Adhyaya 39

Verse 1

ययातिरुवाच । यत्त्वया कीर्तितं ब्रह्मन्पूर्वं देवैः प्रसादितः । लिंगं संस्थापयामास स्थिररूपो महेश्वरः

যযাতিয়ে ক’লে: হে ব্ৰাহ্মণ! তুমি আগতে যিদৰে ক’লা—দেৱতাসকলৰ প্ৰসাদ লাভ কৰি মহেশ্বৰে স্থিৰ ৰূপ ধৰি লিঙ্গ স্থাপন কৰিলে।

Verse 2

कस्मात्तत्पातितं लिंगं वालखिल्यैर्महात्मभिः । कस्मात्तत्राचलो जातो देवदेवो महेश्वरः

মহাত্মা বালখিল্য ঋষিসকলে কিয় সেই লিঙ্গ পতিত কৰালে? আৰু তাত দেবদেৱ মহেশ্বৰ কিয় অচল হৈ স্থিত হ’ল?

Verse 3

एतन्मे कौतुकं सर्वं यथावद्वक्तुमर्हसि । तस्मिन्दृष्टे च किं पुण्यं नराणां तत्र जायते

মোৰ এই সকলো কৌতূহল যথাযথভাৱে ক’বলৈ তুমি যোগ্য। আৰু সেই পবিত্ৰ দৰ্শন হ’লে মানুহৰ তাত কেনে পুণ্য উৎপন্ন হয়?

Verse 4

पुलस्त्य उवाच । महेश्वरस्य माहात्म्यं शृणु पार्थिवसत्तम । अत्र ते कीर्तयिष्यामि पूर्ववृत्तं कथांतरम्

পুলস্ত্য ক’লে: হে ৰাজাসকলৰ শ্ৰেষ্ঠ, মহেশ্বৰৰ মাহাত্ম্য শুনা। ইয়াত মই তোমাক পূৰ্ববৃত্তান্তৰ আন এটা কাহিনী বৰ্ণনা কৰিম।

Verse 5

यदा पञ्चत्वमापन्ना सती सत्यपराक्रमा । अपमानेन दक्षस्य यज्ञे न च निमंत्रिता

যেতিয়া সতি—যাৰ পৰাক্ৰম সত্যত স্থিত—দক্ষৰ অপমানে অন্ত পালে, কাৰণ তেওঁ নিজৰ যজ্ঞলৈ তাক নিমন্ত্ৰণ নকৰিলে।

Verse 6

तदा कामो द्रुतं गृह्य पुष्पचापं तमभ्यगात् । कन्दर्प्पं सहसा दृष्ट्वा सन्धितेषुं सुदुर्जयम्

তেতিয়া কামে দ্ৰুতগতিতে পুষ্পচাপ ধৰি তেওঁৰ ওচৰলৈ গ’ল। কন্দৰ্পক হঠাৎ দেখিলে—সন্ধিত বাণসহ, অতি দুৰ্জয়—(শিৱ) বিচলিত হ’ল।

Verse 7

आपतन्तं भयात्तस्य प्रणष्टस्त्रिपुरांतकः । स तदा भ्रममाणश्च इतश्चेतश्च पार्थिव

তেওঁ ভয়ংকৰভাৱে ধাৱি আহোঁতে দেখি ত্ৰিপুৰান্তক শিৱ ভয়তে অন্তৰ্হিত হ’ল। তেতিয়া, হে ৰাজন, তেওঁ ইফালে-সিফালে ঘূৰি ফুৰিল।

Verse 8

वालखिल्याश्रमं प्राप्तः पुण्यं सद्वृक्षशोभितम् । स तत्र भगवांस्तेषां दारैर्दृष्टः सुरूपवान्

তেওঁ বালখিল্যসকলৰ আশ্ৰমত উপনীত হ’ল—পবিত্ৰ, সদ্বৃক্ষৰে শোভিত। তাত তেওঁলোকৰ পত্নীসকলে ভগৱানক অতি সুন্দৰ ৰূপে দেখা পালে।

Verse 9

दिग्वासाः सुप्रियालापस्ततस्ताः काममोहिताः । त्यक्त्वा पुत्रगृहाद्यं च सर्वास्तत्पृष्ठसंस्थिताः । बभूवुश्चानिशं राजन्मां भजस्वेति चाब्रुवन्

