Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 4

पुलस्त्य उवाच । मुक्तलिंगेऽपि देवेशे न स्मरस्तं मुमोच ह । दर्शयन्नात्मनो बाणं तस्यासौ पृष्ठतः स्थितः

pulastya uvāca | muktaliṃge'pi deveśe na smarastaṃ mumoca ha | darśayannātmano bāṇaṃ tasyāsau pṛṣṭhataḥ sthitaḥ

Pulastya sprach: Obwohl der Herr der Götter den Liṅga losgelassen hatte, ließ Smara (Kāma) ihn nicht frei. Seine eigene Pfeilspitze zeigend, stand er hinter ihm.

पुलस्त्यःPulastya
पुलस्त्यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपुलस्त्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
मुक्तलिङ्गेin (the place of) the freed liṅga / at the liṅga that was released
मुक्तलिङ्गे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootमुक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक) + लिङ्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन; कर्मधारय (मुक्तं लिङ्गं यस्य/यत्र)
अपिeven; also
अपि:
Sambandha (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; अवधान/समुच्चयार्थक (particle: even/also)
देवेशेin the Lord of gods (Śiva)
देवेशे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक) + ईश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (देवानाम् ईशः)
not
:
Sambandha (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध (negation particle)
स्मरःSmara (Kāma)
स्मरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootस्मर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
तम्him
तम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
मुमोचreleased; let go
मुमोच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootमुच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
indeed
:
Sambandha (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootह (अव्यय)
Formअव्यय; पदपूरण/स्मरणार्थक (expletive particle)
दर्शयन्showing
दर्शयन्:
Kriya-visheshaṇa (Adverbial participle/क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु) + णिच् (causative) + शतृ (कृदन्त)
Formवर्तमानकाले कृदन्त (present active participle, शतृ); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
आत्मनःof himself
आत्मनः:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootआत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
बाणम्arrow
बाणम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootबाण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
असौthat (person)
असौ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअसद्/अदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
पृष्ठतःbehind
पृष्ठतः:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootपृष्ठतः (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक-क्रियाविशेषण (adverb of place: from/at the back)
स्थितःstood; remained
स्थितः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootस्था (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (past participle, क्त); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

Pulastya

Tirtha: Kāmeśvara (contextual locus)

Type: kshetra

Listener: Yayāti

Scene: Śiva, having released/let go of the liṅga, moves forward; behind him stands Kāma, close and insistent, holding up an arrow as a threat—capturing the psychological immediacy of desire pursuing even the divine.

P
Pulastya
D
Deveśa (Śiva)
S
Smara/Kāma
L
Liṅga

FAQs

The māhātmya frames a tīrtha’s sanctity through dramatic divine events, showing how cosmic forces intersect with sacred geography.

The narrative underpins Kāmeśvara’s sanctity by recounting the liṅga-related episode tied to that region.

None directly; it is mythic background (kathā) establishing the tīrtha’s greatness.