Adhyaya 53

Verse 1

। सूत उवाच । तत्रैवोज्जयनीपीठमस्ति कामप्रदं नृणाम् । प्रभूताश्चर्यसंयुक्तं बहुसिद्धनिषेवितम्

সূতে ক’লে: তাতেই উজ্জয়িনীৰ পবিত্ৰ পীঠ আছে, যি মানুহক কাম্য ফল প্ৰদান কৰে; বহু আশ্চৰ্যৰে পৰিপূৰ্ণ আৰু বহু সিদ্ধে সেৱিত।

Verse 2

यस्य मध्यगतो नित्यं स्वयमेव महेश्वरः । महाकालस्वरूपेण स तिष्ठति द्विजोत्तमाः

তাৰ মধ্যভাগত নিত্য স্বয়ং মহেশ্বৰ অৱস্থিত; মহাকাল-স্বরূপে তাতেই স্থাপিত হৈ আছে, হে দ্বিজোত্তমসকল।

Verse 3

वैशाख्यां यो नरस्तत्र कृत्वा श्राद्धं समाहितः । ततः पश्यति देवेशं महाकाल इति स्मृतम् । पूजयेद्दक्षिणां मूर्तिं समाश्रित्य द्विजोत्तमाः

যি ব্যক্তি বৈশাখ মাহত তাত একাগ্ৰচিত্তে শ্রাদ্ধ কৰে, তাৰ পিছত তেওঁ দেবেশ্বৰক—মহাকাল নামে খ্যাত—দৰ্শন কৰে। হে দ্বিজোত্তমসকল, দক্ষিণমুখী মূৰ্তিৰ আশ্ৰয় লৈ পূজা কৰা উচিত।

Verse 4

दश पूर्वान्दशातीतानात्मानं च द्विजोत्तमाः । पुरुषान्स समुद्धृत्य शिवलोके महीयते

হে দ্বিজোত্তমসকল! তেওঁ নিজৰ সৈতে দহ পুৰ্বপুৰুষ আৰু দহ পৰৱৰ্তী পুৰুষকো উদ্ধাৰ কৰি শিৱলোকে মহিমান্বিত হয়।

Verse 5

यो यं काममभिध्याय तत्र पीठं प्रपूजयेत् । संपूज्य योगिनीवृंदं कन्यकावृन्दमेव च

যি যি কামনা মনত ধৰি তাত সেই পীঠক পূজা কৰে, আৰু যোগিনীসমূহৰ ব্ৰিন্দ তথা কন্যাসমূহৰ ব্ৰিন্দকো বিধিপূৰ্বক পূজা কৰে—

Verse 6

स तत्कृत्स्नमवाप्नोति यदपि स्यात्सुदुर्लभम् । तत्र वैशाखमासस्य पौर्णमास्यां समाहितः

তেওঁ সেই সকলো লাভ কৰে—যদিও সেয়া অতি দুৰ্লভ হ’ব পাৰে—বিশেষকৈ তাত বৈশাখ মাহৰ পূৰ্ণিমাত একাগ্ৰচিত্তে সমাহিত হৈ থাকিলে।

Verse 7

श्रद्धायुक्तो नरो यो वा उपवासपरः शुचिः । करोति जागरं तस्य पुरतः श्रद्धयान्वितः । स याति परमं स्थानं जरामरणवर्जितम्

যি নৰ শ্ৰদ্ধাযুক্ত, শুচি আৰু উপবাসপৰায়ণ হৈ, তেওঁৰ সন্মুখত ভক্তিসহ ৰাতিভৰ জাগৰণ কৰে, সি জৰা-মৰণবর্জিত পৰম ধামলৈ যায়।

Verse 8

किं व्रतैः किं वृथा दानैः किं जपैर्नियमेन वा । महाकालस्य ते सर्वे कलां नार्हंति षोडशीम्

ব্ৰতৰে কি লাভ? বৃথা দানৰে কি লাভ? জপ আৰু নিয়মেৰে বা কি? এই সকলো একেলগে মিলিও মহাকালৰ কৃপা-কলাৰ ষোড়শাংশৰো যোগ্য নহয়।

Verse 9

सूत उवाच । तत्रैवास्ति महाभागा भ्रूणगर्तेति विश्रुता । गर्ता सुविपुलाकारा सर्वपातकनाशिनी

