Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 41

Devanagari script

यश्च सर्वमिदं हन्याद्ब्राह्मणं चापि तत्समम् । सोऽग्निः सोऽर्को महातेजा विषं भवति कोपितः

Transliteration

yaśca sarvamidaṃ hanyādbrāhmaṇaṃ cāpi tatsamam | so'gniḥ so'rko mahātejā viṣaṃ bhavati kopitaḥ

Translation

Wer dies alles vernichten würde und ebenso einen Brahmanen—dem gleich an völliger Verwüstung—dessen große, lodernde Macht, wie Feuer und wie Sonne, wird im Zorn zu Gift.

Word by Word

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सम्बन्ध-सर्वनाम (relative pronoun)

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• सर्वम्: all
• सर्वम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘इदं’ इत्यस्य विशेषण

• इदम्: this (world/this all)
• इदम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• हन्यात्: should kill
• हन्यात्: Kriyā (Predicate action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: हन् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• ब्राह्मणम्: a Brahmin
• ब्राह्मणम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: ब्राह्मण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• अपि: also/even
• अपि: Sambandha (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अपि-निपात (also/even)

• तत्समम्: equal to that
• तत्समम्: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तत् (सर्वनाम) + सम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः—तत्समम् (equal to that)

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• अग्निः: fire
• अग्निः: Pradhāna-predicative (Predicate nominative/विधेय)
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• अर्कः: sun
• अर्कः: Pradhāna-predicative (Predicate nominative/विधेय)
• Type: Noun
• Root: अर्क (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• महातेजाः: of great radiance
• महातेजाः: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महत् + तेजस् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहिः—महत्तेजः यस्य सः (one who has great splendor)

• विषम्: poison
• विषम्: Pradhāna-predicative (Predicate nominative/विधेय)
• Type: Noun
• Root: विष (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• भवति: becomes
• भवति: Kriyā (Predicate action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• कोपितः: angered, provoked
• कोपितः: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कुप् (धातु) → कोपित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्त (past participle/causative nuance), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (saḥ)

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) to the assembled sages (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: null

Visual Art Cues

Scene: A symbolic tableau: the sun and sacrificial fire blaze above; an offender’s act against a brahmana causes the same radiance to darken into a poisonous, smoky aura—tejas transmuting into viṣa.

Characters & Entities

• Brāhmaṇa
• Agni
• Arka (Sun)
• Viṣa (poison)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Harming a Brāhmaṇa is portrayed as a catastrophic dharmic offense with toxic karmic fallout.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra; the māhātmya frames correct conduct as integral to benefiting from the tirtha.

What ritualistic prescription is mentioned?

No rite is prescribed; it is a prohibition and warning against violence and sacrilege.