Adhyaya 16

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते पूर्वभागे द्वीतीये ऽनुषङ्गपादे पृथिव्यायामविस्तरो नाम पञ्चदशो ऽध्यायः सूत उवाच एवमेव निसर्गो वै वर्षाणां भारते शुभे / दृष्टः परमतत्त्वज्ञैर्भूयः किं वर्णयामि वः

So im Śrī Brahmāṇḍa-Mahāpurāṇa, im von Vāyu verkündeten ersten Teil, im zweiten Anuṣaṅga-pāda, das fünfzehnte Kapitel namens „Pṛthivyāyāmavistara“. Sūta sprach: Im glückverheißenden Bhārata ist die Ordnung der Entstehung der Regionen eben so; die Kenner der höchsten Wahrheit haben es geschaut—was soll ich euch noch weiter schildern?

Verse 2

ऋषिरुवाच यदिदं भारतं वर्षं यस्मिन्स्वायंभुवादयः / चतुर्दशैते मनवः प्रजासर्गे ऽभवन्पुनः

Der ṛṣi sprach: Dies ist Bhārata-varṣa, in dem Svāyaṃbhuva und die anderen—diese vierzehn Manus—bei der Erschaffung der Geschöpfe immer wieder erschienen.

Verse 3

एतद्वेदितुमिच्छामस्तन्नो निगद सत्त्मः / एतच्छ्रुतवचस्तेषामब्रवीद्रोमहर्षणः

Wir wünschen dies zu erfahren; o Bester der Männer, sage es uns. Als er ihre Worte vernommen hatte, sprach Romaharṣaṇa (Sūta).

Verse 4

अत्र वो वर्णयिष्यामि वर्षे ऽस्मिन् भारते प्रजाः / इदं तु मध्यमं चित्रं शुभाशुभफलोदयम्

Hier werde ich euch die Wesen in diesem Bhārata-varṣa schildern; dies ist ein wunderbares Bild der mittleren Welt, wo die Früchte des Heilsamen und Unheilsamen aufgehen.

Verse 5

उत्तरं यत्ममुद्रस्य हिमवद्दक्षिणं च यत् / वर्षं तद्भारतं नाम यत्रेयं भारती प्रजा

Das Land nördlich des Ozeans und südlich des Himavat (Himalaya) heißt ‘Bhārata-varṣa’; dort wohnt dieses bhāratische Volk.

Verse 6

भरणाच्च प्रजानां वै मनुर्भरत उच्यते / निरुक्तवचनाच्चैवं वर्षं तद्भारतं स्मृतम्

Weil er die Menschen trug und nährte, wird Manu ‘Bharata’ genannt; und gemäß dieser Etymologie gilt das Land als ‘Bhārata-varṣa’.

Verse 7

इतः स्वर्गश्च मोक्षश्च मध्यश्चान्तश्च गम्यते / न खल्वन्यत्र मर्त्यानां भूमौ कर्म विधीयते

Von hier aus werden Himmel und Befreiung (moksha) erreicht, ebenso der mittlere Weg und das höchste Ende; denn auf keinem anderen Land ist für Sterbliche die Ordnung des Karma gesetzt.

Verse 8

भारतस्यास्य वर्षस्य नव भेदान्निबोधत / समुद्रातरिता ज्ञेयास्ते त्वगम्याः परस्परम्

Erkennet die neun Glieder dieses Bhārata-varṣa; sie sind durch Meere getrennt und gelten einander als unerreichbar.

Verse 9

इन्द्रद्वीपः कशेरूमांस्ताम्रवर्णो गभस्तिमान् / नागद्वीपस्तथा सौम्यो गान्धर्वस्त्वथ वारुणः

Indra-dvīpa, Kaśerumān, Tāmra-varṇa, Gabhastimān; ferner Nāga-dvīpa, Saumya, Gāndharva und dann Vāruṇa—so werden diese (dvīpa) genannt.

Verse 10

अयं तु नवमस्तेषां द्वीपः सागरसंवृतः / योजनानां सहस्रे तु द्वीपो ऽयं दक्षिणोत्तरात्

Dies ist der neunte Inselkontinent, vom Ozean umschlossen. Von Süden nach Norden erstreckt sich dieser Dvīpa über tausend Yojanas.

