Adhyaya 255

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि तीर्थं त्रैलोक्यविश्रुतम् । तस्यैव पश्चिमे भागे ऋषीणां पुण्यकर्मणाम्

ঈশ্বৰে ক’লে: তেতিয়া, হে মহাদেৱী, ত্ৰিলোকত বিখ্যাত সেই তীৰ্থলৈ গমন কৰা উচিত। তাৰ পশ্চিম ভাগত পুণ্যকৰ্মী ঋষিসকলৰ পবিত্ৰ স্থান আছে।

Verse 2

तस्मिंस्त्रिनेत्रा मत्स्याश्च दृश्यंतेऽद्यापि भामिनि । अंगिरा गौतमोऽगस्त्यः सुमतिः सुसखिस्तथा

সেই পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰত, হে প্ৰিয় ভামিনী, আজিও ত্ৰিনেত্ৰযুক্ত মাছ দেখা যায়। তাতেই অঙ্গিৰা, গৌতম, অগস্ত্য, সুমতি আৰু সুসখি ঋষিও বাস কৰিছিল।

Verse 3

विश्वामित्रः स्थूलशिराः संवर्त्तः प्रतिमर्द्दनः । रैभ्यो बृहस्पतिश्चैव च्यवनः कश्यपो भृगुः

তাত বিশ্বামিত্ৰ, স্থূলশিৰা, সংৱৰ্ত, প্ৰতিমৰ্দ্দন, ৰৈভ্য আৰু বृहস্পতিও; লগতে চ্যৱন, কশ্যপ আৰু ভৃগুও উপস্থিত আছিল।

Verse 4

दुर्वासा जामदग्न्यश्च मार्कंडेयोऽथ गालवः । उशनाऽथ भरद्वाजो यवक्रीतस्त्रितस्तथा

তাত দুৰ্ব্বাসা, জামদগ্ন্য, মার্কণ্ডেয় আৰু গালৱ; তদুপৰি উশনা, ভৰদ্বাজ, যৱক্রীত আৰু ত্ৰিতো আছিল।

Verse 5

नारदः पर्वतश्चैव वसिष्ठोऽरुंधती तथा

তাত নাৰদ আৰু পৰ্বতও আছিল, আৰু বশিষ্ঠ—অৰুন্ধতীৰ সৈতে—সেই স্থানত উপস্থিত আছিল।

Verse 6

काण्वोऽथ गौतमो धौम्यः शतानन्दोऽकृतव्रणः । जमदग्निस्तथा रामो बकश्चेत्येवमादयः । कृष्णद्वैपायनश्चैव पुत्रशिष्यैः समन्वितः

তেতিয়া কাণ্ব, গৌতম, ধৌম্য, শতানন্দ আৰু অকৃতব্ৰণ; তেনেদৰে জমদগ্নি, ৰাম আৰু বক আদি ঋষিসকল উপস্থিত হ’ল। আৰু কৃষ্ণ দ্বৈপায়ন (ব্যাস)ো নিজৰ পুত্ৰ আৰু শিষ্যসকলসহ আহিল।

Verse 7

एतत्क्षेत्रं समा साद्य प्रभासं मुनिसत्तमाः । तपस्तेपुर्महात्मानो विविधं परमाद्भुतम्

এই পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰ প্ৰভাসত উপস্থিত হৈ, মুনিসকলৰ শ্ৰেষ্ঠ সেই মহাত্মাসকলে নানা প্ৰকাৰৰ তপস্যা কৰিলে, যি পৰম আশ্চৰ্য শক্তিসম্পন্ন আছিল।

Verse 8

एवं ते नियतात्मानो दमयुक्तास्तपस्विनः । समाधिना जिगीषन्ते ब्रह्मलोकं सनातनम्

এইদৰে সেই তপস্বীসকল, আত্মসংযমী আৰু দম-নিয়মে যুক্ত, সমাধিৰ দ্বাৰা সংসাৰবন্ধনৰ ওপৰত জয় লাভ কৰি সনাতন ব্ৰহ্মলোক প্ৰাপ্তিৰ চেষ্টা কৰে।

Verse 9

अथाभवदनावृष्टिः कदाचिन्महती प्रिये । कृच्छ्रं प्राप्तो ह्यभूत्तत्र सर्वलोकः क्षुधार्दितः

তাৰ পিছত কোনো এক সময়ত, হে প্ৰিয়ে, ভয়ংকৰ অনাবৃষ্টি হ’ল। তেতিয়া ক্ষুধাতুৰ হৈ সমগ্ৰ লোকসমাজ তীব্ৰ দুঃখত পৰিল।