দিগম্বৰ (নগ্ন) হৈ, মধুৰ আৰু প্ৰিয় বাক্য ক’লে; তেতিয়া সেই নাৰীসকল কাম-মোহত বিমূঢ় হ’ল। পুত্ৰ, ঘৰ আদি সকলো ত্যাগ কৰি সকলোৱে তেওঁৰ পিছে পিছে থিয় হ’ল আৰু, হে ৰাজন, অনবৰতে ক’লে—‘মোক গ্ৰহণ কৰা, মোক ভজনা কৰা।’

Verse 10

चक्रुरालिंगनं काश्चिच्चुम्बनं च तथापराः । अन्यास्तस्य हि लिंगं तत्स्पृशंति च मुहुर्मुहुः

কিছুমানে তেওঁক আলিঙ্গন কৰিলে, আন কিছুমানে চুম্বন কৰিলে। আন কিছুমানে আকৌ তেওঁৰ লিঙ্গক বাৰে বাৰে স্পৰ্শ কৰিলে।

Verse 11

स चापि भगवाञ्छम्भुर्निष्कामः परमेश्वरः । जगद्व्याप्तिं समाश्रित्य सर्वप्राणिषु वर्तते

তথাপি সেই ভগৱান শম্ভু পৰমেশ্বৰ নিষ্কাম। জগতব্যাপী সত্তা ৰূপে অৱলম্বন কৰি তেওঁ সকলো প্ৰাণীৰ ভিতৰতেই বিৰাজ কৰে।

Verse 12

स चापि भगवाच्छंभुस्तासां सरति प्राङ्मुखः । भ्रांतस्तत्राश्रमे तेषां दारान्कामेन पीडयन्

সেই ভগৱান শম্ভুৱে তেওঁলোকৰ সন্মুখত পূৰ্বমুখে গতি কৰিলে। সেই আশ্ৰমত ভ্ৰমণ কৰি কামবেগে তেওঁলোকৰ পত্নীসকলক উদ্দীপিত কৰি পীড়া দিলে।

Verse 13

अथ ते मुनयो दृष्ट्वा विकृतिं दारसंभवाम् । अजानन्तो महादेवं रुष्टास्तस्य महात्मनः

তেতিয়া সেই মুনিসকলে পত্নী-সম্পৰ্কীয় উৎসৰ পৰা জন্মা অদ্ভুত বিকৃতি দেখি, আৰু তেওঁ যে মহাদেৱ তাক নাজানি, সেই মহাত্মাৰ ওপৰত ক্ৰুদ্ধ হ’ল।

Verse 14

ददुः शापं सुसंतप्ताः कलत्रार्थे परंतप । पततां पततां लिङ्गमेतत्ते पापकृत्तम

হে পৰন্তপ! পত্নীৰ কাৰণে অতি সন্তপ্ত হৈ তেওঁলোকে শাপ দিলে— “তোৰ লিঙ্গ পতিত হওক, পতিত হওক! হে পাপকর্মৰ অধম!”

Verse 15

विडम्बयसि नो दारानजस्रं चास्य दर्शनात् । ततश्चैवापतल्लिंगं तत्क्षणात्तत्पुरद्विषः

“তোৰ কেৱল দৰ্শনেই আমাৰ পত্নীসকলক সদায় অপমান কৰে!”—এই কথাৰ লগে লগে ত্ৰিপুৰ-ধ্বংসকৰ লিঙ্গ তৎক্ষণাৎ পতিত হ’ল।

Verse 16

ब्रह्मवाक्येन राजर्षे चकम्पे वसुधा ततः । शीर्णानि गिरिशृंगाणि चुक्षुभुर्मकरालयाः

হে ৰাজর্ষি! সেই ব্ৰহ্মাসদৃশ বাক্যৰ প্ৰভাৱত তেতিয়া পৃথিৱী কঁপিল; পৰ্বতৰ শিখৰসমূহ ভাঙি পৰিল, আৰু মকৰালয় সাগৰসমূহ উথলি উঠিল।

Verse 17

ततो देवगणाः सर्वे भयत्रस्ता नराधिप । अकाले प्रलयं मत्वा त्रैलोक्ये पर्यवस्थितम्

তেতিয়া সকলো দেৱগণ ভয়ত আতংকিত হ’ল, হে নৰাধিপ; অকালে প্ৰলয় আহিল বুলি ভাবি, ত্ৰিলোকত ভীত সঙ্কোচে স্থিৰ হৈ ৰ’ল।

Verse 18

तत पितामहं जग्मु स्तस्मै सर्वं न्यवेदयन् । प्रलयस्येव चिह्नानि दृश्यन्ते परमेश्वर

তাৰ পিছত তেওঁলোকে পিতামহ ব্ৰহ্মাৰ ওচৰলৈ গৈ সকলো কথা নিবেদন কৰিলে: “হে পৰমেশ্বৰ, প্ৰলয়ৰ দৰে লক্ষণ দেখা গৈছে!”

