
ঈশ্বৰে দেৱীক উপদেশ দিয়ে কয় যে তেওঁ পূব দিশত অৱস্থিত আদিনাৰায়ণ হৰিৰ ওচৰলৈ যাব—যি ‘পাদুকা-আসন’ত বিৰাজমান সৰ্বপাপহৰ আৰু জগত্পাৱন। তাৰ পিছত কৃতযুগৰ কাহিনী: মেঘবাহন নামৰ প্ৰবল দানৱে এনে বৰ লাভ কৰিছিল যে যুদ্ধত কেৱল বিষ্ণুৰ পাদুকাৰ দ্বাৰাইহে তাৰ মৃত্যু হ’ব; সেই বৰবলে সি দীৰ্ঘকাল জগতক পীড়া দি ঋষি-আশ্ৰম ধ্বংস কৰি ফুৰে। স্থানচ্যুত ঋষিসকলে গৰুড়ধ্বজ কেশৱৰ শৰণ লৈ বিষ্ণুৰ জগত্কাৰণত্ব, উদ্ধাৰশক্তি আৰু নাম-স্মৰণৰ পাৱন মহিমা গাই বিস্তৃত স্তৱ কৰে। ভগবান বিষ্ণু প্ৰত্যক্ষ হৈ কাৰণ সোধে; ঋষিসকলে লোকক নিৰ্ভয় কৰিবলৈ দানৱনাশৰ প্ৰাৰ্থনা জনায়। বিষ্ণুৱে মেঘবাহনক আহ্বান কৰি শুভ পাদুকাৰে তাৰ হৃদয়ত প্ৰহাৰ কৰি বধ কৰে আৰু সেই স্থানতে পাদুকা-আসনত প্ৰতিষ্ঠিত থাকে। শেষত ব্ৰতফল কোৱা হৈছে—একাদশীত এই ৰূপৰ পূজাই অশ্বমেধ-সম যজ্ঞফল দিয়ে, আৰু দর্শন মহাদান, বিশেষকৈ বৃহৎ গোদান-সম বুলি তুলনা কৰা হৈছে। কলিযুগত আশ্বাস: যাৰ হৃদয়ত আদিনাৰায়ণ প্ৰতিষ্ঠিত, তাৰ দুঃখ কমে আৰু পুণ্য বাঢ়ে; একাদশীত, বিশেষকৈ ৰবিবাৰ-সংযোগত, স্নান-পূজাই ‘ভৱবন্ধন’ৰ পৰা মুক্তি দিয়ে। শ্ৰৱণফল পাপনাশক আৰু দাৰিদ্ৰ্যহৰ।
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि आदिनारायणं हरिम् । तस्याश्च पूर्वदिग्भागे सर्वपातकनाशनम्
ঈশ্বৰ ক’লে: তাৰ পাছত, হে মহাদেৱী, আদিনাৰায়ণ হৰিৰ ওচৰলৈ যোৱা উচিত। আৰু সেই পবিত্ৰ স্থানৰ সংলগ্ন পূৰ্ব দিশত এক তীৰ্থ আছে, যি সকলো পাপ বিনাশ কৰে।
Verse 2
पादुकासनसंयुक्तं सर्वदैत्यांतकारिणम् । आदौ कृतयुगे देवि दैत्योऽभून्मेघवाहनः
সেই স্থান ‘পাদুকাসন’ৰ সৈতে সংযুক্ত আৰু সকলো দৈত্য-সংহাৰক বুলি খ্যাত। হে দেবী, কৃতযুগৰ আদিতে ‘মেঘবাহন’ নামৰ এক দৈত্য উদ্ভৱ হৈছিল।
Verse 3
महाबलो महाकायो योजनायुतविस्तरः । अजेयः सर्वदेवानां त्रैलोक्यक्षयकारकः । ब्रह्मणा तस्य तुष्टेन वरो दत्तो वरानने
সেই দৈত্য মহাবলী, মহাকায়—দশ সহস্ৰ যোজনালৈ বিস্তৃত; সকলো দেৱতাৰ বাবে অজেয়, ত্ৰিলোক ধ্বংসৰ কাৰক। হে সুন্দৰ-মুখী দেবী, তাত সন্তুষ্ট হৈ ব্ৰহ্মাই তাক এক বৰ দান কৰিলে।
Verse 4
यदा पादुकया विष्णुस्त्वां हनिष्यति संयुगे । तदैव मृत्युर्भविता नान्यथा मरणं तव