Verse 11

आयतो ह्याकुमार्य्या वै चागङ्गाप्रभवाच्च वै / तिर्यगुत्तरविस्तीर्मः सहस्राणि नवैव तु

Dieser Dvīpa erstreckt sich der Länge nach von Ākumārya bis zum Ursprung der Āgaṅgā. In der Querausdehnung und nach Norden beträgt sein Maß neuntausend.

Verse 12

द्वीपो ह्युपनिविष्टो ऽयं म्लेच्छैरन्तेषु सर्वशः / पूर्वे किराता ह्यस्यान्ते पश्चिमे यवनाः स्मृताः

Dieser Dvīpa ist an seinen Grenzen überall von Mlecchas besiedelt. Am östlichen Ende sind die Kirāta, am westlichen, so heißt es, die Yavana.

Verse 13

ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्या मध्ये शूद्राश्च भागशः / इज्यायुधवणिज्याभिर्वर्त्तयन्तो व्यवस्थिताः

In der Mitte leben Brāhmaṇas, Kṣatriyas, Vaiśyas und Śūdras, jeweils nach ihrem Anteil. Sie bestehen in ihren Pflichten durch Opferdienst, Waffendienst und Handel.

Verse 14

तेषां संव्यवहारो ऽत्र वर्त्तते वै परस्परम् / धर्मार्थकामसंयुक्तो वर्णानां तु स्वकर्मसु

Hier besteht ihr gegenseitiger Umgang miteinander fort. In den eigenen Pflichten der Varṇas ist dieses Leben mit Dharma, Artha und Kāma verbunden.

Verse 15

संकल्पः पञ्चमानां च ह्याश्रमाणां यथाविधि / इह स्वर्गापवर्गार्थं प्रवृत्तिर्येषु मानुषी

Es gibt den rituell rechten Entschluss der fünf Āśramas; in ihnen ist das menschliche Streben hier auf Himmel und Apavarga (Befreiung) gerichtet.

Verse 16

यस्त्वयं नवमो द्वीपस्तिर्यगायाम उच्यते / कृत्स्नं जयति यो ह्येनं सम्राडित्यभिधीयते

Diese neunte Insel heißt tiryag-āyāma; wer sie ganz bezwingt, wird samrāṭ genannt, der höchste Herrscher.

Verse 17

अयं लोकस्तु वै सम्राडन्तरिक्षं विराट् स्मृतम् / स्वराडसौ स्मृतो लौकः पुनर्वक्ष्यामि विस्तरात्

Diese Welt heißt samrāṭ; der Zwischenraum (antarikṣa) gilt als virāṭ. Jene Welt wird svarāṭ genannt; ich werde es erneut ausführlich darlegen.

Verse 18

सप्तैवास्मिन्सुपर्वाणो विश्रुताः कुल पर्वताः / महेन्द्रो मलयः सह्यः शुक्तिमानृक्षपर्वतः

Hier sind sieben berühmte Stammesberge: Mahendra, Malaya, Sahya, Śuktimān und der Ṛkṣa-Berg (und weitere).

Verse 19

विन्ध्यश्च पारियात्रश्च सप्तैते कुलपर्वताः / तेषां सहस्रश्चान्ये पर्व तास्तु समीपगाः

Vindhya und Pāriyātra — damit sind es sieben Stammesberge; in ihrer Nähe stehen noch tausende weitere Berge beisammen.

Verse 20

अविज्ञाताः सारवन्तो विपुलाश्चित्रसानवः / संदरः पर्वतश्रेष्ठो वैहारो दुर्दुरस्तथा

Es gibt Berge, die noch unbekannt sind—voller Wesenheit, weit und mit wunderbaren Gipfeln. Unter ihnen ist Sandara der beste der Berge; ebenso Vaihāra und Durdura.

Verse 21

कोलाहलः ससुरसो मैनाको वैद्युतस्तथा / वातन्धमो नागगिरिस्तथा पाण्डुरपर्वतः

Da sind Kolāhala, Sasurasa, Maināka und Vaidyuta; ebenso Vātandhama, Nāgagiri und der Berg Pāṇḍura.

Verse 22

तुङ्गप्रस्थः कृष्णगिरिर्गोधनो गिरिरेव च / पुष्पगिर्युज्जयन्तौ च शैलो रैवतकस्तथा

Da sind Tungaprastha, Kṛṣṇagiri und der Berg Godhana; auch Puṣpagiri und Ujjayanta; ebenso Śaila und Raivataka.

