape for merit-bearing worship.

Seasonal dhyāna: meditate on the Sun with prescribed colors for Hemanta and Śiśira, following the proper sequence.