সূত উৱাচ: তাতেই মহাভাগ তীৰ্থ ‘ভ্ৰূণ-গৰ্তা’ নামে বিখ্যাত। ই এক অতি বিস্তৃত পবিত্ৰ গৰ্ত, যি সকলো পাপ বিনাশ কৰে।

Verse 10

ब्रह्महत्याविनिर्मुक्तः सौदासो यत्र पार्थिवः । स्त्रीहत्यया विनिर्मुक्तः सुषेणो वसुधाधिपः

সেই পবিত্ৰ স্থানে পাৰ্থিৱ ৰজা সৌদাস ব্ৰাহ্মণ-হত্যাৰ পাপৰ পৰা মুক্ত হৈছিল; আৰু পৃথিৱীৰ অধিপতি ৰজা সুষেণো স্ত্ৰী-হত্যাৰ পাপৰ পৰা মুক্তি লাভ কৰিছিল।

Verse 11

ऋषय ऊचुः । ब्रह्महत्या कथं तस्य सौदासस्य महीपतेः । ब्रह्मण्यस्यापि संजाता तदस्माकं प्रकीर्तय

ঋষিসকলে ক’লে: “হে সূত! ব্ৰাহ্মণভক্ত হোৱাৰ পিছতো সেই মহীপতি সৌদাসৰ ব্ৰাহ্মণ-হত্যাৰ পাপ কেনেকৈ জন্মিল? সেয়া আমাক কীৰ্তন কৰি কোৱা।”

Verse 12

श्रूयते स महीपालो ब्राह्मणानां हिते रतः । कर्मणा मनसा वाचा ब्रह्मघ्नः सोऽभवत्कथम्

আমি শুনিছোঁ যে সেই মহীপাল ব্ৰাহ্মণসকলৰ হিতত সদা ৰত আছিল। তেন্তে কৰ্মে, মনে নে বাক্যে, তেওঁ কেনেকৈ ব্ৰাহ্মণ-ঘাতী হ’ল?

Verse 13

विमुक्तश्च कथं भूयो भ्रूणगर्तामुपाश्रितः । सापि गर्ता कथं जाता सर्वं नो वद विस्तरात्

আৰু মুক্ত হোৱাৰ পিছতো তেওঁ পুনৰ কেনেকৈ ‘ভ্ৰূণ-গৰ্তা’ত আশ্ৰয় ল’লে? সেই গৰ্তাই বা কেনেকৈ উৎপন্ন হ’ল? সকলো কথা আমাক বিস্তাৰে কোৱা।

Verse 14

सूत उवाच । यदा लिंगस्य पातोऽभूद्देवदेवस्य शूलिनः । तदा स लज्जयाविष्टो लिंगाभावाद्द्विजोत्तमाः

সূতে ক’লে: যেতিয়া দেৱদেৱ শূলিন মহাদেৱৰ লিঙ্গ পতিত হ’ল, তেতিয়া, হে দ্বিজোত্তমসকল, লিঙ্গৰ অভাৱত তেওঁ লজ্জাত আচ্ছন্ন হ’ল।

Verse 15

कृत्वाऽतिविपुलां गर्तां प्रविवेश ततः परम् । न कस्यचित्तदात्मानं दर्शयामास शूलधृक्

তাৰ পাছত তেওঁ অতি বিশাল এটা গৰ্ত খুঁদি তাত প্ৰৱেশ কৰিলে; তাৰ পিছত ত্ৰিশূলধাৰী শিৱে কাকো নিজৰ ৰূপ দেখুৱালে নহয়।

Verse 16

एवं सा तत्र संजाता गर्ता ब्राह्मणसत्तमाः । यथा तस्यां विपाप्माभूत्सौ दासस्तद्वदाम्यहम्

এইদৰে তাত সেই গৰ্তৰ উৎপত্তি হ’ল, হে ব্ৰাহ্মণসত্তমসকল। এতিয়া মই ক’ম—সেই ঠাইতেই সৌদাস কেনেকৈ পাপমুক্ত হ’ল।

Verse 17

आसीन्मित्रसहोनाम राजा परमधार्मिकः । सौदासस्तत्सुतः साक्षात्सूर्यवंशसमुद्भवः

মিত্ৰসহা নামৰ এজন পৰম ধৰ্মিক ৰজা আছিল। সৌদাস আছিল তেওঁৰ পুত্ৰ, সূৰ্যবংশত সোজাকৈ জন্মলাভ কৰা।

