Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 8

तद्रूपं मम देवेशि प्रत्यक्षं धरणीतले प्रत्यक्षं ब्राह्मणा देवाः परोक्षं दिवि देवताः

tadrūpaṃ mama deveśi pratyakṣaṃ dharaṇītale pratyakṣaṃ brāhmaṇā devāḥ parokṣaṃ divi devatāḥ

O Deveśī, eben diese Gestalt von mir ist auf Erden sichtbar: Die Brāhmaṇas sind die offenbaren Götter; die Gottheiten im Himmel werden nur mittelbar wahrgenommen.

तत्that
तत्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; अत्र ‘तद्रूपम्’ इति समासपूर्वपद
रूपम्form, manifestation
रूपम्:
Karta/Predicate nominal
TypeNoun
Rootरूप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन
ममof me, my
मम:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन
देवेशिO goddess-lord (O Deveśī)
देवेशि:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootदेवेशी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन
प्रत्यक्षम्directly perceptible
प्रत्यक्षम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्रत्यक्ष (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विधेय-विशेषण (predicate adjective)
धरणीतलेon the surface of the earth
धरणीतले:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootधरणी + तल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन; तत्पुरुष-समास (धरण्याः तलम्)
प्रत्यक्षम्manifestly, directly
प्रत्यक्षम्:
Kriya-viseshana (Adverbial)
TypeAdjective
Rootप्रत्यक्ष (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; अव्ययीभाववत् क्रियाविशेषण-प्रयोग (adverbial use)
ब्राह्मणाःbrāhmaṇas
ब्राह्मणाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootब्राह्मण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
देवाः(are) gods
देवाः:
Predicate nominal
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विधेय (predicate noun)
परोक्षम्indirectly, not directly seen
परोक्षम्:
Kriya-viseshana (Adverbial)
TypeAdjective
Rootपरोक्ष (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; अव्ययीभाववत् क्रियाविशेषण-प्रयोग (adverbial)
दिविin heaven
दिवि:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootदिव्/द्यौ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन (Locative)
देवताःdeities
देवताः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदेवता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

Śiva (Īśvara)

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Scene: A deity (Īśvara speaking to Deveśī) indicates that on earth the Brāhmaṇas are the manifest gods; the celestial devas remain unseen in the sky. The scene contrasts earthly assembly of dvijas with distant luminous devas above.

D
Devī
B
Brāhmaṇas
D
Devas (in heaven)

FAQs

Purāṇic dharma emphasizes serving the ‘visible divine’—living embodiments of sacred order—over distant, unseen ideals.

Prabhāsa Kṣetra, where the presence of holy persons is framed as direct access to divinity.

Implicitly, honoring Brāhmaṇas as pratyakṣa-devatā (manifest divinity) is a superior mode of worship.