Adhyaya 29

Verse 1

ईश्वर उवाच । अग्नितीर्थं ततो गच्छेत्सागरस्य तटे शुभे । यत्राऽसौ वाडवो मुक्तः सरस्वत्या वरानने

ঈশ্বৰে ক’লে: “তাৰ পাছত সাগৰৰ শুভ তীৰত অৱস্থিত অগ্নিতীৰ্থলৈ যাবা; হে সুন্দৰ-মুখী, য’ত সৰস্বতীয়ে সেই বাডৱ অগ্নি (সমুদ্ৰাগ্নি) মুক্ত কৰিছিল।”

Verse 2

दक्षिणे सोमनाथस्य सर्वपापप्रणाशनम् । तीर्थं त्रैलोक्यविख्यातं पद्मकं नाम नामतः

সোমনাথৰ দক্ষিণে আছে এক তীৰ্থ, যি সকলো পাপ নাশ কৰে; ত্ৰিলোকত বিখ্যাত, নামত ‘পদ্মক’ বুলি জনা যায়।

Verse 3

धन्वंतरशते प्रोक्तं सोमेशाज्जलमध्यगम् । कुण्डं पापहरं प्रोक्तं शतहस्तप्रमाणतः । तत्र स्नानं प्रकुर्वीत विगाह्य निधिमंभसाम्

ধন্বন্তৰিৰ শত তীৰ্থৰ মাজত কোৱা হৈছে—সোমেশ (সোমনাথ)ৰ ওচৰত জল-মধ্যত অৱস্থিত পাপহৰ কুণ্ড আছে, যাৰ পৰিমাপ শতহস্ত। সেই জল-নিধিত নিমজ্জিত হৈ তাত বিধিপূৰ্বক স্নান কৰা উচিত।

Verse 4

आदौ कृत्वा तु वपनं सोमे श्वरसमीपतः । शंकरं मनसा ध्यायन्केशांस्तत्र परित्यजेत् । समुत्तार्य ततः केशान्भूयः स्नानं समाचरेत्

প্ৰথমে সোমেশ্বৰসন্নিধানত বাপন (মুণ্ডন) কৰি, মনে শংকৰক ধ্যান কৰি, তাতেই কেশ ত্যাগ কৰিব। তাৰ পিছত কেশসমূহ উঠাই/সংগ্ৰহ কৰি, পুনৰ বিধিপূৰ্বক স্নান কৰিব।

Verse 5

यत्किंचित्कुरुते पापं मनुष्यो वृत्तिकर्शितः । तदेव पर्वतसुते सर्वं केशेषु तिष्ठति

হে পৰ্বতসুতে (পাৰ্বতী), জীৱিকাৰ কষ্টে পীড়িত মানুহে যি কিঞ্চিৎ পাপ কৰে, সেয়া সকলো কেশত অৱস্থিত থাকে বুলি কোৱা হয়।

Verse 6

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन केशांस्तत्र विनिक्षिपेत् । तदेव सोमनाथाग्रे कृत्वा तु द्विगुणं फलम्

সেইহেতু সকলো প্ৰয়াসে কেশ তাত বিনিক্ষিপ্ত/অৰ্পণ কৰিব লাগে; আৰু সোমনাথৰ সম্মুখত সেই কৰ্ম কৰিলে দ্বিগুণ ফল লাভ হয়।

Verse 7

अग्नितीर्थसमीपस्थं कपर्द्दिद्वारमध्यगम् । तत्रैव द्विगुणं ज्ञेयमन्यत्रैकगुणं स्मृतम्

অগ্নিতীৰ্থৰ ওচৰত অৱস্থিত কপৰ্দ্দিদ্বাৰৰ মধ্যভাগত তাতেই ফল দ্বিগুণ বুলি জানিব; আন ঠাইত একগুণ বুলি স্মৃতিত কোৱা হৈছে।

Verse 8

क्षुरकर्म न शस्तं स्याद्योषितां तु वरानने । सभर्तृकाणां तत्रैव विधिं तासां शृणुष्व मे

হে সুমুখী! নাৰীৰ বাবে ক্ষুৰেৰে কেশ মুণ্ডন কৰাটো শাস্ত্ৰসম্মত নহয়। এতিয়া মোৰ পৰা শুনা—সেই ঠাইত স্বামীযুক্তা নাৰীৰ বাবে যি বিশেষ বিধি আছে।

Verse 9

सर्वान्केशान्समुद्धृत्य च्छेदयेदंगुलद्वयम् । ततो देवान्विधानेन तर्प्पयेत्पितृदेवताः

সকলো কেশ একেলগ কৰি দুটা আঙুলিৰ মাপলৈকে ছেদন কৰিব। তাৰ পাছত বিধানমতে দেৱতা আৰু পিতৃ-দেৱতাসকলক তৰ্পণ দি সন্তুষ্ট কৰিব।

Verse 10

मुण्डनं चोपवासश्च सर्वतीर्थेष्वयं विधिः

মুণ্ডন আৰু উপবাস—এই বিধিয়েই সকলো তীৰ্থত নিৰ্ধাৰিত আচাৰ।

Verse 11

गंगायां भास्करे क्षेत्रे मातापित्रोर्गुरौ मृते । आधाने सोमपाने च वपनं सप्तसु स्मृतम्

গঙ্গাত, ভাস্কৰ-ক্ষেত্ৰত, মাতৃ-পিতৃ বা গুৰুৰ মৃত্যু হ’লে, আধান (পবিত্ৰ অগ্নি প্ৰতিষ্ঠা) সময়ত, আৰু সোমপান যজ্ঞত—এই সাতটা উপলক্ষে বপন (কেশ মুণ্ডন) উপযুক্ত বুলি স্মৃতিত কোৱা হৈছে।

Verse 12

अश्वमेधसहस्राणां सहस्रं यः समाचरेत् । नासौ तत्फलमाप्नोति वपनाद्यच्च लभ्यते

যদি কোনোবাই হাজাৰ গুণে হাজাৰ অশ্বমেধ যজ্ঞো সম্পাদনো কৰে, তথাপি তীৰ্থ-বিধিমতে বপন (মুণ্ডন) কৰিলে যি ফল লাভ হয়, সেই ফল তেওঁ নাপায়।

