Previous Verse
Next Verse

Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 22

Hayagrīva-pūjā-vyākhyāna

Worship Procedure and Mantra-Siddhi of Hayagrīva

अलक्ष्मीं च पराभूय महतीं श्रियमाप्नुयात् । जुहुयादयुतं मंत्री दध्यन्नं च सितान्वितम् ॥ २२ ॥

alakṣmīṃ ca parābhūya mahatīṃ śriyamāpnuyāt | juhuyādayutaṃ maṃtrī dadhyannaṃ ca sitānvitam || 22 ||

Nachdem er Alakṣmī, das Unglück, vertrieben hat, kann er die große Śrī, den Wohlstand, erlangen. Der Mantra-Kundige soll zehntausend Opfergaben darbringen, mit Reis, der mit Dickmilch (dahi) gekocht und mit Zucker vermischt ist.

अलक्ष्मीम्misfortune/ill-luck
अलक्ष्मीम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअलक्ष्मी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
पराभूयhaving overcome/defeated
पराभूय:
Purvakala (पूर्वकाल/पूर्वक्रिया)
TypeIndeclinable
Rootपराभू (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund/absolutive)
महतीम्great
महतीम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (qualifying श्रियम्)
श्रियम्prosperity/fortune
श्रियम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootश्री (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
आप्नुयात्may obtain
आप्नुयात्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootआप् (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
जुहुयात्should offer (into fire)
जुहुयात्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootहु (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
अयुतम्ten thousand (times/units)
अयुतम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअयुत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; संख्या (10,000)
मन्त्रीthe mantra-reciter/priest
मन्त्री:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमन्त्रिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
दध्य-अन्नम्curd-rice/food with curd
दध्य-अन्नम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootदधि + अन्न (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (dadhnaḥ annaṃ)
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
सिता-अन्वितम्accompanied with sugar
सिता-अन्वितम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसिता + अन्वित (प्रातिपदिक/कृदन्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; अन्वित (क्त-प्रत्ययान्त) = 'accompanied by'; तत्पुरुषः (sitayā anvitaṃ)

Narada (teaching in a technical/ritual context, as preserved in Book 1.3)

Vrata: none

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: vira

A
Alakshmi
S
Shri (Lakshmi)

FAQs

It frames prosperity (Śrī) as the result of removing inauspiciousness (Alakṣmī) through disciplined mantra-driven fire-offerings, emphasizing inner and outer purification as the basis of fortune.

While ritual in form, it supports Bhakti by directing the practitioner to invoke auspicious divine energy (Śrī/Lakṣmī) with reverence and steadiness, making prosperity a byproduct of sacred observance rather than mere acquisition.

It highlights prayoga-style ritual precision—counting oblations (ayuta), correct homa action (juhuyāt), and prescribed havis (dadhyanna with sugar)—reflecting technical application aligned with Kalpa (ritual procedure).