Verse 18

तेनेष्टं विपुलैर्यज्ञैः सुवर्णवरदक्षिणैः । असंख्यातानि दानानि प्रदत्तानि महात्मना

সেই মহাত্মাই বিপুল যজ্ঞসমূহ সম্পন্ন কৰিলে, সোণৰ উত্তম দক্ষিণা দান কৰিলে; আৰু অসংখ্য দান-ধৰ্ম প্ৰদান কৰিলে।

Verse 19

कस्यचित्त्वथ कालस्य सत्रे द्वादशवार्षिके । वर्तमाने यथान्यायं विधिदृष्टेन कर्मणा

তাৰ পাছত কোনো এক সময়ত, দ্বাদশ-বাৰ্ষিক সত্রযজ্ঞ যথাৰীতি চলি থাকোঁতে, বিধি-নির্দেশিত কৰ্ম অনুসাৰে নিয়মমতে আচাৰ সম্পন্ন হৈছিল।

Verse 20

क्रूराक्षः क्रूरबुद्धिश्च राक्षसौ बलवत्तरौ । यज्ञविघ्नाय संप्राप्तौ संप्राप्ते रजनीमुखे

ৰজনীমুখ আহি পৰোঁতেই, অতি বলৱান দুজন ৰাক্ষস—ক্ৰূৰাক্ষ আৰু ক্ৰূৰবুদ্ধি—যজ্ঞত বিঘ্ন ঘটাবলৈ মনস্থ কৰি তাত উপস্থিত হ’ল।

Verse 21

राक्षसैर्बहुभिः सार्धं तथान्यैर्भूतसंज्ञितैः । पिशाचैश्च दुराधर्षैर्यज्ञविध्वंसतत्परैः

তেওঁলোকৰ সৈতে বহু ৰাক্ষস আৰু ‘ভূত’ নামে পৰিচিত আন সত্তাসকলো আছিল; লগতে দুঃসাহসিক, অদম্য পিশাচসকল, যজ্ঞ ধ্বংসতেই নিবদ্ধ আছিল।

Verse 22

अथ ते राक्षसाः सर्वे किंचिच्छिद्रमवेक्ष्य च । विविशुर्यज्ञवाटं तं प्रसर्पन्तः समंततः

তেতিয়া সেই সকলো ৰাক্ষসে অলপ এটা ফাঁক লক্ষ্য কৰি, চাৰিওফালৰ পৰা সৰকি সৰকি সেই যজ্ঞবাটত প্ৰৱেশ কৰিলে।

Verse 23

निघ्नन्तो ब्राह्मणश्रेष्ठान्भक्षयन्तो हवींषि च । तथा यानि विचित्राणि यज्ञार्थे कल्पितानि च

তেওঁলোকে ব্ৰাহ্মণশ্ৰেষ্ঠসকলক আঘাত কৰি নিধন কৰিছিল, হৱি ভক্ষণ কৰিছিল, আৰু যজ্ঞৰ বাবে সাজি থোৱা নানাবিধ নিবেদন-ব্যৱস্থাও গ্ৰাস কৰিছিল।

Verse 24

एतस्मिन्नंतरे तत्र हाहाकारो महानभूत् । भक्ष्यमाणेषु विप्रेषु राक्षसैर्बलवत्तरैः

সেই মুহূৰ্ততে তাত মহা হাহাকাৰ উঠিল, যেতিয়া বলৱান ৰাক্ষসসকলে ব্ৰাহ্মণ ঋষিসকলক ভক্ষণ কৰিবলৈ ধৰিলে।

Verse 25

ततो मैत्रसहिः क्रुद्धस्त्यक्त्वा दीक्षाव्रतं नृपः । आदाय सशरं चापं ध्वंसयामास वीक्ष्य तान्

তেতিয়া ক্ৰুদ্ধ হৈ মৈত্ৰসহি নৃপতিয়ে দীক্ষা-ব্ৰত ত্যাগ কৰি, শৰসহ ধনু হাতত লৈ, সেয়া দেখি তেওঁলোকক ধ্বংস কৰিবলৈ ধৰিলে।