Verse 13

विना मन्त्रेण यस्तत्र देवि स्नानं समाचरेत् । समाप्नोति क्वचिच्छ्रेयो मुक्त्वैकं पर्ववासरम्

হে দেবী, যিজনে তাত মন্ত্র নোহোৱাকৈ স্নান কৰে, সি কেতিয়াবা কিছুমান কল্যাণ-ফল লাভ কৰে; কিন্তু পবিত্ৰ পৰ্বণ-দিনত সেই লাভো নাশ হয়।

Verse 14

विना मंत्रं विना पर्व क्षुरकर्म विना नरैः । कुशाग्रेणापि देवेशि न स्प्रष्टव्यो महोदधिः

মন্ত্র নোহোৱাকৈ, উপযুক্ত পৰ্বণ-সময় নোহোৱাকৈ, আৰু নৰসকলে কৰা ক্ষৌৰকর্ম (মুণ্ডন) নোহোৱাকৈ—হে দেবেশী—মহাসাগৰক কুশাৰ আগৰে পৰাও স্পৰ্শ কৰিব নালাগে।

Verse 15

एवं स्नात्वा विधानेन दत्त्वाऽर्घ्यं च महोदधौ । संपूज्य पुष्पगंधैश्च वस्त्रैः पुण्यानुलेपनैः

এইদৰে বিধি অনুসাৰে স্নান কৰি আৰু মহাসাগৰত অৰ্ঘ্য অৰ্পণ কৰি, ফুল, সুগন্ধ, বস্ত্ৰ আৰু পুণ্যময় অনুলেপনেৰে তাৰ সম্পূৰ্ণ পূজা কৰিব লাগে।

Verse 16

हिरण्मयं यथाशक्त्या निक्षिपेत्तत्र कंकणम्

নিজৰ সামৰ্থ্য অনুসাৰে তাত সোনাৰ কংকণ নিক্ষেপ কৰি অৰ্পণ কৰিব।

Verse 17

एवं कृत्वा विधानं तु स्पर्शयेल्लवणोदधिम् । मन्त्रेणानेन देवेशि ततः सांनिध्यतां व्रजेत्

এইদৰে বিধান সম্পন্ন কৰি লৱণ-সাগৰ স্পৰ্শ কৰিব; হে দেবেশী, এই মন্ত্রেৰে তেতিয়া সি দিৱ্য সান্নিধ্য লাভ কৰে।

Verse 18

ॐ नमो विष्णुगुप्ताय विष्णुरूपाय ते नमः । सांनिध्ये भव देवेश सागरे लवणाम्भसि

ওঁ। বিষ্ণুগুপ্তলৈ নমস্কাৰ; বিষ্ণুৰূপ তোমালৈ নমঃ। হে দেৱেশ্বৰ, লৱণজলযুক্ত এই সাগৰত তোমাৰ সান্নিধ্য দান কৰা।

Verse 19

अग्निश्च रेतो मृडया च देहो रेतोधा विष्णुरमृतस्य नाभिः । एतद्ब्रुवन्पार्वति सत्यवाक्यं ततोऽवगाहेत्तु पतिं नदीनाम्

অগ্নি বীজ; মৃড (শিৱ)-কৃপাৰে দেহ গঠিত হয়; বিষ্ণু সেই বীজৰ ধাৰক আৰু অমৃতৰ নাভি। হে পাৰ্বতী, এই সত্যবাক্য উচ্চাৰি তাৰ পাছত নদীনাম পতি জলে অৱগাহন কৰি শুদ্ধিস্নান কৰিব লাগে।

Verse 20

ॐ नमो रत्नगर्भाय मन्त्रेणानेन भामिनि । कंकणं प्रक्षिपेत्तत्र ततः स्नायाद्यदृच्छया

হে ভামিনী, এই মন্ত্ৰে—“ওঁ, ৰত্নগৰ্ভলৈ নমঃ”—তাত কঙ্কণ নিক্ষেপ কৰিব, তাৰ পাছত বিধি অনুসাৰে স্নান কৰিব।

Verse 21

ततश्च तर्पयेद्देवान्मनुष्यांश्च पितामहान् । तिलमिश्रेण तोयेन सम्यक्छ्रद्धासमन्वितः

তাৰ পাছত শ্ৰদ্ধাসহিতে যথাযথভাৱে দেৱতা, মানুহ আৰু পিতৃ-পিতামহসকলক তৰ্পণ দিব লাগে, তিল-মিশ্ৰিত জলেৰে।

Verse 22

आजन्मशतसाहस्रं यत्पापं कुरुते नरः । सकृत्स्नात्वा व्यपोहेत सागरे लवणाम्भसि

মানুহে জন্মৰ লক্ষ-লক্ষ সময়ত যি পাপ কৰে, লৱণজলযুক্ত সাগৰত এবাৰ স্নান কৰিলেই সেয়া সকলো দূৰ হয়।

Verse 23

वृषभस्तत्र दातव्यः प्रवृत्ते क्षुरकर्मणि । आत्मप्रकृतिदानं च पीतवस्त्रं तथैव च

তাত ক্ষৌৰকৰ্ম (মুণ্ডন-সংস্কাৰ) আৰম্ভ হ’লে দানস্বৰূপে এটা বৃষভ (বেল) দিয়া উচিত; লগতে নিজৰ সামৰ্থ্য অনুসাৰে দান কৰিব লাগে, আৰু পীত (হালধীয়া) বস্ত্ৰো দান কৰিব লাগে।

Verse 24

अनेन विधिना तत्र सम्यक्स्नानं समाचरेत् । स्पर्शयेद्वाडवं तेजश्चान्यथा दोषभाग्भवेत्

এই বিধি অনুসাৰে তাত যথাবিধি সম্যক স্নান কৰিব লাগে। আৰু বিধিমতে ৱাডৱ-অগ্নিৰ তেজ স্পৰ্শ কৰিব লাগে; নতুবা দোষৰ ভাগী হ’ব।

