Adhyaya 62

Verse 1

। सूत उवाच । एवं स निश्चयं कृत्वा पार्थिवो द्विजसत्तमाः । नात्यजत्तां तथोक्तोऽपि दैवज्ञैर्विषकन्यकाम् । दीयमानामपि प्रीत्या न च गृह्णाति भूभुजा

সূতে ক’লে: হে দ্বিজশ্ৰেষ্ঠসকল! এইদৰে সিদ্ধান্ত কৰি ৰজাই, দেৱজ্ঞসকলৰ উপদেশ সত্ত্বেও, সেই বিষকন্যাক ত্যাগ নকৰিলে। স্নেহেৰে দিয়া হ’লেও, ভূভুজাই তাক গ্ৰহণ নকৰিলে।

Verse 2

शर्मणष्ठीवनं यस्मात्तया स्वपितुराहितम् । शर्मिष्ठेति सुविख्याता ततः सा ह्यभवद्भुवि

যিহেতু তাই নিজৰ পিতাৰ শর্ম (সুখ-শান্তি) ওপৰত থীৱন—থু—দিলে, সেয়েহে পৃথিৱীত তাই “শর্মিষ্ঠা” নামে সুপ্ৰসিদ্ধ হ’ল।

Verse 3

एतस्मिन्नंतरे तस्य शत्रवः पृथिवीपतेः । सर्वतः पीडयामास राष्ट्रं क्रोधसमन्विताः

ইতিমধ্যে, সেই পৃথিৱীপতি ৰজাৰ শত্রুসকল ক্ৰোধেৰে পৰিপূৰ্ণ হৈ, সকলো দিশৰ পৰা ৰাজ্যখনক উৎপীড়ন কৰিবলৈ ধৰিলে।

Verse 4

अथा सौ पार्थिवः क्रुद्धः स्वसैन्यपरिवारितः । युद्धाय निर्ययौ स्थानान्मृत्युं कृत्वा निवर्तने

তেতিয়া সেই ৰজা ক্ৰুদ্ধ হৈ, নিজৰ সৈন্যদলেৰে পৰিবেষ্টিত, যুদ্ধলৈ নিজৰ স্থানৰ পৰা ওলাই গ’ল; পিছু হটা মানে মৃত্যু—এই সংকল্প কৰি।

Verse 5

ततः संप्राप्य ताञ्छत्रूंश्चकार स महाहवम् । चतुरंगेन सैन्येन यमराष्ट्रविवर्धनम्

তাৰ পাছত তেওঁ সেই শত্রুসকলৰ ওচৰ পাই মহাযুদ্ধ কৰিলে; চতুৰঙ্গ সেনাৰে এনে যুদ্ধ চলিল, যি যমৰ ৰাজ্য—মৃত্যুলোক—বঢ়াই তুলিলে।

Verse 6

ततश्च दशमे प्राप्ते शत्रुभिः स महीपतिः । निहतो दिवसे सर्वैर्वेष्टयित्वा समन्ततः

তাৰ পাছত দশম দিন আহোঁতেই সেই মহীপতি শত্রুসকলৰ হাতে নিহিত হ’ল; সকলোৱে চাৰিওফালে ঘেৰি তাক বধ কৰিলে।

Verse 7

ततस्तस्य नरेन्द्रस्य हतशेषाश्च ये नराः । भयार्तास्ते द्रुतं जग्मुः स्वपुरं प्रति दुःखिताः

তাৰ পাছত সেই নৰেন্দ্ৰৰ যিসকল লোক হত্যাৰ পৰা বাচি ৰ’ল, ভয়াকুল আৰু দুখিত হৈ সিহঁতে শীঘ্ৰে নিজৰ নগৰলৈ ধাৱিত হ’ল।

Verse 8

तेपि शत्रुगणाः सर्वे संप्रहृष्टा जिगीषवः । तत्पुरं वेष्टयामासुस्तत्पुत्रोच्छेदनाय वै

সেই শত্রুগণো সকলোৱে জয়লাভৰ আকাঙ্ক্ষাৰে উল্লসিত হৈ উঠিল; ৰজাৰ পুত্ৰক নিঃশেষ কৰিবলৈ সিহঁতে সেই নগৰখন ঘেৰি ধৰিলে।

Verse 9

एतस्मिन्नंतरे पौराः सर्वे शोकपरायणाः । जगर्हुः परुषैर्वाक्यैर्दुष्टां तां विषकन्यकाम्

এই সময়তে নগৰবাসী সকলোৱে শোকত নিমগ্ন হৈ পৰিল; সিহঁতে সেই দুষ্ট বিষকন্যাক কঠোৰ বাক্যৰে ধিক্কাৰ দিলে।

Verse 10

अस्या दोषेण पापाया मृतश्च स महीपतिः । तथा राष्ट्रस्य विध्वंसे भविष्यति पुरः क्षयः

এই পাপী তিৰোতাৰ দোষতে ৰজাৰ মৃত্যু হ’ল; আৰু ৰাজ্য ধ্বংস হোৱাৰ লগে লগে নগৰখনো নিশ্চিতভাৱে পতন হ’ব।

Verse 13

तस्मादद्यापि पापैषा वध्यतामाशु कन्यका । निर्यास्यतां पुरादस्माद्यावन्न स्यात्पुरक्षयः

সেয়েহে আজিও এই পাপী কন্যাজনীক লগে লগে বধ কৰা হওক। তাইক এই নগৰৰ পৰা তৎক্ষণাৎ উলিয়াই দিয়া হওক, যাতে নগৰখন ধ্বংস নহয়।

