Adhyaya 24

Verse 1

देव्युवाच । कस्मिन्काले जगन्नाथ तत्र लिंगं प्रतिष्ठितम् । कथमाराधनं चक्रे कृतार्थो रोहिणीपतिः

দেৱীয়ে ক’লে: হে জগন্নাথ! সেই স্থানত লিঙ্গ কেতিয়া প্ৰতিষ্ঠিত হৈছিল? আৰু ৰোহিণীৰ পতি কৃতাৰ্থ হৈ কেনেদৰে তাৰ আৰাধনা কৰিছিল?

Verse 2

ईश्वर उवाच । त्रेतायुगे च दशमे मनोर्वैवस्वतस्य हि । संजातो रोहिणीनाथो युक्तो दुर्वाससा प्रिये

ঈশ্বৰে ক’লে: হে প্ৰিয়ে! ত্ৰেতাযুগত, বৈৱস্বত মনুৰ দশম পৰ্বত, ৰোহিণীনাথ চন্দ্ৰৰ জন্ম হৈছিল; আৰু তেওঁ দুর্বাসাৰ সৈতে সংযুক্ত আছিল।

Verse 3

तस्मिन्काले तदा तत्र गते वर्षसहस्रके । ततः कृत्वा तपश्चायं प्रत्यक्षीकृतशंकरः

সেই সময়ত তাত এক হাজাৰ বছৰ পাৰ হোৱাৰ পাছত, তেওঁ তপস্যা কৰিলে; আৰু সেই তপসাৰ বলত শংকৰক প্ৰত্যক্ষ কৰি শিৱদৰ্শন লাভ কৰিলে।

Verse 4

लिंगं प्रतिष्ठयामास ब्रह्मणा लोककर्तॄणा । पुनर्वर्षसहस्रं तु पूजयामास शंकरम्

তেওঁ লোকস্ৰষ্টা ব্ৰহ্মাৰ দ্বাৰা লিঙ্গ প্ৰতিষ্ঠা কৰালে; আৰু পুনৰ সহস্ৰ বছৰ ধৰি শংকৰক ভক্তিভাৱে পূজা কৰিলে।

Verse 5

ततः संपूज्य विधिना निजकार्यार्थसिद्धये । स्तुतिं चक्रे निशानाथः प्रत्यक्षीकृतशंकरः

তাৰ পাছত বিধি অনুসাৰে পূজা কৰি, নিজৰ কাৰ্য সিদ্ধিৰ বাবে, নিশানাথ চন্দ্ৰই—শংকৰক প্ৰত্যক্ষ কৰি—স্তৱ আৰম্ভ কৰিলে।

Verse 6

चंद्र उवाच । नास्ति शर्वसमो देवो नास्ति शर्वसमा गतिः । नास्ति शर्वसमो देवो नास्ति शर्वसमा गतिः

চন্দ্ৰ ক’লে: শৰ্বৰ সমান কোনো দেৱতা নাই, শৰ্বৰ সমান কোনো আশ্ৰয় নাই; শৰ্বৰ সমান কোনো দেৱতা নাই, শৰ্বৰ সমান কোনো আশ্ৰয় নাই।

Verse 7

यं पठंति सदा सांख्याश्चितयंति च योगिनः । परं प्रधानं पुरुषं तस्मै ज्ञेयात्मने नमः

যাঁক সাঙ্ক্যসকলে সদায় পাঠ কৰে আৰু যোগীসকলে ধ্যান কৰে—সেই পৰম প্ৰধান, পৰাত্পৰ পুৰুষক—সেই জ্ঞেয়াত্মা প্ৰভুক মই নমস্কাৰ কৰোঁ।

Verse 8

उत्पत्तौ च विनाशे च कारणं यं विदुर्बुधाः । देवासुरमनुष्याणां तस्मै ज्ञानात्मने नमः

যাঁক বুধসকলে উৎপত্তি আৰু বিনাশ—দুয়োটাৰেই কাৰণ বুলি জানে, দেৱ-অসুৰ-মানৱৰ—সেই জ্ঞানস্বৰূপ প্ৰভুক মই নমস্কাৰ কৰোঁ।

Verse 9

यमव्ययमनाद्यंतं यं नित्यं शाश्वतं ध्रुवम् । निष्कलं परमं ब्रह्म तस्मै योगात्मने नमः

যি অব্যয়, অনাদি-অনন্ত; যি নিত্য, শাশ্বত আৰু ধ্ৰুৱ—নিষ্কল পৰম ব্ৰহ্ম—সেই যোগাত্মা প্ৰভুক মই নমস্কাৰ কৰোঁ।

Verse 10

यः पवित्रं पवित्राणामादिदेवो महेश्वरः । पुनाति दर्शनादेव तस्मै तीर्थात्मने नमः

যি পৱিত্ৰকাৰকসকলৰো পৱিত্ৰতা—আদিদেৱ মহেশ্বৰ—যি কেৱল দৰ্শনতেই পবিত্ৰ কৰে; সেই তীৰ্থাত্মা প্ৰভুক মই নমস্কাৰ কৰোঁ।

Verse 11

यतः प्रवर्त्तते सर्वं यस्मिन्सर्वं विलीयते । पालयेद्यो जगत्सर्वं तस्मै सर्वात्मने नमः

যাৰ পৰা সকলো প্ৰৱৰ্তে, যাৰ মাজতে সকলো বিলীন হয়, আৰু যিয়ে সমগ্ৰ জগত পালন কৰে—সেই সৰ্বাত্মা প্ৰভুক মই নমস্কাৰ কৰোঁ।

Verse 12

अनिष्टोमादिभिर्यज्ञैर्यं यजंति द्विजातयः । संपूर्णदक्षिणैरेव तस्मै यज्ञात्मने नमः

যাক দ্বিজাতিসকলে অনিষ্টোম আদি যজ্ঞে, সম্পূৰ্ণ দক্ষিণাসহ, পূজা কৰে—সেই যজ্ঞাত্মা প্ৰভুক মই নমস্কাৰ কৰোঁ।

Verse 13

ईश्वर उवाच । एवं स संस्तुते यावद्दिवारात्रौ निशाकरः । अब्रवीद्भगवान्प्रीतः प्रहसन्निव शंकरः

ঈশ্বৰে ক’লে: “এইদৰে চন্দ্ৰই যেতিয়ালৈ দিন-ৰাতি স্তুতি কৰি থাকিল, তেতিয়া ভগৱান শংকৰ প্ৰসন্ন হৈ, যেন হাঁহি থকা দৰে, কথা ক’লে।”

Verse 14

शंकर उवाच । परितुष्टोऽस्मि ते वत्स स्तोत्रेणानेन शीतगो । वरं वरय भद्रं ते भूयो यत्ते मनोगतम्

শংকৰে ক’লে: হে বৎস, হে শীতগো চন্দ্ৰ, এই স্তোত্ৰেৰে মই তোমাত সম্পূৰ্ণ সন্তুষ্ট। তোমাৰ মঙ্গল হওক—যি অধিক তোমাৰ মনত ইচ্ছা, সেই বৰ বাছি লোৱা।

Verse 15

चंद्र उवाच । यदि देयो वरोऽस्माकं यदि तुष्टोऽसि मे प्रभो । सांनिध्यं कुरु देवेश लिंगेऽस्मिन्सर्वदा विभो

চন্দ্ৰে ক’লে: যদি মোক বৰ দিয়া হয়, যদি হে প্ৰভু তুমি মোৰ ওপৰত সন্তুষ্ট, তেন্তে হে দেবেশ, হে বিভো, এই লিঙ্গত সদায় তোমাৰ সান্নিধ্য স্থাপন কৰা।

Verse 16

ये त्वां पश्यंति चात्रस्थं भक्त्या परमया युताः । तेषां तु परमा सिद्धिस्त्वत्प्रसादात्सुरेश्वर

যিসকলে ইয়াত এই স্থানত তোমাক স্থিত ৰূপে পৰম ভক্তিৰে দৰ্শন কৰে, হে সুৰেশ্বৰ, তোমাৰ কৃপাৰে তেওঁলোকৰ সৰ্বোচ্চ সিদ্ধি লাভ হয়।

Verse 17

शंभुरुवाच । अग्रे तु मम सांनिध्यमस्मिंल्लिंगे महाप्रभो । विशेषतोऽधुना चंद्र तव भक्त्या निरंतरम्

শম্ভুৱে ক’লে: হে মহাপ্ৰভো, আগতেই এই লিঙ্গত মোৰ সান্নিধ্য স্থাপিত আছিল; তথাপি এতিয়া, হে চন্দ্ৰ, তোমাৰ নিৰন্তৰ ভক্তিৰ বাবে ই ইয়াত বিশেষ ৰূপে প্ৰকাশ পাব।

Verse 18

स्थातव्यमद्यप्रभृति क्षेत्रेऽस्मिन्नुमया सह । यस्मात्त्वया प्रभा लब्धा क्षेत्रेऽस्मिन्मत्प्रसादतः । तस्मात्प्रभासमित्येवं नामास्य प्रभविष्यति

আজি পৰা মই উমাৰ সৈতে এই পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰত বাস কৰিম। যিহেতু মোৰ কৃপাৰে তুমি এই ক্ষেত্ৰতেই প্ৰভা (তেজ) লাভ কৰিলা, সেয়েহে এই স্থান ‘প্ৰভাস’ নামে প্ৰখ্যাত হ’ব।

Verse 19

यस्मात्प्रतिष्ठितं लिंगं त्वया सोम शुभं मम । सोमनाथेति मे नाम तस्मात्ख्यातिं गमिष्यति

হে সোম! তুমি মোৰ এই শুভ লিঙ্গ প্ৰতিষ্ঠা কৰিলা; সেয়েহে মোৰ নাম ‘সোমনাথ’ জগতত খ্যাতি লাভ কৰিব।

Verse 20

यन्ममाग्रेतनं नामख्यातं ब्रह्मावसानिकम् । सोमनाथेति च पुनस्तदेव प्रचरिष्यति । द्रक्ष्यंति हि नरा ये मामत्रस्थं भक्तितत्पराः

মোৰ যি পূৰ্বৰ নাম ব্ৰহ্মাৰ যুগৰ অন্তলৈকে খ্যাত আছিল, সেয়াই পুনৰ ‘সোমনাথ’ নামেৰে প্ৰচলিত হ’ব। ভক্তিত তৎপৰ নৰসকলে ইয়াত এই স্থানত অৱস্থিত মোক দৰ্শন কৰিব।

Verse 21

शृणु तेषां फलं वत्स भविष्यति निशाकर । न तेषां जायते व्याधिर्न दारिद्र्यं न दुर्गतिः । न चेष्टेन वियोगश्च मम चंद्र प्रभावतः

শুনা, বৎস, হে নিশাকৰ! তেওঁলোকৰ যি ফল হ’ব: তেওঁলোকৰ ৰোগ নহ’ব, দাৰিদ্ৰ্য নহ’ব, দুৰ্গতি নহ’ব; আৰু মোৰ চন্দ্ৰ-প্ৰভাৱত তেওঁলোকে প্ৰিয় বস্তুৰ পৰা বিচ্ছেদ নাপাব।