Verse 25

वरः शापश्च तस्यायं पुरा दत्तो यथा द्विजैः

এইদৰে তাৰ বাবে পূৰ্বে দ্বিজ ঋষিসকলে যি বৰ আৰু শাপ দিছিল, সেয়াই আছিল।

Verse 26

देव्युवाच । कुत्र कुत्र महादेव जलस्नानाद्विशुध्यति । किमर्थं सागरे दोषः प्राप्यते कौतुकं महत्

দেৱীয়ে ক’লে: ‘হে মহাদেৱ! কোন কোন স্থানত জলস্নান কৰিলে মানুহ বিশুদ্ধ হয়? আৰু সাগৰত কিয় দোষ প্ৰাপ্ত হয় বুলি কোৱা হয়? ই মোৰ বাবে মহা আশ্চৰ্য।’

Verse 27

यत्र गंगादयः सर्वा नद्यो विश्रांतिमागताः । यत्र विष्णुः स्वयं शेते यत्र लक्ष्मीः स्वयं स्थिता

য’ত গঙ্গা আদি সকলো নদী বিশ্ৰামলৈ আহিছে; য’ত বিষ্ণু স্বয়ং শয়ন কৰিছে; য’ত লক্ষ্মী স্বয়ং স্থিত আছে—

Verse 28

किमर्थं वरशापं तु तस्य दत्तं द्विजैः पुरा । सर्वं विस्तरतो ब्रूहि महान्मे संशयोऽत्र वै

সেই বস্তুটোক পূৰ্বতে দ্বিজ ঋষিসকলে কিয় কাৰণে বৰ আৰু শাপ দিছিল? মোৰ ইয়াত মহা সংশয় উঠিছে; সকলো কথা বিস্তাৰে কওক।

Verse 29

ईश्वर उवाच । दीर्घसत्रं पुरा देवि प्रारब्धं सुरसत्तमैः । प्रभासं तीर्थमासाद्य सम्यक्छ्रद्धा समन्वितैः

ঈশ্বৰ ক’লে: হে দেবী, পূৰ্বতে দেৱসত্তমসকলে দীৰ্ঘসত্র যজ্ঞ আৰম্ভ কৰিছিল। প্ৰভাস তীৰ্থত উপনীত হৈ, সম্পূৰ্ণ শ্ৰদ্ধা-ভক্তিৰে তেওঁলোকে সেই যজ্ঞ সঠিকভাৱে সম্পাদন কৰিছিল।

Verse 30

ततः सत्रावसाने तु दत्त्वा दानमनेकधा । सर्वस्वं ब्राह्मणेन्द्राणां प्रभासक्षेत्रवासिनाम्

তাৰ পাছত সেই সত্রযজ্ঞৰ অন্তত, তেওঁলোকে নানা প্ৰকাৰ দান দিলে—প্ৰভাসক্ষেত্ৰত বাস কৰা ব্ৰাহ্মণেন্দ্ৰসকলক নিজৰ সকলো সম্পদেই অৰ্পণ কৰিলে।

Verse 31

तावदन्ये द्विजास्तत्र दक्षिणार्थं समागताः । देशीयास्तत्र वास्तव्याः शतशोऽथ सहस्रशः

ইতিমধ্যে তাত আন আন দ্বিজসকল দক্ষিণাৰ্থে সমাগত হ’ল। তেওঁলোক সেই দেশৰেই বাসিন্দা—শতশত, সহস্ৰসহস্ৰকৈ।

Verse 32

प्रार्थनाभङ्गभीताश्च ततो देवाः सवासवाः । प्रणष्टास्तान्सुरान्दृष्ट्वा ब्राह्मणाश्चानुवव्रजुः

ব্ৰাহ্মণসকলৰ প্ৰাৰ্থনা ভংগ হ’ব বুলি ভয় কৰি, ইন্দ্ৰসহ দেৱতাসকল অন্তৰ্হিত হ’ল। সেই দেৱতাসকলক লুপ্ত হোৱা দেখি ব্ৰাহ্মণসকলেও তেওঁলোকৰ পিছত ধাৱিত হ’ল।

Verse 33

खेचरत्वं पुरा देवि ह्यासीदग्रभुवां महत् । तेन यांति द्रुतं सर्वे यत्र यत्र सुरालयाः

হে দেৱী, প্ৰাচীন কালত অগ্ৰজ সত্তাসকলৰ আকাশগমন-শক্তি অতি মহান আছিল; সেই শক্তিৰ বলত য’তেই দেৱালয় থাকক, তেওঁলোকে তৎক্ষণাৎ গৈ পোৱাত সক্ষম হৈছিল।

Verse 34

एवं सर्वत्रगामित्वं तेषां वीक्ष्य दिवौकसः । प्रविष्टाः सागरं भीता ऊचुर्वाक्यं च तं पुनः

তেওঁলোকৰ সৰ্বত্ৰগামিতা দেখি দিৱৌকস দেৱতাসকল ভীত হৈ সাগৰত প্ৰৱেশ কৰিলে; আৰু পুনৰ তেওঁলোকে তাক (সাগৰক) এই বাক্য ক’লে।

Verse 35

शरणं ते वयं प्राप्ता ब्राह्मणेभ्यो भयं गताः । नास्ति वित्तं च दानार्थं तस्माद्रक्ष महोदधे

আমি তোমাৰ শৰণ লৈছোঁ, ব্ৰাহ্মণসকলৰ ভয়ত আতংকিত। দানৰ বাবে ধন নাই; সেয়ে, হে মহোদধি, আমাক ৰক্ষা কৰা।

Verse 36

एकतः क्रतवः सर्वे समाप्तवरदक्षिणाः । एकतो भयभीतस्य प्राणिनः प्राणरक्षणम् । विशेषतश्च देवानां रक्षणं बहुपुण्यदम्

এফালে সকলো যজ্ঞ, উত্তম দক্ষিণাসহ সম্পূৰ্ণ; আনফালে বিপদত ভীত প্ৰাণীৰ প্ৰাণৰক্ষা। বিশেষকৈ দেৱতাসকলক ৰক্ষা কৰা বহুপুণ্য দানকাৰী।