Verse 10

ततो निरन्ने लोकेऽस्मिन्नात्मानं ते परीप्सवः । मृतं कुमारमादाय कृच्छ्रं प्राप्तास्तदाऽपचन्

তেতিয়া এই লোকত অন্ন নথকা হোৱাত, নিজৰ প্ৰাণ ৰক্ষা কৰিবলৈ ইচ্ছুক লোকসকলে এটা মৃত কুমাৰক লৈ গ’ল; ঘোৰ সংকটত পৰি সেই সময়ত তাক ৰান্ধিলে।

Verse 11

अथोपरिचरस्तत्र क्लिश्यमानान्हि तानृषीन् । दृष्ट्वा राजा वृषादर्भिः प्रोवाचेदं वचस्तदा

তেতিয়া উপৰিচৰ ৰজাই তাত কষ্টত পীড়িত সেই ঋষিসকলক দেখি, বৃষ-দৰ্ভ (বৃষ আৰু দৰ্ভ ঘাঁহৰ যজ্ঞীয় চিহ্ন) সহিত থিয় হৈ সেই সময়ত এই বাক্য ক’লে।

Verse 12

राजोवाच । प्रतिग्रहो ब्राह्मणानां दृष्टा वृत्तिरनिंदिता । तस्मात्प्रतिग्रहं मत्त गृह्णीध्वं मुनिपुंगवाः

ৰাজাই ক’লে— ‘ব্ৰাহ্মণসকলৰ বাবে প্ৰতিগ্ৰহ (দান গ্ৰহণ) নিন্দাহীন জীৱিকা বুলি দেখা যায়। সেয়ে, হে মুনিপুঙ্গৱসকল, মোৰ পৰা এই দান গ্ৰহণ কৰক।’

Verse 13

मुद्गान्माषांश्च व्रीहींश्च तथा रत्नानि कांचनम् । युष्माकं संप्रदास्यामि यच्चान्यदपि दुर्ल्लभम् । निवर्त्तध्वमतः सर्वे ह्येतस्मात्पातकात्परम्

‘মই তোমালোকক মুদ্গ (মুগ), মাষ (উৰদ), ধান-চাউল, লগতে ৰত্ন আৰু সোণ—আৰু যি আন যিকোনো দুৰ্লভ বস্তু—সকলো দিম। সেয়ে তোমালোক সকলোৱে ইয়াৰ পৰা উভতি যোৱা; কিয়নো এই দানেই নিশ্চয় এই পাপৰ ওপৰলৈ পাৰ হোৱাৰ উপায়।’

Verse 14

ऋषय ऊचुः । तज्जानंतः कथं राजन्गृह्णीमस्ते प्रतिग्रहम्

ঋষিসকলে ক’লে— ‘হে ৰাজন, সেই সত্য জানি আমি তোমাৰ এই প্ৰতিগ্ৰহ (দান) কেনেকৈ গ্ৰহণ কৰোঁ?’

Verse 15

दशसूनासमश्चक्री दशचक्रिसमो ध्वजी । दशध्वजि समा वेश्या दशवेश्यासमो नृपः

‘এজন ৰথী (ৰথযোদ্ধা) দহজন সূনাৰ সমান; এজন ধ্বজী (ধ্বজধাৰী) দহজন ৰথীৰ সমান; এজনা বেশ্যা দহজন ধ্বজীৰ সমান; আৰু হে নৃপ, এজন ৰজা দহজন বেশ্যাৰ সমান (পাপত)।’

Verse 16

यो राज्ञां प्रतिगृह्णाति ब्राह्मणो लोभमोहितः । तामिस्रादिषु घोरेषु नरकेषु स पच्यते

যি ব্ৰাহ্মণে লোভ-মোহত বিভ্ৰান্ত হৈ ৰজাসকলৰ দান গ্ৰহণ কৰে, সি তামিস্ৰ আদি ভয়ংকৰ নৰকসমূহত দগ্ধ হৈ যন্ত্ৰণা ভোগ কৰে।

Verse 17

तद्गच्छ कुशलं तेऽस्तु सह दानेन पार्थिव । अन्येषां दीयतामेतदित्युक्त्वा ते वनं ययुः

