Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 65

Devanagari script

ततस्त्रैलोक्यवृत्त्यर्थं मही सस्यानि सूयते । सस्योपयोगात्संहृष्टा जुह्वत्याहुतिभिर्द्विजाः

Transliteration

tatastrailokyavṛttyarthaṃ mahī sasyāni sūyate | sasyopayogātsaṃhṛṣṭā juhvatyāhutibhirdvijāḥ

Translation

Dann lässt die Erde zum Unterhalt der drei Welten Saaten und Ernten hervorgehen. Erfreut über den Nutzen dieser Gaben bringen die Zweimalgeborenen (dvija) im Opfer oblationen dar.

Word by Word

• ततः: then/thereupon
• ततः: Kāla/Sequence adjunct
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; अपादान/क्रमवाचक (thereupon/from that)

• त्रैलोक्यवृत्त्यर्थम्: for the sustenance of the three worlds
• त्रैलोक्यवृत्त्यर्थम्: Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
• Type: Noun
• Root: त्रैलोक्य (प्रातिपदिक) + वृत्ति (प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; समासः—त्रैलोक्यस्य वृत्तिः तस्य अर्थः (षष्ठी-तत्पुरुष, बहुपद)

• मही: the Earth
• मही: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मही (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

• सस्यानि: crops/grains
• सस्यानि: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सस्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), बहुवचन

• सूयते: produces
• सूयते: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सू (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; आत्मनेपद; कर्मणि/भावे प्रयोग

• सस्योपयोगात्: from the use of the crops
• सस्योपयोगात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: सस्य (प्रातिपदिक) + उपयोग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन; समासः—सस्यस्य उपयोगः (षष्ठी-तत्पुरुष)

• संहृष्टाः: delighted
• संहृष्टाः: Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: संहृष्ट (कृदन्त; √हृष्)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; भूतकृदन्त (क्त)

• जुह्वति: offer (into fire)
• जुह्वति: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: हु (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन; परस्मैपद; रूपम्—जुह्वति (वेद/क्लासिकल वैकल्पिक)

• आहुतिभिः: with oblations
• आहुतिभिः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: आहुति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचन

• द्विजाः: Brahmins (twice-born)
• द्विजाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: द्विज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन

Speaker

Īśvara (Śiva)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A fertile earth yielding golden crops; brahmins/hotṛs at a fire-altar offering ghee and grains, smoke rising as a symbol of reciprocity between earth and heavens.

Characters & Entities

• Trailokya (three worlds)
• Dvija (twice-born)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharma is reciprocal: nature sustains beings, and beings sustain cosmic order through yajña and grateful ritual action.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsakṣetra remains the overarching sacred focus; this verse explains the dharmic ecology that underlies tīrtha greatness.

What ritualistic prescription is mentioned?

Yajña is implied: dvijas offer āhutis (oblations) using the produce of the earth, reflecting the ritual economy of dharma.