Verse 37

समुद्र उवाच । ब्राह्मणेभ्यो न भीः कार्या कथंचित्सुरसत्तमाः । अहं वो रक्षयिष्यामि प्रविशध्वं ममोदरे

সমুদ্ৰে ক’লে: হে সুৰসত্তমসকল, ব্ৰাহ্মণসকলৰ পৰা কোনোপধ্যেই ভয় নকৰিবা। মই তোমালোকক ৰক্ষা কৰিম; মোৰ উদৰত—মোৰ গভীৰতাত প্ৰৱেশ কৰা।

Verse 38

ततस्ते विबुधाः सर्वे तस्य वाक्येन हर्षिताः । प्रविष्टा गह्वरां कुक्षिं तस्यैव भय वर्ज्जिताः

তেতিয়া তেওঁৰ বাক্যত আনন্দিত হৈ সকলো দেবতা ভয়-শূন্য হৈ তেওঁৰ গুহা-সদৃশ গভীৰ উদৰত প্ৰৱেশ কৰিলে।

Verse 39

समुद्रोऽपि महत्कृत्वा निजरूपं च भूरिशः । जलजाञ्जीवसंघातान्धृत्वा तीरसमीपतः

সাগৰেও নিজৰ ৰূপ বহুত ডাঙৰ কৰি অসংখ্য জলচৰ প্ৰাণীৰ দল গোটাই তীৰৰ ওচৰত ধৰি ৰাখিলে।

Verse 40

ततश्चक्र उपायं स ब्राह्मणानां निपातने । मत्स्यानामामिषं पक्त्वा महान्नेन च गोपितम्

তাৰ পিছত তেওঁ ব্ৰাহ্মণসকলক পতনৰ দিশে ঠেলিবলৈ এক কৌশল কৰিলে; মাছৰ মাংস ৰান্ধি বহু ভাত-অন্নৰ তলত লুকুৱাই থ’লে।

Verse 41

अथोवाच द्विजान्सर्वान्प्रणिपत्य कृतांजलिः । प्रसादः क्रियतां विप्रा मुहूर्त्तं मम सांप्रतम्

তাৰ পিছত কৃতাঞ্জলি হৈ সকলো দ্বিজক প্ৰণাম কৰি ক’লে: “হে বিপ্ৰসকল, মোৰ ওপৰত প্ৰসন্ন হওক; এতিয়া মোক এই মুহূৰ্তটো দান কৰক।”

Verse 42

आतिथ्यग्रहणादेव दीनस्य प्रणतस्य च । युष्मदर्थं मया सम्यगेतत्पाकं समावृतम् । क्रियतां भोजनं भूयो गंतव्यमनु नाकिनाम्

“দৰিদ্ৰ আৰু প্ৰণত জনৰ আতিথ্য গ্ৰহণ কৰিলেই পুণ্য হয়। আপোনালোকৰ কাৰণে মই এই পক্ব আহাৰ যথাযথভাৱে প্ৰস্তুত কৰি ঢাকি ৰাখিছোঁ। অনুগ্ৰহ কৰি ভোজন কৰক; তাৰ পিছত দেবতাসকলৰ সৈতে আগবাঢ়িব।”

Verse 43

अथ ते ब्राह्मणा मत्वा समुद्रं श्रद्धयान्वितम् । बाढमित्येव तं प्रोच्य बुभुजुः स्वर्णभाजने

তেতিয়া সেই ব্ৰাহ্মণসকলে সাগৰক শ্ৰদ্ধাৰে পৰিপূৰ্ণ বুলি ভাবি ‘বাঢ়ম’ বুলি উত্তৰ দিলে আৰু সোণৰ পাত্ৰত ভোজন কৰিলে।

Verse 44

न व्यजानंत तन्मांसं गुप्तं स्वादु क्षुधार्द्दिताः

ক্ষুধাতুৰ হৈ তেওঁলোকে গোপনে থকা সেই মাংস চিনিব নোৱাৰিলে, কিয়নো সেয়া সোৱাদযুক্ত আছিল।

Verse 45

ततस्तृप्ताश्च ते विप्रा ब्राह्मणा विगतक्षुधः । आशीर्वादं ददुः सर्वे ब्राह्मणाः शंसित व्रताः

তাৰ পাছত সেই বিপ্ৰ ব্ৰাহ্মণসকল তৃপ্ত হৈ ক্ষুধামুক্ত হ’ল; ব্ৰত-নিয়মত খ্যাত সকলো ব্ৰাহ্মণে আশীৰ্বাদ প্ৰদান কৰিলে।

Verse 46

भोजनांतो ब्राह्मणानां प्राणांतः क्षत्रजन्मनाम् । आशीविषाणां सर्पाणां कोपो ज्ञेयो मृतावधिः । प्रेरयामास देवान्वै गम्यतामित्युवाच तान्

‘ব্ৰাহ্মণৰ ভোজনৰ অন্ত, ক্ষত্ৰিয় বংশত জন্মা লোকৰ প্ৰাণান্তৰ দৰে; আৰু বিষধৰ সাপৰ ক্ৰোধ মৃত্যু পৰ্যন্ত থাকে বুলি জানিবা।’ এইদৰে তেওঁ দেৱতাসকলক প্ৰেৰণা দি ক’লে, ‘চল, আমি প্ৰস্থান কৰোঁ।’

Verse 47

ततो देवाः सगंधर्वा गच्छंतः शीघ्रगा वियत् । गच्छतस्तांस्ततो दृष्ट्वा ब्राह्मणास्तत्र वंदिता

তাৰ পাছত দেৱতাসকল গন্ধৰ্বসহ আকাশপথে দ্ৰুতগতিত গ’ল; তেওঁলোকক প্ৰস্থান কৰা দেখি তাত থকা ব্ৰাহ্মণসকলে নমস্কাৰ কৰি বন্দনা কৰিলে।

Verse 48

दक्षिणार्थं समुत्पेतुः सुरानुद्दिश्य पृष्ठतः

দক্ষিণা লাভৰ উদ্দেশ্যে, দেৱতাসকলৰ ওচৰলৈ আগবঢ়াবলৈ মন কৰি, তেওঁলোকে পিছফালৰ পৰা উঠি আহিল।