Verse 22

यात्रां कुर्वंति ये भक्त्या मम दर्शनकांक्षिणः । पदे पदेश्वमेधस्य तेषां फलमुदाहृतम्

যিসকলে মোৰ দৰ্শনৰ আকাংক্ষাৰে ভক্তিভাৱে যাত্ৰা কৰে, তেওঁলোকৰ বাবে প্ৰতিটো পদে অশ্বমেধ যজ্ঞৰ ফল ঘোষণা কৰা হৈছে।

Verse 23

किं कृतैर्बहुभिर्यज्ञैरुपवासैर्निशाकर । सकृत्पश्यंति मां येऽत्र ते सर्वे लेभिरे फलम्

হে নিশাকৰ! বহু যজ্ঞ আৰু উপবাস কৰাৰ কি প্ৰয়োজন? যিসকলে ইয়াত মোক একবাৰো দৰ্শন কৰে, তেওঁলোক সকলোৱে ফল লাভ কৰে।

Verse 24

एकमासोपवासं तु कुरुते भक्तितत्परः । यावद्वर्षसहस्रं तु एकः पश्यंति मामिह

ভক্তিত তৎপৰ ভক্তে এক মাহ উপবাস পালন কৰিব পাৰে; কিন্তু যিয়ে ইয়াত মোক একবাৰো দৰ্শন কৰে, সিয়ে তেনে সাধনাৰ হাজাৰ বছৰৰ ফলৰ সমান পুণ্য লাভ কৰে।

Verse 25

द्वाभ्यामपि फलं तुल्यं नास्ति काचिद्विचारणा

দুয়োটা ক্ষেত্ৰতে ফল একেই; ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই, আৰু অধিক বিচাৰ-বিমৰ্শৰ প্ৰয়োজনো নাই।

Verse 26

एको भवेद्ब्रह्मचारी यावज्जीवं निशाकर । सकृत्पश्यति मामत्र समं ताभ्यां फलं स्मृतम्

হে নিশাকৰ (চন্দ্ৰশিৰোমণি), কোনো ব্যক্তি যদি জীৱনভৰ ব্ৰহ্মচাৰী হৈ থাকে, আৰু আন এজন ইয়াত মোক একবাৰ দৰ্শন কৰে—দুয়োৰে ফল সমান বুলি স্মৃতিত কোৱা হৈছে।

Verse 27

एको दानानि सर्वाणि प्रयच्छति द्विजातये । एकः पश्यति मामत्र समं ताभ्यां फलं स्मृतम्

এজন মানুহে দ্বিজাতিক সকলো প্ৰকাৰ দান প্ৰদান কৰে; আন এজন ইয়াত মোক দৰ্শন কৰে—দুয়োৰে ফল সমান বুলি স্মৃত হৈছে।

Verse 28

एको व्रतानि सर्वाणि कुरुते मृगलांछन । अन्यः पश्यति मामत्र समं ताभ्यां फलं स्मृतम्

হে মৃগলাঞ্ছন (হৰিণ-চিহ্নধাৰী), এজন মানুহে সকলো ব্ৰত-নিয়ম পালন কৰে; আন এজন ইয়াত মোক দৰ্শন কৰে—দুয়োৰে ফল সমান বুলি কোৱা হৈছে।

Verse 29

एकस्तीर्थानि कुरुते जपजाप्यानि भूरिशः । अन्यः पश्यति मामत्र फलं ताभ्यां समं स्मृतम्

এজন তীৰ্থযাত্ৰা কৰে আৰু বহুল জপ-জাপ্য পাঠ কৰে; আনজন ইয়াত মোৰ দৰ্শন লাভ কৰে—দুয়োৰে ফল সমান বুলি স্মৃতিত কোৱা হৈছে।

Verse 31

एकस्तु भृगुपातेन याति मृत्युं निशाकर । अन्यः पश्यति मामत्र समं ताभ्यां फलं स्मृतम्

হে চন্দ্ৰশিখৰধাৰী! এজন ভৃগুপাতে মৃত্যুলাভ কৰে; আনজন ইয়াত মোৰ দৰ্শন পায়—দুয়োৰে ফল সমান বুলি কোৱা হৈছে।

Verse 32

एकः स्नाति सदा माघं प्रयागे नरसत्तमः । अन्यः पश्यति मामत्र फलं ताभ्यां समं स्मृतम्

নৰৰ শ্ৰেষ্ঠ এজন প্ৰয়াগত মাঘ মাহজুৰি সদায় স্নান কৰে; আনজন ইয়াত মোৰ দৰ্শন লাভ কৰে—দুয়োৰে ফল সমান বুলি কোৱা হৈছে।

Verse 33

एकः पिण्डप्रदानं च पितृतीर्थे समाचरेत् । अन्यः पश्यति मामत्र फलं ताभ्यां समं स्मृतम्

এজন পিতৃ-তীৰ্থত বিধিমতে পিণ্ড-প্ৰদান কৰে; আনজন ইয়াত মোৰ দৰ্শন লাভ কৰে—দুয়োৰে ফল সমান বুলি স্মৃত।

Verse 34

गोसहस्रप्रदो ह्येको ब्राह्मणे वेदपारगे । एकः पश्यति मामत्र फलं ताभ्यां समं स्मृतम्

এজন বেদপাৰগ ব্ৰাহ্মণক সহস্ৰ গাই দান কৰে; আনজন ইয়াত মোৰ দৰ্শন লাভ কৰে—দুয়োৰে ফল সমান বুলি কোৱা হৈছে।

Verse 35

पञ्चाग्निं साधयेदेको ग्रीष्मकाले सुदारुणे । एकः पश्यति मामत्र फलं ताभ्यां समं स्मृतम्

এজনে কঠোৰ গ্ৰীষ্মকালত পঞ্চাগ্নি তপস্যা সাধে; আনজনে ইয়াত মোৰ দৰ্শন কৰে—দুয়োৰে ফল সমান বুলি স্মৃতিত কোৱা হৈছে।

Verse 36

स्नातः सोमग्रहे चन्द्र सोमवारे च भक्तितः । यो मां पश्यति सर्वेषामेतेषां लभते फलम्

যি চন্দ্ৰগ্ৰহণৰ সময়ত স্নান কৰি আৰু সোমবাৰে ভক্তিৰে মোৰ (সোমনাথৰ) দৰ্শন কৰে, সি এই সকলো পবিত্ৰ আচৰণৰ সম্পূৰ্ণ ফল লাভ কৰে।

Verse 37

सरस्वती समुद्रश्च सोमः सोमग्रहस्तथा । दर्शनं सोमनाथस्य सकाराः पञ्च दुर्ल्लभाः

সৰস্বতী, সাগৰ, সোম (চন্দ্ৰ), চন্দ্ৰগ্ৰহণ, আৰু সোমনাথৰ দৰ্শন—এই পাঁচ ‘স-কাৰ’ অতি দুৰ্লভ।

Verse 38

नैरंतर्येण षण्मासान्विधिना यः प्रपूजयेत् । पुण्यं तदेव सफलं लभते विषुवार्चनात्

যি বিধি অনুসাৰে নিৰন্তৰে ছয় মাহ পূজা কৰে, সি বিষুৱ-অৰ্চনা (সমদিনৰ পূজা) দ্বাৰা সেই একে পুণ্য সম্পূৰ্ণ ফলসহ লাভ কৰে।

Verse 39

एतदेव तु विज्ञेयं ग्रहणे चोत्तरायणे । संक्रांतिदिनच्छिद्रेषु षडशीतिमुखेषु च

এই একে নীতি গ্ৰহণৰ সময়ত, উত্তৰায়ণত, সংক্রান্তিৰ দিন আৰু তাৰ সন্ধিক্ষণসমূহত, আৰু ‘ছয়-আশি’ শুভ মুহূৰ্তসমূহতো প্ৰযোজ্য বুলি বুজিব লাগে।

Verse 40

मासैश्चतुर्भिर्यत्पुण्यं विधिनाऽपूज्य शंकरम् । कार्त्तिक्यां स लभेत्पुण्यं चैत्र्यां तद्द्विगुणं स्मृतम् । पुण्यमेतत्तु फाल्गुन्यामाषाढ्यामेवमेव तु

বিধি মতে চাৰি মাহ শংকৰক পূজা কৰিলে যি পুণ্য লাভ হয়, কাৰ্ত্তিক মাহতে সেই পুণ্য লাভ হয়; চৈত্ৰত তাত দ্বিগুণ বুলি স্মৃতিত কোৱা হৈছে। ফাল্গুন আৰু আষাঢ়তো এইদৰে একে মাপৰ পুণ্য বৰ্ণিত।

Verse 41

एको दद्याद्गवां लक्षं दोग्ध्रीणां वेदपारगे । एको ममार्चयेल्लिंगं तस्य पुण्यं ततोऽधिकम्

এজন লোকে বেদপাৰগ আৰু যোগ্য পাত্ৰক লক্ষ গাই দান কৰিব পাৰে; কিন্তু যি মোৰ লিঙ্গৰ অৰ্চনা কৰে, তাৰ পুণ্য তাতকৈও অধিক।

Verse 42

मासेमासे च योऽश्नीयाद्यावज्जीवं सुरेश्वरि । यश्चार्च्चयेत्सकृल्लिंगं सममेतन्न संशयः

হে সুৰেশ্বৰী, যি জনে জীৱনভৰ মাহে-মাহে ধৰ্মীয় ভোজন/ব্ৰত পালন কৰে, আৰু যি জনে একবাৰ মাত্ৰ লিঙ্গৰ পূজা কৰে—দুয়োৰ পুণ্য সমান; ইয়াত সন্দেহ নাই।

Verse 43

तपःशीलगुणोपेते पात्रे वेदस्य पारगे । सुवर्णकोटिं यद्दत्त्वा तत्फलं कुसुमेन तु

তপ, শীল আৰু গুণেৰে সমৃদ্ধ, বেদপাৰগ যোগ্য পাত্ৰক কোটি সোণ দান কৰিলে যি ফল হয়, সেই একে ফল কেৱল এটা ফুল অৰ্পণ কৰিলেই (শিৱত) লাভ হয়।

Verse 44

अर्कपुष्पेऽपि चैकस्मिञ्छिवाय विनिवेदिते । दश दत्त्वा सुवर्णानि यत्फलं तदवाप्नुयात्

অৰ্ক ফুলৰ এটা মাত্ৰ ফুল শিৱক নিবেদন কৰিলেও, দহটা সোণ দান কৰাৰ যি ফল, সেই ফলেই লাভ হয়।

Verse 45

अर्कपुष्पसहस्रेभ्यः करवीरं विशिष्यते । करवीर सहस्रेभ्यो द्रोणपुष्पं विशिष्यते

অৰ্ক ফুলৰ সহস্ৰতকৈ কৰবীৰৰ এটা ফুল শ্ৰেষ্ঠ; আৰু কৰবীৰ ফুলৰ সহস্ৰতকৈ দ্ৰোণ ফুল অধিক উত্তম বুলি কোৱা হৈছে।

Verse 46

द्रोणपुष्पसहस्रेभ्यो ह्यपामार्गं विशिष्यते । अपामार्गसहस्रेभ्यः कुशपुष्पं विशिष्यते । कुशपुष्प सहस्रेभ्यः शमीपुष्पं विशिष्यते

