Previous Verse
Next Verse

Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 55

Hanūmaccarita

The Account of Hanumān

क्वचिल्लिहति तत्पात्रं तूष्णीमेवाभ्यगात्क्वचित् । हस्तं गृहीत्वैव गुरोः स्वयमेवाभुनक्क्वचित् ॥ ५५ ॥

kvacillihati tatpātraṃ tūṣṇīmevābhyagātkvacit | hastaṃ gṛhītvaiva guroḥ svayamevābhunakkvacit || 55 ||

Mitunter leckte er eben jenes Gefäß; mitunter trat er in völliger Stille heran. Mitunter ergriff er die Hand des Lehrers und aß von selbst.

क्वचित्sometimes
क्वचित्:
अधिकरण (Adhikaraṇa)
TypeIndeclinable
Rootक्वचित् (अव्यय)
Formअव्यय; काल/देशवाचक-अव्यय (adverb: ‘sometimes/at some place’)
लिहतिlicks
लिहति:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootलिह् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
तत्-पात्रम्that vessel/bowl
तत्-पात्रम्:
कर्म (Karma)
TypeNoun
Rootतत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + पात्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; तत्पुरुष-समास (षष्ठी-तत्पुरुष: ‘तस्य पात्रम्’)
तूष्णीम्silently
तूष्णीम्:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootतूष्णीम् (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb: silently)
एवindeed/only
एव:
सम्बन्ध/निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; निश्चय/अवधारण (particle: indeed/only)
अभ्यगात्went/approached
अभ्यगात्:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootअभि-गम् (धातु)
Formलुङ्-लकार (Aorist/Imperfect-like past), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; उपसर्ग: अभि
क्वचित्sometimes
क्वचित्:
अधिकरण (Adhikaraṇa)
TypeIndeclinable
Rootक्वचित् (अव्यय)
Formअव्यय; काल/देशवाचक-अव्यय (adverb)
हस्तम्hand
हस्तम्:
कर्म (Karma)
TypeNoun
Rootहस्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन
गृहीत्वाhaving taken/holding
गृहीत्वा:
पूर्वकाल-क्रिया (Gerund; prior action)
TypeVerb
Rootग्रह् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund), ‘having taken/holding’
एवindeed
एव:
सम्बन्ध/निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण (particle)
गुरोःof the teacher
गुरोः:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootगुरु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (सम्बन्ध), एकवचन
स्वयम्himself
स्वयम्:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootस्वयम् (अव्यय)
Formअव्यय; आत्मवाचक (reflexive adverb: oneself)
एवindeed
एव:
सम्बन्ध/निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण (particle)
अभुनक्ate
अभुनक्:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootभुज् (धातु)
Formलुङ्-लकार (Aorist), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; रूपम्: अभुनक् (he ate)
क्वचित्sometimes
क्वचित्:
अधिकरण (Adhikaraṇa)
TypeIndeclinable
Rootक्वचित् (अव्यय)
Formअव्यय; काल/देशवाचक-अव्यय (adverb)

Narada

Vrata: none

Primary Rasa: karuna

Secondary Rasa: adbhuta

G
Guru

FAQs

The verse highlights the instability of an undisciplined mind: erratic, impulsive conduct around sacred learning and the guru becomes a lesson on why restraint (dama) and humility are essential foundations for Vedic knowledge.

Even in technical sections, Narada’s teaching supports Bhakti indirectly: reverence for the guru and self-control are prerequisites for steady remembrance of the Lord; without disciplined conduct, devotion becomes inconsistent and performative.

It points to Shiksha/Sadachara—practical training in proper comportment in a learning setting (gurukula), emphasizing silence, restraint, and respectful boundaries with the teacher as part of the culture that safeguards Vedic study.