Verse 49

ततः प्रपतिता भूमौ द्विजास्ते सहसा पुनः । अभक्ष्यभक्षणात्ते वै ब्राह्मणा मांसभक्षणात्

তাৰ পাছত সেই দ্বিজ ব্ৰাহ্মণসকল হঠাতে পুনৰ ভূমিত লুটি পৰিল; কিয়নো তেওঁলোকে নিষিদ্ধ আহাৰ খাইছিল—মাংস ভক্ষণ কৰাৰ ফলত।

Verse 50

निष्कृतिं तां परिज्ञाय समुद्रस्य रुषान्विताः । ददुः शापं महादेवि रौद्रं रौद्रवपुर्द्धराः

হে মহাদেৱী! সেই ‘নিষ্কৃতি’ যে সাগৰৰ কৌশল আছিল বুলি বুজি, ক্ৰোধে পূৰ্ণ হৈ, ৰৌদ্ৰ ৰূপ ধৰি তেওঁলোকে ভয়ংকৰ শাপ দিলে।

Verse 51

यस्मादभक्ष्यं मांसं वै ब्राह्मणानां परं स्मृतम् । त्वयोपहृतमस्माकं सुगुप्तं भक्ष्यसंयुतम्

কাৰণ ব্ৰাহ্মণসকলৰ বাবে মাংস পৰম নিষিদ্ধ বুলি স্মৃতিত কোৱা হৈছে; তথাপি তুমি আমাক সেইটো আনিলে—ভালদৰে লুকুৱাই, ভক্ষ্য আহাৰৰ সৈতে মিহলাই।

Verse 52

एकतः सर्वमांसानि मत्स्यमांसं तथैकतः । एकतः सर्वपापानि परदारास्तथैकतः

এফালে সকলো ধৰণৰ মাংস, সিফালে কেৱল মাছৰ মাংস; এফালে সকলো পাপ, সিফালে কেৱল পৰস্ত্ৰী-গমন পাপ।

Verse 53

एवं वयं विजानन्तो यदि मांसस्य दूषणम् । तथापि वंचिताः सर्वे अपरीक्षितकारिणः

মাংস ভক্ষণৰ দোষ আমি ভালদৰে জানিছিলোঁ; তথাপিও পৰীক্ষা নকৰাকৈ কৰ্ম কৰা আমি সকলোৱে প্ৰতাৰিত হ’লোঁ।

Verse 54

यस्मात्पापमते क्रूरं त्वया वै वञ्चिता वयम् । मांसस्य भक्षणात्तस्मादपेयस्त्वं भविष्यसि

হে পাপমতি নিষ্ঠুৰ! তোমাৰ দ্বাৰাই আমি নিশ্চয় প্ৰতাৰিত হ’লোঁ; সেয়েহে মাংস ভক্ষণৰ ফলত তুমি ‘অপেয়’ হ’বা—তোমাৰ জল পানযোগ্য নহ’ব।

Verse 55

अस्पृश्यस्त्वं द्विजेंद्राणामन्येषां च नृणां भुवि । तवोदकेन ये मर्त्त्याः करिष्यंति कुबुद्धयः

পৃথিৱীত তুমি দ্বিজশ্ৰেষ্ঠসকলৰ লগতে অন্য মানুহৰ বাবেও অস্পৃশ্য হ’বা। যিসকল কুবুদ্ধি মর্ত্য তোমাৰ জল ব্যৱহাৰ কৰিব—

Verse 56

स्नानं ते नरकं घोरं प्रयास्यंति न संशयः । कृतघ्नानां च ये लोका ये लोकाः पापकर्मिणाम्

তোমাত স্নান কৰিলে তেওঁলোকে নিশ্চয় ভয়ংকৰ নৰকলৈ যাব—ইয়াত সন্দেহ নাই—কৃতঘ্নসকলৰ লোক আৰু পাপকর্মীসকলৰ লোকলৈ।

Verse 57

तांस्तवोदक संस्पर्शाल्लप्स्यंते मानवा भुवि

তোমাৰ জলৰ স্পৰ্শত পৃথিৱীৰ মানুহে সেই একে গতি লাভ কৰিব।

Verse 58

ईश्वर उवाच । एवं शप्तः समुद्रस्तैर्ब्राह्मणैर्वरवर्णिनि । ततो वर्षसहस्रं तु ह्यस्पृश्यः संबभूव ह

ঈশ্বৰে ক’লে: হে সুন্দৰবৰ্ণা নাৰী, সেই ব্ৰাহ্মণসকলৰ শাপত সমুদ্ৰটো সহস্ৰ বছৰলৈ অস্পৰ্শ (অছোঁৱা) হৈ পৰিল।

Verse 59

ततस्त्रासाकुलो भूत्वा सर्वांस्तानिदमब्रवीत् । देवकार्यमिदं विप्रा मया कृतमबुद्धिना

তাৰ পাছত ভয় আৰু অস্থিৰতাত ব্যাকুল হৈ সি সকলোকে ক’লে: “হে বিপ্ৰ ব্ৰাহ্মণসকল, দেবকাৰ্যৰ নিমিত্তে এই কাম মই অবিবেচনাৰে, সঠিক বিবেক নোহোৱাকৈ কৰি পেলালোঁ।”

Verse 60

बुभूषता परं धर्मं शरणागतसंभवम् । कामात्क्रोधाद्भयाल्लोभाद्यस्त्यजेच्छरणागतम्

যি জনে পৰম ধৰ্ম ধাৰণ কৰিব খোজে—যি শৰণাগতক ৰক্ষা কৰাৰ পৰা জন্মে—সেই জনে কাম, ক্ৰোধ, ভয় বা লোভত পৰি শৰণাগতক ত্যাগ কৰিলে নিন্দনীয়।

Verse 61

सत्याद्वापि स विज्ञेयो महापातककारकः । युष्मद्भीत्या समायाताः स्वर्गिणः शरणं मम

সত্যৰ বাবেও হ’লেও, তেনে ব্যক্তি মহাপাতকৰ কৰ্তা বুলি জানিব লাগে—যদি সি তোমালোকৰ ভয়ত আহি মোৰ শৰণ লোৱা লোকসকলক, যদিও সিহঁত স্বৰ্গবাসী, ত্যাগ কৰে।