দ্ৰোণ ফুলৰ সহস্ৰতকৈ আপামাৰ্গ শ্ৰেষ্ঠ বুলি কোৱা হয়; আপামাৰ্গ ফুলৰ সহস্ৰতকৈ কুশাৰ ফুল উত্তম; আৰু কুশা ফুলৰ সহস্ৰতকৈ শমী ফুল পুজাৰ বাবে অধিক শ্ৰেষ্ঠ গণ্য।

Verse 47

शमीपुष्पं बृहत्याश्च कुसुमं तुल्यमुच्यते । करवीरसमा ज्ञेया जातीविजयपाटलाः

শমী ফুলক ব্ৰহতী ফুলৰ সমান মূল্যৰ বুলি ঘোষণা কৰা হৈছে। আৰু জাতী (জুঁই), বিজয়, আৰু পাটলা—এইসকলক কৰবীৰৰ সমান বুলি জানিব লাগে।

Verse 48

श्वेतमंदार कुसुमं सितंपद्मसमं भवेत् । नागचंपकपुन्नागधत्तूरकुसुमं स्मृतम्

শ্বেত মন্দাৰ ফুলক শ্বেত পদ্মৰ সমান বুলি গণ্য কৰা হয়। তদ্ৰূপে নাগচম্পক, পুন্নাগ আৰু ধত্তূৰাৰ ফুলো তেনেদৰেই স্মৃত।

Verse 49

केतकीजातिमुक्तं च कन्दयूथीमदन्तिकाः । शिरीषसर्जजंबूककुसुमानि विवर्ज्जयेत्

কেতকী, জাতী আৰু মুক্ত, লগতে কন্দ, ইউথী আৰু মদন্তিকা—এইসকল গ্ৰহণযোগ্য; কিন্তু শিৰীষ, সৰ্জ আৰু জম্বূক ফুল পৰিহাৰ কৰিব লাগে।

Verse 50

आकुलीकुसुमं पत्रं करंजेन्द्रसमुद्भवम् । बिभीतकानि पुष्पाणि कुसुमानि विवर्ज्जयेत्

আকুলী ফুল, কৰঞ্জ আদি বৃক্ষৰ পৰা উৎপন্ন পাত, আৰু বিভীতক ফুল—এই সকলো পুষ্প পূজাক্ৰিয়াত বর্জনীয়।

Verse 51

कनकानि कदंबानि रात्रौ देयानि शंकरे । देवशेषाणि पुष्पाणि दिवा रात्रौ च मल्लिका

কনক আৰু কদম্ব ফুল ৰাতি শংকৰক অৰ্পণ কৰিব লাগে। অন্য দেৱতাৰ নৈবেদ্যৰ অৱশিষ্ট (দেৱ-শেষ) ফুল বর্জনীয়; কিন্তু মল্লিকা (জুঁই) দিন-ৰাতি দুয়ো সময়তে অৰ্পণযোগ্য।

Verse 52

प्रहरं तिष्ठते मल्ली करवीरमहर्निशम् । कीटकेशापविद्धानि रात्रौ पर्युषितानि च

মল্লী (জুঁই) এক প্ৰহৰ পৰ্যন্ত সতেজ থাকে, আৰু কৰবীৰ দিন-ৰাতি টিকে। কীট বা কেশে অপবিত্র কৰি পেলোৱা, আৰু ৰাতি পাৰ হৈ বাচি যোৱা (পৰ্যুষিত) ফুলো বর্জনীয়।

Verse 53

स्वयं पतितपुष्पाणि त्यजेदुपहतानि च । तुलसी शतपत्रं च गन्धारी दमनस्तथा

নিজে পৰা ফুল আৰু ক্ষতিগ্ৰস্ত ফুল ত্যাগ কৰিব লাগে। পূজাত তুলসী, শতপত্ৰ (শতদল/গোলাপ সদৃশ), গন্ধাৰী আৰু দমনো ব্যৱহাৰযোগ্য।

Verse 54

सर्वासां पत्रजातीनां श्रेष्ठो मरुबकः स्मृतः । एतैः पुष्पविशेषैस्तु पूज्यः सोमेश्वरः सदा

সকলো প্ৰকাৰ পাতৰ মাজত মৰুবকক শ্ৰেষ্ঠ বুলি স্মৰণ কৰা হয়। এই বিশেষ পুষ্পসমূহেৰে সোমেশ্বৰক সদায় পূজা কৰিব লাগে।

Verse 55

यात्रायाः फलमाप्नोति स्वर्गलोके महीयते । एतावदुक्त्वा वचनं तत्रैवान्तरधीयत

তীৰ্থযাত্ৰাৰ ফল তেওঁ লাভ কৰে আৰু স্বৰ্গলোকত সন্মানিত হয়। এই কথা কৈ তেওঁ তাতেই অন্তৰ্ধান হ’ল।

Verse 56

चन्द्रमा यक्ष्मणा मुक्तः स्वस्थाननिरतोऽभवत् । आहूय विश्वकर्माणं प्रासादं पर्यकल्पयत् । शुद्धस्फटिकसंकाशं गोक्षीरधवलोज्ज्वलम्

যক্ষ্মা ৰোগৰ পৰা মুক্ত হৈ চন্দ্ৰমা নিজ স্থানত পুনৰ স্থিত হ’ল। বিশ্বকৰ্মাক আহ্বান কৰি তেওঁ এক প্ৰাসাদ নিৰ্মাণ কৰালে—শুদ্ধ স্ফটিক সদৃশ, গোৱালীৰ দুধৰ দৰে ধৱল আৰু দীপ্ত।

Verse 57

प्रासादं मेरुनामानं हेमप्राकारतोरणम् । चतुर्दशान्ये परितः प्रासादाः परिकल्पिताः । तेषां नामानि वक्ष्यामि प्रत्येकं तानि मे शृणु

‘মেৰু’ নামৰ এক প্ৰাসাদ নিৰ্মিত হ’ল, য’ত সোণালী প্ৰাকাৰ আৰু তোৰণ আছিল। তাৰ চাৰিওফালে আন চৌদ্দটা প্ৰাসাদো সজোৱা হ’ল। মই সিহঁতৰ নাম একে একে ক’ম—মোৰ পৰা শুনা।

Verse 58

केसरी सर्वतोभद्रो नदनो नन्दिशालकः । नन्दीशो मन्दरश्चैव श्रीवृक्षो ह्यमृतोद्भवः

কেসৰী, সৰ্বতোভদ্ৰ, নদনো, নন্দিশালক; নন্দীশ আৰু মন্দৰ; লগতে শ্ৰীবৃক্ষ আৰু অমৃতোদ্ভৱ—এইবোৰ প্ৰাসাদৰ নাম।

Verse 59

हिमवान्हेमकूटश्च कैलासः पृथिवीजयः । इन्द्रनीलो महानीलो भूधरो रत्नकूटकः

হিমৱান, হেমকূট, কৈলাস, পৃথিৱীজয়; ইন্দ্ৰনীল, মহানীল, ভূধৰ আৰু ৰত্নকূটক—এইবোৰো প্ৰাসাদৰ নাম।

Verse 60

वैडूर्यः पद्मरागश्च वज्रको मुकुटोज्ज्वलः । ऐरावतो राजहंसो गरुडो वृषभस्तथा

বৈডূৰ্য, পদ্মৰাগ, বজ্ৰক আৰু মুকুটোজ্জ্বল; ঐৰাৱত, ৰাজহংস, গৰুড় আৰু তদ্ৰূপে বৃষভ—এইসকল নামধাৰী প্ৰাসাদ।

Verse 61

मेरुः प्रासादराजा च देवानामालयो हि सः । आदौ पञ्चाण्डको ज्ञेयः केसरीनामतः स्थितः

‘মেৰু’ প্ৰাসাদসমূহৰ ৰজা; সেয়া নিশ্চয় দেৱতাসকলৰ আলয়। আদিতে ‘কেসৰী’ নামে স্থাপিত ‘পঞ্চাণ্ডক’ নামৰ মন্দিৰটো জানিব লাগে।

Verse 62

चतुर्थांशा च तद्वृद्धिर्यावन्मेरुः प्रकीर्तितः

তাৰ বৃদ্ধি চতুৰ্থাংশকৈ ক্ৰমে ক্ৰমে বাঢ়ে বুলি কোৱা হৈছে, যেতিয়ালৈকে (মাপ) মেৰু পৰ্যন্ত প্ৰখ্যাত হয়।

Verse 63

एवं पृथक्कारयित्वा प्रासादांश्च चतुर्दश । ब्रह्मादीनां देवतानां समीपस्थानवासिनाम्

এইদৰে চৌদটা প্ৰাসাদ পৃথক পৃথককৈ নিৰ্মাণ কৰাই, ব্ৰহ্মা আদি দেৱতাসকলৰ বাবে—যিসকল নিকটৱৰ্তী স্থানত বাস কৰে—সেইবোৰ সজ্জিত কৰা হ’ল।

Verse 64

दश चान्यान्भूधरादीन्वृषभान्तान्वरानने । आदौ कपर्द्दिनं कृत्वा प्रासादान्पर्यकल्पयत्

আৰু আন দহটা প্ৰাসাদো—ভূধৰ পৰা আৰম্ভ কৰি বৃষভ পৰ্যন্ত, হে সুন্দৰ-মুখী। প্ৰথমে কপৰ্দ্দিনক স্থাপন কৰি, তাৰ পাছত তেওঁ প্ৰাসাদসমূহ বিধিমতে সজ্জিত কৰিলে।

Verse 65

मेरुः प्रासादराजो वै स तु सोमेश्वरे कृतः । त्रेतायुगे तु दशमे मनोवैर्वस्वतस्य च

এই মেরু—সত্যই প্ৰাসাদসমূহৰ ৰাজা—সোমেশ্বৰত নিৰ্মিত হৈছিল। ত্ৰেতাযুগত, দশম মন্বন্তৰত, বিবস্বান-পুত্ৰ মনুৰ কালত ই গঢ়া হৈছিল।

Verse 66

कारयित्वा मंडपांश्च प्रतिष्ठाप्य यथाविधि । नदानां तु शतं कृत्वा वापीकूप सहस्रकम्

মণ্ডপসমূহ নিৰ্মাণ কৰাই বিধিমতে প্ৰতিষ্ঠা কৰি, পানীৰ প্ৰবাহৰ বাবে শতাধিক নালা-নদীপথ সৃষ্টি কৰিলে; লগতে সহস্ৰ সংখ্যক বাপী আৰু কূপো নিৰ্মাণ কৰালে।

Verse 67

गृहाणां तु सहस्राणि दीनानाथाश्रयाणि च । कारयित्वा विधानेन विप्रेभ्यः प्रददौ पृथक्

সহস্ৰাধিক গৃহ নিৰ্মাণ কৰালে—দীন আৰু অনাথৰ আশ্ৰয়স্থলও—আৰু বিধানমতে সেয়া ব্ৰাহ্মণসকলক পৃথক পৃথককৈ দান কৰিলে।

Verse 68

निवेश्य नगरं सोमः श्रीसोमेश्वरसन्निधौ । स्वकर्मणां प्रचारार्थमथाभ्यर्थयत द्विजान्

