Rig Veda 3.33.6: Mandala 3, Sukta 33, Mantra 6

Sukta 3.33

Rishi: Viśvāmitra Gāthina (Kauśika)

Devata: Indra (primary) with Savitṛ (guiding impeller)

Chandas: Jagatī

Samhita Patha (Devanagari)

इन्द्रो अस्माँ अरदद्वज्रबाहुरपाहन्वृत्रं परिधिं नदीनाम् । देवोऽनयत्सविता सुपाणिस्तस्य वयं प्रसवे याम उर्वीः ॥

Transliteration

índro asmā́m aradad vájra-bāhur ápāhan vṛtráṃ paridhíṃ nadī́nām | devó anayatsavitā́ supā́ṇis tásya vayáṃ prasavé yāma urvī́ḥ ||

Translation

Indra, der mit dem Vajra bewaffnete Starkarmige, bahnte uns den Weg; er schlug Vṛtra nieder, die hemmende Schranke der Flüsse. Der Gott Savitṛ, mit guten Händen, führte uns weiter; durch jenen göttlichen Antrieb ziehen wir durch die weiten Räume.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• इन्द्रः: Indra
• इन्द्रः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• अस्मान्: us
• अस्मान्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अरदत्: broke through / cleft
• अरदत्: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: रद् (धातु; ‘to cleave/break/tear’)

• वज्रबाहुः: whose arm is the vajra (thunderbolt-armed)
• वज्रबाहुः: कर्तृ (इन्द्रस्य विशेषणम्)
• Type: Noun (epithet)
• Root: वज्र-बाहु (समास; प्रातिपदिक)

• अप: away, off
• अप: (क्रियाविशेषण/उपसर्ग)
• Type: Indeclinable
• Root: अप (उपसर्ग/अव्यय)

• अहन्वृत्रम्: he slew Vṛtra
• अहन्वृत्रम्: कर्म (वृत्रम्)
• Type: Verb + Noun (object) (sandhi-resolved form)
• Root: हन् (धातु; ‘to slay’) + वृत्र (प्रातिपदिक)

• परिधिम्: the enclosing barrier / embankment
• परिधिम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: परिधि (प्रातिपदिक)

• न: like, as
• न: (उपमान-सूचक)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)

• नदीनाम्: of the rivers
• नदीनाम्: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: नदी (प्रातिपदिक)

• देवः: the god
• देवः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• अनयत्: led along / guided
• अनयत्: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: नी (धातु; ‘to lead’) with उपसर्ग अनु-

• सविता: Savitṛ
• सविता: कर्तृ (देवः = सविता)
• Type: Noun
• Root: सवितृ (प्रातिपदिक)

• सुपाणिः: with good hands
• सुपाणिः: कर्तृ (सवितुः विशेषणम्)
• Type: Noun (epithet)
• Root: सु-पाणि (समास; प्रातिपदिक)

• तस्य: of him / his
• तस्य: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• वयम्: we
• वयम्: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• प्रसवे: at the impulse / instigation
• प्रसवे: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: प्रसव (प्रातिपदिक)

• याम: we go
• याम: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: या (धातु; ‘to go’)

• उर्वीः: to the wide (spaces/regions)
• उर्वीः: कर्म/गति-लक्ष्य (गन्तव्य)
• Type: Noun/Adjective (used substantively)
• Root: उर्वी (प्रातिपदिक)