Verse 62

ते मया रक्षिताः सम्यग्यथाशक्त्या ह्युपायतः । शोषयिष्येऽहमात्मानं यस्माच्छप्तः प्रकोपतः

মই সিহঁতক যথাশক্তি আৰু উপযুক্ত উপায়েৰে ভালদৰে ৰক্ষা কৰিলোঁ। কিন্তু ক্ৰোধত শাপিত হোৱা বাবে এতিয়া মই মোৰ নিজৰ অস্তিত্বক শুকুৱাম।

Verse 63

भवद्भिर्नोत्सहे स्थातुं जनस्पर्शविनाकृतः । एवमुक्त्वा ततो देवि समुद्रः सरितांपतिः । आत्मानं शोषयामास दुःखेन महता स्थितः

“জীৱসকলৰ স্পৰ্শৰ পৰা বঞ্চিত হৈ, তোমালোকৰ সন্মুখত মই থাকিবলৈ সাহস নকৰোঁ।” এইদৰে কৈ, হে দেবী, নদীসমূহৰ অধিপতি সাগৰে গভীৰ দুখত স্থিত হৈ নিজকে শুকুৱাবলৈ ধৰিলে।

Verse 64

ततो देवगणाः सर्वे स्थलाकारं महार्णवम् । शनैःशनैः प्रपश्यंतो भयेन महताऽन्विताः

তেতিয়া সকলো দেবগণে ধীৰে ধীৰে মহাসাগৰক স্থলৰূপ ধাৰণ কৰা দেখিলে; তেওঁলোক মহাভয়ে পৰিপূৰ্ণ হ’ল।

Verse 65

ऊचुर्गत्वा तु लोकेशं देवदेवं पितामहम् । अस्मत्कृते द्विजैः शप्तः सागरो ब्राह्मणोत्तमैः

তেওঁলোকে লোকেশ্বৰ—দেৱদেৱ পিতামহ—ৰ ওচৰলৈ গৈ ক’লে: “আমাৰ কাৰণেই শ্ৰেষ্ঠ ব্ৰাহ্মণসকলে সাগৰক শাপ দিছে।”

Verse 66

स शोषयति चात्मानं दुःखेन महतान्वितः । समुद्राज्जलमादाय प्रवर्षंति बलाहकाः

“সি মহাদুখে পীড়িত হৈ নিজকে শুকুৱাইছে। আৰু মেঘসমূহে সাগৰৰ পৰা জল লৈ বৰষুণ ৰূপে ঢালি দিয়ে।”

Verse 67

ततः संजायते सस्यं सस्याद्यज्ञा भवंति च । यज्ञैः संजायते तृप्तिः सर्वेषां त्रिदिवौकसाम्

“সেই বৰষুণৰ পৰা শস্য জন্মে; শস্যৰ পৰা যজ্ঞ সম্পন্ন হয়। আৰু যজ্ঞৰ দ্বাৰা ত্ৰিদিৱবাসী সকলোৰে তৃপ্তি জন্মে।”

Verse 68

एवं तस्य विनाशेन नाशोऽस्माकं भविष्यति । तस्मात्त्वं रक्ष तं गत्वा यथा शोषं न गच्छति

তেওঁৰ বিনাশ হ’লে আমাৰো বিনাশ ঘটিব। সেয়ে তুমি গৈ তেওঁক ৰক্ষা কৰা, যাতে তেওঁ সম্পূৰ্ণ শুকাই যোৱালৈ নাযায়।

Verse 69

यथा तुष्यंति विप्रास्ते तथा नीतिर्विधीयताम्

এনে নীতি-ধৰ্মৰ বিধান স্থাপন কৰা হওক, যাতে সেই ব্ৰাহ্মণসকল সম্পূৰ্ণ সন্তুষ্ট হয়।

Verse 70

देवानां वचनाद्ब्रह्मा गत्वा सागरसन्निधौ । समुद्रार्थे ययाचे तान्ब्राह्मणान्क्षेत्रवासिनः

দেৱতাসকলৰ আদেশত ব্ৰহ্মা সাগৰৰ তীৰলৈ গৈ, সাগৰৰ হিতৰ বাবে সেই পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰত বাস কৰা ব্ৰাহ্মণসকলক প্ৰাৰ্থনা কৰিলে।

Verse 71

ब्रह्मोवाच । प्रसादः क्रियतामस्य सागरस्य द्विजोत्तमाः । यथा पवित्रतां याति मद्वाक्यात्क्रियतां तथा

ব্ৰহ্মাই ক’লে: হে দ্বিজোত্তমসকল, এই সাগৰৰ ওপৰত অনুগ্রহ কৰা। মোৰ বাক্য-অনুৰোধত ই যেন পবিত্ৰতা লাভ কৰে, তেনেদৰে কৰ্ম কৰা।

Verse 72

प्रदास्यति स युष्मभ्यं रत्नानि विविधानि च

সেই সাগৰে তোমালোকক নানা প্ৰকাৰৰ ৰত্ন-মণি দান কৰিব।

Verse 73

यूयं भविष्यथात्यंतं भूमिदेवा इति क्षितौ । नाम्ना मद्वचनान्नूनं सत्यमेतन्मयोदितम्

পৃথিৱীত তোমালোক নিশ্চয় ‘ভূমিদেৱ’—ভূমিৰ দেৱতা—বুলি পৰিচিত হ’বা। মোৰ বাক্যৰ দ্বাৰাই ই নিশ্চিত; এই সত্য মই নিজে ঘোষণা কৰিলোঁ।

Verse 74

ब्राह्मणा ऊचुः । नान्यथा कर्तुमिच्छामस्तव वाक्यं जगत्पते । न च मिथ्याऽत्मनो वाक्यं प्रमाणं चात्र वै भवान्