শ্ৰী সোমেশ্বৰৰ সন্নিধিত সোমে এক নগৰ স্থাপন কৰি, তেতিয়া নিজৰ নিজৰ ধৰ্মকৰ্মৰ প্ৰচাৰ আৰু প্ৰতিষ্ঠাৰ বাবে দ্বিজসকলক অনুৰোধ কৰিলে।

Verse 69

सोमोऽस्मि भवतां राजा प्रसादात्परमेष्ठिनः । तथापि विनयेनैव भक्त्यां विज्ञापयामि वः

“মই সোম, পৰমেষ্ঠিন—সৰ্বোচ্চ প্ৰভুৰ—কৃপাতে তোমালোকৰ ৰজা; তথাপি বিনয় আৰু ভক্তিৰে তোমালোকক এই নিবেদন জনাইছোঁ।”

Verse 70

धनं हिरण्यरत्नादि धान्यं व्रीहियवादिकम् । गोमहिष्यादिपशवो वस्त्राणि विविधानि च

ইয়াত ধন-সম্পদ আছে—সোণ আৰু ৰত্ন আদি; ধান্য, যেনে চাউল আৰু যৱ; গাই, মহিষ আৰু অন্য পশু; আৰু নানা বিধ বস্ত্ৰো আছে।

Verse 71

कदलीनालिकेराणि तांबूलीपूगमालिनः । मनोऽभिरामचरमा आरामाः परितः स्थिताः

চাৰিওফালে উদ্যান আছে—কদলী আৰু নাৰিকল গছৰে পূৰ্ণ, তাম্বূল-পান আৰু সুপাৰী-গুচ্ছৰে সুশোভিত; মনোহৰ আৰু সুমধুৰ ফল-ফসলে সমৃদ্ধ।

Verse 72

जंबूद्वीपाधिपाः सर्वे भवतामत्रवासि नाम् । आदेशं च करिष्यंति शिरस्याधाय शोभनम्

জম্বূদ্বীপৰ সকলো অধিপতি, ইয়াত বাস কৰা তোমালোকৰ আদেশ শিৰত ধৰি সন্মানে পালন কৰিব।

Verse 73

द्वीपांतरादागतैश्च कर्पूरागुरुचंदनैः । अन्यैश्च विविधैर्द्रव्यैः संपूर्णा भवतां गृहाः

অন্য দ্বীপৰ পৰা অনা কৰ্পূৰ, আগৰু আৰু চন্দন আদি, আৰু নানা মূল্যবান দ্রব্যে তোমালোকৰ ঘৰসমূহ পৰিপূৰ্ণ হ’ব।

Verse 74

पण्यानां शतसंख्यानां व्यवहारनिदर्शिनः । ब्रह्मोत्तराणि तन्वंति वणिजो लाभकांक्षिणः

লাভকামি আৰু ব্যৱহাৰত নিপুণ বণিকসকলে শত শত পণ্যৰ লেনদেন বিস্তাৰ কৰে; তথাপি ব্ৰাহ্মণসকলৰ প্ৰাপ্যক আগত ৰাখি সেয়া সম্পন্ন কৰে।

Verse 75

भवत्सु भृत्यभावेन वर्त्तमाना हितैषिणः । ते चान्ये च तथा पौरा नावसीदंति कर्हिचित्

তোমালোকৰ প্ৰতি ভৃত্য-ভাৱে সেৱা কৰি আৰু তোমালোকৰ মঙ্গল কামনা কৰি, তেওঁলোক আৰু আনসকল পুৰবাসীসকল কেতিয়াও কোনো সময়তে দুঃখ-কষ্টত নপৰে।

Verse 76

एवं संपूर्णविभवैर्भवद्भिः श्रेयसे मम । क्रतुक्रिया वितन्यंतां विधिवद्भूरिदक्षिणाः

এইদৰে সম্পূৰ্ণ সামৰ্থ্যসম্পন্ন তোমালোক মোৰ কল্যাণৰ বাবে কৰ্ম কৰা; বিধি অনুসাৰে যজ্ঞ-ক্ৰিয়া বিস্তাৰিত হওক আৰু প্ৰচুৰ দক্ষিণা-দান প্ৰদান কৰা হওক।

Verse 77

ब्रह्मादीनि च सर्वाणि प्रवर्तंतामहर्निशम् । दीनांधकृपणादीनां क्रियतामार्तिनाशनम्

ব্ৰহ্ম-আদি সকলো কৰ্ম দিন-ৰাতি চলি থাকক; আৰু দয়াময় কৰ্মৰ দ্বাৰা দীন, অন্ধ, কৃপণ-দৰিদ্ৰ আদি সকলৰ দুঃখ-ক্লেশ নাশ কৰা হওক।

Verse 78

अभ्यागतानामौचित्यादातिथ्यं च विधीयताम् । तीर्थयात्राप्रसंगेन समेतानां महात्मनाम्

যিসকল আহে, তেওঁলোকৰ উপযুক্ত আতিথ্য বিধিপূৰ্বক কৰা হওক; বিশেষকৈ তীৰ্থযাত্ৰাৰ প্ৰসঙ্গত ইয়াত একত্ৰিত হোৱা মহাত্মাসকলৰ বাবে।

Verse 79

ब्रह्मर्षीणामाश्रमेषु दीयतामाश्रयाः सदा । मयात्र स्थापितं लिंगं सर्वकालं दृढव्रताः

ব্ৰহ্মৰ্ষিসকলৰ আশ্ৰমসমূহত সদায় আশ্ৰয় আৰু সহায়তা দিয়া হওক। ইয়াত মই লিঙ্গ স্থাপন কৰিছোঁ; সেয়ে তোমালোক সকলো সময়তে নিজৰ ব্ৰতত দৃঢ় থাকক।

Verse 80

पवित्रैरुपचारैश्च पूजयंतु द्विजोत्तमाः । अष्टौ प्रमाणपुरुषाः पौराणां कार्यदर्शिनः

পবিত্ৰ উপচাৰ আৰু শুদ্ধ নৈবেদ্যৰে শ্ৰেষ্ঠ দ্বিজসকলে দেৱতাক পূজা কৰক। পুৰাণ-প্ৰমাণত নিপুণ আৰু লোককাৰ্য্য নিৰীক্ষণত দক্ষ, আঠজন প্ৰামাণ্য পুৰুষক পথপ্ৰদৰ্শক মানদণ্ড ৰূপে নিযুক্ত কৰা হওক।

Verse 81

व्यवहारानवेक्षध्वं स्मृत्याचारविशारदाः । व्यवस्थां मत्कृतामेतां भवंतोऽत्र द्विजोत्तमाः

হে স্মৃতি-আচাৰত বিশাৰদ শ্ৰেষ্ঠ দ্বিজসকল, ইয়াত বিবাদ আৰু লোক-ব্যৱহাৰসমূহ পৰ্যবেক্ষণ কৰক, আৰু মই স্থাপন কৰা এই ব্যৱস্থাক দৃঢ়ভাৱে ৰক্ষা কৰক।

Verse 82

धारयंतु महात्मानो दिग्गजा इव मेदिनीम् । एवं प्रभुत्वमास्थाय स्थानेऽस्मिञ्छिवशालिनि

মহাত্মাসকলে দিগ্গজসকলৰ দৰে এই ভূমি ধাৰণ কৰক, যেন দিশাৰ হাতীয়ে পৃথিৱী ধৰি ৰাখে। এই শিৱশোভিত স্থানে যথোচিত প্ৰভুত্ব গ্ৰহণ কৰি স্থিতি আৰু ব্যৱস্থা অটুট ৰাখক।

Verse 83

श्रुतिस्मृतिपुराणोक्तान्धर्मानाचरत द्विजाः । निशम्य सोमस्य वचो विनीतमिति ते द्विजाः

সোমৰ বিনীত বাক্য শুনি সেই দ্বিজসকলে শ্ৰুতি, স্মৃতি আৰু পুৰাণত উক্ত ধৰ্মসমূহ আচৰণ কৰিবলৈ ধৰিলে।

Verse 84

उवाच कौशिकस्तेषु गोत्राणां प्रथमो द्विजः । साधूपदिष्टमस्माकं द्विजराजेन सर्वथा

তেতিয়া তেওঁলোকৰ মাজত গোত্ৰসমূহৰ প্ৰথম দ্বিজ কৌশিকে ক’লে—“দ্বিজৰাজে আমাক যি উপদেশ দিলে, সেয়া সকলো দিশে যথাযথ আৰু শ্ৰেয়স্কৰ।”

Verse 85

सर्वमेतत्करिष्यामः किंतु किंचिन्निशामय । नियोगतः पूजयतां शिवनिर्माल्यसेविनाम्

আমি এই সকলো কৰিম; তথাপি এটা কথা শুনা। নিয়োগ অনুসাৰে শিৱৰ নিৰ্মাল্য-সেৱকসকলক সন্মান আৰু পূজা কৰা হওক।

Verse 86

पातित्यं जायतेऽस्माकं श्रुतिस्मृतिविगर्हितम् । श्रुतिस्मृती हि रुद्रस्य यस्मादाज्ञाद्वयं महत्

আমাৰ বাবে পাপত পতন জন্মে, যি শ্ৰুতি-স্মৃতিয়ে নিন্দা কৰে; কিয়নো শ্ৰুতি আৰু স্মৃতি ৰুদ্ৰৰেই দুটা মহান আজ্ঞা।

Verse 87

कस्तदुल्लंघयेन्मूढः प्राणैः कंठग तैरपि

সেই বিধান কোন মূঢ় লঙ্ঘন কৰিব—যদিও তাৰ প্ৰাণ গলালৈ উঠি আহে?

