Adhyaya 95

Verse 1

सूत उवाच । अथान्यापि च तत्रास्ति देशकामप्रदा नृणाम् । अजापालेन भूपेन स्थापिता पापनाशनी

সূত উৱাচ: তাতো আৰু এটা পবিত্ৰ শক্তি আছে, যি মানুহক দেশ-সম্বন্ধীয় ইচ্ছিত বৰ দান কৰে; সেয়া ভূপতি অজাপালে স্থাপন কৰিছিল, আৰু ই পাপনাশিনী।

Verse 2

तां च शुक्लचतुर्दश्यामजापालेश्वरीं नरः । यो वै पूजयते भक्त्या धूपपुष्पानुलेपनैः । स प्राप्नोतीप्सितान्कामान्दुर्लभा सर्वमानवैः

শুক্ল পক্ষৰ চতুৰ্দশীত যি নৰ ভক্তিভাৱে অজাপালেশ্বৰী দেৱীক ধূপ, ফুল আৰু অনুলেপনেৰে পূজা কৰে, সি ইচ্ছিত কামনা লাভ কৰে—যি সাধাৰণ মানুহৰ বাবে অতি দুষ্প্ৰাপ্য।

Verse 3

तस्या देव्याः प्रसादेन सत्यमेतन्मयोदितम् । अजापालो महीपालः पुराऽसीत्संमतः सताम्

সেই দেৱীৰ প্ৰসাদে, মই যি কৈছোঁ সেয়া সত্য। পূৰ্বকালত অজাপাল নামৰ মহীপাল সৎলোকসকলৰ দ্বাৰা স্বীকৃত আৰু সন্মানিত শাসক আছিল।

Verse 4

हितकृत्सर्वलोकस्य यथा माता यथा पिता । तेन राज्यं समासाद्य पितृपैतामहं शुभम्

সেই ৰজা সকলো লোকৰ হিতকাৰী আছিল—যেনে মাতা, যেনে পিতা। এইদৰে তেওঁ পিতৃ-পৈতামহিকভাৱে প্ৰাপ্ত শুভ ৰাজ্য লাভ কৰিলে।

Verse 5

चिंतितं मनसा पश्चात्स्वयमेव महात्मना । मया तत्कर्म कर्तव्यं यदन्यैरिह भूमिपैः । न कृतं न करिष्यंति ये भविष्यन्त्यतः परम्

তাৰ পাছত সেই মহাত্মা ৰজাই মনতে নিজেই চিন্তা কৰিলে: ‘মোৰ দ্বাৰাই সেই কৰ্ম কৰা উচিত—যি এই ঠাইত আন ভূমিকপতিসকলে নকৰিলে, আৰু মোৰ পাছত যিসকল আহিব তেওঁলোকেও নকৰিব।’

Verse 6

एष एव परो धर्मो भूपतीनामुदाहृतः । यत्प्रजापालनं शश्वत्तासां च सुखसंस्थितिः

এইয়েই ভূপাতিসকলৰ পৰম ধৰ্ম বুলি ঘোষণা কৰা হৈছে—প্ৰজাসকলক সদায় পালন-ৰক্ষা কৰা আৰু তেওঁলোকৰ সুখ-শান্তিৰ সুস্থ স্থিতি নিশ্চিত কৰা।

Verse 7

यथायथा करं भूपास्ता मां गृह्णंति लोलुपाः । तथातथा मनःक्षोभो हृदये संप्रजायते

যিমান যিমান লোভী ভূপাতিসকলে মোৰ পৰা কৰ গ্ৰহণ কৰে, সিমান সিমানেই মোৰ হৃদয়ত অস্থিৰ মনঃক্ষোভ জন্ম লয়।

Verse 8

न करेण विना भूपा हस्त्यश्वादिबलं च यत् । शक्नुवंति परित्रातुं पादातं च विशेषतः

কৰ-ৰাজস্ব নথাকিলে ভূপাতিসকলে হাতী-ঘোঁৰা আদি সেনাবল—বিশেষকৈ পদাতিক—পালন আৰু ৰক্ষা কৰিব নোৱাৰে।

Verse 9

विना तेन स गम्यः स्यान्नीचानामपि सत्वरम् । एतस्मात्कारणाद्भूपाः करं गृह्णंति लोकतः

সেই (কৰপোষিত) বল নথাকিলে ৰাজ্য অতি সোনকালে নীচলোকৰো গম্য হৈ পৰিব; এই কাৰণেই ভূপাতিসকলে লোকৰ পৰা কৰ গ্ৰহণ কৰে।

Verse 10

तस्मान्मया विनाप्याशु नागैश्चैव नरैस्तथा । तपः शक्त्या प्रकर्तव्यं राज्यं निहतकण्टकम्

সেয়ে, মোৰ অবিহনেও, নাগসকল আৰু মানুহে তপস্যাৰ শক্তিৰে শীঘ্ৰেই কণ্টকমুক্ত—উপদ্ৰৱ আৰু অত্যাচাৰমুক্ত—ৰাজ্য স্থাপন কৰক।

Verse 11

करानगृह्णता तेन लोकान्रंजयता सदा । अन्येषां भूमिपालानां विशेषेण महात्मनाम्

যিজনে কৰ নল’লে আৰু সদায় প্ৰজাক আনন্দিত ৰাখিলে, তেওঁ অন্য ভূমিপালসকলৰ বাবে—বিশেষকৈ মহাত্মা ৰজাসকলৰ বাবে—আদৰ্শস্বৰূপ হ’ল।

Verse 12

एवं चित्ते समाधाय वसिष्ठं मुनिपुंगवम् । पुरोधसं समाहूय ततः प्रोवाच सादरम्

এইদৰে মনত দৃঢ় সংকল্প কৰি, তেওঁ মুনিসকলৰ শ্ৰেষ্ঠ বৃষভস্বৰূপ বশিষ্ঠ—নিজ ৰাজপুৰোহিত—ক আহ্বান কৰি, তাৰ পাছত শ্ৰদ্ধাৰে ক’লে।

Verse 13

अत्र भूमितले विप्र सर्वेषां तीर्थमुत्तमम् । अल्पकालेन सन्तुष्टिं यत्र याति महेश्वरः । वासुदेवोऽथवा ब्रह्मा ह्येतच्छीघ्रं वदस्व मे

হে বিপ্ৰ! এই ভূমিতলত সকলো তীৰ্থৰ ভিতৰত যি সৰ্বোত্তম তীৰ্থ—য’ত অল্প সময়তে মহেশ্বৰ, বা বাসুদেৱ, বা ব্ৰহ্মা সন্তুষ্ট হন—সেই কথা মোক শীঘ্ৰ ক’বা।

Verse 14

येनाहं सर्वलोकस्य हितार्थं तप आददे । न स्वार्थं ब्राह्मणश्रेष्ठ सत्येनात्मानमालभे

হে ব্ৰাহ্মণশ্ৰেষ্ঠ! মই সমগ্ৰ লোকৰ হিতৰ বাবে তপস্যা গ্ৰহণ কৰোঁ, নিজৰ স্বাৰ্থৰ বাবে নহয়; সত্যকৈ কওঁ, মই নিজকে এই উদ্দেশ্যত সমৰ্পণ কৰিলোঁ।

Verse 15

वसिष्ठ उवाच । तिस्रः कोट्योर्धकोटी च तीर्थानामिह भूतले । संति पार्थिवशार्दूल प्रभावसहितानि च

বশিষ্ঠ ক’লে: হে ৰজাসকলৰ ব্যাঘ্ৰ! এই ভূমিতলত তীৰ্থৰ সংখ্যা তিন কোটি আৰু আধা কোটি; আৰু সিহঁত সকলো নিজ নিজ প্ৰভাৱ আৰু পবিত্ৰ শক্তিৰে সমন্বিত।

Verse 16

अष्टषष्टिस्तथा राजन्क्षेत्राणामस्ति भूतले । येषां सांनिध्यमभ्येति सर्वदैव महेश्वरः

হে ৰাজন! ভূতলত অষ্টষষ্টি পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰ আছে; যিসকলৰ সান্নিধ্যলৈ মহেশ্বৰ সদায় আহি অৱস্থিত থাকে।

Verse 17

तथा सर्वे सुरास्तुष्टा ब्रह्मविष्णु शिवादयः । परं सिद्धिप्रदं शीघ्रं मानुषाणां महीपते

এইদৰে ব্ৰহ্মা, বিষ্ণু, শিৱ আদি সকলো দেৱতা সন্তুষ্ট হয়। হে মহীপতে, ই মানুহক শীঘ্ৰেই পৰম সিদ্ধি প্ৰদান কৰে।

Verse 18

हाटकेश्वरदेवस्य क्षेत्रं पातकनाशनम् । देवानामपि सर्वेषां तुष्टिं गच्छति चंडिका

হাটকেশ্বৰ দেৱৰ ক্ষেত্ৰ পাপনাশক। তাত চণ্ডিকাও সকলো দেৱতাৰ তুষ্টি লাভ কৰে (আৰু দান কৰে)।

Verse 19

शीघ्रमाराधिता सम्यक्छ्रद्धायुक्तैर्नरैर्भुवि । तस्मात्तत्क्षेत्रमासाद्य तां देवीं श्रद्धयान्वितः । आराधय महाभाग द्रुतं सिद्धिमवाप्स्यसि

ভূতলত শ্ৰদ্ধাযুক্ত নৰসকলে তেওঁক শীঘ্ৰেই যথাযথভাৱে আৰাধনা কৰি সন্তুষ্ট কৰে। সেয়ে সেই ক্ষেত্ৰত গৈ, হে মহাভাগ, শ্ৰদ্ধাৰে সেই দেবীক আৰাধনা কৰা; তুমি দ্ৰুত সিদ্ধি পাবা।

Verse 20

एवमुक्तः स तेनाथ गत्वा तत्क्षेत्रमुत्तमम् । प्रतिष्ठाप्य च देवीं तां पूजयामास भक्तितः

তেওঁৰ উপদেশ শুনি, তেওঁ তেতিয়া সেই উত্তম ক্ষেত্ৰলৈ গ’ল; আৰু সেই দেবীক প্ৰতিষ্ঠা কৰি ভক্তিভাৱে পূজা কৰিলে।

Verse 21

ब्रह्मचर्यपरो भूत्वा शुचिर्व्रतपरायणः । नियतो नियताहारस्त्रिकालं स्नानमाचरन्

ব্ৰহ্মচৰ্যত পৰায়ণ হৈ, শুচি আৰু ব্ৰত-নিষ্ঠ, সংযমী আৰু নিয়মিত আহাৰত স্থিত হৈ, তেওঁ দিনে ত্ৰিবাৰ স্নান আচৰণ কৰিলে।

Verse 22

एवमाराध्यतस्तत्र गन्धपुष्पानुलेपनैः । पूजापरस्य सा देवी तस्य तुष्टिं ततो गता

এইদৰে তাত সুগন্ধি, ফুল আৰু অনুলেপনেৰে আৰাধনা কৰোঁতে, পূজাত সম্পূৰ্ণ নিবিষ্ট তাক দেখি সেই দেৱী তাতেই সন্তুষ্ট হ’ল।

Verse 23

देव्युवाच । परितुष्टास्मि ते वत्स व्रतेनानेन नित्यथः । बलिपूजाविधानेन विहितेनामुना स्वयम्

দেৱীয়ে ক’লে: “বৎস, এই নিত্য পালন কৰা ব্ৰতৰ বাবে আৰু বিধি অনুসাৰে কৰা বলি-পূজাৰ এই আচাৰৰ বাবে মই তোমাত সম্পূৰ্ণ সন্তুষ্ট।”

Verse 24

तद्ब्रूहि येन ते सर्वं प्रकरोमि हृदि स्थितम् । सद्य एव महीपाल त्रिदशैरपि दुर्लभम्

“সেয়ে কোৱা, হে মহীপাল ৰজা, তোমাৰ হৃদয়ত যি স্থিত আছে সেই সকলো মই আজি তৎক্ষণাৎ কোন উপায়ে সম্পন্ন কৰিম—যি ত্ৰিদশসকলৰো বাবে দুৰ্লভ?”

Verse 25

राजोवाच । लोकानां हितकामेन मयैतद्व्रतमाहृतम् । येन तेषां भवेत्सौख्यं मत्प्रसादादनुत्तमम्

ৰাজাই ক’লে: “লোকসকলৰ মঙ্গল কামনাৰে মই এই ব্ৰত গ্ৰহণ কৰিছোঁ, যাতে মোৰ অনুগ্রহে তেওঁলোকে অনুত্তম সুখ লাভ কৰে।”

Verse 26

तस्माद्देहि महाभागे ज्ञानयुक्तानि भूरिशः । ममास्त्राणि विचित्राणि स्वैरगाणि समन्ततः

সেয়ে হে মহাভাগে দেৱী, মোক প্ৰচুৰভাৱে জ্ঞান-যুত বিচিত্ৰ অস্ত্ৰ দান কৰা—যি সকলো দিশে স্বেচ্ছাই গতি কৰে।

Verse 27

यानि जानंति भूपृष्ठे मम पार्श्वे स्थितान्यपि । अपराधं सदा लोके परदारादि यत्कृतम्

ভূমিত মোৰ একেবাৰে কাষতে থিয় হৈ থকা লোকেও জানে যে জগতত সদায় কিহৰূপ অপৰাধ সংঘটিত হয়—যেনে পৰস্ত্ৰী-আদি সম্পৰ্কীয় লঙ্ঘন।

Verse 28

अनुरूपं ततस्तस्य पातकस्य विनिग्रहम् । प्रकुर्वंति मिथो येन न तेषां संकरो भवेत्

সেয়ে সেই পাপৰ অনুৰূপ সংযম আৰু সংশোধন বিধান কৰা উচিত, যাতে পৰস্পৰ অনুশাসনৰ দ্বাৰা তেওঁলোকৰ মাজত ধৰ্ম-মৰ্যাদাৰ গণ্ডগোল বা সংকৰতা নহয়।

Verse 29

मंत्रग्रामं तथा देवि मम देहि पृथग्विधम् । निग्रहं व्याधिसत्त्वानां येन शीघ्रं करोम्यहम्

আৰু হে দেৱী, মোক বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ মন্ত্ৰসমূহৰ এক সমষ্টি দান কৰা, যাৰ দ্বাৰা মই ব্যাধিৰূপে প্ৰকাশ পোৱা সত্তাসকলক শীঘ্ৰে দমন কৰিব পাৰোঁ।

Verse 30

येन स्युर्मनुजाः सर्वे मम राज्ये सुखान्विताः । नीरोगाः पुष्टिसंपन्ना भयशोकविवर्जिताः

ইয়াৰ দ্বাৰা মোৰ ৰাজ্যত সকলো মানুহ সুখে বাস কৰক—নিৰোগ, পুষ্টিসম্পন্ন, আৰু ভয়-শোকৰ পৰা মুক্ত।

Verse 31

नाहं देवि करिष्यामि हस्त्यश्वरथसंग्रहम् । यतस्तेषां भवेत्पुष्टिर्वित्तैर्वित्तं करैर्भवेत् । गृहीतैः सर्वलोकानां तस्मात्तन्न ममेप्सितम्

হে দেবী, মই হাতী-ঘোঁৰা-ৰথৰ সঞ্চয় নকৰোঁ; কিয়নো সিহঁতৰ পালন-পোষণ আৰু বৃদ্ধি ধন বিচাৰে, আৰু সেই ধন সকলো লোকৰ পৰা সংগৃহীত কৰৰ দ্বাৰাই আহে। সেয়ে এইটো মোৰ অভিলাষ নহয়।

Verse 32

श्रीदेव्युवाच । अत्यद्भुततरं कर्म त्वयैतत्पृथिवीपते । प्रारब्धं यन्न केनापि कृतं न च करिष्यति

শ্ৰী দেবীয়ে ক’লে: হে পৃথিৱীপতি, তুমি যি কৰ্ম আৰম্ভ কৰিছা সেয়া অতি আশ্চৰ্যজনক—যি ন কেতিয়াও কোনোবাই কৰিছে, ন ভবিষ্যতে কৰিব।

Verse 33

तथाप्येवं करिष्यामि तव दास्यामि कृत्स्नशः । ज्ञानयुक्तानि शस्त्राणि मंत्रग्रामं च तादृशम्

তথাপি মই এইদৰে কৰিম: মই তোমাক সম্পূৰ্ণৰূপে জ্ঞান-সংযুক্ত অস্ত্ৰসমূহ আৰু তেনেদৰে উপযুক্ত মন্ত্ৰসমষ্টি দান কৰিম।

Verse 34

गृह्यन्ते येन ते सर्वे व्याधयोऽपि सुदारुणाः । परं सदैव ते रक्ष्या मन्मन्त्रैरपि संयुताः

ইয়াৰ দ্বাৰা তোমাৰ সকলো ব্যাধি—অতি ভয়ংকৰো—ধৰি নিয়ন্ত্ৰণত ৰাখিব পাৰি। তথাপি তুমি সদায় ৰক্ষিত হৈ থাকিবা; মোৰ মন্ত্ৰসমূহেৰে সংযুক্ত হৈ সুৰক্ষিত থাকিবা।

Verse 35

यदि दृष्टिपथात्तुभ्यं क्वचिद्यास्यंति दूरतः । मानवान्पीडयिष्यंति चिरात्प्राप्याधिकं ततः