Verse 23

श्रीपर्वतश्चित्रकूटः कूटशैलो गिरिस्तथा / अन्ये तेभ्यो ऽपरिज्ञाता ह्रस्वाः स्वलपोपजी विनः

Da sind Śrīparvata, Citrakūṭa und Kūṭaśaila; und darüber hinaus andere, noch unbekannte—niedriger und von geringem Auskommen.

Verse 24

तैर्विमिश्रा जनपदा आर्या म्लेच्छाश्च भागशः / पीयन्ते यैरिमा नद्यो गङ्गा सिंधु सरस्वती

Durch sie sind die Länder vermischt—teils Ārya, teils Mleccha. Durch sie wird das Wasser dieser Flüsse getrunken: Gaṅgā, Sindhu und Sarasvatī.

Verse 25

शतद्रुश्चन्द्र भागा च यमुना सरयूस्तथा / इरावती वितस्ता च विपाशा देविका कुहूः

Śatadru, Candrabhāgā, Yamunā und Sarayū; ebenso Irāvatī, Vitastā, Vipāśā, Devikā und Kuhū—dies sind heilige Flüsse.

Verse 26

गोमती धूतपापा च बुद्बुदा च दृषद्वती / कौशकी त्रिदिवा चैव निष्ठीवी गेडकी तथा

Gomatī, Dhūtapāpā, Budbudā und Dṛṣadvatī; ebenso Kauśakī, Tridivā, Niṣṭhīvī und Geḍakī—auch dies sind heilige Flüsse.

Verse 27

चक्षुर्लोहित इत्येता हिमवत्पादनिस्सृताः / वेदस्मृतिर्वेदवती वृत्रघ्नी सिंधु रेव च

Cakṣu und Lohita—diese entspringen den Füßen des Himavat; ebenso Vedasṃṛti, Vedavatī, Vṛtraghnī, Sindhu und Revā.

Verse 28

वर्णाशा नन्दना चैव सदानीरा महानदी / पाशा चर्मण्वतीनूपा विदिशा वेत्रवत्यपि

Varṇāśā und Nandanā; Sadānīrā und Mahānadī; ebenso Pāśā, Carmaṇvatī, Nūpā, Vidiśā und Vetravatī (heilige Flüsse).

Verse 29

क्षिप्रा ह्यवन्ति च तथा पारियात्राश्रयाः स्मृताः / शोणो महानदश्चैव नर्म्मदा सुरसा क्रिया

Kṣiprā und Avanti—sie gelten als Flüsse, die am Pāriyātra-Gebirge ihren Halt finden; ebenso Śoṇa, Mahānada, Narmadā, Surasā und Kriyā.

Verse 30

मन्दाकिनी दशार्णा च चित्रकूटा तथैव च / तमसा पिप्पला श्येना करमोदा पिशाचिका

Mandākinī, Daśārṇā und Citrakūṭā; ebenso Tamasā, Pippalā, Śyenā, Karamodā und Piśācikā—dies sind heilige Flüsse.

Verse 31

चित्रोपला विशाला च बञ्जुला वास्तुवाहिनी / सनेरुजा शुक्तिमती मङ्कुती त्रिदिवा क्रतुः

Citropalā, Viśālā und Bañjulā; dazu Vāstuvāhinī, Sanerujā, Śuktimatī, Maṅkutī, Tridivā und Kratu—auch dies sind heilige Flüsse.

Verse 32

ऋक्षवत्संप्रसूतास्ता नद्यो मणिजलाः शिवाः / तापी पयोष्णी निर्विन्ध्या सृपा च निषधा नदी

Aus dem Berg Ṛkṣavat hervorgegangen sind jene Flüsse, deren Wasser wie Edelsteine klar, heilvoll und glückverheißend ist: Tāpī, Payoṣṇī, Nirvindhyā, Sṛpā und der Fluss Niṣadhā.

Verse 33

वेणी वैतरणी चैव क्षिप्रा वाला कुमुद्वती / तोया चैव महागौरी दुर्गा वान्नशिला तथा

Veṇī und Vaitaraṇī; Kṣiprā, Vālā und Kumudvatī; ebenso Toyā, Mahāgaurī, Durgā und Vānnaśilā—heilige Flüsse.

Verse 34

विन्ध्यपादप्रसूतास्ता नद्यः पुण्यजलाः शुभाः / गोदावरी भीमरथी कृष्णवेणाथ बञ्जुला

Am Fuße des Vindhya entsprangen jene glückverheißenden Flüsse mit verdienstvollem, heiligem Wasser: Godāvarī, Bhīmarathī, Kṛṣṇaveṇā und Bañjulā.

Verse 35

तुङ्गभद्रा सुप्रयोगा बाह्या कावेर्यथापि च / दक्षिणप्रवहा नद्यः सह्य पादाद्विनिःस्मृताः

Tungabhadrā, Suprayogā, Bāhyā und auch die Kāverī: südwärts strömende Flüsse, die als aus dem Fuß des Sahya-Gebirges entsprungen gelten.

Verse 36

कृतमाला ताम्रपर्णी पुष्पजात्युत्पलावती / नद्यो ऽभिजाता मलयात्सर्वाः शीतजलाः शुभाः

Kṛtamālā, Tāmraparṇī, Puṣpajāti und Utpalāvatī: alle dem Malaya-Berg entsprossen, glückverheißende Flüsse mit kühlem Wasser.

Verse 37

त्रिसामा ऋषिकुल्या च बञ्जुला त्रिदिवाबला / लाङ्गूलिनी वंशधरा महेन्द्रतनयाः स्मृताः

Trisāmā, Ṛṣikulyā, Bañjulā, Tridivābalā, Lāṅgūlinī und Vaṃśadharā: als Töchter des Mahendra-Berges, als heilige Flüsse, werden sie überliefert.

Verse 38

ऋषिकुल्या कुमारी च मन्दगा मन्दगामिनी / कृपा पलाशिनी चैव शुक्तिमत्प्रभवाः स्मृताः

Ṛṣikulyā, Kumārī, Mandagā, Mandagāminī, Kṛpā und Palāśinī: als aus dem Berg Śuktimat hervorgegangen werden diese Flüsse überliefert.

Verse 39

तास्तु नद्यः सरस्वत्यः सर्वा गङ्गाः समुद्रगाः / विश्वस्य मातरः सर्वा जगत्पापहराः स्मृताः

Jene Flüsse sind von der Natur Sarasvatīs; alle sind wie die Gaṅgā und ziehen zum Ozean. Als Mütter der Welt und Tilgerinnen der Sünden des Daseins werden sie überliefert.

Verse 40

तासां नद्युपनद्यो ऽन्याः शतशो ऽथ सहस्रशः / तास्विमे कुरुपाञ्चालाः शाल्वा माद्रेयजाङ्गलाः

Zu jenen Flüssen gibt es noch andere Nebenflüsse, zu Hunderten und zu Tausenden; an ihren Ufern wohnen die Kuru‑Pañcāla, die Śālva, die Mādreya und die Jāṅgala.

Verse 41

शूरसेना भद्रकारा बोधाः सहपटच्चराः / मत्स्याः कुशल्याः सौशल्याः कुन्तलाः काशिकोशलाः

Ferner gibt es die Śūrasena, die Bhadrakāra, die Bodha samt den Paṭaccara; ebenso die Matsya, Kuśalya, Sauśalya, Kuntala und Kāśi‑Kośala.

Verse 42

गोधा भद्राः करिङ्गाश्च मागधाश्चोत्कलैः सह / मध्यदेश्या जनपदाः प्रायशस्त्त्र कीर्त्तिताः

Godha, Bhadra, Kariṅga und die Māgadha zusammen mit den Utkala — die Janapadas des Madhyadeśa sind hier größtenteils genannt worden.

Verse 43

सह्यस्य चौत्तरान्तेषु यत्र गोदावरी नदी / पृथिव्यामपि कृत्स्नायां स प्रदेशो मनोरमः

Am nördlichen Ende des Sahya, wo der Fluss Godāvarī fließt, ist jene Gegend selbst auf der ganzen Erde von bezaubernder Schönheit.

Verse 44

तत्र गोवर्धनं नाम पुरं रामेण निर्मितम् / रामप्रियाथ स्वर्गीया वृक्ष दिव्यास्त थौषधीः

Dort liegt die Stadt namens Govardhana, von Rāma erbaut; und dort gibt es himmlische, göttliche Bäume und heilige Heilkräuter, die Rāma lieb sind.

Verse 45

भरद्वाजेन मुनिना तत्प्रियार्थे ऽवरोपिताः / अतः पुर्वरोद्देशस्तेन जज्ञे मनोरमः

Der Weise Bharadvāja pflanzte sie um des Geliebten willen; so wurde der östliche Teil jenes Ortes wundersam anmutig.

Verse 46

बाह्लीका वाटधानाश्च आभीरा कालतोयकाः / अपरान्ताश्च मुह्माश्च पाञ्चलाश्चर्ममण्डलाः

Bāhlīkas, Vāṭadhānas, Ābhīras und Kālatoyakas; ferner Aparāntas, Muhmas und Pāñcālas—sie gehörten zum Gebiet Carmamaṇḍala.

Verse 47

गान्धारा यवनाश्चैव सिंधुसौवीरमण्डलाः / चीनाश्चैव तुषाराश्च पल्लवा गिरिगह्वराः

Gāndhāras und Yavanas sowie das Gebiet Sindhu-Sauvīra; ferner Cīnas, Tuṣāras und Pallavas—Bewohner von Bergschluchten und Höhlen.

Verse 48

शाका भद्राः कुलिन्दाश्च पारदा विन्ध्यचूलिकाः / अभीषाहा उलूताश्च केकया दशामालिकाः

Śākas, Bhadrās, Kulindas, Pāradās und Vindhyacūlikas; ebenso Abhīṣāhas, Ulūtas, Kekayas und Daśāmālikas—auch dies waren vielfältige Völkerschaften.

Verse 49

ब्राह्मणाः क्षत्रियाश्चैव वैश्यशूद्रकुलानि तु / कांवोजा दरदाश्चैव बर्बरा अङ्गलौहिकाः

Dort gab es Brahmanen und Kṣatriyas, ebenso Sippen von Vaiśyas und Śūdras; dazu Kāmbojas, Daradas, Barbaren und Aṅgalauhikas.

Verse 50

अत्रयः सभरद्वाजाः प्रस्थलाश्च दशेरकाः / लमकास्तालशालाश्च भूषिका ईजिकैः सह

Hier werden die Atraya, die mit Bharadvāja Verbundenen, die Prasthala und die Daśeraka genannt; ebenso die Lamaka, Tālaśāla und Bhūṣika, zusammen mit den Ijika.

Verse 51

एते देशा उदीच्या वै प्राच्यान्देशान्निबोधत / अङ्गवङ्गा श्चोलभद्राः किरातानां च जातयः / तोमरा हंसभङ्गाश्च काश्मीरास्तङ्गणास्तथा

Dies sind die Länder des Nordens; und erkenne auch die Länder des Ostens: Aṅga, Vaṅga und Colabhadra; die Stämme der Kirāta; ferner Tomara, Haṃsabhaṅga, Kāśmīra und Taṅgaṇa.

Verse 52

झिल्लिकाश्चाहुकाश्चैव हूणदर्वास्तथैव च

Ferner werden die Jhillika und Ahuka genannt, ebenso die Hūṇa und Darva.

Verse 53

अन्ध्रवाका मुद्गरका अन्तर्गिरिबहिर्गिराः / ततः प्लवङ्गवो ज्ञेया मलदा मलवर्तिकाः

Genannt werden die Andhravāka, die Mudgaraka, die Bewohner der inneren und äußeren Berge; danach sind die Plavaṅgava zu kennen: Malada und Malavartika.

Verse 54

समन्तराः प्रावृषेया भार्गवा गोपपार्थिवाः / प्राग्ज्योतिषाश्च पुण्ड्राश्च विदेहास्ताम्रलिप्तकाः

Ferner werden die Samantara, die Prāvṛṣeya, die Bhārgava und die Gopapārthiva genannt; ebenso die Prāgjyotiṣa, die Puṇḍra, die Videha und die Tāmraliptaka.

Verse 55

मल्ला मगधगोनर्दाः प्राच्यां जनपदाः स्मृताः / अथापरे जनपदा दक्षिणापथवासिनः

Malla, Magadha und Gonarda gelten als Janapadas des Ostens; andere Janapadas hingegen sind Bewohner des Dakṣiṇāpatha, des südlichen Weges.

Verse 56

पण्ड्याश्च केरलाश्चैव चोलाः कुल्यास्तथैव च / सेतुका मूषिकाश्चैव क्षपणा वनवासिकाः

Die Pāṇḍya und die Kerala, ebenso die Chola und die Kulya; ferner die Setuka, die Mūṣika, die Kṣapaṇa und die Vanavāsika.

Verse 57

माहराष्ट्रा महिषिकाः कलिङ्गश्चैव सर्वशः / आभीराश्च सहैषीका आटव्या सारवास्तथा

Māhārāṣṭra, die Mahiṣika und die Kalinga überall; ebenso die Ābhīra, Sahaiṣīka, Āṭavyā und Sārava—auch dies sind Janapadas.

Verse 58

पुलिन्दा विन्ध्यमौलीया वैदर्भा दण्डकैः सह / पौरिका मौलिकाश्चैव श्मका भोगवर्द्धिनाः

Die Pulinda, Vindhyamaulīya und Vaidarbha zusammen mit den Daṇḍaka; ferner die Paurika, Maulika, Śmaka und Bhogavarddhina.

Verse 59

कोङ्कणाः कन्तलाश्चान्ध्राः कुलिन्दाङ्गारमारिषाः / दाक्षिणाश्चैव ये देशा अपरांस्तान्निबोधत

Koṅkaṇa, Kantala und Āndhra; Kulinda, Aṅgāra und Māriṣa—dies sind die Länder des Südens; und erkenne auch die übrigen Länder.

Verse 60

सूर्य्यारकाः कलिवना दुर्गालाः कुन्तरौः सहः / पौलेयाश्च किराताश्च रूपकास्तापकैः सह

Suryāraka, Kalivana und Durgāla mit den Kuntara; ebenso Pauleya, Kirāta, Rūpaka mit den Tāpaka—so sind diese Völker und Länder.

Verse 61

तथा करीतयश्चैव सर्वे चैव करन्धराः / नासिकाश्चैव ये चान्ये ये चैवान्तरनर्मदाः

Ebenso die Karītaya und alle Karandhara; dazu die Nāsika und andere, die im Gebiet Antara-Narmadā wohnen.

Verse 62

सहकच्छाः समाहेयाः सह सारस्वतैरपि / कच्छिपाश्च सुराष्ट्राश्च आनर्ताश्चर्बुदैः सह

Sahakaccha und Samāheya, auch zusammen mit den Sārasvata; ferner Kacchipa, Surāṣṭra und Ānarta, mit Arbuda.

Verse 63

इत्येते अपरान्ताश्च शृणुध्वं विन्ध्यवासिनः / मलदाश्च करूथाश्च मेकलाश्चैत्कलैः सह

Dies sind die Länder von Aparānta—hört, ihr Bewohner des Vindhya; auch Malada, Karūtha und Mekala sind da, zusammen mit Aitkala.

Verse 64

उत्तमानां दशार्णाश्च भोजाः किष्किन्धकैः सह / तोशलाः कोशलाश्चैव त्रैपुरा वैदिशास्तथा

Unter den erlesenen Ländern sind Daśārṇa und Bhoja mit den Kiṣkindhaka; ebenso Tośala, Kośala, Traipura und Vaidiśa.

Verse 65

तुहुण्डा बर्बराश्चैव षट्पुरा नैषधैः सह / अनूपास्तुण्डिकेराश्च वीतिहोत्रा ह्यवन्तयः

Tuhunda, die Barbaren und die Ṣaṭpura zusammen mit den Naiṣadha; ebenso Anūpa, Tuṇḍikera, Vītihotra und die Avanti—alle werden als Janapadas genannt.

Verse 66

एते जनपदाः सर्वे विन्ध्यपृष्ठनिवासिनः / अतो देशान्प्रवक्ष्यामि पर्वताश्रयिणश्च ये

All diese Janapadas wohnen auf der Rückseite des Vindhya-Gebirges. Nun werde ich die Länder schildern, die in den Bergen Zuflucht finden.

Verse 67

निहीरा हंसमार्गाश्च कुपथास्तङ्गणाः शकाः / अपप्राव रणाश्चैव ऊर्णा दर्वाः सहूहुकाः

Nihīra, Haṃsamārga, Kupatha, Taṅgaṇa und die Śaka; ebenso Apaprāva, Raṇa, Ūrṇā, Darvā und Sahūhuka—auch sie werden (als Janapadas) aufgezählt.

Verse 68

त्रिगर्त्ता मण्डलाश्चैव किरातास्तामरैः सह / चत्वारि भारते वर्षे युगानि ऋषयो ऽब्रुवन्

Trigartta, Maṇḍala und die Kirāta zusammen mit den Tāmara (werden genannt). Die ṛṣis sprachen: In Bhāratavarṣa gibt es vier Yugas.

Verse 69

कृतं त्रेतायुगं चैव द्वापरं तिष्यमेव च / तेषां निसर्गं वक्ष्यामि उपरिष्टादशेषतः

Kṛta, Tretā, Dvāpara und Tiṣya—dies sind die vier Yugas. Weiter oben werde ich ihre Natur und Abfolge vollständig darlegen.