Verse 19

किं निमित्तं सुरश्रेष्ठ न जानीमो वयं प्रभो । तेषां तद्वचनं श्रुत्वा चिरं ध्यात्वा पितामहः

“ইয়াৰ কাৰণ কি, হে সুৰশ্ৰেষ্ঠ? আমি নাজানোঁ, হে প্ৰভু।” তেওঁলোকৰ বাক্য শুনি পিতামহ ব্ৰহ্মাই বহুক্ষণ ধ্যান কৰিলে।

Verse 20

अब्रवीत्पातितं लिंगं वालखिल्यैः पिनाकिनः । तेनैते दारुणोत्पाताः संजाता भयसूचकाः

তেওঁ ক’লে, “পিনাকধাৰী শিৱৰ লিঙ্গটো বালখিল্য ঋষিসকলে পতিত কৰিছে; সেয়েহে এই ভয়ংকৰ উৎপাতসমূহ উদ্ভৱ হৈছে, যি ভয়ৰ সূচক।”

Verse 21

तस्मान्मया समायुक्ताः सर्वे तत्र दिवौकसः । व्रजंतु येन तल्लिंगं स्थाने संस्थापयेच्छिवः

“সেয়ে মোৰ দ্বাৰা একত্ৰিত হোৱা তোমালোক সকলো স্বৰ্গবাসী তাত যোৱা—যেন শিৱে সেই লিঙ্গটো তাৰ যথাস্থানত পুনৰ স্থাপন কৰে।”

Verse 22

यावन्नो जायते लोके प्रलयोऽ कालसंभवः । एवं संमंत्र्य ते सर्वे ततोऽर्बुदमुपाययुः

“জগতত অকাল প্ৰলয় যেন ন ঘটে।” এইদৰে সকলোৱে পৰামৰ্শ কৰি তাৰ পাছত যাত্ৰা কৰি অৰ্বুদত উপস্থিত হ’ল।

Verse 23

वालखिल्याश्रमे यत्र तल्लिंगं निपपात ह । तुष्टुवुर्विविधैः सूक्तैर्वेदोक्तैर्विनयान्विताः

য’ত্ৰ বালখিল্যসকলৰ আশ্ৰমত সেই লিঙ্গ পতিত হ’ল। তাৰ পাছত বিনয়যুক্ত হৈ তেওঁলোকে বেদসম্মত নানাবিধ সূক্তেৰে প্ৰভুৰ স্তৱ কৰিল।

Verse 24

देवा ऊचुः । नमस्ते देवदेवेश भक्तानां चाभयंकर । नमस्ते सर्ववासाय सर्वयज्ञमयाय च

দেৱাসকলে ক’লে: হে দেৱদেৱেশ, তোমাক নমস্কাৰ—ভক্তসকলক অভয় দান কৰোঁতা। তোমাক নমস্কাৰ—সৰ্বত্ৰ নিবাসী, আৰু সৰ্বযজ্ঞময় স্বৰূপ।

Verse 25

सर्वेश्वराय देवाय परमज्योतिषे नमः । नमः स्फुटतर ज्ञानगम्याय वेधसे

সৰ্বেশ্বৰ দেৱক নমস্কাৰ, পৰম জ্যোতিষক নমস্কাৰ। সেই বিধাতাক নমস্কাৰ, যি সৰ্বাধিক স্পষ্ট জ্ঞানদ্বাৰা উপলব্ধ।

Verse 26

त्र्यंबकाय च भीमाय पिनाकवरपाणये । त्वयि सर्वमिदं प्रोतं सूत्रे मणिगणा इव

ত্র্যম্বকক নমস্কাৰ, ভীমৰূপক নমস্কাৰ, যাঁৰ উত্তম হস্তে পিনাক ধনু। তোমাতেই এই সকলো সুঁতাত গাঁথা মণিগুচ্ছৰ দৰে প্ৰোথিত।