Verse 14

सूत उवाच । सापि श्रुत्वा जनोक्तांस्तानपवादान्पृथग्विधान् । वैराग्यं परमं गत्वा निंदां चक्रे तथात्मनः

সূত গোস্বামীয়ে ক’লে: মানুহে কোৱা সেই বিভিন্ন অপবাদবোৰ শুনি তাই পৰম বৈৰাগ্য লাভ কৰিলে আৰু নিজকেও ধিক্কাৰ দিবলৈ ধৰিলে।

Verse 16

अथ दृष्टं तया क्षेत्रं हाटकेश्वरजं महत् । तपस्विभिः समाकीर्णं चित्ताह्लादकरं परम्

তাৰ পাছত তাই হাটকেশ্বৰৰ সেই মহান পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰখন দেখিলে, যি তপস্বীসকলৰ দ্বাৰা পৰিপূৰ্ণ আছিল আৰু মনক পৰম আনন্দ প্ৰদান কৰিছিল।

Verse 17

अथ तस्याः स्मृतिर्जाता पूर्वजन्मसमुद्भवा । चंडालत्वे मया पूर्वं गौरेका वितृषीकृता

তেতিয়া তাইৰ পূৰ্বজন্মৰ স্মৃতি জাগি উঠিল: "পূৰ্বতে যেতিয়া মই চণ্ডাল আছিলো, মই এবাৰ এজনী গৰুৰ পিয়াহ নিবাৰণ কৰিছিলো।"

Verse 18

तत्प्रभावादहं जाता सुपुण्ये नृपमंदिरे । क्षेत्रस्यास्य प्रभावेन तस्मादत्रैव मे स्थितिः

সেই পুণ্যৰ প্ৰভাৱত মই অতি ধৰ্মিষ্ঠ ৰজাৰ ৰাজপ্ৰাসাদত জন্ম লৈছিলোঁ। আৰু এই পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰৰ মহিমাৰ বলত সেয়েহে মোৰ বাসস্থানো ইয়াতেই।

Verse 19

सूत उवाच । अन्यदेहांतरे ह्यासीच्चंडाली सा विगर्हिता । बहुप्रसूतिसंयुक्ता दरिद्रेण कदर्थिता

সূতে ক’লে: অন্য দেহত সেয়া নিন্দিত চাণ্ডালী নাৰী আছিল; বহু প্ৰসৱৰ বোজা লৈ, দাৰিদ্ৰ্যৰ যন্ত্ৰণাত কদৰ্থিত হৈছিল।

Verse 20

अथ सा भ्रममाणाऽत्र क्षेत्रे प्राप्ता तृषार्दिता । मध्यंदिनगतेसूर्ये ज्येष्ठमासे सुदारुणे

তাৰ পাছত সেয়া ঘূৰি ফুৰোঁতে এই পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰত আহি পালে, তৃষ্ণাত কাতৰ—যেতিয়া জ্যৈষ্ঠ মাহৰ ভয়ংকৰ তাপত সূৰ্য মধ্যাহ্নত আছিল।

Verse 21

अथापश्यत्स्तोकजलां सा तत्र लघुकूपिकाम् । तृषार्तां कपिलां गां वर्तमानां तदां तिके

তেতিয়া সেয়া তাত অলপ পানী থকা এটা সৰু কূপিকা দেখিলে; আৰু ওচৰত তৃষ্ণাত কাতৰ কপিলা গাই থিয় হৈ আছিল।

Verse 22

ततो दयां समाश्रित्य त्यक्त्वा स्नेहं सुतोद्भवम् । आत्मनश्च तथा प्राणान्गां वितृष्णामथाकरोत्

তাৰ পাছত দয়াৰ আশ্ৰয় লৈ, সন্তান-উৎপন্ন মোহ ত্যাগ কৰি, আৰু নিজৰ প্ৰাণৰো পৰোৱা নকৰাকৈ, সেয়া গাইক তৃষ্ণামুক্ত কৰিলে।

Verse 23

जलाभावे तथा सा च समस्तैर्बालकैः सह । वैवस्वतगृहं प्राप्ता गोभक्तिधृतमानसा

যেতিয়া পানী একেবাৰে নাছিল, তেতিয়া গোৱ-ভক্তিৰে ধৃত মন লৈ তাই সকলো সন্তানসহ বৈৱস্বত (যম)ৰ ধামত উপনীত হ’ল।

Verse 24

ततो नृपगृहे जाता तत्प्रभावाद्द्विजोत्तमाः । पूर्वकर्मविपाकेन संजाता विष कन्यका

তাৰ পাছত, হে দ্বিজোত্তমসকল, সেই কৰ্মৰ প্ৰভাৱত তাই ৰজাৰ গৃহত জন্ম ল’লে। পূৰ্বকৰ্মৰ বিপাকত তাই ‘বিষ-কন্যা’ ৰূপে সংজাতা হ’ল।

Verse 25

ऋषय ऊचुः । केन कर्मविपाकेन संजाता विषकन्यका । स्वकुलोच्छेदनकरी सर्वं सूत ब्रवीहि नः

ঋষিসকলে ক’লে: ‘কোন কৰ্ম-বিপাকত এই বিষ-কন্যা জন্মিল, যি নিজৰেই কুল উচ্ছেদ কৰে? হে সূত, সকলো কথা আমাক কোৱা।’

Verse 26

सूत उवाच । चंडालत्वे तया विप्रा वर्तंत्या भ्रममाणया । देवतायतने दृष्टा गौरी हेममयी शुभा