ব্ৰাহ্মণসকলে ক’লে: ‘হে জগত্পতি, তোমাৰ বাক্যৰ বিপৰীতে আমি কেতিয়াও কৰিব নোখোজোঁ। নিজৰ বাক্য মিছা হ’ব নালাগে—আৰু ইয়াত নিশ্চয় তুমি নিজেই প্ৰমাণ।’

Verse 76

तन्नो वाक्यात्सुरश्रेष्ठ हितं वा यदि वाहितम् । परं स्याज्जगतां श्रेयः सर्वेषां च दिवौकसाम् । तथा कुरु जगन्नाथ अस्माकं हितकारणम्

হে সুৰশ্ৰেষ্ঠ, আমাৰ কথাৰ পৰা যদি কোনো হিত সাধিত হয়, তেন্তে সেয়া সকলো জগতৰ আৰু সকলো দিৱৌকসৰ পৰম কল্যাণ হওক। হে জগন্নাথ, তেনেকৈয়ে কৰ—আমাৰো হিতৰ কাৰণ হওক।

Verse 77

नान्यथा शक्यते कर्त्तुं द्विजानां वचनं हि तत् । ब्राह्मणाः कुपिता नूनं भस्मीकुर्युः स्वतेजसा

ইয়াক অন্যথা কৰা নাযায়, কিয়নো ই দ্বিজসকলৰ বাক্য। ব্ৰাহ্মণসকল ক্ৰুদ্ধ হ’লে, নিজৰ তেজে নিশ্চয় সকলোকে ভস্ম কৰি পেলাব।

Verse 78

देवान्कुर्युरदेवांश्च तस्मात्तान्नैव कोपयेत् । यस्मादेव तव स्पर्शस्त्रिधा मेध्यो भविष्यति

তেওঁলোকে দেৱকো অদেৱ কৰিব পাৰে; সেয়ে তেওঁলোকক কেতিয়াও ক্ৰুদ্ধ নকৰিবা। কিয়নো তোমাৰ স্পৰ্শৰ দ্বাৰাই (সাগৰ) ত্ৰিবাৰ শুদ্ধিকাৰী আৰু যজ্ঞ-ক্ৰিয়াৰ যোগ্য হ’ব।

Verse 79

पर्वकाले च संप्राप्ते नदीनां च समागमे । सेतुबंधे तथा सिंधौ तीर्थेष्वन्येषु संयुतः

যেতিয়া পৰ্ব্ব-কাল উপস্থিত হয় আৰু নদীৰ সঙ্গমস্থলসমূহত—সেতুবন্ধ, সাগৰত আৰু আন আন তীৰ্থঘাটতো—সেই পবিত্ৰতা তাতেই সংযুক্ত ৰূপে বিদ্যমান হয়।

Verse 80

इत्येवमादिसर्वेषु मध्येऽन्यत्र न कर्मणि । यत्फलं सर्वतीर्थेषु सर्वयज्ञेषु यत्फलम् । तत्फलं तव तोयस्य स्पर्शादेव भविष्यति

এইদৰে সকলো পবিত্ৰ আচাৰ-মধ্যত ইয়াৰ তুলনা আন কোনো কৰ্ম নাই; সকলো তীৰ্থত আৰু সকলো যজ্ঞত যি ফল লাভ হয়, সেই একে ফল তোমাৰ জলে স্পৰ্শ কৰিলেই উদ্ভৱ হ’ব।

Verse 81

गयाश्राद्धे तु यत्पुण्यं गोग्रहे मरणेन च । तत्फलं तव तोयस्य स्पर्शादेव भविष्यति

গয়াত শ্ৰাদ্ধ কৰাত যি পুণ্য লাভ হয়, আৰু গো-গ্ৰহত মৃত্যু হ’লে যি পুণ্য লাভ হয়—সেই একে ফল তোমাৰ জলে স্পৰ্শ কৰিলেই লাভ হ’ব।

Verse 82

अपेयस्त्वं तथा भावि स्वादमात्रेण केवलम् । गंडूषमपि पीतं च तोयस्याशुभनाशनम्

তুমি পানযোগ্য নহ’বা, কেৱল স্বাদ ল’বলৈহে। তথাপি সেই জলে গণ্ডূষ—মুখত লৈ কুলি কৰা মাত্ৰেও—অশুভ নাশ কৰে।

Verse 84

यावत्त्वं तिष्ठसे लोके यावच्चद्रार्कतारकाः । तवोदकामृतैस्तृप्तास्तावत्स्थास्यंति पूर्वजाः

যিমান দিন তুমি জগতত স্থিত থাকিবা, আৰু যিমান দিন চন্দ্ৰ-সূৰ্য আৰু তৰাসমূহ টিকি থাকিব, সিমান দিন তোমাৰ অমৃতসম জলে তৃপ্ত হৈ তোমাৰ পূৰ্বজসকল স্থিত থাকিব।

Verse 86

यात्रायामथवान्यत्र पर्वकाले शशिग्रहे । अत्र स्नास्यति यः सम्यक्सागरे लवणांभसि । अश्वमेधसहस्रस्य फलं प्राप्स्यति मानवः

যাত্ৰাৰ সময়ত বা অন্য সময়তো—পৰ্বদিনত বা চন্দ্ৰগ্ৰহণৰ সময়ত—যি কোনো ব্যক্তি ইয়াত সাগৰৰ লৱণজলত বিধিপূৰ্বক স্নান কৰে, সেই মানুহে সহস্ৰ অশ্বমেধ যজ্ঞৰ সমান পুণ্যফল লাভ কৰে।

Verse 87

श्रीसोमेशसमुद्रस्य अंतरे ये मृता नराः । पापिनोऽपि गमिष्यंति स्वर्गं निर्धूतकल्मषाः

শ্ৰী সোমেশৰ সাগৰৰ পবিত্ৰ পৰিসৰৰ ভিতৰত যিসকল মানুহ মৃত্যুবৰণ কৰে, তেওঁলোকে পাপী হলেও কল্মষ ধুই পেলাই স্বৰ্গলৈ গমন কৰে।

Verse 88

एवं भविष्यति सदा तव मद्वचनाद्विभो । प्रयच्छस्व द्विजेंद्राणां रत्नानि विविधानि च

হে বিভো, মোৰ বাক্য অনুসাৰে ই সদায় এইদৰে হ’ব। সেয়ে দ্বিজেন্দ্ৰসকলক দানস্বৰূপে নানাবিধ ৰত্ন প্ৰদান কৰা।