Verse 27

संसारे विबुधश्रेष्ठ जगत्स्थावरजंगमम् । न तदस्ति त्रिलोकेऽस्मिन्सुसूक्ष्ममपि शंकर । यत्त्वया न प्रभो व्याप्तं सृष्टिसंहारकारणात्

হে দেবশ্ৰেষ্ঠ, হে শংকৰ! এই সংসাৰত—স্থাৱৰ-জংগম সকলোতে—ত্ৰিলোকত এনে একো নাই, অতি সূক্ষ্মো নাই, যি হে প্ৰভু, তোমাৰ ব্যাপ্তিৰ বাহিৰত থাকে; কিয়নো তুমিয়েই সৃষ্টিৰ আৰু সংহাৰৰ কাৰণ।

Verse 28

पृथिव्यादीनि भूतानि त्वया सृष्टानि कामतः । यास्यंति तानि भूयोऽपि तव काये जगत्पते

পৃথিৱী আদি ভূত-তত্ত্বসমূহ তুমি ইচ্ছামতে সৃষ্টি কৰিলা। আৰু হে জগতপতি, সিহঁত পুনৰো তোমাৰ দেহতেই লীন হৈ যায়।

Verse 29

प्रसीद भगवंस्तस्माल्लिंगमेतत्सुरेश्वर । स्थाने स्थापय भद्रं ते यावन्न स्यात्प्रजाक्षयः

সেয়ে হে ভগৱান, হে সুৰেশ্বৰ, কৃপা কৰ। এই লিঙ্গক তাৰ যোগ্য স্থানে স্থাপন কৰ—তোমাৰ মঙ্গল হওক—যাতে প্ৰজাৰ ক্ষয় নঘটে।

Verse 30

श्रीभगवानुवाच । निर्विकारस्य मल्लिंगं वालखिल्यैः प्रपातितम् । कथं भूयः प्रगृह्णामि यावच्छुद्धिर्न जायते

শ্ৰী ভগৱানে ক’লে: মোৰ এই নিৰ্বিকাৰ লিঙ্গক বালখিল্যসকলে পেলাই দিছে। যেতিয়ালৈ শুদ্ধি জন্ম নলয়, তেতিয়ালৈ মই ইয়াক পুনৰ কেনেকৈ উঠাম?

Verse 31

शक्तोऽहं वालखिल्यानां निग्रहं कर्त्तुमञ्जसा । किन्तु मे ब्राह्मणा मान्याः पूज्याश्च सुरसत्तमाः

মই বালখিল্যসকলক সহজেই দমন কৰিব পাৰোঁ। কিন্তু হে সুৰসত্তম, ব্ৰাহ্মণসকল মোৰ বাবে মান্য আৰু পূজ্য।

Verse 32

अचलं लिंगमेतद्धि नोद्धर्त्तुं शक्यते विभो । एक एवात्र निर्दिष्ट उपायो नापरः स्मृतः

নিশ্চয় এই লিঙ্গ অচল; হে বিভো, ইয়াক উঠাব নোৱাৰি। ইয়াত কেৱল এটা উপায়েই নিৰ্দেশিত—আন কোনো পদ্ধতি স্মৰণত নাই।

Verse 33

यदि मे त्वं पुरा लिंगं पूजयेथाः पितामह । ततो देवगणाः सर्वे ततो विप्रास्ततोऽपरे

“যদি তুমি, হে পিতামহ ব্ৰহ্মা, আগতে মোৰ লিঙ্গৰ পূজা কৰা, তেন্তে সকলো দেবগণ তাৰ পিছত আহিব; তাৰ পিছত ব্ৰাহ্মণসকল, আৰু তাৰ পিছত আনসকলও।”

Verse 34

ततो नौ शांतिमागच्छेज्जगत्स्थावरजंगमम्

“তেন্তে আমাৰো শান্তি আহিব, আৰু সমগ্ৰ জগতলৈ—স্থাৱৰ আৰু জংগম, দুয়োটালৈ।”

Verse 35

पुलस्त्य उवाच । एवमुक्तः स भगवाञ्छंकरेण नृपोत्तम । ततस्तं पूजयामास ब्रह्मा पूर्वं सुभक्तितः