তেতিয়া যাওঁক—হে পাৰ্থিৱ, আপোনাৰ মঙ্গল-কুশল হওক, আপোনাৰ দানসহ। ‘এই দান আনসকলক দিয়া হওক’ বুলি কৈ তেওঁলোকে বনলৈ গ’ল।

Verse 18

अथ राज्ञः समादेशात्तत्र गत्वा च मंत्रिणः । ऊदुम्बराणि व्यकिरन्हेमगर्भाणि भूतले

তাৰ পাছত ৰজাৰ আদেশত মন্ত্ৰীসকল তাত গৈ ভূমিত সোণেৰে ভৰা উদুম্বৰ ফল ছটিয়াই দিলে।

Verse 19

अथ तानि व्यचिन्वंश्च ऋषयो वरवर्णिनि । गुरूणीति विदित्वा तु न ग्राह्याण्यंगिराऽब्रवीत्

তাৰ পাছত, হে সুশোভিত বৰ্ণৰ নাৰী, ঋষিসকলে সেয়া বুটলিবলৈ ধৰিলে; কিন্তু সেয়া ‘গুৰু’—গম্ভীৰ দোষেৰে ভৰা—বুলি বুজি অঙ্গিৰাই ক’লে, “এইবোৰ গ্ৰহণযোগ্য নহয়।”

Verse 20

अत्रिरुवाच । नास्महेनास्महे मूढ वयमज्ञानबुद्धयः । हैमानीमानि जानीमः प्रतिबुद्धाः स्म जाड्यतः

অত্ৰিয়ে ক’লে: “আমি বুদ্ধিমান নহয়, হে মূঢ়; আমাৰ বুদ্ধি অজ্ঞানত আচ্ছন্ন। আমি এইবোৰক সোণৰ বুলি চিনিছিলোঁ; এতিয়া আমি জড়তাৰ পৰা জাগি উঠিছোঁ।”

Verse 21

वसिष्ठ उवाच । धर्मार्थं संचयो यस्य द्रव्याणां स न शस्यते । तपःसंचयनं मन्ये वसिष्ठो धनसंचयम्

বসিষ্ঠে ক’লে: যাৰ ধন-সঞ্চয় কেৱল ‘ধৰ্ম’ৰ নামত, সি প্ৰকৃততে প্ৰশংসনীয় নহয়। মই বসিষ্ঠ ধন-সঞ্চয়তকৈ তপস্যা (তপঃ)ৰ সঞ্চয়ক শ্ৰেষ্ঠ বুলি মানোঁ।

Verse 22

त्यजध्वं संचयान्सर्वाञ्जातीनां समुपद्रवान् । न हि संचयवान्कश्चिद्दृश्यते निरुपद्रवः

সকলো সঞ্চয় ত্যাগ কৰা; কিয়নো ই সকলো জাতি-শ্ৰেণীৰ লোকৰ বাবে উপদ্ৰৱৰ কাৰণ হয়। সঁচাকৈ, সঞ্চয়ৱান কোনো লোককেই নিৰুপদ্ৰৱ দেখা নাযায়।

Verse 23

यथायथा न गृह्णाति ब्राह्मणोऽसत्प्रतिग्रहम् । तथातथाऽनिशं चास्य ब्रह्मतेजस्तु वर्धते

যিমান যিমান ব্ৰাহ্মণে অসৎ প্ৰতিগ্ৰহ (অনুচিত দান) গ্ৰহণ নকৰে, সিমান সিমানকৈ—অবিৰতভাৱে—তাঁৰ ব্ৰহ্ম-তেজ, অৰ্থাৎ ব্ৰহ্মৰ দীপ্তি, বৃদ্ধি পায়।

Verse 24

अकिंचनत्वं राज्यं च तुलया समतोलयम् । अकिंचनत्वमधिकं राज्यादपि न संशयः

মই অকিঞ্চনতাক (একো নথকা অৱস্থা) আৰু ৰাজ্যত্বক একে তুলাত সমানকৈ তুলি চাওঁতে দেখিলোঁ—অকিঞ্চনতা ৰাজ্যত্বতকৈও অধিক মহান; ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই।

Verse 25

कश्यप उवाच । अनर्थो ब्राह्मणस्यैष यदर्थनिचयो महान् । अर्थैश्वर्यविमूढोऽपि श्रेयसो भ्रश्यते द्विजः

কশ্যপে ক’লে: ব্ৰাহ্মণৰ বাবে এইয়েই অনৰ্থ—যে তেওঁ মহা ধন-নিচয় কৰে। ধন আৰু ঐশ্বৰ্যৰ মোহত বিমূঢ় হৈ দ্বিজ শ্ৰেয়সৰ পৰা পতিত হয়।