Verse 89

माघे मासि च यः स्नायान्नैरंतर्येण भावितः । पौंडरीकफलं तस्य दिवसेदिवसे भवेत्

আৰু যি কোনো ব্যক্তি মাঘ মাহত অবিৰত নিয়মে আৰু ভক্তিভাৱে স্নান কৰে, তাৰ বাবে পৌণ্ডৰীক মহাপুণ্যফল দিনেদিনে উদ্ভৱ হয়।

Verse 90

ईश्वर उवाच । पितामहवचः श्रुत्वा बाढमित्येव सागरः । ब्राह्मणेभ्यः सुरत्नानि ददौ श्रद्धा समन्वितः

ঈশ্বৰ ক’লে: পিতামহ (ব্ৰহ্মা)ৰ বাক্য শুনি সাগৰে ‘বাঢ়ম’—‘তথাস্তु’—বুলি উত্তৰ দিলে, আৰু শ্ৰদ্ধাযুক্ত হৈ ব্ৰাহ্মণসকলক উৎকৃষ্ট ৰত্ন দান কৰিলে।

Verse 91

ब्राह्मणैर्ब्रह्मणो वाक्यमशेषं समनुष्ठितम् । क्षुरकर्म तथा कृत्वा स्नानं सर्वेऽपि चक्रिरे

ব্ৰাহ্মণসকলে ব্ৰহ্মাদেৱৰ বাক্য সম্পূৰ্ণৰূপে পালন কৰিলে; ক্ষৌৰকৰ্ম (মুণ্ডন) সম্পন্ন কৰি সকলোৱে পবিত্ৰ স্নান কৰিলে।

Verse 92

एवं पवित्रतां प्राप्तस्तीर्थत्वं लव णोदधिः । तस्य मध्ये महादेवि लिंगानां पंचकोटयः

এইদৰে লৱণ-সমুদ্ৰ পবিত্ৰতা লাভ কৰি তীৰ্থত্ব প্ৰাপ্ত হ’ল। হে মহাদেৱী, তাৰ ভিতৰত শিৱলিঙ্গৰ পাঁচ কোটি আছে।

Verse 93

भविष्यति नृणां लोके तव सौख्यविवर्द्धनम् । पितॄणां तव तोयेन यः करिष्यति तर्पणम् । पूर्वोक्तेन विधानेन तस्य पुण्यफलं शृणु

মানৱৰ লোকত ই তোমাৰ সুখ বৃদ্ধি কৰিব। যি জনে তোমাৰ জলেৰে, পূৰ্বে কোৱা বিধান অনুসাৰে, পিতৃসকলৰ তৰ্পণ কৰে—এতিয়া তাৰ পুণ্যফল শুনা।

Verse 94

मध्ये तु प्रावृतं सर्वमस्मिन्मन्वंतरे प्रिये । चक्रमैनाकयोर्मध्ये दिशि दक्षिणमुच्यते

হে প্ৰিয়ে, এই মন্বন্তৰত মধ্যভাগৰ সকলো আৱৃত/বেষ্টিত বুলি কোৱা হয়। চক্ৰ আৰু মৈনাকৰ মাজৰ দিশ দক্ষিণ দিশ বুলি উচৰোৱা হয়।

Verse 95

शातकुम्भमये कुम्भे धनुषायुतविस्तृते । तत्र कुंभस्य मध्यस्थो वडवानलसंज्ञितः

শাতকুম্ভময় (সুৱৰ্ণময়) কুম্ভত, যি দহ হাজাৰ ধনুৰ পৰিমাণে বিস্তৃত, তাত সেই কুম্ভৰ একেবাৰে মধ্যত ‘বডবানল’ নামে পৰিচিত অগ্নি অৱস্থিত।

Verse 96

सूचीवक्त्रो महाकायः स जलं पिबते सदा । एतदंतरमासाद्य अग्नितीर्थं प्रचक्षते

সুঁই-সদৃশ মুখ আৰু মহাকায় এই সত্তাই সদায় জল পান কৰে। এই অন্তৰ-অঞ্চলত উপনীত হ’লে ইয়াক ‘অগ্নিতীৰ্থ’ বুলি ঘোষণা কৰা হয়।

Verse 97

तस्य मध्ये महासारं वाडवं यत्र वै मुखम् । श्रीसोमेशाद्दक्षिणतो धन्वंतरशतावधि । उत्तरान्मानसात्पूर्वं यावदेव कृतस्मरम्

ইয়াৰ মাজত মহাসাৰ নিহিত—য’তেই নিশ্চিতভাৱে ৱাডৱ (সমুদ্ৰাগ্নি)ৰ মুখ অৱস্থিত। শ্ৰী সোমেশৰ দক্ষিণে একশ ধন্বন্তৰ পৰ্যন্ত; আৰু মানসাৰ উত্তৰে, পূৰ্বমুখী হৈ কৃতস্মৰা পৰ্যন্ত বিস্তৃত।

Verse 98

एतद्गोप्यं वरारोहे न देयं यस्य कस्यचित् । ब्रह्मघ्नोपि विशुध्येत श्रुत्वैतन्नात्र संशयः

হে সুন্দৰ নিতম্বিনী, ই এক গোপন কথা; যাৰ-তাৰক দিব নালাগে। ইয়াক শুনিলে ব্ৰাহ্মণ-হন্তাও শুদ্ধ হয়—ইয়াত একো সন্দেহ নাই।

Verse 99

एवं शापो वरो दत्तः सागरस्य यथा द्विजैः । पूर्वं रुष्टैस्ततस्तुष्टैस्तत्सर्वं कथितं मया

এইদৰে, দ্বিজসকল প্ৰথমে ক্ৰুদ্ধ হৈ পাছত সন্তুষ্ট হোৱাৰ দৰে, সাগৰক শাপ আৰু বৰ দিয়া হৈছিল। এই সকলো বৃত্তান্ত মই তোমাক ক’লোঁ।