পুলস্ত্য ক’লে: “শংকৰে এইদৰে কোৱাত, হে নৃপশ্ৰেষ্ঠ, ব্ৰহ্মাই তেতিয়া সৰ্বপ্ৰথমে উত্তম ভক্তিৰে তেওঁৰ পূজা কৰিলে।”

Verse 36

ब्रह्मणोऽनन्तरं विष्णुस्ततः शक्र स्ततोऽपरे । वालखिल्यादयो विप्रा मन्त्रैश्च शतरुद्रियैः

ব্ৰহ্মাৰ পিছত বিষ্ণুৱে পূজা কৰিলে; তাৰ পিছত শক্ৰ (ইন্দ্ৰ), তাৰ পিছত আনসকল। বালখিল্য আদি ঋষি—ব্ৰাহ্মণ—মন্ত্ৰেৰে, আৰু শতৰুদ্ৰীয়সহ, পূজা কৰিলে।

Verse 37

ततस्ते दारुणोत्पाता उपशांताश्च तत्क्षणात् । अभवत्सुमुखो लोको वृत्तो गन्धवहो मृदुः

তেতিয়াই সেই ভয়ংকৰ অশুভ লক্ষণসমূহ সেই ক্ষণতে শান্ত হ’ল। জগতখন সু-মুখী, প্ৰসন্ন হ’ল, আৰু কোমল সুগন্ধি বতাহ ব’বলৈ ধৰিলে।

Verse 38

अथोवाच महादेवः सर्वांस्तांस्त्रिदशालयान् । वृणुध्वं सुवरं सर्वे मत्तो यन्मनसीप्सितम्

তাৰ পাছত মহাদেৱে সেই সকলো ত্ৰিদশ-নিবাসীক ক’লে— “তোমালোক সকলোৱে মোৰ পৰা উত্তম বৰ বাছি লোৱা; যি তোমালোকৰ হৃদয়ে ইচ্ছা কৰে।”

Verse 39

देवा ऊचुः । तव लिंगस्य संस्पर्शादपि पापकृतो नराः । स्वर्गं यास्यंति देवेश नाशं यास्यति किल्बिषम् । व्रतदानानि सर्वाणि तीर्थयात्रायुतानि च

দেৱাসকলে ক’লে: “হে দেৱেশ! তোমাৰ লিঙ্গৰ কেৱল স্পৰ্শতেই পাপকৃত নৰসকল স্বৰ্গলৈ যাব, আৰু তেওঁলোকৰ কিল্বিষ নাশ হ’ব। সেয়েহে সকলো ব্ৰত-দান আৰু অসংখ্য তীৰ্থযাত্ৰাৰ ফল যেন ইয়াতেই নিহিত।”

Verse 40

तस्माद्वज्रेण देवेन्द्रस्तवैतल्लिंगमुत्तमम् । छादयिष्यति सर्वत्र यदि त्वं मन्यसे प्रभो

“সেয়েহে, হে প্ৰভু, যদি তুমি অনুমোদন কৰা, তেন্তে দেৱেন্দ্ৰ (ইন্দ্ৰ) নিজৰ বজ্ৰেৰে তোমাৰ এই উত্তম লিঙ্গক সৰ্বত্ৰ আৱৰণ দিব, যাতে ই অনিয়ন্ত্ৰিতভাৱে নিকটৱৰ্তী নহয়।”

Verse 41

श्रीभगवानुवाच । अभिप्रायो ममाप्येष वर्तते हृदि पद्मज । एवं करोतु देवेन्द्रः सर्वधर्मविवृद्धये

শ্ৰীভগৱানে ক’লে: “হে পদ্মজ (ব্ৰহ্মা), এই একেই অভিপ্ৰায় মোৰ হৃদয়তো আছে। সৰ্বধৰ্মৰ বিবৃদ্ধিৰ বাবে দেৱেন্দ্ৰে তেনেকৈয়ে কৰক।”

Verse 42

पुलस्त्य उवाच । ततः संछादयामास वज्रेण त्रिदशाधिपः । तल्लिंगं सर्वमर्त्यानां यथाऽदृश्यं व्यजायत

পুলস্ত্য ক’লে: তেতিয়া ত্ৰিদশাধিপতি ইন্দ্ৰই বজ্ৰেৰে তাক আৱৰি দিলে; আৰু সেই লিঙ্গ সকলো মৰ্ত্যলোকৰ বাবে যেন অদৃশ্য হৈ পৰিল।

