Atharva Veda 18.2.6 — Kanda 18, Anuvaka 1, Sukta 2, Mantra 6

Sukta 2

Sanskrit (Devanagari)

त्रिक॑द्रुकेभिः पवते॒ षडु॒र्वीरेक॒मिद् बृ॒हत्। त्रि॒ष्टुब् गा॑य॒त्री छन्दां॑सि॒ सर्वा॒ ता य॒म आर्पि॑ता

IAST Transliteration

tríkadrukebhiḥ pavate ṣáḍurvī́r ékam íd bṛhát | triṣṭúb gāyatrī́ chándāṃsi sárvā tā́ yám ā́rpitā

English Translation (Griffith/Whitney)

With the three Kadru-streams it floweth purified; through the six broad regions—one only, yet the Vast. Triṣṭubh and Gāyatrī, the metres, all of them—these are consigned unto Yama.

Translation

Mit den drei Kadru-Strömen fließt es geläutert; durch die sechs weiten Räume—eines nur, und doch das Große. Triṣṭubh und Gāyatrī, die Metren, alle insgesamt—sie sind Yama anvertraut.

Word by Word

• त्रिकद्रुकेभिः: with the trikadrukas (three presses/pressing-stones; i.e., with the three Soma-pressings)
• त्रिकद्रुकेभिः: करण
• Type: Noun
• Root: त्रिकद्रुक (प्रातिपदिक)

• पवते: flows/purifies itself (as Soma)
• पवते: —
• Type: Verb
• Root: √पू (पवते) अथवा √पु (शुद्धौ) — ‘पव्/पू’ (धातु)

• षट्: six
• षट्: —
• Type: Indeclinable
• Root: षट् (संख्या-शब्द)

• उर्वीः: broad expanses/regions (earths)
• उर्वीः: कर्म
• Type: Noun
• Root: उर्वी (प्रातिपदिक)

• एकम्: one
• एकम्: कर्म (विशेषण-रूपेण)
• Type: Adjective
• Root: एक (प्रातिपदिक/संख्या)

• इत्: indeed/just
• इत्: —
• Type: Indeclinable
• Root: इत् (निपात)

• बृहत्: great, lofty
• बृहत्: कर्म (विशेषण-रूपेण)
• Type: Adjective
• Root: बृहत् (प्रातिपदिक)

• त्रिष्टुप्: Triṣṭubh (metre)
• त्रिष्टुप्: कर्तृ/विषय (सूच्यते—छन्दः-नाम)
• Type: Noun
• Root: त्रिष्टुप् (प्रातिपदिक; छन्दोनाम)

• गायत्री: Gāyatrī (metre)
• गायत्री: कर्तृ/विषय (सूच्यते—छन्दः-नाम)
• Type: Noun
• Root: गायत्री (प्रातिपदिक; छन्दोनाम)

• छन्दांसि: metres
• छन्दांसि: कर्तृ/विषय
• Type: Noun
• Root: छन्दस् (प्रातिपदिक)

• सर्वाः: all
• सर्वाः: कर्तृ/विषय (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)

• ताः: those (metres)
• ताः: कर्तृ (आर्पिताः इत्यस्य)
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• यम्: Yama
• यम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: यम (प्रातिपदिक; देवता-नाम)

• आर्पिताः: have been offered/dedicated
• आर्पिताः: —
• Type: Verb (Participle)
• Root: आ-√ऋ (अर्पणे) → आर्पित (कृदन्त)

Attribution

Rishi: Atharvanic tradition (verse-level r̥ṣi per anukramaṇī)

Devata: Yama (primary); chandas as personified powers

Chandas: Mixed/explicitly self-referential (mentions Triṣṭubh, Gāyatrī)

Mantra Rasa

Primary: shanta

Secondary: adbhuta