Verse 88

अष्टमूर्तेः पुनर्मूर्त्तावग्नौ देवमुखे मखान् । कुर्वाणाः श्रुतिमार्गेण प्रीणयामोऽखिलं जगत्

অষ্টমূৰ্তিধাৰী প্ৰভুৰ পুনৰ প্ৰকাশিত মূৰ্তি অগ্নি—দেৱমুখত, শ্ৰুতি-মাৰ্গ অনুসাৰে যজ্ঞ সম্পাদন কৰি আমি সমগ্ৰ জগতক প্ৰসন্ন কৰোঁ।

Verse 89

जगद्भगवतो रूपं व्यक्तमेत त्पुरद्विषः । मिथो विभिन्नमित्येतदभिन्नं पुनरीश्वरात्

এই প্ৰকাশিত জগত ত্ৰিপুৰদ্বিষ ভগৱানৰেই ৰূপ; ই পৰস্পৰে ভিন্ন যেন দেখা যায়, তথাপি ই ঈশ্বৰৰ পৰা পুনৰো অভিন্ন।

Verse 90

अग्नौ प्रास्ताहुतिः सम्यगादित्यमुपतिष्ठते । आदित्याज्जायते वृष्टिर्वृष्टेरन्नं ततः प्रजाः

অগ্নিত যথাযথভাৱে দিয়া আহুতি সূৰ্যলৈ গৈ উপস্থিত হয়। সূৰ্যৰ পৰা বৰষুণ জন্মে; বৰষুণৰ পৰা অন্ন, আৰু তাৰ পৰা প্ৰজাসকল পোষিত হয়।

Verse 91

श्रुतिस्मृतिपुराणादिसदभ्यासप्रसंगिनाम् । तत्तदर्थेषु पुण्यार्थं प्रवृत्ताखिलकर्मणाम्

যিসকলে শ্ৰুতি, স্মৃতি, পুৰাণ আদি শাস্ত্ৰৰ সদা শুভ অধ্যয়নত ৰত থাকে, আৰু নিজ নিজ অৰ্থ-লক্ষ্য অনুসৰি পুণ্যাৰ্থে সকলো কৰ্মত প্ৰবৃত্ত হয়—

Verse 92

अस्माकमवकाशोऽपि विरलो लिंग पूजने । रुद्रजाप्यैर्महायज्ञैर्यजानाश्चैवमीश्वरम्

আমাৰ বাবেও লিঙ্গ-পূজাৰ সুযোগ অতি দুৰ্লভ। সেয়ে আমি এইদৰে ঈশ্বৰক আৰাধনা কৰোঁ—ৰুদ্ৰজপ আৰু মহাযজ্ঞসমূহৰ দ্বাৰা।

Verse 93

यथाक्षणं यथाकालं लिंगं वेदमुपास्महे । यत्तु तेऽभिमतं सोम श्रीसोमेश्वरपूजनम् । तच्च संपादयिष्यामः सविशेषं महामते

যথা ক্ষণ, যথা কাল, আমি লিঙ্গ আৰু বেদক উপাসনা কৰোঁ। আৰু হে সোম, তোমাৰ অভিমত—শ্ৰী সোমেশ্বৰ-পূজন—সেয়াও আমি বিশেষভাৱে সম্পাদন কৰিম, হে মহামতে।

Verse 94

येन त्वदीप्सितं सिध्येत्तमुपायं निशामय । गौरीशंकरसंवादं श्रुत्वा भगवतो मुखात्

যেনে তোমাৰ ইপ্সিত সিদ্ধ হয়, সেই উপায় শুনা। ভগৱানৰ নিজ মুখৰ পৰা গৌৰী-শংকৰৰ সংবাদ শুনি—

Verse 95

नारदः प्राह नः पूर्वं कथयामस्तमेव ते । ब्रह्मदेवद्विषः पूर्वं शतशो दैत्यदानवाः । तपोभिरुग्रैर्विविधैः शंकरं प्रतिपेदिरे

নাৰদে আমাক আগতেই কৈছিল; সেই একে কথাই তোমাক ক’ম। পূৰ্বে ব্ৰহ্মা আৰু দেৱসকলৰ বৈৰী শত শত দৈত্য-দানৱ নানাবিধ উগ্ৰ তপস্যাৰে শংকৰৰ শৰণলৈ আহিছিল।

Verse 96

तेषामत्युग्रतपसामनन्यासक्तचेतसाम् । प्रसादमीश्वरश्चक्रे कारुण्यामृतसागरः

সেই অতি উগ্ৰ তপস্যাত নিমগ্ন, একাগ্ৰ ভক্তিত চিত্ত স্থিৰ কৰা তপস্বীসকলক দেখি—কৰুণাৰ অমৃতসাগৰ ঈশ্বৰে তেওঁলোকক প্ৰসাদ দান কৰিলে।

Verse 97

स हि त्रिभुवनस्वामी देवदेवो महेश्वरः । अपेक्षते वरं दातुं भक्तिमेवानपायिनीम्

সেই মহেশ্বৰ—ত্ৰিভুবনৰ স্বামী, দেৱদেৱ—বৰ দান কৰোঁতে মূলতঃ কেৱল অবিচল, অক্ষয় ভক্তিকেই লক্ষ্য কৰে।

Verse 98

ददौ स भुवनैश्वर्य्यप्रायानभिमतान्वरान् । तेषां भक्त्यैव संतुष्टो देवब्रह्मद्विषामपि

তেওঁলোকৰ ভক্তিতেই সন্তুষ্ট হৈ, তেওঁ তেওঁলোকক মনোমত বৰ দান কৰিলে—যেন প্ৰায় ভুবনৈশ্বৰ্য্যৰ সমান—দেৱ আৰু ব্ৰহ্মাৰ বৈৰীসকলকো।

Verse 99

ब्रह्मणा विष्णुना चापि यस्यांतो नाधिगम्यते । तस्यातर्क्यप्रभावस्य को नु वेदाशयं प्रभोः

যাৰ অন্ত ব্ৰহ্মা আৰু বিষ্ণুৱেও নাপায়, সেই অতাৰ্ক্য প্ৰভাৱসম্পন্ন প্ৰভুৰ অন্তৰাশয় কোনে সম্পূৰ্ণকৈ জানিব পাৰে?

Verse 100

दुर्वृत्तेभ्योऽपि दैत्येभ्यस्तपोभिर्वरदायिनम् । पप्रच्छ स्वच्छ्हृदया पार्वती परमेश्वरम्

শুদ্ধ হৃদয়ে পাৰ্বতীয়ে পৰমেশ্বৰক সুধিলে—যি তপস্যাৰ বলত বৰ দান কৰে, দুষ্কৃত দৈত্যসকলকো।

Verse 101

पार्वत्युवाच । भगवन्प्रसादं ते प्राप्य धृष्यंतो भुवनत्रयम् । उपद्रवंतींद्रमुखान्देवान्संक्षोभयंति च

পাৰ্বতীয়ে ক’লে: “হে ভগৱন! আপোনাৰ প্ৰসাদ লাভ কৰি সিহঁত ধৃষ্ট হয়, ইন্দ্ৰ-আদি দেৱসকলক উপদ্ৰৱ কৰে আৰু ত্ৰিভুবনকো অস্থিৰ কৰি তোলে।”

Verse 102

वरं ददासि किं तेषां तादृशानां दुरात्मनाम् । जगतः स्वस्तये येषां न मनागपि चेष्टितम्

“এনে দুষ্টাত্মা সিহঁতক আপুনি কিয় বৰ দান কৰে? যিসকলে জগতৰ মঙ্গলৰ বাবে অলপো চেষ্টা নকৰে।”

Verse 103

त्वया दत्तवरानेतान्दिव्यान्भोगोपभोगिनः । अवधीर्य तवैश्वर्यं कथं विष्णुर्निहंति च

“আপোনাৰ দত্ত বৰ লাভ কৰি এই দিৱ্য ভোগ ভোগ কৰা সিহঁতে আপোনাৰ ঐশ্বৰ্যক অৱজ্ঞা কৰে—তেন্তে বিষ্ণুৱে সিহঁতক কেনেকৈ নিধন কৰিব?”

Verse 104

हतानां च पुनस्तेषां का गतिः स्याद्वद प्रभो

“আৰু সিহঁত নিহত হ’লে, তাৰ পাছত সিহঁতৰ গতি কি হ’ব? কওক, হে প্ৰভো।”

Verse 105

ईश्वर उवाच । सात्त्विका राजसाश्चैव तामसाश्चेति वै त्रिधा । भवंति लोकास्तेष्वेते तमःप्राया दुरासदाः

ঈশ্বৰে ক’লে: লোক ত্ৰিবিধ—সাত্ত্বিক, ৰাজস আৰু তামস। তাত এই সত্তাসকল তমস-প্ৰধান, সন্নিকট বা নিয়ন্ত্ৰণ কৰাও দুৰ্লভ।

Verse 106

सुरैः सह स्पर्धमानास्तपोभिरपि तामसैः । मां भजंते मुहुर्मोहाज्जगदुत्सादनोद्यताः

তামস অৱস্থাত তপস্যাৰে সুৰসকলৰ সৈতে স্পৰ্ধা কৰা, জগত ধ্বংসত উদ্যত লোকেও মোহবশত বাৰে বাৰে মোক ভজে।

Verse 107

वरं ददामि यत्तेषां भक्तिस्तत्र तु कारणम् । अहं हि भक्त्या सुग्राह्यो नात्र कार्या विचारणा

মই যেতিয়া তেওঁলোকক বৰ দিওঁ, তাৰ কাৰণ কেৱল ভক্তিয়েই। ভক্তিৰ দ্বাৰাই মই সহজে গ্ৰাহ্য; ইয়াত অধিক বিচাৰ কৰাৰ প্ৰয়োজন নাই।

Verse 108

तपोनुरूपानासाद्य वरांस्ते पापकारिणः । विष्णुना यन्निहन्यते तच्च देवि निबोध मे

সেই পাপীসকলে তপস্যাৰ অনুৰূপ বৰ লাভ কৰে; কিন্তু বিষ্ণুৱে যাক নিধন কৰে—হে দেবী—সেয়া মোৰ পৰা হোৱা বুলি বুজা।

Verse 109

अहं हरिश्च यद्भिन्नौ गुणभागोऽत्र कारणम् । परमार्थादभिन्नौ च रहस्यं परमं ह्यदः

যদি হৰি আৰু মই পৃথক যেন লাগে, তেন্তে ইয়াৰ কাৰণ গুণ-বিভাগ। কিন্তু পৰমাৰ্থত আমি অভিন্ন—এইয়েই পৰম ৰহস্য।

Verse 111

वहामि शिरसा भक्त्या त्वदीक्षाशंकितोऽपि सन् । अपि विष्णुस्त्रिभुवनं परित्रातुं व्यवस्थया

তোমাৰ দৃষ্টিৰ প্ৰতি শংকিত হৈও, ভক্তিভাৱে মই তোমাৰ আজ্ঞা শিৰত ধাৰণ কৰোঁ; আৰু বিধিৰ নিৰ্ধাৰিত ব্যৱস্থামতে বিষ্ণুৱে ত্ৰিভুবনক পৰিত্ৰাণ কৰি ৰাখে।

Verse 112

मामुपास्य चिरं लेभे चक्रं दुष्टनिबर्हणम् । त्वां च तस्य महामायामप्रमेयात्मनो हरेः

মোক দীৰ্ঘকাল উপাসনা কৰি সি দুষ্ট-নিবাৰণকাৰী চক্র লাভ কৰিলে; আৰু তুমিও সেই অপ্ৰমেয়-স্বভাৱ হৰিৰ মহামায়া হৈ উঠিলা।

Verse 113

आराधयामि तद्भक्त्या त्रिजगजन्मकारणम् । शिरस्याधाय चान्यां मे शक्तिरूपां तथा हरिः

সেই ভক্তিৰে মই ত্ৰিজগতৰ জন্ম-কাৰণক আৰাধনা কৰোঁ; আৰু হৰিয়েও মোৰ অন্য এক শক্তিৰূপা শিৰত ধাৰণ কৰি মোক সন্মান কৰে।

Verse 114

अजोऽपि जन्मान्यासाद्य लोकरक्षां करोति वै । हंतुं हिरण्यकशिपुं नरसिंहवपुश्च सः

অজন্মা হৈও সি লোকৰক্ষা কৰিবলৈ নিশ্চয় জন্ম গ্ৰহণ কৰে; আৰু হিৰণ্যকশিপুক বধ কৰিবলৈ সি নৰসিংহৰ দেহৰূপ ধাৰণ কৰিলে।