Verse 43

अद्यापि वज्रसंस्पर्शात्तत्सान्निध्यं गतो नरः । आजन्ममरणात्पापान्मुच्यते नात्र संशयः

আজিো, বজ্ৰ-স্পৰ্শৰ দ্বাৰা যি নৰ সেই পবিত্ৰ সান্নিধ্যলৈ যায়, সি জন্মৰ পৰা মৃত্যুলৈ সঞ্চিত পাপৰ পৰা মুক্ত হয়—ইয়াত সন্দেহ নাই।

Verse 44

माहात्म्यं कीर्तितं यस्मात्तल्लिंगे शंकरेण तु । वस्त्रेणाच्छादितं चैव शक्रेणैव धरातले

যিহেতু সেই লিঙ্গৰ মাহাত্ম্য শংকৰ স্বয়ং কীৰ্তন কৰিছিল, সেয়েহে ধৰাতলত শক্র (ইন্দ্ৰ)য়ে তাক বস্ত্ৰেৰে আৱৰি দিলে।

Verse 45

ततःप्रभृति लिंगस्य मर्त्त्ये पूजा व्यजायत । पुरासीच्छंकरः पूज्यो यथान्ये त्रिदशालयाः

সেই সময়ৰ পৰা মৰ্ত্যলোকত লিঙ্গ-পূজা প্ৰচলিত হ’ল। পূৰ্বে শংকৰকো অন্য দেৱতাসকলৰ দৰে তেওঁলোকৰ দিৱ্য আলয়ত পূজা কৰা হৈছিল।

Verse 46

एवमेतत्पुरावृत्तमर्बुदे पर्वतोत्तमे । लिंगस्य पतनात्पूजां यन्मां त्वं परि पृच्छसि

এইদৰে আৰ্বুদ নামৰ শ্ৰেষ্ঠ পৰ্বতত প্ৰাচীন কালে ঘটনাটো ঘটিছিল। লিঙ্গৰ অৱতৰণ (পতন)ৰ ফলত যি পূজা উদ্ভৱ হ’ল, সেই বিষয়ে তুমিই মোক সুধিছা।

Verse 47

फाल्गुनान्तचतुर्द्दश्यां नैवेद्यं नूतनैर्यवैः । यो ददात्यचलेशाय स भूयो नेह जायते

ফাল্গুনৰ অন্তিম চতুৰ্দশীত যি অচলেশলৈ নৱ যৱৰ নৈবেদ্য অৰ্পণ কৰে, সি পুনৰ এই সংসাৰত জন্ম নলয়।

Verse 48

ब्राह्मणान्भोजयेद्यस्तु भक्त्या तस्मिन्नवैर्यवैः । यवसंख्याप्रमाणानि युगानि दिवि मोदते

যি তাত ভক্তিৰে নৱ যৱৰ দ্বাৰা ব্ৰাহ্মণসকলক ভোজন কৰায়, সি যৱৰ দানাৰ সংখ্যাৰ সমান যুগ পৰ্যন্ত স্বৰ্গত আনন্দ কৰে।

Verse 49

तत्र दानं प्रशंसन्ति सक्तूनां मुनिसत्तमाः । नूतनानां महाराज यतः प्रोक्तं पुरारिणा

তাত মুনিশ্ৰেষ্ঠসকলে নৱ সক্তু (ভাজা যৱৰ গুঁড়া) দানক প্ৰশংসা কৰে, হে মহাৰাজ; কিয়নো ই পুৰাৰিণা-সংহাৰক শিৱে পূৰ্বে উপদেশ দিছিল।

Verse 50

किं दानैर्विविधैर्दत्तैः किं यज्ञैश्च सुविस्तरैः । किं तीर्थैर्विविधैहोमैस्तपोभिः किं च कष्टदैः

বিভিন্ন দান দিয়া কি লাভ? বিস্তৃত যজ্ঞৰ কি প্ৰয়োজন? নানা তীৰ্থ, হোম আৰু কষ্টসাধ্য তপস্যাৰেই বা কি দরকাৰ?

