Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 34

अपेयः सागरो यैश्च कृतः कोपान्महात्मभिः । येषां कोपाग्निरद्यापि दंडके नोपशाम्यति

apeyaḥ sāgaro yaiśca kṛtaḥ kopānmahātmabhiḥ | yeṣāṃ kopāgniradyāpi daṃḍake nopaśāmyati

Durch jene großherzigen Mahātmas wurde aus Zorn der Ozean untrinkbar gemacht; und das Feuer ihres Zornes ist selbst heute im Daṇḍaka noch nicht erloschen.

अपेयःundrinkable
अपेयः:
Karta-viśeṣaṇa (कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Roota-peya (अ + पेय)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; नञ्-समास/निषेध-उपसर्गार्थ (not drinkable)
सागरःthe ocean
सागरः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsāgara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
यैःby whom
यैः:
Kartr̥/Hetu (कर्तृ/हेतु)
TypeNoun
Rootyad (यद्-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), बहुवचन; सम्बन्धवाचक सर्वनाम
and
:
Sambandha (connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
कृतःwas made
कृतः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootkṛta (कृदन्त; √kṛ/कृ + क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त; कर्मणि प्रयोग (passive participle: ‘was made’)
कोपात्from anger
कोपात्:
Hetu (हेतु)
TypeNoun
Rootkopa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative), एकवचन
महात्मभिःby the great-souled ones
महात्मभिः:
Kartr̥ (कर्ता)
TypeNoun
Rootmahā-ātman (महान् + आत्मन्)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; कर्मधारय (महान् आत्मा यस्य = great-souled)
येषाम्of whom
येषाम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootyad (यद्-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), बहुवचन; सम्बन्धवाचक सर्वनाम
कोपाग्निःthe fire of anger
कोपाग्निः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootkopa-agni (कोप + अग्नि)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (कोपस्य अग्निः = fire of anger)
अद्यtoday/now
अद्य:
Kriya-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootadya (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (temporal adverb)
अपिeven
अपि:
Sambandha (particle)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
Formसम्भावना/समुच्चयार्थ-अव्यय (particle: ‘even/also’)
दंडकेin Daṇḍaka (forest/region)
दंडके:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootdaṇḍaka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन
not
:
Pratiṣedha (निषेध)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय (negation particle)
उपशाम्यतिsubsides/is pacified
उपशाम्यति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootupa-√śam (उप + √शम्)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद

Śiva (deduced)

Scene: A mythic panorama: sages with matted hair and blazing eyes stand by a vast ocean; the waters darken and churn, symbolizing ‘undrinkable’; cut to Daṇḍaka forest where a lingering fire-glow hangs in the air near hermitages, suggesting an unquenched kopa-agni.

S
Sāgara (Ocean)
D
Daṇḍaka
M
Mahātman

FAQs

The verse uses mythic examples to illustrate that tapas-born tejas can alter nature itself; hence dharma demands humility before such power.

Prabhāsa-kṣetra is the main context; Daṇḍaka is mentioned as an additional sacred-geographical reference.

None explicitly; it serves as an illustrative narrative supporting reverence and restraint.