Verse 115

जगज्जिघांसुः शमितो मया शरभ रूपिणा । मां च बाणपरित्राणे त्रिशूलोद्यमकारिणम्

যেতিয়া সি জগত ধ্বংস কৰিবলৈ উদ্যত হৈছিল, মই শৰভ-ৰূপ ধৰি তাক দমন কৰি শান্ত কৰিলোঁ; আৰু বাণক ৰক্ষা কৰিবলৈ মই ত্ৰিশূল উঠোৱা ধাৰকো হ’লোঁ।

Verse 116

मानुष्येऽप्यवतारेऽसौ स्तंभयित्वा स लीलया । प्रभावं महिमानं च वर्द्धयन्मामकं हरिः । वरिवस्यति मां नित्यमंतरात्मापि मे विभुः

মানৱ অৱতাৰতো তেওঁ লীলাৰে সকলো প্ৰতিবন্ধক থমাই দিয়ে; হৰিয়ে মোৰ প্ৰভাৱ আৰু মহিমা বৃদ্ধি কৰে। সেই সর্বব্যাপী প্ৰভু, যি মোৰ অন্তৰাত্মাও, তেওঁ নিত্য মোৰ পূজা-উপাসনা কৰে।

Verse 117

अथाहं परमात्मानमेनमाद्यंतवर्जितम् । ध्यानयोगैः समाधौ च भावयामि निरंतरम्

সেয়ে মই সেই পৰমাত্মাক—যি আদি-অন্তবিহীন—ধ্যানযোগৰ সাধনাৰে, সমাধিত স্থিত হৈ, নিৰন্তৰ ভাবনা কৰোঁ।

Verse 119

तदेवं नावयोर्भेदो विद्यते पारमार्थिकः । भेदं च तारतम्यं च मूढा एव वितन्वते

এইদৰে পৰমাৰ্থত আমাৰ মাজত কোনো বাস্তৱ ভেদ নাই। ভেদ আৰু তাৰতম্য কেৱল মূঢ় লোকেই বিস্তাৰ কৰে।

Verse 120

मयि भक्त्यवसाने तु हरेः संदर्शनेन च । क्रोधदर्पाभिभूतत्वान्न मुक्तिं प्राप्नुवंति ते

কিন্তু যেতিয়া মোৰ প্ৰতি তেওঁলোকৰ ভক্তি শেষ হয়, আৰু হৰিৰ দৰ্শন কৰিলেও, তেওঁলোকে মুক্তি নাপায়—কাৰণ ক্ৰোধ আৰু দৰ্পে তেওঁলোকক আচ্ছন্ন কৰে।

Verse 121

आवयोस्तु प्रभावेन ते पुनर्द्धौतकल्मषाः । ब्रह्मर्षीणां कुले जन्म संप्राप्ता मुक्तिहेतुकम्

তথাপি আমাৰ দুয়োৰ প্ৰভাৱত তেওঁলোক পুনৰ কল্মষ ধুই শুদ্ধ হয়, আৰু ব্ৰহ্মর্ষীসকলৰ কুলত জন্ম লাভ কৰে—যি মুক্তিৰ হেতু হয়।

Verse 122

ब्रह्मचारिव्रता दूर्ध्वं योगं पाशुपतं श्रिताः । प्राचीनकर्मसंस्कारात्ते पुनर्मामुपासते

ব্ৰহ্মচৰ্য্য-ব্ৰত পালন কৰি তেওঁলোকে উচ্চ পাশুপত যোগৰ আশ্ৰয় লয়; প্ৰাচীন কৰ্মৰ সংস্কাৰৰ ফলত তেওঁলোকে পুনৰ মোৰেই উপাসনা কৰে।

Verse 123

भक्तियोगेन चास्थाय व्रतं पाशुपतादिकम् । श्मशानवासिनो नग्ना अपरे चैकवाससः

ভক্তিযোগত স্থিত হৈ তেওঁলোকে পাশুপত আদি ব্ৰত গ্ৰহণ কৰে—কিছুমানে শ্মশানত বাস কৰে, কিছুমানে নগ্ন, আৰু আন কিছুমানে কেৱল একবস্ত্ৰধাৰী।

Verse 124

भिक्षाभुजो भूतिभृतो मल्लिंगान्यर्च्चयंति ते । तथा मदेकाग्रधियो मद्ध्यानैकदृढव्रताः

ভিক্ষাৰে জীৱন নিৰ্বাহ কৰি আৰু পৱিত্ৰ ভস্ম ধাৰণ কৰি তেওঁলোকে মোৰ লিঙ্গ-চিহ্নসমূহৰ অৰ্চনা কৰে; তেওঁলোকৰ চিত্ত মোৰত একাগ্ৰ, আৰু কেৱল মোৰ ধ্যানৰ একব্ৰতত দৃঢ়।

Verse 125

ये त्वामपि नमस्यंति जगतां मम चेश्वरीम् । देहावसानयोगेन मुक्तिं तेषां ददाम्यहम्

যিসকলে তোমাকো নমস্কাৰ কৰে—হে জগতসমূহৰ আৰু মোৰো অধীশ্বৰী—দেহৰ অন্তিম ক্ষণত সেই অন্তিম যোগৰ দ্বাৰা মই তেওঁলোকক মুক্তি দিওঁ।

Verse 126

सारूप्यसालोक्यमयीं मय्यावेशितचेतसाम् । सायुज्यमुक्तये नायं योगः पाशुपतो यतः । स्मृत्याचारेण मुनिभिः स सद्भिस्तेन गर्हितः

যিসকলৰ চিত্ত মোৰত লীন, তেওঁলোকৰ বাবে এই পথ সাৰূপ্য আৰু সালোখ্য আদি লাভ দিয়ে; কিন্তু পাশুপত যোগ সায়ুজ্য-মুক্তিৰ উপায় নহয়। স্মৃতি-বিধিত আচাৰৰ সৈতে বিৰোধ হোৱাৰ বাবে মুনি আৰু সদ্জনে ইয়াক গৰ্হণা কৰিছে।

Verse 127

द्विजा ऊचुः । तीर्थयात्राप्रसंगेन तानि होपगतान्द्विजान् । स्वमानमुपनेष्यामो भक्त्यावर्ज्जितमानसान्

দ্বিজসকলে ক’লে— তীৰ্থযাত্ৰাৰ উপলক্ষে ইয়ালৈ অহা, ভক্তিহীন মনৰ সেই দ্বিজসকলক আমি ভক্তিৰে আত্মসংযম আৰু সদাচাৰৰ পথলৈ পুনৰ স্থাপন কৰিম।

Verse 128

शुचिभिक्षान्नकौपीनकमण्डल्वादिसत्कृताः । अनन्यकार्य्याः सततमिहागत्य तपस्विनः

পবিত্ৰ ভিক্ষা-অন্ন, কৌপীন, কমণ্ডলু আদি প্ৰয়োজনীয় বস্তুৰে সন্মানিত হৈ, অন্য কোনো কাম নথকা তপস্বীসকল সদায় ইয়ালৈ আহি নিৰন্তৰ তপস্যাত নিবিষ্ট থাকে।

Verse 129

भवत्प्रदत्तैर्विविधैरुपहारैरतंद्रिताः । तत्त्वतस्तत्त्वसंख्यास्ते शिवधर्मैकतत्पराः

আপোনাৰ দান কৰা নানাবিধ উপহাৰে অশ্ৰান্তভাৱে পোষিত হৈ, তেওঁলোক সত্যই তত্ত্বৰ গণনাজ্ঞানী; আৰু শিৱধৰ্মৰ একমাত্ৰ পথত সম্পূৰ্ণ একাগ্ৰ।

Verse 130

श्रीसोमेश्वरमभ्यर्च्य तव श्रेयोऽभिवर्द्धकाः । मुक्तिमंते गमिष्यंति देवस्यातिसुदुर्ल्लभाम्

শ্ৰী সোমেশ্বৰক অৰ্চনা কৰি আৰু তাৰ দ্বাৰা আপোনাৰ মঙ্গল বৃদ্ধি কৰি, তেওঁলোকে অন্তত দেৱে দান কৰা অতি দুৰ্লভ মুক্তি লাভ কৰিব।

Verse 131

ततोऽन्येऽथ ततोऽप्यन्ये ततश्चान्ये तपोधना । परीक्षितास्तु तेऽस्माभिर्भवितारो निशापते

তাৰ পাছত আন, আৰু তাৰো পাছত আন—তপোধনে সমৃদ্ধ বহুজন আহিব; আৰু হে নিশাপতি, তেওঁলোকো আমাৰ দ্বাৰা পৰীক্ষিত হ’ব।

Verse 132

द्विजा ऊचुः । इत्याह भगवान्देव्या पृष्टः स च त्रिलोचनः । तत्रैव नारदः सर्वं संवादं शिवयेरितम्

দ্বিজসকলে ক’লে: দেৱীয়ে সোধা প্ৰশ্ন কৰোঁতে ত্ৰিলোচন ভগৱানে এইদৰে ক’লে। তাতেই নাৰদে শিৱা (পাৰ্বতী)য়ে উচ্চাৰিত সমগ্ৰ সংলাপ শুনিলে।

Verse 133

श्रुत्वा नः कथयामास कथां गोष्ठीषु पृच्छताम् । तव चास्माभिरधुना सर्वमेतदुदीरितम्

এই কথা শুনি, আমি-সকলে গোষ্ঠীত সোধা প্ৰশ্ন কৰোঁতে তেওঁ আমাক কাহিনী ক’লে; আৰু এতিয়া আমি তোমালৈও এই সকলো কথাই বৰ্ণনা কৰিলোঁ।

Verse 134

एवमुक्तस्तु तैः प्रीतः सोमः स्वभवनं ययौ । तदाज्ञया च तत्सर्वं यथोक्तं तेऽपि कुर्वते

তেওঁলোকে এইদৰে কোৱাত প্ৰীত হৈ সোমে নিজৰ ভবনলৈ গ’ল। তেওঁৰ আজ্ঞাত তেওঁলোকেও কোৱা মতে একেবাৰে সকলো কৰিয়েই থাকে।

Verse 135

देव्युवाच । एवं प्रभावो देवेशः सोमेशः पापनाशनः । केनोपायेन तुष्येत व्रतेन नियमेन वा

দেৱীয়ে ক’লে: দেৱেশ সোমেশ্বৰ, পাপনাশক—তেওঁৰ প্ৰভাৱ এনেকুৱাই। কোন উপায়ে তেওঁ সন্তুষ্ট হয়—কোন ব্ৰত বা কোন নিয়মে?

Verse 136

ईश्वर उवाच । कथयामि स्फुटं धर्म्मं मानुषाणां हिताय वै । स येन तुष्यते देवः शृणु त्वं सुरसुन्दरि

ঈশ্বৰে ক’লে: মানৱকল্যাণৰ বাবে মই ধৰ্ম স্পষ্টকৈ ক’ম। শুনা, হে সুৰসুন্দৰী—যেনে দেৱ সন্তুষ্ট হয়।

Verse 137

नित्योपवासनक्तानि व्रतानि विविधानि च । तीर्थे दानानि सर्वाणि पात्रे दत्तान्यशेषतः

নিত্য উপবাস আৰু ৰাত্ৰি-জাগৰণ, নানাবিধ ব্ৰত; আৰু তীৰ্থত যোগ্য পাত্ৰক সম্পূৰ্ণভাৱে দিয়া সকলো দান—এইবোৰেই প্ৰভুক সন্তুষ্ট কৰা ধৰ্মাচৰণ।

Verse 138

तपश्च तप्तं तेनैव स्नातं तेनैव पुष्करे । केदारे तु जलं तेन गत्वा पीतं तु निश्चितम्

তেওঁৰ দ্বাৰাইহে সত্য তপস্যা সম্পন্ন হ’ল; তেওঁৰে দ্বাৰাইহে পুষ্কৰত স্নান সিদ্ধ হ’ল; আৰু কেদাৰত গৈ নিশ্চয়েই তাতৰ পবিত্ৰ জল পান কৰিলে।

Verse 139

तेन दृष्टं वरारोहे ज्योतिर्लिंगं महाप्रभम् । सोमवारव्रतं दिव्यं येन चीर्णं तु संश्रये

হে সুন্দৰ নিতম্বধাৰিণী, তেওঁয়েই মহাপ্ৰভ জ্যোতির্লিঙ্গৰ দৰ্শন কৰিলে; আৰু তেওঁয়েই আশ্ৰয়ে দিৱ্য সোমবাৰ-ব্ৰত যথাযথভাৱে পালন কৰিলে—মই দৃঢ় বিশ্বাসে এই কথা কওঁ।

Verse 140

किमन्यैर्बहुभिर्दानैर्दत्तैः पात्रेषु सुन्दरि

হে সুন্দৰী, তেন্তে আন বহুতো দানৰ কি প্ৰয়োজন—যদিও সেয়া যোগ্য পাত্ৰকেই দিয়া হয়?

Verse 141

पूजितं येन भावेन सोमवारदिनाष्ट कम् । तेन सर्वं कृतं देवि चीर्णं तत्र महाव्रतम्

হে দেবী, যি কোনোবাই আঠটা সোমবাৰ-দিনৰ সমষ্টিত ভক্তিভাৱে পূজা কৰে, তেনেই সকলো সম্পন্ন কৰে; তাত মহাব্ৰত যেন সম্পূৰ্ণৰূপে পালন হ’ল।

Verse 142

इतिहासमिमं पूर्वं कथयामि तव प्रिये । यथावृत्तं महादेवि सोमवारव्रतं प्रति

হে প্ৰিয়ে, হে মহাদেৱী! সোমবাৰ-ব্ৰত সম্পৰ্কে যি দৰে ঘটিছিল, সেইদৰে এই প্ৰাচীন ইতিহাস মই এতিয়া তোমাক ক’ম।

Verse 143

ईश्वर उवाच । कैलासस्य महेशानि उत्तरे च व्यवस्थिता । निषधोपरि विस्तीर्णा पुरी नाम स्वयंप्रभा

ঈশ্বৰে ক’লে: হে মহেশানী! কৈলাসৰ উত্তৰে নিষধ পৰ্বতৰ ওপৰত বিস্তৃত এখন নগৰ আছে; তাৰ নাম স্বয়ংপ্ৰভা।

Verse 144

नानारत्नसुशोभाढ्या नानागन्धर्वसंकुला । सर्वावयवसंपूर्णा शक्रस्येवामरावती

সেই নগৰ নানাবিধ ৰত্নৰ দীপ্তিত সুসজ্জিত, গন্ধৰ্বসমূহেৰে পৰিপূৰ্ণ, সকলো গুণে সম্পূৰ্ণ—শক্ৰৰ অমৰাৱতীৰ দৰে।

Verse 145

घनवाहननामा च गन्धर्वस्तत्र तिष्ठति । भुंक्ते तत्र महाभोगान्देवैरपि सुदुर्लभान्

তাত ঘনবাহন নামৰ এজন গন্ধৰ্ব বাস কৰে; সি তাত মহাভোগ উপভোগ কৰে—যি দেৱতাসকলৰ বাবেও অতি দুৰ্লভ।

Verse 146

नवयौवनसंयुक्ता भार्या तस्य मनोहरा । प्रौढवाक्या सुशीला च पीनोन्नतपयोधरा

তাৰ পত্নী আছিল মনোহৰা—নৱযৌৱনেৰে যুক্ত, বাক্যত প্ৰৌঢ়, সুশীলা, আৰু পূৰ্ণ-উন্নত স্তনযুগলে শোভিত।

Verse 147

तया सार्द्धं तु सम्भोगान्भुंक्ते गंधर्वनायकः । उत्पन्ना तस्य कालेन पुत्री पुत्राष्टकोपरि

তাইৰ সৈতে গন্ধৰ্বনায়কে দাম্পত্য-সুখ ভোগ কৰিলে; সময় পূৰ্ণ হ’লে, আগতে জন্মা আঠ পুত্ৰৰ পাছত তেওঁৰ এটি কন্যা জন্মিল।

Verse 148

सर्वावयवसंपन्ना सर्वविज्ञानवेदिनी । गंधर्वसेना विख्याता नाम्ना सा परमेश्वरि

হে পৰমেশ্বৰী! তাই সকলো অঙ্গত সম্পূৰ্ণ আৰু সকলো বিদ্যাত নিপুণ আছিল; নামত তাই ‘গন্ধৰ্বসেনা’ বুলি খ্যাত হৈছিল।

Verse 149

कन्यानां तु सहस्रेषु प्रवरा रूपशालिनी । कौतूहलेन सा पित्रा प्रोक्ता क्रीडस्व भामिनि

হাজাৰ হাজাৰ কন্যাৰ মাজত তাই শ্ৰেষ্ঠা, ৰূপ-শোভাৰে দীপ্তিময়। স্নেহমিশ্ৰিত কৌতূহলে পিতৃয়ে ক’লে, “খেলি আনন্দ কৰ, হে ভামিনী!”

Verse 150

उद्याने रमणीयेऽत्र नानाद्रुमलताकुले । वृक्षैरनेकैः संकीर्णे फलपुष्पसमन्विते

ইয়াত এই মনোৰম উদ্যানত নানা বৃক্ষ-লতাৰে পৰিপূৰ্ণ, অসংখ্য গছগছনিয়ে ঘন, ফল আৰু ফুলেৰে সমৃদ্ধ।

Verse 151

एवं सा रमते नित्यं कन्यापरिवृता सदा । एवं दृष्ट्वा क्रीडमाना माता भर्तारमब्रवीत्

এইদৰে তাই নিত্য আনন্দে ৰমণ কৰে, সদায় কন্যাসকলৰ মাজত ঘেৰাও হৈ থাকে। তাক এইদৰে খেলি থকা দেখি মায়ে স্বামীক ক’লে।

Verse 152

जीवितं निष्फलं स्वामिन्मम ते सह बांधवैः । यस्येदृशी गृहे कन्या तिष्ठते भर्तृवर्ज्जिता

হে স্বামী, মোৰ-তোমাৰ আৰু আমাৰ সকলো আত্মীয়ৰ জীৱন নিষ্ফল, যেতিয়ালৈকে এনে কন্যা গৃহত স্বামী-বিহীন হৈ থাকে।

Verse 153

इत्युक्तः स तु गंधर्वो भार्यां वचनमब्रवीत् । अन्वेषयामि भर्त्तारं पुत्र्यर्थे तु मनोहरम्

এইদৰে কোৱা হ’লত, সেই গন্ধৰ্বই পত্নীক ক’লে— “কন্যাৰ বাবে মই মনোহৰ আৰু যোগ্য বৰ অন্বেষণ কৰিম।”

Verse 154

इत्युक्त्वाऽह्वाप यामास पुत्रीं तां घनवाहनः । आहूता पितृमातृभ्यां त्वरिताऽगत्य सुन्दरि

এইদৰে কৈ ঘনবাহনে নিজৰ কন্যাক আহ্বান কৰিলে। পিতৃ-মাতৃৰ আহ্বানত সেই সুন্দৰী তৎক্ষণাৎ দৌৰি আহিল।

Verse 155

अनुक्रमेण सर्वेषां पतिता पादयोः शुभा । आदेशं देहि मे तात कि नु कार्यं मयाऽधुना

শুভা কন্যাই ক্ৰমে সকলোৰে পাদত প্ৰণাম কৰি ক’লে— “হে পিতা, মোক আদেশ দিয়ক; এতিয়া মই কি কৰোঁ?”

Verse 156

उक्तं च घनवाहेन हर्षितेन वचस्ततः । हे पुत्रि तव यः कश्चिद्वरः संप्रति रोचते । दिव्यं द्रक्ष्ये त्वत्सदृशं गंधर्वाणां शिरोमणिम्

তেতিয়া আনন্দিত ঘনবাহনে ক’লে— “হে কন্যা, এতিয়া তোমাক যি বৰ ভাল লাগে, মই তোমাক এক দিৱ্য পুৰুষ দেখুৱাম—তোমাৰ সমান, গন্ধৰ্বসকলৰ শিৰোমণি।”

Verse 157

इत्युक्ता क्रोधताम्राक्षी पितरं वाक्यमब्रवीत् । मम रूपस्य कोट्यंशे किं कोप्यस्ति जगत्त्रये । तच्छ्रुत्वा चाद्भुतं वाक्यं पिता माता च मोहितौ

এইদৰে কোৱা হ’লত, ক্ৰোধে ৰঙা চকু হোৱা কন্যাই পিতাক ক’লে: “ত্ৰিলোকত মোৰ ৰূপৰ কোট্যংশো যাৰ আছে, তেনে কোনো আছে নে?” এই আশ্চৰ্য বাক্য শুনি পিতা-মাতা দুয়ো মোহিত হৈ পৰিল।

Verse 158

सर्वे विषादमापन्ना बांधवाश्च परे जनाः । अशोभनमिदं वाक्यं कन्यया यत्प्रभाषितम् । इत्युक्त्वा तु गताः सर्वे जननीजनबांधवाः

সকলো আত্মীয়-স্বজন আৰু আন লোকসকল বিষাদগ্ৰস্ত হ’ল আৰু ক’লে: “কন্যাই কোৱা এই বাক্য অশোভন।” এইদৰে কৈ মাতৃপক্ষ আৰু আত্মীয়সকল সকলো গুচি গ’ল।

Verse 159

सा तत्रैव महोद्याने रमते सखिसंयुता । हिंडोलके समारूढा वसंते मासि भामिनि

সেই ঠাইতে মহা উদ্যানত সখীসকলৰ সৈতে তাই আনন্দে ৰমণ কৰিছিল; বসন্ত মাহত সেই সুন্দৰী হিঁডোলাত উঠি খেলি আছিল।

Verse 160

तावद्दिव्यविमानस्थः शिखण्डी गणनायकः । गच्छन्खे ददृशे कन्यां रूपौदार्य्यसमाकुलाम्

সেইসময় দিব্য বিমানে আৰূঢ় গণনায়ক শিখণ্ডী আকাশে গৈ থাকোঁতে ৰূপ-যৌৱনৰ ঔদাৰ্য্যে ভৰপূৰ কন্যাটিক দেখিলে।

Verse 161

गीतवाद्येन नृत्येन रमतीं दुदुभिस्वनैः । स माध्याह्निकसंध्यायामवतीर्य विमानतः

গীত-বাদ্য আৰু নৃত্যৰে, দুধুভিৰ ধ্বনিৰ মাজত তাই ৰমণ কৰি আছিল; তেতিয়া মধ্যাহ্নিক সন্ধ্যাৰ সময়ত সি বিমানেৰে নামি আহিল।

Verse 162

क्रीडमानोऽप्सरोभिस्तु तत्रोद्याने स्थितस्ततः । शुश्राव वाक्यं कन्याया गंधर्वदुहितुस्तदा

তাৰ পিছত অপ্সৰাসকলৰ সৈতে ক্ৰীড়া কৰি সেই উদ্যানত থিয় হৈ থাকোঁতে, তেতিয়া গন্ধৰ্ব-কন্যাৰ বাক্য তেওঁ শুনিলে।

Verse 163

न कोऽपि सदृशो लोके मम रूपेण दृश्यते । देवो वा दानवो वापि कोट्यंशे मम रूपतः

“জগতত মোৰ ৰূপৰ সমান কোনো দেখা নাযায়। দেৱ হওক বা দানৱ—মোৰ ৰূপৰ কোট্যংশৰো তুলনা কোনো নহয়।”

Verse 164

इति वाक्यं ततः श्रुत्वा गणः क्रोधसमन्वितः । शशाप तां सुचार्वंगीं साहंकारां गणेश्वरः

এই বাক্য শুনি গণ ক্ৰোধে পৰিপূৰ্ণ হ’ল; অহংকাৰমত্তা সুন্দৰ অঙ্গধাৰী কন্যাক গণেশ্বৰ শাপ দিলে।

Verse 165

गण उवाच । मां दृष्ट्वा यद्विशालाक्षि रूपसौभाग्यगर्विता । समाक्षिपसि गंधर्वान्देवाद्यांश्चैव गर्विता

গণ ক’লে: “হে বিশালনয়না, ৰূপ-সৌভাগ্যৰ গৰ্বে মত্ত হৈ, মোক দেখি অহংকাৰত গন্ধৰ্বসকলক আৰু দেৱ আদি সকলকো তুচ্ছ কৰিছা।”

Verse 166

तस्मात्ते गर्वसंयुक्ते कुष्ठमंगे भविष्यति । श्रुत्वा शापं ततः कन्या भयभीता तपस्विनी

“সেয়ে, হে গৰ্বসংযুক্তা, তোৰ দেহত কুষ্ঠ ৰোগ উদ্ভৱ হ’ব।” এই শাপ শুনি কন্যা ভয়ত কঁপিল; তপস্বিনী ভীতসন্ত্রস্ত হ’ল।

Verse 167

साष्टांगं प्रणिपत्याथानुग्रहार्थमयाचत । भगवन्मम दीनायाः शापस्यानुग्रहं प्रभो । प्रयच्छ त्वं महा भाग नैवं कर्त्री पुनः क्वचित्

তেতিয়া তাই আট অঙ্গৰে সাষ্টাঙ্গ প্ৰণিপাত কৰি অনুগ্ৰহ বিচাৰি ক’লে: “হে ভগৱান, হে প্ৰভু! মই দীনীজনীৰ ওপৰত থকা এই শাপৰ বিষয়ে কৃপা দান কৰা। হে মহাভাগ, অনুগ্ৰহ প্ৰদান কৰা; মই কেতিয়াও পুনৰ এনে কৰ্ম নকৰোঁ।”

Verse 168

इत्युक्तस्तव कारुण्याच्छिखण्डी गणनायकः । अनुग्रहं ददौ तस्या गंधर्वदुहितुस्तदा

এইদৰে কোৱা শুনি, তোমাৰ কৰুণাত প্ৰেৰিত হৈ, গণনায়ক শিখণ্ডীয়ে তেতিয়া গন্ধৰ্বৰ কন্যাক অনুগ্ৰহ দান কৰিলে।

Verse 169

शिखण्ड्युवाच । जातिरूपेण संयुक्तो विद्याहंकारसंपदा । यो येन गर्वितः प्राणी स तं प्राप्य विनश्यति

শিখণ্ডীয়ে ক’লে: “জন্ম আৰু ৰূপে যুক্ত, বিদ্যা, অহংকাৰ আৰু সম্পদে সমৃদ্ধ যি প্ৰাণী যি বস্তুত গৰ্ব কৰে, সেই বস্তু লাভ কৰিয়েই সি বিনাশ পায়।”

Verse 170

तस्माद्गर्वो नैव कार्यो गर्वस्यैतत्फलं स्मृतम् । शृणुष्वानुग्रहं बाले श्रुत्वा चैवावधारय

“সেয়েহে গৰ্ব কেতিয়াও কৰা উচিত নহয়—গৰ্বৰ এই ফল বুলি স্মৰণ কৰা হয়। এতিয়া, বালিকা, মই যি অনুগ্ৰহ দিম সেয়া শুনা; শুনি মনত দৃঢ়কৈ ধাৰণ কৰা।”

Verse 171

हिमवद्वनमध्यस्थो गोशृंग ऋषिपुंगवः । करिष्यत्युपकारं स एवमुक्त्वा गतः प्रिये

“হিমৱতৰ বনমধ্যত গোশৃঙ্গ নামৰ ঋষিপুঙ্গৱ বাস কৰে; সিয়েই তোমাক উপকাৰ কৰিব।” এইদৰে কৈ, হে প্ৰিয়ে, তেওঁ গুচি গ’ল।

Verse 172

तावत्संध्या समायाता तत्क्षणाद्भुवनांतरे

ঠিক তেতিয়াই সন্ধ্যা আহিল; সেই মুহূর্ততে কাহিনী অন্য এক লোকান্তৰত আগবাঢ়িল।

Verse 173

ततो गंधर्व्वतनया भग्नोत्साहा नतानना । परित्यज्य वनं रम्यमागता पितुरंतिके

তাৰ পাছত গন্ধৰ্বৰ কন্যা—উৎসাহ ভাঙি, মুখ নত কৰি—ৰমণীয় বন ত্যাগ কৰি পিতৃৰ ওচৰলৈ আহিল।

Verse 174

कथयामास तत्सर्वं कारणं कुष्ठसंभवम् । तच्छ्रुत्वा शोकसंतप्तौ पितरौ विगतप्रभौ

তাই তাই সকলো ক’লে—কুষ্ঠ উদ্ভৱৰ কাৰণ। সেয়া শুনি পিতৃ-মাতৃ শোকে দগ্ধ হ’ল, আগৰ দীপ্তি নোহোৱা হ’ল।

Verse 175

हिमवंतं गिरिं प्राप्तौ त्वरितौ सुतया सह । गोशृंगस्य ऋषेस्तत्र ददृशाते तथाश्रमम्

কন্যাসহ তেওঁলোকে ত্বৰিতে হিমৱন্ত পৰ্বতলৈ পালেগৈ। তাত গোষৃঙ্গ ঋষিৰ আশ্ৰমো দেখা পালে।

Verse 176

तत्र मध्यस्थितं दृष्ट्वा गोशृंगमृषिपुंगवम् । प्रणम्य दण्डवद्भूमौ स्तुत्वा स्तोत्रैरनेकधा

তাত মাজত আসীন গোষৃঙ্গ মহর্ষিক দেখি, ভূমিত দণ্ডৱৎ প্ৰণাম কৰি, নানাবিধ স্তোত্ৰেৰে স্তুতি কৰিলে।

Verse 177

उपविष्टोग्रतस्तस्य प्रणिपत्य पुनःपुनः । प्रोवाच वचनं तत्र पूर्ववृत्तं यथाऽभवत्

তেওঁ তেওঁৰ সন্মুখত বহি, বাৰে বাৰে প্ৰণিপাত কৰি, তাত পূৰ্বে যি দৰে ঘটনা ঘটিছিল ঠিক সেইদৰে বৃত্তান্ত বৰ্ণনা কৰি ক’লে।

Verse 178

कथिते चैव वृत्तांते पुनः पप्रच्छ कारणम् । पृष्टे तु कारणे तत्र गंधर्वः प्रोक्तवांस्तदा

বৃত্তান্ত কোৱা শেষ হোৱাত তেওঁ পুনৰ কাৰণ সুধিলে। তাত কাৰণ সোধা হ’লে, গন্ধৰ্বই তেতিয়া উত্তৰ দিছিল।

Verse 179

गंधर्व उवाच । दुहितुर्मे शरीरं तु व्याधिकुष्ठेनपीडितम् । येनोपशमनं याति तत्त्वं कर्त्तुमिहार्हसि

গন্ধৰ্বে ক’লে: “মোৰ জীয়ৰীৰ দেহ কুষ্ঠৰোগে পীড়িত। যাৰ দ্বাৰা ই উপশম হয়, সেই সত্য উপায় কৃপা কৰি কওক; ইয়াত আপুনি সেই চিকিৎসা বৰ্ণনা কৰিব যোগ্য।”

Verse 180

प्रसादं कुरु विप्रर्षे मम दीनस्य सांप्रतम् । यथा कुष्ठं शमं याति मम पुत्र्यास्तु कारणम्

“হে বিপ্ৰ-ঋষি, এই মুহূর্তত মোৰ দীন অৱস্থাত কৃপা কৰক। যি উপায়ে মোৰ জীয়ৰীৰ কুষ্ঠ শমি শান্ত হয়, সেই কাৰণ কওক।”

Verse 181

गोशृंग उवाच । भारते तु महातेजास्तिष्ठत्युदधिसन्निधौ । देवः सोमेश्वरोनाम सर्वदेवनमस्कृतः

গোশৃঙ্গে ক’লে: “ভাৰতভূমিত সাগৰৰ সন্নিধানত এক মহাতেজস্বী দেৱ অধিষ্ঠিত—সোমেশ্বৰ নামে—যাক সকলো দেৱতাই নমস্কাৰ কৰে।”

Verse 182

क्षणं कृत्वा हि संपूज्य एकाहारेण मानवैः । सर्वव्याधिविनाशाय सर्वकार्यार्थसिद्धये

কিছু সময় নিয়ম পালন কৰি আৰু তেঁওক বিধিপূৰ্বক পূজা কৰি, মানুহে একবেলা আহাৰ গ্ৰহণ কৰি—সকলো ব্যাধিৰ বিনাশ আৰু সকলো কাম্য উদ্দেশ্যৰ সিদ্ধি লাভ কৰে।

Verse 183

सोमवारव्रतेनेशं समाराधय शंकरम् । एवं कृते व्याधिनाशस्तव पुत्र्या भविष्यति

“সোমবাৰ-ব্ৰতেৰে সম্পূৰ্ণ ভক্তিৰে প্ৰভু শংকৰক আৰাধনা কৰা। এইদৰে কৰিলে তোমাৰ কন্যাৰ ব্যাধিৰ বিনাশ নিশ্চয় ঘটিব।”

Verse 184

ईश्वर उवाच । इति तद्वचनं श्रुत्वा महर्षेर्भावितात्मनः । तत्र गंतुं मनश्चक्रे सोमेशाराधनं प्रति

ঈশ্বৰ ক’লে: “শুদ্ধ আৰু দৃঢ়চিত্ত মহর্ষিৰ সেই বাক্য শুনি, তেওঁ তাত যোৱাৰ সংকল্প কৰিলে, সোমেশ্বৰ আৰাধনাত মন নিবদ্ধ কৰি।”