Verse 51

फाल्गुनान्तचतुर्द्दश्यां सुमहेश्वरसन्निधौ । धर्माण्येतानि सर्वाणि कलां नार्हंति षोडशीम्

ফাল্গুনৰ অন্তিম চতুৰ্দশীত, সুমহেশ্বৰৰ সন্নিধানত, এই সকলো ধৰ্মকর্ম তাৰ পুণ্যৰ ষোড়শাংশৰো সমান নহয়।

Verse 52

शृणु राजन्पुरा वृत्तं तत्राश्चर्यं यदुत्तमम् । कश्चित्पापसमाचारः कुष्ठी क्षामतनुर्नरः

হে ৰাজন, পুৰণি বৃত্তান্ত শুনা—তাত ঘটিছিল এক উত্তম আশ্চৰ্য। এজন পাপাচাৰী মানুহ আছিল, কুষ্ঠৰোগে পীড়িত, দেহ ক্ষীণ আৰু শুকাই গৈছিল।

Verse 53

भिक्षार्थमागतस्तत्र लोकैरन्यैः समन्वितः । तेन भिक्षार्जितं तत्र सक्तूनां कुडवं नृप

হে নৃপ, তেওঁ ভিক্ষাৰ্থে তাত আহিছিল, আন লোকসকলৰ সৈতে। ভিক্ষা কৰি তেওঁ তাত সক্তু (ভাজা শস্যৰ গুঁড়া) এক কুডৱ পৰিমাণ লাভ কৰিলে।

Verse 54

ततो रोग परिक्लेशाद्भोजनं न चकार सः । दाघार्दितो जले तस्मिन्स्नातो भक्तिविवर्जितः । सक्तून्कृत्वोपधाने तान्स च सुप्तो निशागमे

তাৰ পিছত ৰোগৰ কষ্টত তেওঁ আহাৰ নকৰিলে। তাপত দগ্ধ হৈ তেওঁ সেই পানীত স্নান কৰিলে—ভক্তিহীনভাবে। সক্তু তকিয়াৰ কাষত থৈ সন্ধ্যা নামোতেই তেওঁ শুই পৰিল।

Verse 55

ततो निद्राभिभूतस्य सारमेयो जहार च । भक्षयामास युक्तोऽन्यैः सारमेयैर्बुभुक्षितः

তাৰ পিছত, তেওঁ নিদ্ৰাত মগ্ন থাকোঁতেই এটা কুকুৰে সেয়া লৈ গ’ল। ভোকত কাতৰ হৈ, আন কুকুৰসকলৰ সৈতে মিলি সেয়া খাই পেলালে।

Verse 56

अथासौ विस्मयाद्राजन्पंचत्वं समुपस्थितः । ततो जातिस्मरो जातो विदर्भाधिपतेर्गृहे

তেতিয়া, হে ৰাজন, বিস্ময়ৰ ফলত তেওঁ পঞ্চত্বলৈ উপনীত হ’ল। তাৰ পিছত তেওঁ বিদৰ্ভৰ অধিপতিৰ ঘৰত জন্ম ল’লে, আৰু পূৰ্বজন্ম-স্মৃতি লাভ কৰিলে।

Verse 57

भीमोनाम नृपश्रेष्ठ दमयन्तीपिता हि यः । तं प्रभावं हि विज्ञाय सक्तूनां तत्र पर्वते

সেই নৃপশ্ৰেষ্ঠৰ নাম আছিল ভীম—দময়ন্তীৰ পিতাই। সেই পৰ্ব্বতত তাত সক্তুৰ অসাধাৰণ প্ৰভাৱ বুজি পাই,

Verse 58

फाल्गुनांतचतुर्दश्यां वर्षे वर्षे जगाम सः । कृत्वा चैवोपवासं तु रात्रौ जागरणं तथा

ফাল্গুনৰ অন্তিম চতুৰ্দশীত বছৰে বছৰে তেওঁ তাত গৈছিল। তেতিয়া তেওঁ উপবাস কৰিছিল আৰু ৰাতি জাগৰণো কৰিছিল।

Verse 59

अचलेश्वरसान्निध्ये ददौ सक्तूंस्ततो बहून् । सहिरण्यान्द्विजेन्द्राणां पशुपक्षिमृगेषु च

অচলেশ্বৰ সান্নিধ্যত তেওঁ তাৰ পাছত বহুসংখ্যক সক্তু দান কৰিলে। সোনাসহ ব্ৰাহ্মণশ্ৰেষ্ঠসকলক, আৰু গৰু, পখী আৰু বনমৃগসকলকো (আহাৰ-দান ৰূপে) দিলে।