Verse 26

अर्थसंपद्विमोहाय बहुशोकाय चैव हि । तस्मादर्थमनर्थाख्यं श्रेयोऽर्थी दूरतस्त्यजेत्

অৰ্থ-সম্পদ নিশ্চয় মোহ আনে আৰু বহু শোকৰ কাৰণ হয়। সেয়ে যি পৰম শ্ৰেয় বিচাৰে, সি ‘অৰ্থ’ নামৰ সেই অনৰ্থক দূৰতে ত্যাগ কৰক।

Verse 27

यस्य धर्मार्थमप्यर्थास्तस्यापि न हि दृश्यते । प्रक्षालनाद्धि पंकस्य दूरादस्पर्शनं वरम्

যাৰ ধন ধৰ্মৰ কাৰণে বুলিও কোৱা হয়, তাৰো নিৰাপত্তা দেখা নাযায়। কিয়নো পংক ধুই পেলোৱাতকৈ উত্তম—দূৰতে থাকি স্পৰ্শ নকৰা।

Verse 28

भरद्वाज उवाच । जीर्यंति जीर्यतः केशा दंता जीर्यंति जीर्यतः । चक्षुः श्रोत्रे च जीर्येते तृष्णैका न तु जीर्यते

ভৰদ্বাজ ক’লে: বয়স বাঢ়িলে চুলি জীৰ্ণ হয়; বয়স বাঢ়িলে দাঁত জীৰ্ণ হয়। চকু আৰু কাণো ক্ষয় হয়—কিন্তু তৃষ্ণা একাই জীৰ্ণ নহয়।

Verse 29

सूची सूत्र तथा वस्त्रे समानयति सूचिका । तद्वत्संसारसूत्रस्य तृष्णा सूची विधीयते

যেনে সূঁইয়ে সূতা আৰু বস্ত্ৰ একেলগ কৰে, তেনেদৰে সংসাৰ-সূতাৰ সেলাইকাৰী সূঁই ৰূপে তৃষ্ণাকেই বিধান কৰা হৈছে।

Verse 30

यथा शृंगं रुरोः काये वर्द्धमाने हि वर्द्धते । अनंतपारा दुर्वारा तृष्णा दुःखप्रदा सदा । अधर्मबहुला चैव तस्मात्तां परिवर्जयेत्

যেনে ৰুৰুৰ দেহ বাঢ়িলে তাৰ শিংও বাঢ়ে, তেনেদৰে জীৱনৰ সৈতে তৃষ্ণাও বাঢ়ে। তৃষ্ণা অনন্ত, দমন কৰাটো দুৰূহ, সদায় দুখদায়িনী আৰু অধৰ্মেৰে পৰিপূৰ্ণ—সেয়ে তাক পৰিত্যাগ কৰা উচিত।

Verse 31

गौतम उवाच । संतुष्टः को न शक्नोति फलैश्चापि हि वर्त्तितुम् । सर्वोऽपींद्रियलोभेन संकटान्यभिगाहते

গৌতমে ক’লে: যি সন্তুষ্ট, সি কেৱল ফল-মূল খাইও জীৱন নচলাই থাকিব নোৱাৰে নে? কিন্তু ইন্দ্ৰিয়-লোভৰ বাবে সকলোৱে বিপদ-সংকটত নিমজ্জিত হয়।

Verse 32

सर्वत्र संपदस्तस्य संतुष्टं यस्य मानसम् । उपानद्गूढपादस्य ननु चर्मावृतेव भूः

যাৰ মন সন্তুষ্ট, তাৰ বাবে সকলো ঠাইতে সম্পদ আছে। যেনে জোতা পিন্ধি পা ঢাকিলে, মাটি যেন চামৰৰে আৱৃত হয়।

Verse 33

संतोषामृततृप्तानां यत्सुखं शांतचेतसाम् । कुतस्तद्धनलुब्धानां सुखं चाशांतचेतसाम्

সন্তোষ-অমৃতত তৃপ্ত, শান্তচিত্ত লোকসকলে যি সুখ পায়—ধনৰ লোভী, অশান্তচিত্ত লোকসকলৰ সেই একে সুখ ক’ত?

Verse 34

विश्वामित्र उवाच । कामं कामयमानस्य यदि कामः स सिद्ध्यति । तथैनमपरः कामो भूयो विध्यति बाणवत्

বিশ্বামিত্ৰে ক’লে: কামনাক কামনা কৰা জনৰ কামনা যদি সিদ্ধও হয়, তথাপি আন এক কামনা তীৰৰ দৰে তাক পুনঃপুনঃ বিদ্ধ কৰে।

Verse 35

न जातु कामः कामानामुपभोगेन शाम्यति । हविषा कृष्णवर्त्मेव भूय एवाभिवर्द्धते

কাম-ভোগৰ উপভোগে কামনা কেতিয়াও শান্ত নহয়। হৱিষ্য দিয়া অগ্নি যেন অধিক জ্বলে, তেনেদৰে ই আৰু বাঢ়ে।

Verse 36

कामानभिलषन्लोभान्न नरः सुखमेधते । समालभ्य तरुच्छायां भवनं वाञ्छो नरः

লোভত কাম-ভোগৰ আকাংক্ষা কৰি থকা মানুহে সুখত বৃদ্ধি নাপায়। গছৰ ছাঁ পাইলেও মানুহে ঘৰ বিচাৰে।

Verse 37

चतुःसागरसंयुक्तां यो भुंक्ते पृथिवीमिमाम् । एकस्तु वनवासी च स कृतार्थो न पार्थिवः

চাৰিসাগৰে বেষ্টিত এই পৃথিৱী ৰজাই ভোগ কৰিলেও, সঁচাকৈ কৃতাৰ্থ হ’ল একান্ত বনবাসী; সংসাৰী নৃপ নহয়।

Verse 38

जमदग्निरुवाच । प्रतिग्रहसमर्थो यस्तपो वर्द्धयते महान् । न करोति तपस्तस्य जायते च सहस्रधा

জমদগ্নিয়ে ক’লে: যি দান গ্ৰহণ কৰিবলৈ সক্ষম হয়ো, মহান হৈ তপস্যা বৃদ্ধি কৰে আৰু গ্ৰহণ নকৰে, তাৰ তপস্যা সহস্ৰগুণে জন্মে আৰু বৃদ্ধি পায়।

Verse 39

प्रतिग्रहसमर्थानां निवृत्तानां प्रतिग्रहात् । य एव ददतां लोकास्त एवाप्रतिगृह्णताम्

যিসকল দান গ্ৰহণৰ যোগ্য হয়ো দান-গ্ৰহণৰ পৰা নিবৃত্ত থাকে, দাতাই যি লোক লাভ কৰে, সেই একে লোকেই অগ্ৰহণকাৰীয়েও লাভ কৰে।

Verse 40

अरुंधत्युवाच । बिसतंतुर्यथा नित्यं समंतान्नालसंस्थितः । तृष्णा चैवमनाद्यंता तथा देहाश्रिता सदा

অৰুন্ধতীয়ে ক’লে: যেনেকৈ পদুমৰ ডাঁটিত পদুম-তন্তু সদায় চাৰিওফালে বিস্তৃত থাকে, তেনেকৈ অনাদি-অনন্ত তৃষ্ণা সদায় দেহত আশ্ৰিত হৈ লেগি থাকে।

Verse 41

या दुस्त्यजा दुर्मतिभिर्या न जीर्यति जीर्यतः । योऽसौ प्राणांतिको रोगस्तां तृष्णां त्यजतः सुखम्

যি তৃষ্ণা কুমতিধাৰীসকলে ত্যাগ কৰিবলৈ দুঃসাধ্য বুলে, আৰু বয়স বাঢ়িলেও যি জীৰ্ণ নহয়—সেই প্ৰাণান্তক ৰোগ; যিয়ে সেই লালসা ত্যাগ কৰে, সুখ তাৰেই।

Verse 42

चंडोवाच । उग्रात्प्रतिग्रहाद्यस्माद्बिभ्यत्येते महेश्वराः । बलीयांसो दुर्बलवत्तथा चैव बिभेम्यहम्

চণ্ড ক’লে: ‘উগ্ৰ—অযথা—দান গ্ৰহণৰ কাৰণে এই মহেশ্বৰভক্ত মহাবীৰসকলেও ভয় খায়। বলৱান হৈও দুৰ্বলৰ দৰে কঁপে—সেয়ে মইও ভয় কৰোঁ।’

Verse 43

पशुमुख उवाच । यदाचरंति विद्वांसः सदा धर्मपरायणाः । तदेव विदुषा कार्यमात्मनो हितमिच्छता

পশুমুখ ক’লে: ‘যি আচৰণ বিদ্বানসকলে সদায় ধৰ্মপৰায়ণ হৈ কৰে, নিজৰ সত্য হিত কামনা কৰা জ্ঞানীয়ে সেইটোৱেই কৰা উচিত।’

Verse 44

ईश्वर उवाच । इत्युक्त्वा हेमगर्भाणि त्यक्त्वा तानि फलानि च । ऋषयो जग्मुरन्यत्र सर्व एव दृढव्रताः

ঈশ্বৰ ক’লে: ‘এইদৰে কৈ, দৃঢ়ব্ৰত ঋষিসকলে সেই সুৱৰ্ণগৰ্ভ ফলসমূহ আৰু সিহঁতৰ ফলপ্ৰাপ্তিও ত্যাগ কৰি, সকলোৱে আন ঠাইলৈ গ’ল।’

Verse 45

ततस्ते विचरंतो वै ददृशुः सुमहत्सरः । पद्मिनीभिः समाकीर्णं सर्वतो वरवर्णिनि

তাৰ পাছত সিহঁতে বিচৰণ কৰি থাকোঁতে অতি বৃহৎ এটা সৰোবৰ দেখিলে, হে সুন্দৰবৰ্ণিনী নাৰী, যি চাৰিওফালে পদ্মিনীৰে পৰিপূৰ্ণ আছিল।

Verse 46

तस्मिन्देशे तदा प्राप्तः परिव्राजः शुनोमुखः । तेनैव सहितास्तत्र स्नाताः सर्वे महर्षयः

সেই দেশতেই তেতিয়া পৰিব্ৰাজক শুনোমুখ উপস্থিত হ’ল; তেওঁৰ সৈতে একেলগে সকলো মহাৰ্ষিয়ে তাত স্নান কৰিলে।

Verse 47

तत्रावतारं कृत्वा तैर्गृहीतानि बिसानि तु । निक्षिप्य सरसस्तीरे चक्रुः पुण्यां जलक्रियाम्

তাত পানীত অৱতৰণ কৰি তেওঁলোকে পদ্মদণ্ড (বিস) সংগ্ৰহ কৰিলে; সৰোবৰৰ তীৰত থৈ পুণ্যদায়ক জল-ক্ৰিয়া সম্পন্ন কৰিলে।

Verse 48

अथोत्तीर्य जलात्तस्मात्ते समेत्य परस्परम् । बिसानि तान्यपश्यंत इदं वचनमब्रुवन्

তাৰপিছত সেই পানীৰ পৰা উঠি তেওঁলোকে পৰস্পৰে একেলগে মিলিল; সেই পদ্মদণ্ডবোৰ নেদেখি এই বাক্য ক’লে।

Verse 49

ऋषय ऊचुः । केन क्षुधाभितप्तानामस्माकं पापकर्मणा । बिसानि तानि सर्वाणि हृतानि च मुनीश्वराः

ঋষিসকলে ক’লে: “ক্ষুধাতাপে দগ্ধ আমাৰ বিৰুদ্ধে কোনে—কোন পাপকর্মে—সেই সকলো পদ্মদণ্ড হৰণ কৰিলে, হে মুনীশ্বৰসকল?”

Verse 50

ते शंकमानास्त्वन्योन्यं पर्यपृच्छन्द्विजोत्तमाः । चक्रुस्ते शपथान्सर्वे यथान्यायं च भामिनि

একে-আনক সন্দেহ কৰি সেই দ্বিজোত্তমসকলে পৰস্পৰে সোধা-পোছা কৰিলে; আৰু হে ভামিনী, বিধিমতে সকলোৱে গম্ভীৰ শপথ গ্ৰহণ কৰিলে।

Verse 51

कश्यप उवाच । सर्वभक्षः स भवतु न्यासलोपं करोतु सः । कूटसाक्षित्वमभ्येतु बिसस्तैन्यं करोति यः

কশ্যপে ক’লে: যি কেহে পদুম-ডাঁটি চুৰি কৰে, সি সৰ্বভক্ষী হওক; আমানতৰ ন্যাস ভংগ কৰক; আৰু কূটসাক্ষ্য—মিছা সাক্ষ্যৰ পাপে পতিত হওক।

Verse 52

वसिष्ठ उवाच । अनृतौ मैथुनं यातु पर नारीं विशेषतः । अतिथिः स्यात्तथान्योन्यं बिसस्तैन्यं करोति यः

বসিষ্ঠে ক’লে: যি বিসস্তৈন্য—পদুম-ডাঁটি আদি সৰু চুৰি কৰে, সি অনৃতুকালীন কামভোগত আসক্ত হয়—বিশেষকৈ পৰ-নাৰীৰ সৈতে; আৰু অতিথিৰ দৰে অস্থিৰ হৈ ঘৰে-ঘৰে ঘূৰে।

Verse 53

भरद्वाज उवाच । नृशंसो वै स भवतु समृद्ध्या चाप्यहंकृ तः । मत्सरी पिशुनश्चैव बिसस्तैन्यं करोति यः

ভৰদ্বাজে ক’লে: যি বিসস্তৈন্য কৰে, সি নৃশংস হয়; সমৃদ্ধি লাভ কৰিলেও অহংকাৰী হয়; আৰু ঈৰ্ষাপৰায়ণ তথা পিশুন—নিন্দুকো হয়।

Verse 54

विश्वामित्र उवाच । नित्यं कामरतः सोस्तु दिवा सेवतु मैथुनम् । नीचकर्मरतश्चैव बिसस्तैन्यं करोति यः

বিশ্বামিত্ৰে ক’লে: যি বিসস্তৈন্য কৰে, সি সদায় কামাসক্ত থাকে; দিনৰ পোহৰতেও মৈথুনসুখ অনুসৰণ কৰে; আৰু নীচ কৰ্মত ৰত হয়।

Verse 55

जमदग्निरुवाच । कन्यां यच्छतु वृद्धाय स भूयाद्वृषलीपतिः । अस्तु वार्द्धुषिको नित्यं बिसस्तैन्यं करोति यः

জমদগ্নিয়ে ক’লে: যি বিসস্তৈন্য কৰে, সি শেষত কন্যাক বৃদ্ধলৈ বিয়া দিয়ে; নীচাচাৰিণী স্ত্ৰীৰ স্বামী হয়; আৰু সদায় সূদখোৰিৰে জীৱিকা চলায়।

Verse 56

गौतम उवाच । स गृह्णात्वविकादानं करोतु हयविक्रयम् । प्रकरोतु गुरोर्निंदां बिसस्तैन्यं करोति यः

গৌতমে ক’লে: যি ‘বিসস্তৈন্য’ কৰে, সি অনুচিত দান গ্ৰহণ কৰে, ঘোঁৰাৰ বিক্ৰয়-বাণিজ্যত লিপ্ত হয়, আৰু নিজ গুৰুকো প্ৰকাশ্যে নিন্দা কৰে।

Verse 57

अत्रिरुवाच । मातरं पितरं नित्यं दुर्मतिः सोऽवमन्यताम् । शूद्रं पृच्छतु धर्मार्थं बिसस्तैन्यं करोति यः

অত্ৰিয়ে ক’লে: যি ‘বিসস্তৈন্য’ কৰে, সি কুমতি হয়, সদায় মাতৃ-পিতৃক অৱমাননা কৰে, আৰু ধৰ্মৰ অৰ্থে অযোগ্যজনৰ পৰা উপদেশ বিচাৰে।

Verse 58

अरुन्धत्युवाच । करोतु पत्युः पूर्वं सा भोजनं शयनं तथा । नारी दुष्टसमाचारा बिसस्तैन्यं करोति या

অৰুন্ধতীয়ে ক’লে: যি নাৰী ‘বিসস্তৈন্য’ কৰে, সি দুষ্কৰ্মাচাৰী হয়; স্বামীৰ আগতে ভোজন কৰে আৰু আগতে শয়ন কৰে—মৰ্যাদা ত্যাগ কৰে।

Verse 59

चण्डोवाच । स्वामिनः प्रतिकूलास्तु धर्मद्वेषं करोतु च । साधुद्वेषपरा चैव बिसस्तैन्यं करोति या

চণ্ডে ক’লে: যি নাৰী ‘বিসস্তৈন্য’ কৰে, সি স্বামীৰ প্ৰতিপক্ষ হয়, ধৰ্মৰ প্ৰতি দ্বেষ পোষে, আৰু সাধুজনক নিন্দা কৰাতেই আসক্ত হয়।

Verse 60

पशुमुख उवाच । परस्य प्रेष्यतां यातु सदा जन्मनिजन्मनि । सर्वधर्म क्रियाहीनो बिसस्तैन्यं करोति यः