যদি কেতিয়াবা সিহঁত তোমাৰ দৃষ্টিপথৰ পৰা আঁতৰি দূৰলৈ যায়, তেন্তে বহুদিনৰ পাছত অধিক বল লাভ কৰি মানুহক পীড়া দিবলৈ ধৰিব।

Verse 36

यदा त्वं पृथिवीपाल स्वर्गं यास्यसि भूतलात् । तदात्र सलिले स्थाप्या मदग्रे यद्व्यवस्थितम्

হে পৃথিৱীপাল! যেতিয়া তুমি এই ভূতল ত্যাগ কৰি স্বৰ্গলৈ গমন কৰিবা, তেতিয়া মোৰ সন্মুখত ইয়াত যি বিধান কৰা হৈছে, তাক এই ঠাইতেই এই জলে স্থাপন কৰিবা।

Verse 37

सर्वे मंत्रास्तथाऽस्त्राणि ममवाक्यादसंशयम् । येन स्यात्पूर्ववत्सर्वो व्यवहारो नृपोद्भवः

মোৰ বাক্যৰ দ্বাৰা নিঃসন্দেহে সকলো মন্ত্ৰ আৰু দিৱ্য অস্ত্ৰো উদ্ভৱ হ’ব, যাতে নৃপৰাজৰ সকলো কাৰ্য-ব্যৱহাৰ আৰু শাসনৰ সমগ্ৰ বিধান পূৰ্বৱৰ্তী দৰে পুনৰ চলি উঠে।

Verse 38

सूत उवाच । बाढमित्येव तेनोक्ते तत्क्षणाद्द्विजसत्तमाः । प्रादुर्भूतानि दिव्यानि तस्यास्त्राणि बहूनि च

সূতে ক’লে: হে শ্ৰেষ্ঠ দ্বিজসকল! তেওঁ কেৱল ‘বাঢ়ম্’ বুলি কোৱামাত্ৰ, সেই ক্ষণতেই তেওঁৰ বহু দিৱ্য অস্ত্ৰ প্ৰাদুৰ্ভূত হ’ল।

Verse 39

ज्ञानसंपत्प्रयुक्तानि यादृशानि महात्मना । तेन संयाचितान्येव व्याधिमंत्रास्तथैव च

জ্ঞান-সম্পদে সমৃদ্ধ সেই মহাত্মাই যিদৰে সিহঁতক প্ৰয়োগ কৰিছিল, তেনেদৰে তেওঁৰ অনুৰোধত ব্যাধি-নিয়ন্ত্ৰক মন্ত্ৰসমূহো তদ্ৰূপে প্ৰদান কৰা হ’ল।

Verse 40

व्याधयो यैश्च गृह्यंते मुच्यंते स्वेच्छया सदा । सुखेन परिपाल्यंते दृष्टिगोचरसंस्थिताः

সেই (মন্ত্ৰ) দ্বাৰা ব্যাধিসমূহক সদায় নিজৰ ইচ্ছামতে ধৰা আৰু মুকলি কৰা যায়; আৰু দৃষ্টিগোচৰত থাকি সিহঁতক সহজে নিয়ন্ত্ৰণত ৰাখিব পাৰি।

Verse 41

ततस्तं सकलं प्राप्य प्रसादं चंडिकोद्भवम् । तच्च हस्त्यादिकं सर्वं ब्राह्मणेभ्यो ददौ नृप

তাৰ পাছত চণ্ডিকাৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা সেই সম্পূৰ্ণ প্ৰসাদ লাভ কৰি, নৃপতিয়ে হাতী আদি সকলো সম্পত্তি ব্ৰাহ্মণসকলক দান কৰিলে।

Verse 42

एकां मुक्त्वा निजां भार्यामेकं दशरथं सुतम् । तांश्चापि सकलान्व्याधीन्मंत्रैः संयम्य यत्नतः

নিজ পত্নী আৰু পুত্ৰ দশৰথক মাথোঁ ৰক্ষা কৰি, বাকী সকলো ব্যাধিক তেওঁ মন্ত্রৰ দ্বাৰা যত্নসহ সংযম কৰিলে।

Verse 43

अजारूपान्स्वयं पश्चाद्यष्टिमादाय रक्षति । एवं तस्य नरेन्द्रस्य वर्तमानस्य भूतले

পাছত তেওঁ দণ্ড হাতত লৈ, নিজেই ছাগলীৰ ৰূপ ধৰি সিহঁতক ৰক্ষা কৰিলে। এইদৰে সেই নৰেন্দ্ৰ পৃথিৱীত বাস কৰি আছিল।

Verse 44

गुप्तोऽपि नापराधः स्यात्कस्यचित्प्रकटः कुतः । प्रमादाद्यदि भूलोके कश्चित्पापं समाचरेत्

গোপন থাকিলেও অপৰাধ অপৰাধেই থাকে; কাৰো দোষ কেনেকৈ প্ৰকাশ নোহোৱাকৈ থাকিব? যদি অসাৱধানতাবশত এই লোকত কোনোবাই পাপ আচৰে,

Verse 45

तद्रूपो निग्रहस्तस्य तत्क्षणादेव जायते । वधं वा यदि वा बंधं क्लेशं चाऽरातिसंभवम्

তেনে ৰূপৰ দণ্ড তাৰ বাবে সেই ক্ষণতেই জন্মে—হওক সেয়া মৃত্যু, বা বন্দিত্ব, বা শত্ৰুৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা দুখ-ক্লেশ।

Verse 46

अदृष्टान्यपि शस्त्राणि तानि कुर्वंति तत्क्षणात् । अन्येषां च महीपानां राज्ये गुप्तान्यनेकशः । कुर्वन्ति मनुजास्तेषां चक्रे वैवस्वतो ग्रहम्

অদৃশ্য অস্ত্ৰসমূহো তৎক্ষণাৎ নিজৰ কাৰ্য সম্পন্ন কৰে। আন আন মহীপালৰ ৰাজ্যতো নানাভাৱে গোপন শক্তিয়ে মানুহক সংযমত আনে—বৈৱস্বত যমৰ গ্ৰাস আৰু কৰ্মফলৰ চক্রত আবদ্ধ কৰে।

Verse 47

न तत्र भयसंत्रस्तस्ततः पापसमाचरेत् । प्रत्यक्षं वा विशेषेण ज्ञात्वा शस्त्रभयं च तत्

তাত কোনোবাই ভয়ত কঁপি পাপাচৰণ নকৰিলে; কিয়নো তেওঁলোকে প্ৰত্যক্ষভাৱে আৰু বিশেষকৈ জানিলে যে অস্ত্ৰ-ভয় তথা হিংসাৰ আতংক তাত অনুপস্থিত।

Verse 48

ततस्ते पापनिर्मुक्ता लोकाः संशुद्धगात्रकाः । रोगेषु निगृहीतेषु प्राप्ताः सुखमनुत्तमम्

তাৰ পাছত সেই লোকসকল পাপমুক্ত হৈ দেহে শুদ্ধ হ’ল। ৰোগ আৰু ক্লেশ সম্পূৰ্ণৰূপে দমন হোৱাত তেওঁলোকে অনুত্তম সুখ লাভ কৰিলে।

Verse 49

एवं स्थितेषु लोकेषु गतपापामयेषु च । प्रयाताः शून्यतां सर्वे नरका ये यमालये

এইদৰে যেতিয়া লোকসমূহ পাপ আৰু ৰোগৰ পৰা মুক্ত হৈ স্থিত হ’ল, তেতিয়া যমালয়ৰ অন্তৰ্গত সকলো নৰক শূন্য হৈ পৰিল।

Verse 50

न कश्चिन्नरकं याति न च मृत्युपथं नरः । यथा कृतयुगं तादृक्त्रेतायामपि संस्थितम्

কোনো মানুহ নৰকলৈ নাযায়, আৰু কোনোবাই মৃত্যুপথত নচলে। ত্ৰেতাযুগতো অৱস্থা কৃতযুগৰ দৰে হৈ পৰিল।

Verse 51

व्यवहारे ततो नष्टे यमलोकसमुद्भवे । स्वर्गेण तुल्यतां प्राप्ते प्राणिभिर्मृत्युवर्जितैः

যমলোক-সমুদ্ভৱ দণ্ড-ন্যায়ৰ ব্যৱহাৰ যেতিয়া লুপ্ত হ’ল, তেতিয়া জগত স্বৰ্গসম তুল্যতা লাভ কৰিলে; মৃত্যুবিহীন প্ৰাণীৰে পূৰ্ণ।

Verse 52

ततो वैवस्वतो गत्वा ब्रह्मणः सदनं प्रति । प्रोवाच दुःखसंपन्नः प्रणिपत्य पितामहम्

তেতিয়া বৈৱস্বত (যম) ব্ৰহ্মাৰ সদনলৈ গ’ল; দুঃখেৰে আৱৰ্ত, পিতামহক প্ৰণিপাত কৰি ক’লে।

Verse 54

अजापालेन भूपेन तत्सर्वं विफलीकृतम् । तपःशक्त्या सुरश्रेष्ठ देवीमाराध्य चंडिकाम्

হে সুৰশ্ৰেষ্ঠ! অজাপাল নামৰ ৰজাই সেই সকলো ব্যৱস্থা নিষ্ফল কৰিলে; তপস্যাৰ শক্তিৰে তেওঁ দেবী চণ্ডিকাক আৰাধনা কৰি সন্তুষ্ট কৰিলে।

Verse 55

नाधयो व्याधयस्तत्र न पापानि महीतले । कस्यचिद्देव जायंते यथा कृतयुगे तथा

সেই ঠাইত পৃথিৱীত ন মানসিক ক্লেশ উঠিছিল, ন দেহৰ ব্যাধি, ন পাপ—হে দেৱ! কৃতযুগৰ দৰে সকলো আছিল।

Verse 56

तस्मात्कुरु सुरश्रेष्ठ पुनरेव यथा पुरा । मदीयभवने कृत्स्नो व्यवहारः प्रजायते

সেয়ে হে সুৰশ্ৰেষ্ঠ, আগৰ দৰে পুনৰাই কৰাঁহক, যাতে মোৰ সদনত সম্পূৰ্ণ ন্যায়-ব্যৱহাৰ পুনৰ জন্ম লয়।

Verse 58

अथाब्रवीत्प्रहस्योच्चैस्त्रिनेत्रश्चतुराननम् । अत्यद्भुततमां श्रुत्वा तां वार्तां यमसंभवाम्

তেতিয়া ত্ৰিনেত্ৰ প্ৰভুৱে উচ্চকৈ হাঁহি চতুৰানন ব্ৰহ্মাক ক’লে, যমৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা সেই অতিশয় আশ্চৰ্য সংবাদ শুনি।

Verse 59

महेश्वर उवाच । धर्ममार्गप्रवृत्तस्य सदाचारस्य भूपतेः । कथं निवारणं तत्र क्रियते कश्च निग्रहः

মহেশ্বৰে ক’লে: “হে ৰাজন, যি ধৰ্মমাৰ্গত স্থিত আৰু সদাচাৰত প্রতিষ্ঠিত, তাত কেনেকৈ বাধা দিয়া যায়, আৰু কোনে তাক দমন কৰিব পাৰে?”