Verse 60

अथ ते मुनयः सर्वे गालवप्रमुखा नृप । पप्रच्छुः कौतुकाविष्टाः सक्तुदानकृते नृपम्

তেতিয়া সেই সকলো মুনি—গালৱ প্ৰমুখ—কৌতূহলে আৱিষ্ট হৈ, সক্তু-দানৰ কাৰণ সম্পৰ্কে ৰজাক সুধিলে।

Verse 61

ऋषय ऊचुः । हस्त्वश्वरथदानानां शक्तिरस्ति तवाद्भुता । कस्मात्सक्तून्प्रमुक्त्वा त्वं नान्यद्दातुमिहेच्छसि

ঋষিসকলে ক’লে: ‘হাতী, ঘোঁৰা আৰু ৰথ দান কৰাৰ তোমাৰ অদ্ভুত সামৰ্থ্য আছে। তেন্তে সেয়া এৰি তুমি কিয় ইয়াত সক্তু ছাড়া আন একো দান কৰিব নোখোজা?’

Verse 62

पुलस्त्य उवाच । अथाऽसौ कथयामास पूर्वमेतत्समुद्भवम् । सक्तुदानस्य माहात्म्यं मुनीनां भावितात्मनाम्

পুলস্ত্য ক’লে: তেতিয়া তেওঁ আত্মসংযমী, ভাবিতাত্মা মুনিসকলক এই বিষয়ৰ পূৰ্বৰ উৎপত্তিৰ কথা ক’লে আৰু সক্তু-দানৰ মাহাত্ম্য বৰ্ণনা কৰিলে।

Verse 63

पूर्वं भक्त्या विहीनस्य शुना वै सक्तवो हृताः । तत्प्रभावादियं प्राप्तिर्मम जाता द्विजोत्तमाः

আগতে, ভক্তিহীন অৱস্থাত, এটা কুকুৰে মোৰ সক্তু (ভাজা আটা)ৰ নিবেদন কেঢ়ি লৈ গৈছিল। তথাপি সেই কৰ্মৰ প্ৰভাৱতেই, হে দ্বিজোত্তমসকল, এই প্ৰাপ্তি মোৰ হ’ল।

Verse 64

सांप्रतं भक्तिद त्तानां किं स्याज्जानामि नो फलम् । एतस्मात्कारणाद्दानं सक्तूनां प्रकरोम्यहम् । तीर्थेऽस्मिन्भक्तिसंयुक्तः सत्येनात्मानमालभे

এতিয়া ভক্তিসহ দান দিলে ফল কি হ’ব, মই নাজানোঁ। সেই কাৰণেই মই সক্তুৰ দান কৰিম। এই তীৰ্থত ভক্তিযুক্ত হৈ, সত্যৰ দ্বাৰা মই নিজকে সমৰ্পণ কৰিম।

Verse 65

पुलस्त्य उवाच । ततस्ते मुनयो हृष्टाः साधुसाध्विति चाब्रुवन् । चक्रुश्चैवात्मशक्त्या ते सक्तूनां दानमुत्तमम्

পুলস্ত্য ক’লে: তেতিয়া সেই মুনিসকল আনন্দিত হৈ “সাধু! সাধু!” বুলি ক’লে। আৰু নিজৰ আত্মশক্তিৰে তেওঁলোকে সক্তুৰ সেই উত্তম দান সম্পন্ন কৰিলে।

Verse 66

एष प्रभावो राजर्षे सक्तुदानस्य कीर्त्तितः । महेश्वरस्य माहात्म्यं सत्यं चापि प्रकीर्त्तितम्

হে ৰাজর্ষি, এইদৰে সক্তু-দানৰ প্ৰভাৱ কীৰ্তিত হ’ল। লগতে মহেশ্বৰৰ মাহাত্ম্য আৰু তাৰ সত্যতাও প্ৰকীৰ্তিত হ’ল।

Verse 67

यश्चैतच्छृणुयाद्भक्त्या कथ्यमानं द्विजाननात् । अहोरात्र कृतात्पापान्मुच्यते नात्र संशयः

যি কোনো ভক্তিভাৱে দ্বিজৰ মুখৰ পৰা এই কথা শুনে, সি দিন-ৰাতিৰ ভিতৰত কৰা পাপৰ পৰা মুক্ত হয়—ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই।