Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 54

रुद्ररूपी विश्वरूपी स एव भुवनेश्वरः । पौर्णमास्यामुपोषित्वा ब्रह्माणं जगतां पतिम् । अर्चयेद्यो विधानेन सोऽश्वमेधफलं लभेत्

rudrarūpī viśvarūpī sa eva bhuvaneśvaraḥ | paurṇamāsyāmupoṣitvā brahmāṇaṃ jagatāṃ patim | arcayedyo vidhānena so'śvamedhaphalaṃ labhet

Er ist in der Gestalt Rudras, in der Gestalt des Alls—wahrlich der Herr der Welten. Wer am Vollmondtag fastet und nach rechter Vorschrift Brahmā, den Herrn des Universums, verehrt, erlangt die Frucht des Aśvamedha.

रुद्ररूपीhaving Rudra’s form
रुद्ररूपी:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootरुद्र + रूपिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः—रुद्रस्य रूपी (having Rudra as form)
विश्वरूपीhaving the form of the universe
विश्वरूपी:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootविश्व + रूपिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः—विश्वस्य रूपी (universal-formed)
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
एवindeed
एव:
Sambandha (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-निपात (emphatic particle)
भुवनेश्वरःlord of the world
भुवनेश्वरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootभुवन + ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः—भुवनस्य ईश्वरः
पौर्णमास्याम्on the full-moon day
पौर्णमास्याम्:
Adhikarana (Location/Time/अधिकरण)
TypeNoun
Rootपौर्णमासी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; कालाधिकरण (time-locative)
उपोषित्वाhaving fasted
उपोषित्वा:
Kriya-visheshaṇa (Adverbial/पूर्वक्रिया)
TypeIndeclinable
Rootउप + वस् (धातु) + क्त्वा (अव्यय-कृदन्त)
Formक्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund); पूर्वक्रिया—‘उपवासं कृत्वा’
ब्रह्माणम्Brahmā
ब्रह्माणम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
जगताम्of the worlds
जगताम्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootजगत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन
पतिम्lord
पतिम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; ब्रह्माणम् इति विशेषण/उपपद-सम्बन्धः
अर्चयेत्should worship
अर्चयेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअर्च् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन
यःwho
यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; सम्बन्धसूचक
विधानेनaccording to the prescribed rite
विधानेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootविधान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; प्रकार/उपाय-करण
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
अश्वमेधफलम्the fruit of the Aśvamedha sacrifice
अश्वमेधफलम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअश्वमेध + फल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः—अश्वमेधस्य फलम्
लभेत्would obtain
लभेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootलभ् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन

Skanda (deduced)

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Scene: Full-moon night at Prabhāsa: a fasting devotee performs orderly worship before Brahmā, while the deity is simultaneously hinted as Rudra and Viśvarūpa—cosmic form encompassing worlds; the moonlight and lamps heighten sanctity.

R
Rudra
B
Brahmā
P
Paurṇamāsī (full moon)
A
Aśvamedha
P
Prabhāsa

FAQs

Disciplined vrata (fasting) combined with rule-based worship magnifies merit, revealing the deity’s universal sovereignty.

Prabhāsakṣetra, where full-moon observances and worship are said to yield extraordinary sacrificial merit.

Upavāsa on Paurṇamāsī and vidhānena-arcana (procedural worship) of Brahmā, granting Aśvamedha-phala.