Verse 60

तस्मात्तेन महीपेन यस्मान्मार्गः प्रदर्शितः । अपूर्वो धर्मसंभूतः कृतः सम्यङ्महात्मना

“সেইহেতু, সেই মহীপে যি পথ দেখুৱালে, সেই মহাত্মাই ধৰ্মৰ পৰা উদ্ভূত সেই অপূৰ্ব পথ যথাযথভাৱে স্থাপন কৰিলে।”

Verse 61

तन्मयापि यथा चास्य प्रसादः सुरसत्तम । अपूर्वः करणीयश्च यथा धर्मो न दुष्यति

“হে দেৱশ্ৰেষ্ঠ, মইও তেনেকৈ কৰিম যেন তেওঁৰ প্ৰসাদ অপূৰ্ব হয় আৰু ধৰ্ম কেতিয়াও কলুষিত নহয়।”

Verse 62

एवमुक्त्वा चतुर्वक्त्रं यमं प्राह ततः शिवः । वदायुषोऽस्य यच्छेषमजापालस्य भूपतेः । येन तत्समये प्राप्ते तं नयामि निजालयम्

এইদৰে কৈ শিৱে চতুৰবক্ত্ৰ যমক ক’লে: “এই ভূপতি অজাপালৰ আয়ুষৰ কিমান অংশ অৱশিষ্ট আছে কোৱা; যাতে সেই সময় আহিলে মই তাক মোৰ নিজ ধামলৈ লৈ যাওঁ।”

Verse 63

यम उवाच । पञ्चवर्षसहस्राणि तस्यातीतानि चायुषः । तिष्ठंति पञ्चपञ्चाशत्प्रतीक्ष्येऽहं ततः कथम्

যমে ক’লে: তেওঁৰ আয়ুৰ পাঁচ হাজাৰ বছৰ ইতিমধ্যে পাৰ হৈছে; পঞ্চপঞ্চাশ বছৰ এতিয়াও বাকী আছে। তেন্তে মই আৰু কেনেকৈ অপেক্ষা কৰোঁ?

Verse 64

यावत्कालं सुरश्रेष्ठ शून्ये जाते स्व आश्रये । तस्मात्कुरु द्रुतं कंचिदुपायं तद्विनाशने

হে দেৱশ্ৰেষ্ঠ! যিমান সময় মোৰ নিজ আশ্ৰয় শূন্য হৈ থাকে, সিমানেই দুঃসহ। সেয়ে তাৰ বিনাশ সাধিবলৈ শীঘ্ৰে কোনো উপায় কৰাঁ।

Verse 65

एवमुक्ते यमेनाथ तं विसृज्य गृहं प्रति । व्याघ्ररूपं समास्थाय स्वयं तत्संनिधौ ययौ

যমে এনেদৰে ক’লে, নাথ শিৱে তাক বিদায় দি গৃহলৈ পঠিয়ালে। তাৰ পাছত নিজে ব্যাঘ্ৰৰূপ ধৰি সেই ৰজাৰ ওচৰলৈ গ’ল।

Verse 66

यत्र संस्थो महीपः स प्रजापालनतत्परः । मेघगम्भीरनिर्घोषं गर्जमानो मुहुर्मुहुः

য’ত প্ৰজাপালনত নিবিষ্ট হৈ ৰজা থিয় আছিল, তাতেই (ব্যাঘ্ৰ) মেঘগম্ভীৰ গর্জনৰ দৰে গভীৰ ধ্বনিৰে বাৰে বাৰে গর্জন কৰিলে।

Verse 67

अजास्तास्तं च संवीक्ष्य व्याघ्रं रौद्रवपुर्द्धरम् । अजापालं समुद्दिश्य संत्रस्ताः शरणं गताः

সেই ভয়ংকৰ ৰূপধাৰী ব্যাঘ্ৰক দেখি ছাগলীবোৰ আতংকিত হ’ল; অজাপালক লক্ষ্য কৰি তাৰ শৰণলৈ গ’ল।

Verse 68

तस्य यत्नपरस्यापि रक्षमाणस्य भूपतेः । अजास्ता व्याघ्ररूपेण शंकरेण प्रभक्षिताः

ৰাজাই বহু যত্নেৰে সিহঁতক ৰক্ষা কৰিলেও, ব্যাঘ্ৰ-ৰূপ ধৰি শংকৰে সেই ছাগলীবোৰ ভক্ষণ কৰিলে।

Verse 69

अजानां कदनं दृष्ट्वा ततः स पृथिवीपतिः । स्वहस्ताद्यष्टिमुत्सृज्य जग्राह निशितायुधम्

নিৰ্দোষ লোকৰ সংহাৰ দেখি পৃথিৱীপতিয়ে হাতৰ লাঠি এৰি দি তীক্ষ্ণ, ধাৰালো অস্ত্ৰ ধৰি ল’লে।

Verse 70

यत्तस्य तुष्टया दत्तं चंडं चंडार्चिषा समम् । तच्छस्त्रं च तथान्यानि देवीदत्तानि शंकरः । शनैःशनैः प्रजग्राह स्ववक्त्रेण महेश्वरः

তাৰ পাছত মহেশ্বৰ শংকৰে নিজৰ মুখেৰে ধীৰে ধীৰে সেই ভয়ংকৰ অস্ত্ৰ—জ্বলন্ত অগ্নিৰ দৰে তীব্ৰ—আৰু দেৱীৰ সন্তুষ্টিত দান কৰা আন অস্ত্ৰসমূহো গ্ৰহণ কৰিলে।

Verse 71

अस्त्राभावात्ततस्तूर्णं ध्रियमाणेऽपि कांतया । द्वंद्वयुद्धेन तं व्याघ्रं योधयामास भूपतिः

তাৰ পাছত অষ্ট্ৰ নথকাৰ বাবে, প্ৰিয়া পত্নীয়ে বাধা দিছিল যদিও, ৰজাই তৎক্ষণাৎ সেই ব্যাঘ্ৰৰ সৈতে একক দ্বন্দ্বযুদ্ধ কৰিলে।

Verse 72

ततस्तस्यांगसंस्पर्शान्मुक्त्वा व्याघ्रतनुं च ताम् । दधार भस्मसंदिग्धां तनुं चन्द्रविभूषिताम्

তেতিয়া তেওঁৰ দেহ-স্পৰ্শত ব্যাঘ্ৰ-তনু ত্যাগ কৰি, ভস্মলিপ্ত আৰু চন্দ্ৰভূষিত দিৱ্য দেহ ধাৰণ কৰিলে।

Verse 73

रुंडमालावरां दिव्यां सखट्वांगां सपन्नगाम् । तां दृष्ट्वा स महीपालः सभार्यः प्रणतस्ततः

সেই দিব্য মূৰ্তিক দেখি—যি ছিন্ন-মুণ্ডমালাৰ উত্তম মালা ধাৰণ কৰি, খট্বাঙ্গ দণ্ড বহন কৰি, আৰু নাগসকলৰ সৈতে আছিল—মহীপাল ৰজা পত্নীসহ তৎক্ষণাৎ প্ৰণত হৈ নমস্কাৰ কৰিলে।

Verse 74

प्रोवाचाथ स्तुतिं कृत्वा विनयावनतः स्थितः । आनंदाश्रुपरिक्लिन्नो हर्षगद्गदया गिरा

তাৰ পাছত তেওঁ স্তৱ গাই, বিনয়ত মূৰ নোৱাই থিয় হ’ল; আনন্দৰ অশ্ৰুতে চকু ভিজি উঠিল, আৰু হর্ষে কঁপা কণ্ঠে তেওঁ কথা ক’লে।

Verse 75

राजोवाच । अज्ञानाद्यन्मया देव प्रहारास्तव निर्मिताः । तिरस्कारस्तथा दत्तस्तत्सर्वं क्षम्यतां विभो

ৰাজাই ক’লে: হে দেৱ! অজ্ঞতাৰ বশত মই আপোনাক আঘাত কৰিছিলোঁ আৰু তিৰস্কাৰো কৰিছিলোঁ; হে বিভো, সেই সকলো ক্ষমা কৰা হওক।

Verse 76

श्रीभगवानुवाच । क्षांत एष मया पुत्र तव सर्वः पराभवः । परितुष्टेन ते कर्म दृष्ट्वा चैवातिमानुषम्

শ্ৰী ভগৱানে ক’লে: হে পুত্ৰ, তোমাৰ এই সকলো পৰাভৱ মই ক্ষমা কৰিলোঁ; তোমাৰ অতি-মানৱীয় কৰ্ম দেখি মই সন্তুষ্ট হ’লোঁ।

Verse 77

यथा कृतं त्वया राज्यं प्रजाः संरक्षिता नृप । तथान्यो भूपतिः कश्चिन्न कर्ता न करिष्यति

হে নৃপ! তুমি যিদৰে ৰাজ্য শাসন কৰি প্ৰজাসকলক ৰক্ষা কৰিলা, তেনেদৰে আন কোনো ভূপাতিয়ে কেতিয়াও কৰা নাই, আৰু আগলৈও কৰিব নোৱাৰিব।

Verse 78

तस्माद्गच्छ मया सार्धं पाताले पार्थिवोत्तम । अनेनैव शरीरेण धर्मपत्न्यानया सह

সেয়ে, হে ৰাজশ্ৰেষ্ঠ, মোৰ সৈতে পাতাললৈ গমন কৰা—তোমাৰ এই ধৰ্মপত্নীৰ সৈতে আৰু এই একে দেহতেই।

Verse 79

नातः परं त्वया स्थेयं मर्त्यलोके कथंचन । विरुद्धं सर्वदेवानां यतः कर्म त्वदुद्भवम्

ইয়াৰ পাছত তুমি কোনোভাবেই মর্ত্যলোকে থাকিব নোৱাৰিবা; কিয়নো তোমাৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা কৰ্ম সকলো দেৱতাৰ বিৰোধী।

Verse 80

राजोवाच । एवं देव करिष्यामि गत्वाऽयोध्यां महापुरीम् । पुत्रं राज्ये प्रतिष्ठाप्य मंत्रिणां संनिवेद्य च

ৰাজাই ক’লে: “এনেই হ’ব, হে প্ৰভু—মই তেনেকৈয়ে কৰিম। মই মহাপুৰী অযোধ্যালৈ যাম, পুত্ৰক ৰাজ্যাসনে প্ৰতিষ্ঠা কৰি, আৰু মন্ত্ৰীসকলকো বিধিমতে জনাম।”

Verse 81

तथाहं देव देव्या च प्रोक्तः संतुष्टया पुरा । मन्त्रग्रामो यया दत्तः शस्त्राणि विविधानि च

“হে প্ৰভু, আগতে দেৱী সন্তুষ্ট হ’লে মোকো তেনেকৈয়ে সম্বোধন কৰিছিল; তেওঁ মোক মন্ত্রসমূহৰ এক সম্পূৰ্ণ সমষ্টি আৰু নানা প্ৰকাৰৰ অস্ত্ৰো দান কৰিছিল।”

Verse 82

यदा त्वं त्यजसि प्राज्ञ मर्त्यलोकं सुदुस्त्यजम् । तदात्र मामके कुण्डे प्रक्षेप्तव्यानि कृत्स्नशः

“হে প্ৰাজ্ঞ, যেতিয়া তুমি এই মর্ত্যলোক—যি ত্যাগ কৰা অতি দুৰ্লভ—ত্যাগ কৰিবা, তেতিয়া মোৰ নিজৰ পবিত্ৰ কুণ্ডত সেই সকলো বস্তু সম্পূৰ্ণৰূপে নিক্ষেপ কৰিব লাগিব।”

Verse 83

तानि चार्पय मे भूयो येनानृण्यं व्रजाम्यहम् । तस्या देव्याः सुराधीश त्वत्प्रसादेन सांप्रतम्

এতিয়া সেই সকলো বস্তু মোক পুনৰ অৰ্পণ কৰা, যাতে মই ঋণমুক্ত হৈ যাব পাৰোঁ। হে দেৱগণৰ অধীশ, এই মুহূর্তত তোমাৰ কৃপাতে মই সেই দেৱীৰ প্ৰতি থকা মোৰ ঋণৰ পৰা মুক্ত হ’লোঁ।

