Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 3

Devanagari script

स कथं पूजितस्तेन शंभुर्मे कौतुकं महत् । वद सर्वं द्विजश्रेष्ठ कामेश्वरनिवेशनम्

Transliteration

sa kathaṃ pūjitastena śaṃbhurme kautukaṃ mahat | vada sarvaṃ dvijaśreṣṭha kāmeśvaraniveśanam

Translation

Wie wurde Śambhu dort von ihnen verehrt? Das ist mir eine große Neugier. Sage mir alles, o Bester der Brāhmaṇas, über die Wohnstätte Kāmeśvaras.

Word by Word

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)

• कथम्: how
• कथम्: Kriya-visheshaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: कथम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रश्नार्थक-क्रियाविशेषण (interrogative adverb)

• पूजितः: worshipped
• पूजितः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Verb
• Root: पूज् (धातु) + क्त (कृदन्त-प्रत्यय)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle, क्त); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• तेन: by him
• तेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन

• शम्भुः: Śambhu (Śiva)
• शम्भुः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शम्भु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• मे: my
• मे: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन; एन्क्लिटिक रूप

• कौतुकम्: curiosity; wonder
• कौतुकम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कौतुक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom./Acc.), एकवचन

• महत्: great
• महत्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महत् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण (qualifier)

• वद: tell
• वद: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वद् (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), मध्यम-पुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपद

• सर्वम्: everything
• सर्वम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन

• द्विजश्रेष्ठ: O best of the twice-born
• द्विजश्रेष्ठ: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: द्विज (प्रातिपदिक) + श्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
• Form: सम्बोधन-प्रथमा (Vocative), पुंलिङ्ग, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (द्विजानां श्रेष्ठः)

• कामेश्वरनिवेशनम्: the abode of Kāmeśvara
• कामेश्वरनिवेशनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कामेश्वर (प्रातिपदिक) + निवेशन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (कामेश्वरस्य निवेशनम्)

Speaker

Yayāti

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāmeśvara

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Pulastya

Visual Art Cues

Scene: King Yayāti, hands folded, asks Pulastya in an āśrama setting; the background hints at a distant liṅga shrine, indicating the topic—Kāmeśvara’s abode and worship.

Characters & Entities

• Yayāti
• Śambhu (Śiva)
• Kāmeśvara
• Dvijaśreṣṭha (Pulastya)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Right worship (pūjā) and knowledge of a site’s sacred story deepen pilgrimage from travel into dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kāmeśvara—its 'niveśana' (seat/abode) is explicitly requested.

What ritualistic prescription is mentioned?

The verse asks about pūjā (worship) procedure/context, preparing for the forthcoming description.