সূতে ক’লে: ‘হে বিপ্ৰসকল, চণ্ডালিনী অৱস্থাত থাকি ঘূৰি ফুৰোঁতে তাই এক দেৱালয়ত শুভ, সোনাৰে নিৰ্মিত গৌৰীক দেখিলে।’

Verse 27

ततस्तां विजने प्राप्य गत्वा देशांतरं मुदा । यावत्करोति खंडानि विक्रयार्थं सुनिंदिता । तावदन्वेषमाणास्तां संप्राप्ता नृपसेवकाः

তাৰ পাছত, নিৰ্জন ঠাইত তাক পাই, সেই অতি নিন্দিতা নাৰী আনন্দে দেশান্তৰলৈ গ’ল। বিক্ৰিৰ বাবে (সোনাৰ মূৰ্তিখন) টুকুৰা টুকুৰা কৰি থাকোঁতেই, তাক বিচাৰি ৰজাৰ সেৱকসকল তাত উপস্থিত হ’ল।

Verse 28

अथ ते तां समालोक्य भर्त्सयित्वा मुहुर्मुहुः । संताड्य लकुटाघातैर्लोष्टघातैश्च मुष्टिभिः

তাক দেখি তেওঁলোকে বাৰে বাৰে গালি-গালাজ কৰি তিৰস্কাৰ কৰিলে আৰু মাৰিলে—লাঠিৰ আঘাতে, মাটিৰ ঢেলাৰ আঘাতে, আৰু মুষ্টিৰ ঘাঁতে।

Verse 29

ततः सुवर्णमादाय त्यक्त्वा तां रुधिरप्लुताम् । अवध्यैषेति संचिंत्य स्वपुरं प्रति ते गताः

তাৰ পাছত সোণ লৈ, ৰক্তেৰে লথপথ হোৱা তাক ত্যাগ কৰিলে। ‘ইয়াক বধ কৰা উচিত নহয়’ বুলি ভাবি তেওঁলোকে নিজৰ নগৰলৈ উভতি গ’ল।

Verse 30

यत्तया पार्वती स्पृष्टा ततो वै खण्डशः कृता । तेन कर्मविपाकेन संजाता विषकन्यका

যিহেতু তাই পাৰ্বতীক স্পৰ্শ কৰিছিল আৰু তাৰ পাছত সেই প্ৰতিমাক খণ্ড খণ্ড কৰিছিল, সেই কৰ্মৰ বিপাকে তাই ‘বিষকন্যা’ ৰূপে জন্ম ল’লে।

Verse 32

समुद्रप्रतिमं चारु पद्मिनीखंडमंडितम् । मत्स्यकच्छपसंकीर्णं शिशुमारविराजितम्

সেয়া সৰোবৰ সাগৰৰ দৰে মহিমান্বিত আৰু মনোহৰ আছিল, পদ্মগুচ্ছেৰে অলংকৃত; মাছ আৰু কচ্ছপেৰে ভৰপূৰ, আৰু শিশুমাৰ আদি জলচৰেৰে শোভিত।

Verse 33

सेवितं बहुभिर्हंसैर्बकैश्चक्रैः समंततः । अगाधसलिलं पुण्यं सेवितं जलजंतुभिः

সেয়া চাৰিওফালে বহু হাঁস, বক আৰু চক্ৰৱাক পখীৰে সেবিত আছিল। তাৰ জল গভীৰ, আৰু সেয়া পবিত্ৰ—জলজ জীৱসমূহেও তাত বাস কৰিছিল।

Verse 34

प्रासादं तत्समीपस्थं साधु दृष्टिमनोहरम् । कारयित्वातिसंभक्त्या कैलासशिखरोपमम्

তাৰ ওচৰতে দৰ্শন-মনোহৰ এক সুন্দৰ প্ৰাসাদ-মন্দিৰ মহাভক্তিৰে নিৰ্মাণ কৰোৱা হ’ল, কৈলাস শিখৰৰ সদৃশ।

Verse 35

ततस्तत्र तपस्तेपे गौरीं संस्थाप्य भक्तितः । तदग्रे व्रतमास्थाय यथोक्तं शास्त्र संभवम्

তাৰ পাছত তাতেই সি তপস্যা কৰিলে; ভক্তিৰে গৌৰীৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰি, সেই দেৱীৰ সন্মুখত শাস্ত্ৰত যিদৰে কোৱা আছে তেনেদৰে ব্ৰত পালন কৰিলে।

Verse 36

प्रातः स्नात्वा तु हेमंते गौरीं संपूज्य भक्तितः । बलिपूजोपहारैश्च विप्रदानादिभिस्तथा

হেমন্ত ঋতুত প্ৰভাতে স্নান কৰি, সি ভক্তিৰে গৌৰীক পূজা কৰিলে; বলি-অৰ্পণ, পূজাৰ উপহাৰ, আৰু বিপ্ৰদানে আদি কৰ্মৰ দ্বাৰাও।

Verse 37

ततश्च शिशिरे प्राप्ते सायं प्रातः समाहिता । एकांतरोपवासैः सा स्नानं चक्रे नृपात्मजा

আৰু যেতিয়া শিশিৰৰ শীত আহিল, ৰজাৰ কন্যাই মন একাগ্ৰ কৰি সন্ধ্যা আৰু প্ৰভাতে দুয়ো সময় স্নান কৰিলে, আৰু এক দিন অন্তৰে উপবাস পালন কৰিলে।

Verse 38

वसंते नृत्यगीतैश्च तोषयामास पार्वतीम् । षष्ठकालाशना साध्वी सस्यदानपरा यणा

বসন্ত ঋতুত নৃত্য-গীতেৰে সি পাৰ্বতীক সন্তুষ্ট কৰিলে। সেই সাধ্বী ষষ্ঠকালতহে আহাৰ গ্ৰহণ কৰিছিল, সংযমী হৈ শস্য-দানত নিবিষ্ট আছিল।

Verse 39

पञ्चाग्निसाधका ग्रीष्मे फलाहारं तपस्विनी । चकार श्रद्धयोपेता वृकभूमिपतेः सुता

গ্ৰীষ্মকালত সেই তপস্বিনী পঞ্চাগ্নি-সাধনা কৰিলে আৰু কেৱল ফলাহাৰ গ্ৰহণ কৰিলে; শ্ৰদ্ধাৰে পৰিপূৰ্ণ হৈ, বৃকভূমিৰ অধিপতিৰ কন্যাই এই তপ-অনুষ্ঠান সম্পন্ন কৰিলে।

Verse 40

वर्षासु च जलाहारा भूत्वा सा विष कन्यका । आकाशे शयनं चक्रे परित्यक्तकुटीरका

বৰ্ষাকালত সেই বিষ-কন্যা কেৱল জলাহাৰ হৈ থাকিল; কুটীৰ ত্যাগ কৰি মুকলি আকাশৰ তলত শয়ন কৰিলে।

Verse 42

एवमाराधयंत्याश्च तस्या देवीं गिरेः सुताम् । जगाम सुमहान्कालो न लेभे फलमीहितम्

এইদৰে গিৰিৰাজ-সুতা দেৱীক আৰাধনা কৰি থাকোঁতে অতি দীঘল সময় পাৰ হ’ল, তথাপি তাই ইচ্ছিত ফল নাপালে।

Verse 43

मुखं वलिभिराक्रान्तं पलितैरंकितं शिरः । कन्याभावेपि वर्तंत्या न च तुष्टा हरप्रिया

তাইৰ মুখত ভাঁজ পৰিল, মূৰত পকা চুলিৰ চিহ্ন দেখা দিল; তথাপি কন্যাভাৱে থাকিলেও হৰৰ প্ৰিয়া (পাৰ্বতী) সন্তুষ্ট নহ’ল।

Verse 44

कस्यचित्त्वथ कालस्य तत्परीक्षार्थमेव सा । शक्राणीरूपमास्थाय ततः सन्दर्शनं गता

তাৰ পৰীক্ষাৰ্থে কোনো এক সময়ত দেৱীয়ে শক্ৰাণী (ইন্দ্ৰাণী)ৰ ৰূপ ধৰি তাইৰ সন্মুখত দৰ্শন দিবলৈ গ’ল।

Verse 45

सुधावदातं सूर्याभं कैलासशिखरोपमम् । सुप्रलंबकरं मत्तं चतुर्दंतं महागजम्

এটা আছিল এক মহাগজ—সুধাৰ দৰে শুভ্ৰ, সূৰ্যৰ দৰে দীপ্ত, কৈলাস-শিখৰৰ সদৃশ; অতি দীঘল শুঁড়যুক্ত, মদমত্ত, আৰু চাৰিটা দন্তবিশিষ্ট।

Verse 46

समास्थाय वृता स्त्रीभिर्देवानां सर्वतो दिशम् । दधती मुकुटं मूर्ध्नि हारकेयूरभूषिता

তেতিয়া তাই আগবাঢ়ি থিয় হৈ, চাৰিওফালে দেৱ-কন্যাসকলৰ দ্বাৰা বেষ্টিত; মূৰত মুকুট ধৰি, হাৰ আৰু বাহুৰ কেয়ূৰ-অলংকাৰৰে সুশোভিতা হৈ দেখা দিলে।

Verse 47

पांडुरेणातपत्रेण ध्रियमाणेन मूर्धनि । सेव्यमानाऽप्सरोभिश्च स्तूयमाना च किन्नरैः

তাইৰ মূৰৰ ওপৰত ফিকে শুভ্ৰ ছত্ৰ ধৰি ৰখা হৈছিল; অপ্সৰাসকলৰ দ্বাৰা সেৱিত আৰু কিন্নৰসকলৰ গীত-স্তৱনে প্ৰশংসিত হৈছিল।

Verse 48

गन्धर्वैर्गीयमानासीत्ततः प्रोवाच सादरम् । वरं यच्छामि ते पुत्रि प्रार्थयस्व यथेप्सितम्

গন্ধৰ্বসকলে গীত গাই থাকোঁতে, তেতিয়া তাই সাদৰে ক’লে—“পুত্ৰী, মই তোমাক বৰ দিম; যি ইচ্ছা, যেনেকৈ বিচাৰা, তেনেকৈ প্ৰাৰ্থনা কৰা।”

Verse 49

अनेन तपसा तुष्टा पुष्कलेन तवाधुना । अहं भार्या सुरेन्द्रस्य शचीति परिकीर्तिता । त्रैलोक्येऽपि स्वयं प्राप्ता दयां कृत्वा तवोपरि

“তোমাৰ এই প্ৰচুৰ তপস্যাত সন্তুষ্ট হৈ, মই—দেৱেন্দ্ৰ ইন্দ্ৰৰ পত্নী, ‘শচী’ নামে খ্যাত—তোমাৰ ওপৰত দয়া কৰি, ত্ৰিলোক অতিক্ৰম কৰি নিজেই ইয়ালৈ আহিছোঁ।”

Verse 50

त्वया महत्तपस्तप्तं ध्यायंत्या हरवल्लभाम् । तपसा तुष्टिमायाता भवानी न सुनिष्ठुरा

তুমি হৰৰ প্ৰিয়াৰ ধ্যান কৰি মহাতপস্যা কৰিলা। সেই তপস্যাত ভৱানী সন্তুষ্ট হ’ল—ভক্তৰ প্ৰতি তেওঁ কঠোৰ নহয়।

Verse 51

सूत उवाच । सा तस्या वचनं श्रुत्वा शक्राण्या विषकन्यका । नमस्कृत्वाऽथ तामूचे कृतांजलिपुटा स्थिता

সূতে ক’লে: শক্রাণীৰ সেই বাক্য শুনি বিষকন্যাই তেওঁক নমস্কাৰ কৰিলে; তাৰ পাছত কৰযোৰ কৰি থিয় হৈ ক’লে।

Verse 52

विषकन्योवाच । नाहं त्वत्तो वरं देवि प्रार्थयामि कथञ्चन । तथान्यासामपींद्राणि देवतानामसंशयम्

বিষকন্যাই ক’লে: হে দেবী, মই তোমাৰ পৰা কোনো প্ৰকাৰৰ বৰ নাখোজোঁ; নিঃসন্দেহে ইন্দ্ৰসহ আন দেৱতাসকলৰ পৰাও নহয়।

Verse 53

अप्यहं नरकं रौद्रं प्रगच्छामींद्रवल्लभे । हरकांता समादेशान्न स्वर्गेऽपि तवाज्ञया

হে ইন্দ্ৰৰ প্ৰিয়ে, যদি মোক ভয়ংকৰ নৰকলৈও যাবলগীয়া হয়, তেন্তে মই যাবই। হৰৰ প্ৰিয়াৰ আদেশত, তোমাৰ আজ্ঞাত মই স্বৰ্গতো নাথাকিম।

Verse 54

अनादिमध्यपर्य्यन्ता ज्ञानैश्वर्यसम न्विता । या देवी पूज्यते देवैर्वरं तस्या वृणोम्यहम्

যি দেবী আদিও নহয়, মধ্যও নহয়, অন্তও নহয়; জ্ঞান আৰু ঐশ্বৰ্যৰে সমন্বিতা; যাক দেৱতাসকলেও পূজে—মই সেই দেবীৰ পৰা বৰ বাছোঁ।

Verse 55

यामाराधयते विष्णुर्ब्रह्मा रुद्रश्च वासवः । वांछितार्थं सदा देवीं वरं तस्या वृणो म्यहम्

মই সেই দেৱীৰ পৰা বৰ বিচাৰোঁ যাক বিষ্ণু, ব্ৰহ্মা, ৰুদ্ৰ আৰু ইন্দ্ৰই পূজা কৰে, যিগৰাকীয়ে সদায় বাঞ্ছিত ফল প্ৰদান কৰে।

Verse 56

यया व्याप्तमिदं सर्वं त्रैलोक्यं सचराचरम् । स्त्रीरूपैर्विविधैर्देव्या वरं तस्या वृणोम्यहम्

মই সেই দেৱীৰ পৰা বৰ বিচাৰোঁ যিগৰাকীয়ে বিভিন্ন নাৰী ৰূপত এই সমগ্ৰ চৰ-অচৰ ত্ৰিলোকত ব্যাপ্ত হৈ আছে।

Verse 57

श्रीदेव्युवाच । अहं भार्या सुरेन्द्रस्य प्राणेभ्योऽपि गरीयसी । ममाज्ञां पालयन्ति स्म देवदानवपन्नगाः

শ্ৰী দেৱীয়ে ক’লে: “মই দেৱৰাজ ইন্দ্ৰৰ পত্নী আৰু তেওঁৰ প্ৰাণতকৈও অধিক প্ৰিয়। দেৱতা, দানৱ আৰু নাগসকলে মোৰ আজ্ঞা পালন কৰে।”

Verse 58

किंनरा गुह्का यक्षाः किं पुनर्मर्त्यधर्मिणः । तस्मात्त्वं किं न गृह्णासि वरं मत्तः कुतापसि

"কিন্নৰ, গুহ্যক আৰু যক্ষসকলেও মোৰ আজ্ঞা মানে, তেনেস্থলত মৰ্ত্যবাসীৰ কথা কি ক’ব? সেয়েহে, হে কু-তপস্বী, তুমি মোৰ পৰা বৰ কিয় গ্ৰহণ কৰা নাই?"

Verse 59

तन्नूनं वज्रघातेन चूर्णयिष्यामि ते शिरः । तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा तापस्यथ ततो द्विजाः

"নহলে মই বজ্ৰৰ আঘাতত তোমাৰ মস্তক চূৰ্ণ-বিচূৰ্ণ কৰিম!" হে দ্বিজসকল, তেওঁৰ সেই কথা শুনি সেই তপস্বীয়ে তেতিয়া...

Verse 60

धैर्यमालंब्य तां प्राह भूय एव सुरेश्वरीम् । स्वामिनी त्वं हि देवानां सत्यमेतदसंशयम्

ধৈৰ্য ধৰি তেওঁ পুনৰ দেৱীগণৰ অধিষ্ঠাত্ৰীক ক’লে: “আপুনি নিশ্চয় দেৱতাসকলৰ স্বামিনী—ই সত্য, কোনো সন্দেহ নাই।”

Verse 61

यस्याः प्राप्तं त्वयैश्वर्यं परा तां तोषयाम्यहम् । स्वल्पमप्यपराधं ते न करोमि सुरेश्वरि

“যাঁৰ পৰম শক্তিৰ দ্বাৰা আপুনি এই ঐশ্বৰ্য লাভ কৰিছে, সেই পৰমা দেবীক মই পূজা কৰি সন্তুষ্ট কৰিম। হে সুৰেশ্বৰী, আপোনাৰ প্ৰতি মই অতি সামান্যো অপৰাধ নকৰোঁ।”

Verse 62

तथापि वधयोग्यां मां मन्यसे विक्षिपायुधम् । अन्यच्चापि वचो मह्यं शक्राणि शृणु सादरम्

“তথাপি আপুনি মোক বধযোগ্য বুলি ভাবি অস্ত্ৰ নিক্ষেপ কৰিছে। আৰু হে শক্ৰাণী, মোৰ আন এটা কথা সাদৰে শুনক।”

Verse 63

तच्छुत्वा कुरु यच्छ्रेयो विचिन्त्य मनसा ततः । न त्वं न ते पतिः शक्रो न चान्येपि सुरासुराः । मां निषूदयितुं शक्ताः पार्वत्यां शरणं गताम्

“এই কথা শুনি মনত বিচাৰ কৰি যি সত্যই শ্ৰেয়, সেয়াই কৰক। ন আপুনি, ন আপোনাৰ পতি শক্ৰ, ন আন কোনো দেৱ বা অসুৰ—কোনেও মোক বিনাশ কৰিব নোৱাৰে; কিয়নো মই পাৰ্বতীৰ শৰণ লৈছোঁ।”

Verse 64

तस्माद्द्रुतं दिवं गच्छ मा त्वं कोपं वृथा कुरु । सन्मार्गे वर्तमानायां मम सर्वसुरेश्वरि

“সেয়ে দ্ৰুত স্বৰ্গলৈ যাওক; বৃথা ক্ৰোধ নকৰিব। হে সৰ্বসুৰেশ্বৰী, মই সৎমাৰ্গত স্থিত হৈ আছোঁ।”

Verse 65

सूत उवाच । एवं सा तां शचीमुक्त्वा दुःखिता विषकन्यका । चिन्तयामास तदिदं मरणे कृतनिश्चया

সূত উৱাচ: এইদৰে শচীক কৈ, দুখে পীড়িতা বিষ-কন্যাই এই কথাই চিন্তা কৰিলে আৰু মৃত্যুৰ সংকল্প স্থিৰ কৰিলে।

Verse 66

न प्रसीदति मे देवी यस्मात्पर्वतनंदिनी । तस्मान्मां यदि शक्राणी नैषा व्यापादयिष्यति

“যেতিয়া পৰ্বতনন্দিনী দেৱী পাৰ্বতী মোৰ ওপৰত অনুগ্ৰহ নকৰে, তেতিয়া শক্রাণী (ইন্দ্ৰাণী) বিৰোধ কৰিলেও মোক বিনাশ কৰিব নোৱাৰে।”

Verse 67

तन्नूनं ज्वलनं दीप्तं सेवयिष्यामि सत्वरम् । अथापश्यत्क्षणेनैव तं चैरावणवारणम्

“নিশ্চয়েই মই তৎক্ষণাৎ সেই জ্বলন্ত দীপ্ত অগ্নিৰ ওচৰলৈ যাম।” তেতিয়াই সেই মুহূর্ততে তাই ঐৰাৱত হাতীক দেখিলে।

Verse 68

दुग्धकुंदेन्दुसंकाशं संजातं सहसा वृषम् । तस्योपरि स्थितां देवीं शंभुना सह पार्वतीम्

হঠাতে দুগ্ধ, কুন্দফুল আৰু চন্দ্ৰমাৰ দৰে জ্যোতিৰে উজ্জ্বল এক বৃষ প্ৰকাশ পালে। তাৰ ওপৰত শম্ভু (শিৱ)ৰ সৈতে দেৱী পাৰ্বতী অৱস্থিত আছিল।

Verse 69

चतुर्भुजां प्रसन्नास्यां दिव्यरूपसमन्विताम् । शुक्लमाल्यांबरधरां चन्द्रार्धकृतमस्तकाम्

তেওঁ চতুৰ্ভুজা, প্ৰসন্নমুখী, দিৱ্যৰূপে বিভূষিতা আছিল; শ্বেত মালা আৰু বস্ত্ৰ পৰিধান কৰি, মস্তকত অৰ্ধচন্দ্ৰ ধাৰণ কৰিছিল।

Verse 70

ततः सम्यक्समालोक्य ज्ञात्वा तां पर्वतात्मजाम् । विषकन्या स्तुतिं चक्रे प्रणिपत्य मुहुर्मुहुः

তাৰ পাছত সাৱধানে চাই, তেওঁক পৰ্বতৰ কন্যা (পাৰ্বতী) বুলি চিনিলে। বিষ-কন্যাই বাৰে বাৰে প্ৰণাম কৰি ভক্তিভাৱে স্তৱ-স্তুতি কৰিলে।

Verse 71

नमस्ते देवदेवेशि नमस्ते सर्ववासिनि । सर्वकामप्रदे सत्ये जरामरणवर्जिते

নমস্কাৰ তোমাক, হে দেবদেৱেশী; নমস্কাৰ তোমাক, হে সৰ্বত্ৰ বাস কৰা জননী। হে সত্যস্বৰূপা, সকলো ধৰ্মসঙ্গত কামনা দানকাৰিণী, জৰা-মৰণবর্জিতা!

Verse 72

शक्रादयोऽपि देवास्ते परमार्थेन नो विदुः । स्वरूपवर्णनं कर्तुं किं पुनर्देवि मानुषी

শক্ৰ (ইন্দ্ৰ) আদি দেবতাসকলেও পৰমাৰ্থত তোমাৰ তত্ত্ব নাজানে। তেন্তে হে দেবী, এজনী সাধাৰণ মানৱী কেনেকৈ তোমাৰ স্বৰূপ বৰ্ণনা কৰিব?

Verse 73

यस्याः सर्वं महीव्योमजलाग्निपवनात्मकम् । ब्रह्मांडमंगसंभूतं सदेवासुरमानुषम्

যাৰ দেহৰ অঙ্গৰ পৰা সমগ্ৰ জগত জন্মে—মাটি, আকাশ, জল, অগ্নি আৰু বায়ুৰূপ—সেই ব্ৰহ্মাণ্ড, দেব-অসুৰ-মানৱসহ।

Verse 74

न तस्या जन्मनि ब्रह्मा न नाशाय महेश्वरः । पालनाय न गोविंदस्तां त्वां स्तोष्याम्यहं कथम्

তেওঁৰ জন্ম ঘটাবলৈ ব্ৰহ্মা নাই, বিনাশ ঘটাবলৈ মহেশ্বৰ নাই, পালন কৰিবলৈ গোবিন্দো নাই। তেন্তে সেই পৰম তত্ত্বৰূপা তোমাক মই কেনেকৈ স্তৱ কৰিম?

Verse 75

तथाष्टगुणमैश्वर्यं यस्याः स्वाभाविकं परम् । निरस्तातिशयं लोके स्पृहणीयतमं सदा

তেওঁৰ পৰম ঐশ্বৰ্য অষ্টগুণে বিভূষিত, স্বাভাৱিক আৰু জন্মগত; জগতত অতুলনীয়, সদায় সৰ্বাধিক কাম্য।

Verse 76

यस्या रूपाण्यनेकानि सम्यग्ध्यानपरायणाः । ध्यायंति मुनयो भक्त्या प्राप्नुवंति च वांछितम्

যাৰ ৰূপ অসংখ্য—সম্যক ধ্যানত নিবিষ্ট মুনিসকলে ভক্তিৰে তেওঁক ধ্যান কৰে আৰু তাতে ইচ্ছিত বৰ লাভ কৰে।

Verse 77

हृदि संकल्प्य यद्रूपं ध्यानेनार्चंति योगिनः । सम्यग्भावात्मकैः पुष्पैर्मोक्षाय कृत निश्चयाः

যোগীসকলে হৃদয়ত যি ৰূপ সংকল্প কৰে, ধ্যানৰ দ্বাৰাই তাতেই পূজা কৰে; সম্যক অন্তৰ্ভাৱৰ পুষ্প অৰ্পণ কৰি, মোক্ষৰ বাবে দৃঢ় সংকল্প লয়।

Verse 78

तां देवीं मानुषी भूत्वा कथं स्तौमि महेश्वरीम्

মই মানৱী নাৰী হৈ, সেই মহেশ্বৰী দেৱীক কেনেকৈ স্তৱ কৰিব পাৰোঁ?

Verse 79

देव्युवाच । परितुष्टास्मि ते पुत्रि वरं प्रार्थय सुव्रते । असंदिग्धं प्रदास्यामि यत्ते हृदि सदा स्थितम्

দেৱীয়ে ক’লে: হে কন্যা, হে সুব্ৰতে, মই তোৰ ওপৰত সন্তুষ্ট। বৰ প্ৰাৰ্থনা কৰ; তোৰ হৃদয়ত সদায় যি স্থিত, তাক নিঃসন্দেহে মই দিম।

Verse 80

विषकन्योवाच । भर्तुरर्थे मया देवि कृतोऽयं तपौद्यमः । तत्किं तेन करिष्यामि सांप्रतं जरयावृता

বিষকন্যাই ক’লে: “হে দেৱী, স্বামীৰ কল্যাণৰ বাবে মই এই তপস্যাৰ উদ্যোগ কৰিছিলোঁ। এতিয়া বাৰ্ধক্যৰে আচ্ছন্ন হৈ ইয়াক লৈ মই কি কৰিম?”

Verse 81

तस्मादत्राऽश्रमे साकं त्वया स्थेयं सदैव तु । हिताय सर्वनारीणां वचनान्मम पार्वति

“সেয়েহে, মোৰ সৈতে এই আশ্ৰমত সদায়ে বাস কৰা—যাতে সকলো নাৰীৰ মঙ্গল হয়। এই মোৰ বাক্য, হে পাৰ্বতী।”

Verse 82

श्रीदेव्युवाच । अद्यप्रभृत्यहं भद्रे श्रेष्ठेऽस्मिन्नाश्रमे शुभे । स्वमाश्रमं करिष्यामि यत्ते हृदि समाश्रितम्

শ্ৰী দেৱীয়ে ক’লে: “আজি পৰা, হে ভদ্ৰে, এই শ্ৰেষ্ঠ আৰু পবিত্ৰ আশ্ৰমত মই মোৰ নিজ আবাস স্থাপন কৰিম—যেনেকৈ ই তোমাৰ হৃদয়ত আশ্ৰিত হৈ আছে।”

Verse 83

माघशुक्लतृतीयायां या ऽत्र स्नानं करिष्यति । नारी सा मत्प्रसादेन लप्स्यते वांछितं फलम्

মাঘ মাহৰ শুক্ল পক্ষৰ তৃতীয় তিথিত যি নাৰী ইয়াত স্নান কৰিব, সি মোৰ কৃপাৰে নিজৰ ইচ্ছিত ফল লাভ কৰিব।

Verse 84

अपि कृत्वा महापापं नारी वा पुरुषोऽथवा । यत्र स्नात्वा प्रसादान्मे विपाप्मा संभविष्यति

নাৰী হওক বা পুৰুষ, যদিও কোনোবাই মহাপাপ কৰি থাকে, এই স্থানত স্নান কৰিলে মোৰ কৃপাৰে সি পাপমুক্ত হ’ব।

Verse 85

अत्र ये फलदानं च प्रकरिष्यंति मानवाः । सफलाः सकलास्तेषामाशाः स्युर्नात्र संशयः

ইয়াত যিসকল মানুহে ফল-দান (দান) কৰে, তেওঁলোকৰ সকলো আশা সফল হয়—ইয়াত একো সন্দেহ নাই।

Verse 86

अपि हत्वा स्त्रियं मर्त्यो योऽत्र स्नानं करिष्यति । माघशुक्लतृतीयायां विपाप्मा स भविष्यति

যদিও কোনো মর্ত্যই নাৰী-হত্যা কৰিছে, তথাপি যি ইয়াত মাঘ মাহৰ শুক্ল পক্ষৰ তৃতীয় তিথিত স্নান কৰে, সি পাপমুক্ত হয়।

Verse 87

या तत्र कन्यका भद्रे स्नानं भक्त्या करि ष्यति । तस्मिन्दिने पतिश्रेष्ठं लप्स्यते नात्र संशयः

হে ভদ্ৰে, যি কন্যাই তাত ভক্তিৰে স্নান কৰে, সেই দিনাই সি শ্ৰেষ্ঠ পতি লাভ কৰে—ইয়াত সন্দেহ নাই।

Verse 88

सूत उवाच । एवमुक्त्वा ततो गौरी तां च पस्पर्श पाणिना । ततश्च तत्क्षणाज्जाता दिव्यरूपवपुर्द्धरा

সূতে ক’লে: এইদৰে কৈ গৌৰীয়ে তেতিয়া হাতেদি তাইক স্পৰ্শ কৰিলে; আৰু সেই ক্ষণতে তাই দিৱ্য ৰূপ-দেহধাৰী হ’ল।

Verse 89

वृद्धत्वेन परित्यक्ता दिव्यमाल्यानुलेपना । पीनोन्नतकुचाभोगा प्रमत्तगजगामिनी

বৃদ্ধত্বৰ বাবে যাক ত্যাগ কৰা হৈছিল, সি এতিয়া দিৱ্য মালা আৰু সুগন্ধি অনুলেপনে সুশোভিত; পূৰ্ণোন্নত স্তনভাৰে, মত্ত গজৰ দৰে মনোমুগ্ধ গতিৰে চলিছিল।

Verse 90

ततस्तां सा समादाय विधाय निजकिंकरीम् । कैलासं पर्वतश्रेष्ठं जगाम हरसंयुता

তেতিয়া তাই তেওঁক লগত লৈ, নিজৰ দাসী-সেৱিকা কৰি ল’লে; আৰু হৰ (শিৱ)ৰ সহিত পৰ্বতশ্ৰেষ্ঠ কৈলাসলৈ গ’ল।

Verse 91

ततःप्रभृति तत्तीर्थं शर्मिष्ठातीर्थमुच्यते । प्रख्यातं त्रिषु लोकेषु सर्वपातकनाशनम्

সেই সময়ৰ পৰা সেই তীৰ্থক ‘শৰ্মিষ্ঠাতীৰ্থ’ বুলি কোৱা হয়; ত্ৰিলোকত প্ৰখ্যাত, সকলো পাপ বিনাশকাৰী।

Verse 92

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन तत्र स्नानं समाचरेत् । माघशुक्लतृतीयायां यथावद्द्विजसत्तमाः

সেয়ে, হে দ্বিজশ্ৰেষ্ঠসকল, সকলো প্ৰয়াসেৰে মাঘ মাহৰ শুক্ল পক্ষৰ তৃতীয় তিথিত তাত বিধিমতে স্নান কৰা উচিত।

Verse 93

एतत्पवित्रमायुष्यं सर्व पातकनाशनम् । स्त्रीतीर्थसंभवं नॄणां माहात्म्यं यन्मयोदितम्

এই পবিত্ৰ, আয়ু-বর্ধক আৰু সকলো পাপ বিনাশকাৰী মহিমা—‘স্ত্ৰী-তীৰ্থ’ৰ পৰা উদ্ভূত—মই নৰলোকৰ কল্যাণৰ বাবে কৈ দিলোঁ।

Verse 94

यश्चैतत्प्रातरुत्थाय सदा पठति मानवः । स सर्वांल्लभते कामान्मनसा वांछितान्सदा

আৰু যি মানুহে পুৱাতে উঠি সদায় এই পাঠ কৰে, সি মনত কামনা কৰা সকলো ইচ্ছা সদায় লাভ কৰে।

Verse 95

तथा पर्वणि संप्राप्ते यश्चैतत्पठते नरः । शृणोति चाशु भक्त्या यः स याति शिवमंदिरम्

তেনেদৰে পবিত্ৰ পৰ্ব-দিন উপস্থিত হ’লে, যি নৰ এই পাঠ কৰে, অথবা যি ভক্তিভাৱে শীঘ্ৰে শুনে, সি শিৱৰ ধাম—শিৱমন্দিৰলৈ গমন কৰে।