Verse 84

एवमुक्तस्ततस्तेन भगवांस्त्रिपुरांतकः । आज्ञाप्य तानि सर्वाणि ददौ तत्र द्रुतं गतः

তেওঁৰ এই কথাত সম্বোধিত হৈ, ভগৱান ত্ৰিপুৰান্তকে আদেশ দিলে আৰু সেই সকলো বস্তু তৎক্ষণাৎ ঘূৰাই দিলে; তাৰ পাছত তেওঁ দ্ৰুতগতিতে সেই ঠাইলৈ গ’ল।

Verse 85

अब्रवीच्च सुतस्तत्र स्वयं राजा भविष्यति । वीर्यौदार्यसमोपेतो वंशस्योद्धरणक्षमः

আৰু তাত তেওঁ ঘোষণা কৰিলে: “তোমাৰ পুত্ৰ নিজেই ৰজা হ’ব—বীৰ্য আৰু উদাৰতাৰে সমন্বিত, বংশক ধৰি ৰাখি পুনৰুদ্ধাৰ কৰিবলৈ সক্ষম।”

Verse 86

त्वं चागच्छ मया सार्धमद्यैव मम मंदिरे । प्रविश्यात्र जले पुण्ये देवीकुण्डसमुद्भवे

“আৰু তুমিও আজি মোৰ সৈতে মোৰ মন্দিৰ-আবাসলৈ আহা; আৰু ইয়াত দেৱীকুণ্ডৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা এই পুণ্য জলে প্ৰৱেশ কৰা।”

Verse 87

अद्य माघचतुर्दश्यां शुक्लायामपरोऽपि यः । देवीमिमां च संपूज्य जलेऽस्मिन्भक्तिसंयुतः

“আজি মাঘ মাহৰ শুক্ল চতুৰ্দশীত, আন যি কোনো—যিয়েই হওক—এই দেৱীক পূৰ্ণভাৱে পূজা কৰি ভক্তিসহ এই জলে (স্নান কৰে)…।”

Verse 88

करिष्यति प्रवेशेन प्राणत्यागं नृपोत्तम । स च यास्यति यत्रास्ते पाताले हाटकेश्वरः

হে নৃপশ্ৰেষ্ঠ! এই জলে প্ৰৱেশ কৰিলে সি প্ৰাণত্যাগ কৰিব; আৰু সি পাটালত য’ত হাটকেশ্বৰ অধিষ্ঠিত, সেই স্থানলৈ গমন কৰিব।

Verse 89

स्नानं वा पार्थिवश्रेष्ठ यः करिष्यति मानवः । अष्टोत्तरशतं तस्य व्याधीनां न भविष्यति

হে পাৰ্থিৱশ্ৰেষ্ঠ! যি মানুহে এই পবিত্ৰ তীৰ্থত স্নান কৰিব, তাৰ একশ আঠ প্ৰকাৰ ব্যাধি নাথাকিব।

Verse 90

एवमुक्त्वा तमादाय नृपं भार्यासमन्वितम् । अजाभिस्ताभिरस्त्रैश्च तैश्चापि परमेश्वरः । प्रविवेश जले तस्मिन्देवीकुण्डसमुद्भवे

এইদৰে কৈ পৰমেশ্বৰে ৰাণীৰ সৈতে নৃপক, সেই ছাগলীবোৰ আৰু অস্ত্ৰসমূহসহ, দেৱীকুণ্ডৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা সেই জলে প্ৰৱেশ কৰিলে।

Verse 91

ततश्च मंदिरं नीतः स्वकीयं द्विजसत्तमाः । तेनैव नरदेहेन स कलत्रसमन्वितः

তাৰ পাছত, হে দ্বিজশ্ৰেষ্ঠসকল! সি সেই একে মানৱদেহতেই, পত্নীৰ সৈতে, নিজৰেই ৰাজপ্ৰাসাদলৈ নিয়া হ’ল।

Verse 92

अद्यापि तिष्ठते तत्र जरामरणवर्जितः । पूजयानश्च तं देवं पाताले हाटकेश्वरम्

আজি পৰ্যন্ত সি তাতেই অৱস্থিত, জৰা-মৰণৰ পৰা মুক্ত; আৰু পাটালত সেই দেৱ হাটকেশ্বৰক ভক্তিভাৱে পূজা কৰি থাকে।

Verse 93

एवं तत्र समुद्भूता सा देवी परमेश्वरी । स्थापिता तेन भूपेन श्रद्धापूतेन चेतसा

এইদৰে তাত পৰমেশ্বৰী মহাদেৱী প্ৰকাশিত হ’ল; আৰু সেই ভূপে, শ্ৰদ্ধাৰে পৱিত্ৰ হোৱা চিত্তেৰে, তাতে দেৱীৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰিলে।

Verse 95

इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे श्रीहाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्येऽजापालेश्वरीमाहात्म्यवर्णनंनाम पञ्चनवतितमोऽध्यायः

এইদৰে শ্ৰী স্কান্দ মহাপুৰাণৰ একাশীতিসাহস্ৰী সংহিতাৰ ষষ্ঠ নাগৰখণ্ডত, শ্ৰী হাটকেশ্বৰ ক্ষেত্ৰমাহাত্ম্যৰ অন্তৰ্গত ‘অজাপালেশ্বৰীৰ মাহাত্ম্য-বৰ্ণন’ নামক পঁচানব্বইতম অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল।

Verse 97

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा ब्रह्मा लोकपितामहः । समीप उपविष्टस्य शिवस्याऽस्यं व्यलोकयत्

সেই বাক্য শুনি, লোকপিতামহ ব্ৰহ্মাই, ওচৰত উপবিষ্ট এই শিৱৰ মুখমণ্ডললৈ দৃষ্টি নিক্ষেপ কৰিলে।