পশুমুখে ক’লে: যি ‘বিসস্তৈন্য’ কৰে, সি জন্মে জন্মে সদায় আনৰ দাসত্বত পৰে, আৰু সকলো ধৰ্মক্ৰিয়া-আচৰণৰ পৰা বঞ্চিত হৈ থাকে।

Verse 61

शुनोमुख उवाच । वेदान्स पठतु न्यायाद्गृहस्थः स्यात्प्रियातिथिः । सत्यं वदतु चाजस्रं बिसस्तैन्यं करोति यः

শুনোমুখ ক’লে: যি বীস-স্তৈন্য (পদ্মদণ্ড চুৰি) কৰে, সিও বিধিমতে বেদ পাঠ কৰা গৃহস্থ হয়, অতিথিসকলৰ প্ৰিয় আতিথেয় হয় আৰু অবিৰত সত্য কথা কয়।

Verse 62

ऋषय ऊचुः । इष्टमेतद्द्विजातीनां यस्त्वया शपथः कृतः । त्वया कृतं बिसस्तैन्यं सर्वेषां नः शुनोमुख

ঋষিসকলে ক’লে: দ্বিজাতিসকলৰ বাবে ই নিশ্চয় কাম্য—তুমি যি শপথ গ্ৰহণ কৰিলা। কিন্তু হে শুনোমুখ, আমাৰ সকলোৰে পদ্মদণ্ড চুৰি কৰাটো তোমাৰেই কৰ্ম।

Verse 63

शुनोमुख उवाच । मया हृतानि सर्वेषां बिसानीमानि वै द्विजाः । धर्मं वै श्रोतुकामेन जानीध्वं मां पुरंदरम्

শুনোমুখ ক’লে: হে দ্বিজসকল, তোমালোক সকলোৰে এই পদ্মদণ্ড নিশ্চয় মইয়ে লৈছিলোঁ। ধৰ্ম শুনিবলৈ ইচ্ছা কৰি অহা মই পুৰন্দৰ (ইন্দ্ৰ); মোক তেনেকৈ জানিবা।

Verse 64

अलोभादक्षया लोका जिता वै मुनिसत्तमाः । प्रार्थयध्वं वरं शुभ्रं सर्वमेव ह्यसंशयम्

অলোভে, হে মুনিশ্ৰেষ্ঠসকল, অক্ষয় লোকসমূহ জয় কৰা যায়। সেয়ে এখন শুভ্ৰ, নিৰ্মল বৰ প্ৰাৰ্থনা কৰা; নিঃসন্দেহে যি দানযোগ্য সকলো তোমালোকৰ হ’ব।

Verse 65

ऋषय ऊचुः । इहागत्य नरो यस्तु त्रिरात्रोपोषितः शुचिः । कृत्वा स्नानं पितॄंस्तर्प्य श्राद्धं कुर्यात्समाहितः

ঋষিসকলে ক’লে: যি নৰ ইহালৈ আহি শুচি হৈ ত্ৰিৰাত্ৰি উপবাস কৰে, তাৰ পাছত স্নান কৰি পিতৃসকলক তৰ্পণ দি একাগ্ৰচিত্তে শ্ৰাদ্ধ কৰিব লাগে।

Verse 66

सर्वतीर्थोद्भवं तस्य पुण्यं भूयात्पुरंदर । नाधोगतिमवाप्नोति विबुधैस्सह मोदताम् । तथेत्युक्त्वा ततः शक्रस्त त्रैवान्तर्हितोऽभवत्

হে পুৰন্দৰ! তাৰ পুণ্য সকলো তীৰ্থৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা পুণ্যৰ সমান হওক। সি অধোগতি নাপায়; দেৱতাসকলৰ সঙ্গত আনন্দেৰে মুদিত হওক। “তথৈব” বুলি কৈ শক্ৰ (ইন্দ্ৰ) তাতেই অন্তৰ্হিত হ’ল।

Verse 255

इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखंडे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्य ऋषितीर्थमाहात्म्य वर्णनं नाम पञ्चपञ्चाशदुत्तरद्विशततमोऽध्यायः

এইদৰে পবিত্ৰ শ্ৰীস্কান্দ মহাপুৰাণত, একাশী হাজাৰ শ্লোকৰ সংহিতাত, সপ্তম প্ৰভাসখণ্ডৰ প্ৰথম ভাগত, ‘প্ৰভাসক্ষেত্ৰ মাহাত্ম্য’ৰ অন্তৰ্গত ‘ঋষিতীৰ্থ মাহাত্ম্য বৰ্ণনা’ নামৰ ২৫৫তম অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল।