Mantra 27

Sukta 3

Sanskrit (Devanagari)

अदितिर्मादित्यैः प्रतीच्या दिशः पातु बाहुच्युता पृथिवी द्यामिवोपरि । लोककृतः पथिकृतो यजामहे ये देवानां हुतभागा इह स्थ

IAST Transliteration

áditiḥ mā ādítyaiḥ pratī́cyā diśáḥ pātu bāhucyútā pṛthivī́ dyā́m iva úpari | lokakṛ́taḥ pathikṛ́to yajāmahe yé devā́nāṃ hutábhāgā ihá sthá ||

English Translation (Griffith/Whitney)

May Aditi, with the Ādityas, guard me from the western quarter; and Earth, slipped from my arm, be over me as it were the Sky. The world-ordainers, the path-ordainers—those who have their portion of oblation among the Gods—we worship: here may they stand.

Translation

Aditi, mit den Ādityas, schütze mich aus der westlichen Himmelsrichtung; und die Erde, die von meinem Arm geglitten ist, sei über mir wie der Himmel. Die Welt-Ordner, die Weg-Ordner — jene, denen unter den Göttern der Anteil an der Opfergabe zukommt — verehren wir: hier mögen sie stehen.

Word by Word

• अदितिः: Aditi (goddess)
• अदितिः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: अदिति (प्रातिपदिक) अव्यय-निषेध ‘अ-’ + √दा/√द (बन्धन-छेदन/दान) से व्युत्पत्ति-परम्परा; देवीनाम

• मा: not / do not
• मा: —
• Type: Indeclinable
• Root: मा (निषेध-अव्यय) अथवा ‘मा’ (आशीर्लिङ्-निषेध); यहाँ निषेध

• आदित्यैः: with the Ādityas
• आदित्यैः: करण
• Type: Noun
• Root: आदित्य (प्रातिपदिक)

• प्रतीच्या: western
• प्रतीच्या: कर्म
• Type: Adjective
• Root: प्रतीच् (प्रातिपदिक)

• दिशः: direction (quarter)
• दिशः: कर्म
• Type: Noun
• Root: दिश् (प्रातिपदिक)

• पातु: may (she) protect
• पातु: —
• Type: Verb
• Root: √पा (रक्षणे)

• बाहुच्युता: fallen from the arm / slipping from the arm (epithet)
• बाहुच्युता: कर्तृ
• Type: Adjective
• Root: बाहुच्युत (प्रातिपदिक) = बाहु + च्युत (√च्युत्/√च्यु ‘पतने/भ्रंशे’ क्त)

• पृथिवी: Earth
• पृथिवी: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: पृथिवी (प्रातिपदिक)

• द्याम्: heaven, sky
• द्याम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: दिव्/द्यौ (प्रातिपदिक)

• इव: as, like
• इव: —
• Type: Indeclinable
• Root: इव

• उपरि: above
• उपरि: अधिकरण
• Type: Indeclinable
• Root: उपरि

• लोककृतः: world-makers
• लोककृतः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: लोककृत् (प्रातिपदिक) = लोक + कृत् (√कृ ‘करणे’ कृत्/क्विप्)

• पथिकृतः: path-makers
• पथिकृतः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: पथिकृत् (प्रातिपदिक) = पथि (पथिन्/पथ्) + कृत् (√कृ)

• यजामहे: we worship / we sacrifice
• यजामहे: —
• Type: Verb
• Root: √यज् (देवपूजासंगतिकरणदानेषु)

• ये: who (those who)
• ये: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• देवानाम्: of the gods
• देवानाम्: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• हुतभागाः: having a share in the oblation
• हुतभागाः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: हुतभाग (प्रातिपदिक) = हुत (√हु ‘होमे’ क्त) + भाग (प्रातिपदिक)

• इह: here
• इह: अधिकरण
• Type: Indeclinable
• Root: इह

• स्थ: stand / be present
• स्थ: —
• Type: Verb
• Root: √स्था (तिष्ठति) — वैदिक रूप ‘स्थ’ (स्थ = स्थ/स्थः) ‘स्थ’ इति 2nd person plural imperative/ injunctive usage in Vedic; here as finite verb-form addressing the gods

Attribution

Rishi: Atharvanic tradition (AV 18 corpus)

Devata: Aditi with the Ādityas; cosmic guardians

Chandas: Mixed/irregular

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"shanta","secondary_rasa":"karuna","emotional_arc":"From the poignancy of endings (west) to calm release and lawful protection.","listener_experience":"A gentle widening—breath and mind feel less trapped; closure feels safe.","intensity":5}