‘যেতিয়া বিষ্ণুৱে যুদ্ধত পাদুকাৰে তোমাক আঘাত কৰিব, তেতিয়াই তোমাৰ মৃত্যু হব; অন্য কোনো উপায়ে তোমাৰ মৰণ নহ’ব।’
Verse 5
इति लब्धवरो दैत्यः संतापयति भूतलम् । युगानां कोटिमेकां तु सदेवासुरमानुषम्
এইদৰে বৰ লাভ কৰি সেই দৈত্যে ভূতলক দগ্ধ কৰি তুলিলে; যুগৰ এক কোটি কাল ধৰি, দেৱ-অসুৰ-মানৱ সকলোকে একে দৰে কষ্ট দিলে।
Verse 6
संतप्य बहुधा देवि दक्षिणो दधिमागतः । तत्र विध्वंसयामास ऋषीणामाश्रमाणि वै
হে দেবী, নানাভাৱে বহু জীৱক দগ্ধ কৰি দক্ষিণ দিশৰ দধিমান তাত উপস্থিত হ’ল; আৰু সঁচাকৈ ঋষিসকলৰ আশ্ৰমসমূহ ধ্বংস কৰিবলৈ ধৰিলে।
Verse 7
ततस्त ऋषयः सर्वे विध्वस्ताश्रममण्डलाः । शरणं चैव संप्राप्ता देवदेवं तु केशवम् । अजेयं तं तु संज्ञात्वा तुष्टुवुर्गरुडध्वजम्
তেতিয়া আশ্ৰম-মণ্ডল ধ্বংস হোৱা সকলো ঋষিয়ে শৰণ ল’বলৈ দেৱদেৱ কেশৱৰ ওচৰলৈ গ’ল; তাঁক অজেয় বুলি জানি গৰুড়ধ্বজ প্ৰভুৰ স্তৱ কৰিবলৈ ধৰিলে।
Verse 8
ऋषय ऊचुः । नमः परमकल्याणकल्याणायात्मयोगिने । जनार्द्दनाय देवाय श्रीधराय च वेधसे
ঋষিসকলে ক’লে: পৰম মঙ্গলময়, সকলো মঙ্গলৰ মঙ্গল—আত্মযোগত স্থিত প্ৰভুক নমস্কাৰ; দিৱ্য জনাৰ্দনক, শ্ৰীধৰক আৰু বিধাতা বেধসক নমস্কাৰ।
Verse 9
नमः कमलकिंजल्कसुवर्णमुकुटाय च । केशवायातिसूक्ष्माय बृहन्मूर्ते नमोनमः
কমলৰ কিঞ্জল্ক সদৃশ সুবৰ্ণ মুকুটধাৰী প্ৰভুক নমস্কাৰ; কেশৱক—অতি সূক্ষ্মতকৈও অতি সূক্ষ্ম, তথাপি বৃহৎ বিশ্বমূৰ্তিৰূপে প্ৰকাশিত—পুনঃপুন নমো নমঃ।
Verse 10
महात्मने वरेण्याय नमः पंकजनाभये । नमोऽस्तु मायाहरये हरये हरिवेधसे
মহাত্মা, সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ বৰেণ্য—পদ্মনাভ প্ৰভুক নমস্কাৰ। মায়া হৰণকাৰী হৰিক নমো; হৰিক, হৰি-ৱেধস সৰ্ববিধাতাক নমো।
Verse 11
हिरण्यगर्भगर्भाय जगतः कारणात्मने । अच्युताय नमो नित्यमनन्ताय नमोनमः
হিৰণ্যগৰ্ভৰো অন্তৰস্থ গৰ্ভস্বরূপ, জগতৰ কাৰণাত্মা প্ৰভুক নিত্য নমস্কাৰ। অচ্যুতক সদা নমো; অনন্তক পুনঃপুনঃ নমো নমঃ।
Verse 12
नमो मायापटच्छन्न जगद्धात्रे महात्मने । संसारसागरोत्तार ज्ञानपोतप्रदायिने । अकुंठमतये धात्रे सर्गस्थित्यंत कर्मणे
মায়াৰ পৰ্দাৰে আচ্ছন্ন, জগতধাতা মহাত্মাক নমস্কাৰ। সংসাৰ-সাগৰ পাৰ কৰোৱা জ্ঞান-নাও দানকাৰীক নমস্কাৰ। অকুণ্ঠ মতিক বিধাতাক নমো—যাঁৰ কৰ্ম সৃষ্টিৰ, স্থিতিৰ আৰু অন্তৰ।
Verse 13
यथा हि वासुदेवेति प्रोक्ते नश्यति पातकम् । तथा विलयमभ्येतु दैत्योऽयं मेघवाहनः
যেনেকৈ ‘বাসুদেৱ’ নাম উচ্চাৰণ কৰিলে পাপ নাশ হয়, তেনেকৈ এই দৈত্য মেঘবাহনো ধ্বংসলৈ গমন কৰক।
Verse 14
यथा विष्णुः स्वभक्तेषु पापमाप्नोति संस्थितम् । तथा विनाशमायातु दैत्योऽयं पापकर्मकृत्
যেনেকৈ বিষ্ণুৱে নিজৰ ভক্তসকলৰ ভিতৰত থকা পাপ হৰণ কৰে, তেনেকৈ এই পাপকর্মী দৈত্যও বিনাশলৈ আহক।
Verse 15
स्मृतमात्रो यथा विष्णुः सर्वं पापं व्यपोहति । तथा प्रणाशमभ्येतु दैत्योऽयं मेघवाहनः
যেনেকৈ কেৱল স্মৰণ-মাত্ৰে বিষ্ণুৱে সকলো পাপ দূৰ কৰে, তেনেকৈ এই দানৱ মেঘবাহনো সম্পূৰ্ণ বিনাশলৈ গমন কৰক।
Verse 16
भवंतु भद्राणि समस्तदोषाः प्रयांतु नाशं जगतोऽखिलस्य । अभेद्यभक्त्या परमेश्वरेशे स्मृते जगद्धातरि वासुदेवे
সকলোতে মঙ্গল হওক; সমগ্ৰ জগতৰ সকলো দোষ বিনাশলৈ যাওক। কিয়নো অখণ্ড ভক্তিৰে জগতধাৰক বাসুদেৱ—পৰমেশ্বৰেশ্বৰ—স্মৃত হ’লে সকলো অমঙ্গলৰ অন্ত হয়।
Verse 17
ये भूतले ये दिवि येऽन्तरिक्षे रसातले प्राणिगणाश्च केचित् । भवन्तु ते सिद्धियुता नरोत्तमाः स्मृते जगद्धातरि वासुदेवे
ভূতলত, স্বৰ্গত, অন্তৰীক্ষত বা ৰসাতলত যি কোনো প্ৰাণীগণ আছে—জগতধাৰক বাসুদেৱ স্মৃত হ’লে তেওঁলোক সকলোৱে সিদ্ধিযুক্ত আৰু নৰোত্তম হওক।
Verse 18
ये प्राणिनः कुत्रचिदत्र संति ब्रह्माण्डमध्ये परतश्च केचित् । तेषां तु सिद्धिः परमास्त्वनिंद्या स्तुते जगद्धातरि वासुदेवे
এই ব্ৰহ্মাণ্ডৰ ভিতৰত বা তাৰো পৰে য’তেই প্ৰাণী আছে, জগতধাৰক বাসুদেৱ স্তুত হ’লে তেওঁলোকৰ পৰম, নিৰ্দোষ সিদ্ধি লাভ হওক।
Verse 19
ईश्वर उवाच । इति स्तुतस्तदा देवि आदिनारायणो हरिः । ज्ञात्वा स भावि कार्यं तत्समारुह्य च पादुकाम्
ঈশ্বৰে ক’লে: হে দেবি, এইদৰে স্তুত হোৱাৰ পাছত আদিনাৰায়ণ হৰি, আগলৈ ঘটিবলগীয়া কাৰ্য জানি, নিজৰ পবিত্ৰ পাদুকাত আৰোহণ কৰিলে।
Verse 20
बभूव तेषां प्रत्यक्ष ऋषीणां पापनाशनः । उवाच प्रणतान्सर्वान्किं वा कार्यं हृदि स्थितम्
পাপনাশক প্ৰভু সেই ঋষিসকলৰ সন্মুখত প্ৰত্যক্ষ হ’ল। প্ৰণাম কৰা সকলোকে ক’লে, “তোমালোকৰ হৃদয়ত কোন উদ্দেশ্য স্থিত আছে?”
Verse 21
कथ्यतां तत्करिष्यामि युष्मत्स्तोत्रेण तर्पितः
কোৱা; তোমালোকৰ স্তোত্ৰে তৃপ্ত হৈ মই সেইটো সম্পন্ন কৰিম।
Verse 22
इत्युक्ता ऋषयः सर्वे कृतांजलिपुटाः स्थिताः । आदिदेवं हरिं प्रोचुः सर्वे नतशिरोधराः
এইদৰে কোৱা হোৱাত সকলো ঋষি অঞ্জলি জোৰি থিয় হ’ল। মূৰ নোৱাই সকলোৱে আদিদেৱ হৰিক নিবেদন কৰিলে।
Verse 23
ऋषय ऊचुः । जानासि सर्वं त्वं देव न चास्त्यविदितं तव । इमं दैत्यं महादेव संहरस्व महाबलम् । यथेदं सकलं विश्वं निरातंकं भवेत्प्रभो
ঋষিসকলে ক’লে: “হে দেৱ! তুমি সকলো জানো; তোমাৰ অজানা একো নাই। হে মহাদেৱ! এই মহাবলী দৈত্যক সংহাৰ কৰা, যাতে এই সমগ্ৰ বিশ্ব, হে প্ৰভু, নিৰ্ভয় হয়।”
Verse 24
इत्युक्तस्तैस्तदा विष्णुर्दैत्यमाहूय संयुगे । ताडयामास तं दैत्यं हृदि पादुकया शुभे
তেওঁলোকে এইদৰে কোৱাত বিষ্ণুৱে তেতিয়া যুদ্ধত সেই দৈত্যক আহ্বান কৰিলে আৰু শুভ পাদুকাৰে তাৰ বুকুত আঘাত কৰিলে।
Verse 25
स हतः पतितो दैत्यो विगतासुर्महोदधौ । हत्वा दैत्यवरं देवस्तत्र स्थाने स्थितोऽभवत् । पादुकासनसंस्थस्तु तत्राद्यापि वरानने
সেই দানৱ নিহত হৈ প্ৰাণশক্তি নাশ পাই মহাসাগৰত পতিত হ’ল। দানৱৰ শ্ৰেষ্ঠজনক বধ কৰি দেৱতা সেই স্থানতেই স্থিৰ হৈ ৰ’ল—হে সুন্দৰ-মুখী, আজিও তাত পাদুকা-আসনত অধিষ্ঠিত।
Verse 26
यस्तं पूजयते भक्त्या एकादश्यां नरोत्तमः । सोश्ववमेधफलं प्राप्य मोदते दिवि देववत्
যি নৰোত্তমে একাদশীৰ দিনা ভক্তিৰে তঁাক পূজা কৰে, সি অশ্বমেধ যজ্ঞৰ পুণ্যফল লাভ কৰি দেৱতাৰ দৰে স্বৰ্গত আনন্দ কৰে।
Verse 27
गोलक्षं ब्राह्मणे दत्त्वा यत्फलं प्राप्नुयान्नरः । तदादिदेवे गोविन्दे दृष्टे भक्त्या फलं लभेत्
ব্ৰাহ্মণক এক লক্ষ গাই দান কৰি মানুহে যি ফল লাভ কৰে, সেই একে ফল আদিদেৱ গোবিন্দক ভক্তিৰে দৰ্শন কৰিলেই পায়।
Verse 28
कलौ कृतयुगं तेषां क्लेशस्तेषां सुखाधिकः । आदिनारायणो देवो येषां हृदयसंस्थितः
যিসকলৰ হৃদয়ত আদিনাৰায়ণ দেৱ অধিষ্ঠিত, তেওঁলোকৰ বাবে কলিযুগো কৃতযুগ হয়; তেওঁলোকৰ ক্লেশ কমে আৰু সুখ অধিক হয়।
Verse 29
एकादश्यां रविदिने स्नात्वा संनिहिता जले । आदिनारायणं पूज्य मुच्यते भवबन्धनात्
একাদশীৰ দিনা, যেতিয়া ৰবিবাৰ হয়, পবিত্ৰ সান্নিধ্য থকা জলত স্নান কৰি আৰু আদিনাৰায়ণক পূজা কৰিলে, মানুহে সংসাৰৰ ভৱবন্ধনৰ পৰা মুক্ত হয়।
Verse 30
इति ते कथितं देवि माहात्म्यं विष्णुदैवतम् । श्रुतं पापहरं नृणां दारिद्यौघविनाशनम्
এইদৰে, হে দেবী, বিষ্ণু-দৈৱত-সম্বন্ধীয় এই মাহাত্ম্য তোমাক কোৱা হ’ল। ইয়াক শ্ৰৱণ কৰিলে মানুহৰ পাপ নাশ হয় আৰু দাৰিদ্ৰ্যৰ ঢৌসমূহ বিনাশ পায়।
Verse 84
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्य आदिनारायणमाहात्म्यवर्णनंनाम चतुरशीतितमोध्यायः
এইদৰে শ্ৰী স্কান্দ মহাপুৰাণৰ একাশীতি-সাহস্ৰী সংহিতাৰ সপ্তম প্ৰভাসখণ্ডত, প্ৰথম প্ৰভাসক্ষেত্ৰ-মাহাত্ম্যৰ অন্তৰ্গত ‘আদিনাৰায়ণৰ মাহাত্ম্য-বৰ্ণন’ নামৰ চতুৰাশীতম অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল।