Previous Verse
Next Verse

Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 6

Vyākaraṇa-saṅgraha: Pada–Vibhakti–Kāraka–Lakāra–Samāsa

ङेभ्यांभ्यसश्चतुर्थो स्यात्संप्रदाने च कारके । यस्मै दित्सा धारयेद्वै रोचते संप्रदानकम् ॥ ६ ॥

ṅebhyāṃbhyasaścaturtho syātsaṃpradāne ca kārake | yasmai ditsā dhārayedvai rocate saṃpradānakam || 6 ||

Der vierte Kasus (Dativ) wird durch die Endungen ṅe, bhyām und bhyas ausgedrückt und dient dem kāraka namens sampradāna (Empfänger). Wem man zu geben beabsichtigt oder um dessentwillen man eine Handlung unternimmt, der heißt sampradāna.

ङे‘-e’ (dative singular ending)
ङे:
Sambandha (सम्बन्ध/marker)
TypeIndeclinable
Rootङे (प्रत्याहार/प्रत्यय-सूचक)
Formविभक्ति-प्रत्यय-सूचक अव्यय: चतुर्थी-एकवचन प्रत्ययः ‘-e’ (ङे)
भ्याम्‘-bhyām’ (dative dual ending)
भ्याम्:
Sambandha (सम्बन्ध/marker)
TypeIndeclinable
Rootभ्याम् (प्रत्याहार/प्रत्यय-सूचक)
Formविभक्ति-प्रत्यय-सूचक अव्यय: चतुर्थी-द्विवचन प्रत्ययः ‘-bhyām’
भ्यस्‘-bhyas’ (dative plural ending)
भ्यस्:
Sambandha (सम्बन्ध/marker)
TypeIndeclinable
Rootभ्यस् (प्रत्याहार/प्रत्यय-सूचक)
Formविभक्ति-प्रत्यय-सूचक अव्यय: चतुर्थी-बहुवचन प्रत्ययः ‘-bhyas’
चतुर्थःthe dative (fourth case)
चतुर्थः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootचतुर्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विभक्ति-नाम (4th case)
स्यात्should be
स्यात्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formविधिलिङ्, प्रथमपुरुष, एकवचन
संप्रदानेin the recipient (sampradāna)
संप्रदाने:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootसंप्रदान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; अधिकरण ‘in the recipient-function’
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय
कारकेin the kāraka-role
कारके:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootकारक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; अधिकरण ‘in the kāraka (semantic role)’
यस्मैto whom
यस्मै:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, चतुर्थी (4th), एकवचन; संप्रदान-निर्देश ‘to whom’
दित्साthe wish to give
दित्सा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदा (धातु) → दित्सा (कृदन्त)
Formइच्छार्थक-नामधातु/कृदन्त (desiderative noun) from √दा ‘to give’; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘desire to give’
धारयेत्should entertain/hold
धारयेत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootधृ (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद; ‘should hold/entertain’
वैindeed
वै:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिश्चयार्थक/खल्वर्थक-अव्यय (emphatic particle)
रोचतेis pleasing
रोचते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootरुच् (धातु)
Formलट् (present), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; आत्मनेपद; ‘pleases/is pleasing’
संप्रदानकम्recipient (sampradāna)
संप्रदानकम्:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootसंप्रदानक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; predicate-noun ‘(that) is sampradāna’

Sanatkumara (teaching Narada)

Vrata: none

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: none

N
Narada

FAQs

It frames correct Sanskrit usage as part of Vedāṅga discipline—precision in speech supports accurate understanding, teaching, and dharmic practice, which ultimately aids mokṣa-oriented study.

Indirectly: by clarifying the ‘recipient’ sense, it helps devotees express offerings and intentions correctly (e.g., ‘unto Vishnu’), strengthening clarity of surrender and dedication in devotional language.

Vyākaraṇa (grammar): it defines caturthī vibhakti (dative) via ṅe/bhyām/bhyas and explains the sampradāna kāraka—who receives or benefits from giving or an intended act.