Verse 26

कृतरक्षो वसिष्ठेन स्वयमेव पुरोधसा । क्रूराक्षं सूदयामास राक्षसैर्बहुभिः सह

নিজ পুৰোহিত বশিষ্ঠে স্বয়ং ৰক্ষাক্ৰিয়া সম্পন্ন কৰি সুৰক্ষিত কৰি দিয়াত, নৃপতিয়ে ক্ৰূৰাক্ষক বহু ৰাক্ষসসহ বধ কৰিলে।

Verse 27

क्रूरबुद्धिरथो वीक्ष्य हतं श्रेष्ठं सहोदरम् । तं च पार्थिवशार्दूलमगम्यं ब्रह्मतेजसा

তেতিয়া ক্ৰূৰবুদ্ধিয়ে নিজৰ শ্ৰেষ্ঠ জ্যেষ্ঠ ভ্ৰাতাক নিহত দেখা পালে, আৰু ব্ৰাহ্ম তেজে অগম্য হৈ উঠা সেই নৃপশাৰ্দূলকো দেখিলে।

Verse 28

हतशेषान्समादाय राक्षसान्बलसंयुतः । पलायनं भयाच्चक्रे क्षतांगस्तस्य सायकैः

বলসংযুত ক্ৰূৰবুদ্ধিয়ে অৱশিষ্ট বাচি থকা ৰাক্ষসসকলক একত্ৰ কৰি, ভয়ত পলায়ন কৰিলে; সেই নৃপতিৰ শৰবাণে তাৰ দেহ ক্ষতবিক্ষত হৈছিল।

Verse 29

ततस्तद्वैरमाश्रित्य भ्रातुर्ज्येष्ठस्य राक्षसः । छिद्रमन्वेषयामास तद्वधाय दिवानिशम्

তাৰ পাছত জ্যেষ্ঠ ভ্ৰাতাৰ প্ৰতি সেই বৈৰ আঁকোৱালি ধৰি ৰাক্ষসে দিন-ৰাতি তাক বধ কৰিবলৈ কোনো দুৰ্বলতা বিচাৰি ফুৰিল।

Verse 30

एवं सवीक्षमाणस्य तस्य च्छिद्रं महात्मनः । समाप्तिमगमद्विप्राः सत्रं तद्द्वादशाब्दिकम्

এইদৰে, সেই মহাত্মাক সূক্ষ্মভাৱে লক্ষ্য কৰি থাকিলেও, হে বিপ্ৰসকল, ব্ৰাহ্মণসকলে সেই দ্বাদশ-বাৰ্ষিক সত্রযজ্ঞ সম্পূৰ্ণ কৰি বিধিমতে সমাপ্ত কৰিলে।

Verse 31

न सूक्ष्ममपि संप्राप्तं छिद्रं तेन दुरात्मना । वसिष्ठविहिता रक्षा सत्रे तस्य महीपतेः

সেই দুৰাত্মাই অতি সূক্ষ্মো ছিদ্ৰো নাপালে; কিয়নো বশিষ্ঠে বিধান কৰা ৰক্ষা সেই মহীপতিৰ সত্রযজ্ঞক পাহৰা দি আছিল।

Verse 32

अथासौ ब्राह्मणान्सर्वान्विसृज्याहितदक्षिणान् । कृतांजलिपुटो भूत्वा वसिष्ठमिदमब्रवीत्

তাৰ পাছত তেওঁ বিধিমতে দক্ষিণা দি সকলো ব্ৰাহ্মণক বিদায় দিলে; আৰু কৃতাঞ্জলি হৈ বশিষ্ঠক এই বাক্য ক’লে।

Verse 33

स्वहस्तेन गुरोद्याहं त्वां भोजयितुमुत्सहे । क्रियतां तत्प्रसादो मे भुक्त्वाद्य मम मन्दिरे

“হে গুৰুদেৱ, আজি মই মোৰ নিজৰ হাতেৰে আপোনাক ভোজন কৰাবলৈ ইচ্ছা কৰোঁ। মোৰ ওপৰত প্ৰসাদ কৰক—আজি মোৰ গৃহত ভোজন গ্ৰহণ কৰক।”

Verse 34

सूत उवाच । स तथेति प्रतिज्ञाय वसिष्ठो मुनिसत्तमः । क्षालितांघ्रिः स्वयं तेन निविष्टो भोजनाय वै

সূতে ক’লে: ‘তথাস্তु’ বুলি প্ৰতিজ্ঞা কৰি মুনিশ্ৰেষ্ঠ বশিষ্ঠে সন্মতি দিলে। ৰজাই নিজে তেওঁৰ চৰণ ধুই দিলে; তাৰ পাছত তেওঁ ভোজন কৰিবলৈ বহিল।

Verse 35

कूरबुद्धिरथो वीक्ष्य तदर्थं चामिषं शुभम् । सुसंस्कृतं विधानेन सूपकारैर्द्विजोत्तमाः

হে দ্বিজোত্তম, সেই মন্দবুদ্ধিয়ে উদ্দেশ্যৰ বাবে সাজি থোৱা শুভ মাংস দেখিলে—যি বিধি অনুসাৰে সুপাককাৰীসকলে সুসজ্জিতভাৱে ৰান্ধিছিল—আৰু নিজৰ কৌশল আগবঢ়ালে।

Verse 36

उखां कृत्वा ततस्तादृक्तत्प्रमाणामतर्किताम् । महामांसाभृतां कृत्वा तां जहारामिषान्विताम्

তাৰ পাছত তেওঁ তেনে মাপৰ, আনৰ সন্দেহ নোহোৱা, এটা উখা বনোৱালে। তাত বহুত মাংস ভৰাই, মাংসৰে ভাৰাক্ৰান্ত হৈ, সেয়া লৈ গ’ল।

Verse 37

अथासौ मुनिशार्दूलो भुंजानो बुबुधे हि तत् । महामांसमिति क्रुद्धस्तत्र प्रोवाच मन्युमान्

তাৰ পাছত সেই মুনিশাৰ্দূল ভোজন কৰোঁতেই বুজি পালে—‘ই মহামাংস!’ ক্ৰোধে দগ্ধ হৈ, তাতেই ৰোষেৰে ক’লে।

Verse 38

महामांसाशनं यस्मात्कारितोऽहं त्वयाधम । रक्षोवद्राक्षसस्तस्मात्त्वमद्यैव भविष्यसि

‘হে অধম! তোৰ দ্বাৰাই মোক মহামাংস ভক্ষণ কৰোৱা হ’ল; সেয়ে তই আজি এই দিনেই ৰাক্ষস-স্বভাৱযুক্ত ৰাক্ষস হ’বি।’

Verse 39

ततः संशोधयामास तस्य मांसस्य चागमम् । निपुणं सूपकारांस्तान्दृष्ट्वा राजा पृथक्पृथक्

তাৰ পিছত ৰজাই সেই মাংসৰ উৎস অনুসন্ধান কৰিলে; নিপুণ ৰান্ধনীসকলক দেখি তেওঁ একে একে পৃথককৈ পৰীক্ষা কৰিলে।

Verse 40

तेऽब्रुवन्नैतदस्माभिः श्रपितं मांसमीदृशम् । श्रद्धीयतां महीपाल नान्येन मनुजेन वा

তেওঁলোকে ক’লে, “এনে ধৰণৰ ৰন্ধা মাংস আমি ৰান্ধা নাই। হে মহীপাল, বিশ্বাস কৰক—আমাৰ বাহিৰে আন কোনো মানুহে এই কাম কৰা নাই।”

Verse 41

राक्षसं वा पिशाचं वा दानवं वा विना विभो । एतज्ज्ञात्वा ततो नाथ यद्युक्तं तत्समाचर

“হে বিভো, ৰাক্ষস, পিশাচ বা দানৱ নোহোৱাকৈ এইটো হ’ব নোৱাৰে। এই কথা জানি, হে নাথ, যি উচিত সেয়াই আচৰণ কৰক।”

Verse 42

एतस्मिन्नंतरे तस्य नारदो मुनिसत्तमः । समागत्याब्रवीत्सर्वं तद्राक्षसविचेष्टितम्

ঠিক সেই সময়তে মুনিসত্তম নাৰদ আহি উপস্থিত হ’ল আৰু সকলো কথা ক’লে—এই সকলো ৰাক্ষসৰ কূটচাল আছিল।

Verse 43

तच्छ्रुत्वा कोपमापन्नः स राजा शप्तुमुद्यतः । वसिष्ठं स्वकरे कृत्वा जलं सौदासभूपतिः । शापोद्यतं च तं दृष्ट्वा नारदो वाक्यमब्रवीत्

এই কথা শুনি ৰজা ক্ৰোধে আচ্ছন্ন হৈ শাপ দিবলৈ উদ্যত হ’ল। সৌদাস ভূপতিয়ে বশিষ্ঠক মনত ধৰি নিজৰ হাতত জল লৈ শাপ উচ্চাৰণৰ বাবে সাজু হ’ল; তেওঁক শাপোৎযত দেখি নাৰদে বচন ক’লে।

Verse 44

निघ्नन्तो वा शपन्तो वा द्विषन्तो वा द्विजातयः । नमस्कार्या महीपाल तथापि स्वहितेच्छुना । गुरुरेष पुनर्मान्यस्तव पार्थिवसत्तम

যদিও দ্বিজসকলে আঘাত কৰে, শাপ দিয়ে বা বিদ্বেষ পোষণ কৰে, তথাপি, হে মহীপাল! নিজৰ মঙ্গল কামনা কৰা জনে তেওঁলোকক নমস্কাৰ কৰিব লাগে। হে পাৰ্থিৱসত্তম! এই গুৰুক পুনৰো তোমাৰ দ্বাৰা মান্য কৰা উচিত।

Verse 45

तस्मान्नार्हसि शप्तुं त्वं प्रतिशापेन सन्मुनिम् । निषिद्धः स तथा भूपस्ततस्तत्सलिलं करात् । पादयोः कृत्स्नमुपरि प्रमुमोच ततः परम्

সেয়ে তুমি সৎ মুনিক প্ৰতিশাপ দি শাপ দিব নালাগে। এইদৰে সংযত হৈ ৰজাই তাৰ হাতৰ পৰা সেই জল এৰি দিলে আৰু সম্পূৰ্ণকৈ নিজৰ পায়ে ওপৰত ঢালি দিলে।

Verse 46

अथ तौ चरणौ तस्य तप्त शापोदकप्लुतौ । दग्धौ कृष्णत्वमापन्नौ तत्क्षणाद्द्विजसत्तमाः

তাৰ পাছত শাপৰ বাবে উত্তপ্ত জলত ভিজা তাৰ দুয়োটা চৰণ দগ্ধ হ’ল আৰু তৎক্ষণাৎ ক’লা হৈ পৰিল, হে দ্বিজসত্তমসকল।

Verse 47

कल्माषपाद इत्युक्तस्ततःप्रभृति स क्षितौ । भूपालो द्विजशार्दूला ना्म्ना तेन विशेषतः

সেই সময়ৰ পৰা পৃথিৱীত সেই ৰজাক ‘কল্মাষপাদ’ বুলি কোৱা হ’ল, হে দ্বিজশাৰ্দূলসকল; সেই নামেই তেওঁ বিশেষভাৱে পৰিচিত হ’ল।

Verse 48

सूत उवाच । एतस्मिन्नंतरे विप्रो वसिष्ठो लज्जयान्वितः । ज्ञात्वा दत्तं वृथा शापं तस्य भूमिपतेस्तदा

সূত ক’লে: এই অন্তৰত ব্ৰাহ্মণ বশিষ্ঠ লজ্জাৰে পৰিপূৰ্ণ হ’ল; তেতিয়া তেওঁ বুজিলে যে সেই ভূমিপতিলৈ দিয়া শাপ বৃথা হৈছিল।

Verse 49

उवाच व्यर्थः शापोऽयं तव दत्तो मया नृप । न च मे जायते वाक्यमसत्यं हि कथंचन

তেওঁ ক’লে, “হে নৃপ, মই দিয়া এই শাপ তোমাৰ ক্ষেত্ৰত ব্যৰ্থ হ’ল। তথাপি মোৰ মুখৰ পৰা কোনোপধ্যেই মিছা বাক্য কেতিয়াও উদ্ভৱ নহয়।”

Verse 50

तस्मात्त्वं राक्षसो भूत्वा कञ्चित्कालं नृपो त्तम । स्वरूपं लप्स्यसे भूयो यस्मिन्काले शृणुष्व तम्

সেইহেতু, হে নৃপশ্ৰেষ্ঠ, তুমি কিছুকাল ৰাক্ষস হৈ থাকিবা। তথাপি পুনৰ তোমাৰ নিজ সত্য স্বৰূপ লাভ কৰিবা—সেই সময় আৰু বিধান মোৰ পৰা শুনা।”

Verse 51

यदा त्वं क्रूरबुद्धिं तं राक्षसं निहनिष्यसि । तदा त्वं लप्स्यसे मोक्षं राक्षसत्वात्सुदारुणात्

যেতিয়া তুমি সেই ক্ৰূৰবুদ্ধি ৰাক্ষসক বধ কৰিবা, তেতিয়া তুমি মোক্ষ লাভ কৰিবা—সেই অতি ভয়ংকৰ ৰাক্ষসত্বৰ পৰা মুক্ত হৈ।”

Verse 52

सूत उवाच । एतस्मिन्नन्तरे राजा यातुधानो बभूव सः । ऊर्ध्वकेशो महाकायः कृष्णदन्तो भया नकः

সূত ক’লে: এই অন্তৰত সেই ৰজা যাতুধান (ৰাক্ষস) হৈ পৰিল। তাৰ চুলি উৰ্ধ্বমুখী হ’ল; সি মহাকায়, ক’লা দাঁতযুক্ত—দেখিবলৈ ভয়ংকৰ।

Verse 53

ततो जघान विप्रेन्द्रान्राक्षसं भावमाश्रितः । यज्ञान्विध्वंसयामास मुनीनामाश्रमानपि

তাৰ পাছত ৰাক্ষস-ভাব আশ্ৰয় কৰি সি শ্ৰেষ্ঠ বিপ্ৰসকলক বধ কৰিলে। সি যজ্ঞসমূহ বিধ্বংস কৰিলে আৰু মুনিসকলৰ আশ্ৰমসমূহো ধ্বংস কৰি পেলালে।

Verse 54

कस्यचित्त्वथ कालस्य क्रूर बुद्धिः स राक्षसः । ज्ञात्वा तं राक्षसीभूतमेकदाऽयुधवर्जितम्

কিছু সময়ৰ পাছত, সেই নিষ্ঠুৰ বুদ্ধিসম্পন্ন ৰাক্ষসটোৱে যেতিয়া গম পালে যে ৰজা ৰাক্ষসত পৰিণত হৈছে আৰু অস্ত্ৰবিহীন হৈ আছে, তেতিয়া সি সুযোগ গ্ৰহণ কৰিলে।

Verse 55

भ्रातुर्वधकृतं वैरं स्मरमाणस्ततः परम् । तद्वधार्थं समायातो राक्षसैर्बहुभिर्वृतः

নিজৰ ভ্ৰাতৃৰ হত্যাৰ ফলত সৃষ্টি হোৱা শত্ৰুতাৰ কথা স্মৰণ কৰি, সি বহুতো ৰাক্ষসেৰে পৰিবেষ্টিত হৈ তেওঁক বধ কৰিবলৈ আহিল।

Verse 56

ततस्तं वेष्टयित्वापि समंताद्राक्षसो नृपम् । प्रोवाच वचनं क्रुद्धो नादेनापूरयन्दिशः

তাৰ পাছত সেই ৰাক্ষসটোৱে ৰজাক চাৰিওফালৰ পৰা ঘেৰি ধৰি ক্ৰোধত গৰজি উঠিল, যাৰ শব্দই দিশবোৰ পূৰ্ণ কৰি পেলালে।

Verse 57

त्वया यो निहतोऽस्माकं ज्येष्ठो भ्राता सुदुर्मते । वसिष्ठस्य बलाद्यज्ञे तस्याद्य फलमाप्नुहि

হে দুৰ্মতি, তই বশিষ্ঠৰ শক্তিৰে যজ্ঞত আমাৰ জ্যেষ্ঠ ভ্ৰাতৃক হত্যা কৰিছিলি। এতিয়া আজি সেই কৰ্মৰ ফল ভোগ কৰ!

Verse 58

राजोवाच । यद्ब्रवीषि दुराचार कर्मणा तत्समाचर । शारदस्येव मेघस्य गर्जितं तव निष्फलम्

ৰজাই ক’লে: ‘হে দুৰাচাৰী, তই যি বকি আছ, তাক কাৰ্যত পৰিণত কৰ। তোৰ এই গৰ্জন শৰৎ কালৰ মেঘৰ দৰে বিফল।’

Verse 59

एवमुक्त्वा समादाय ततो वृक्षं स पार्थिवः । प्राद्रवत्संमुखं तस्य गर्जमानो यथा घनः

এইদৰে কৈ সেই ৰজাই এটা গছ উঠাই ল’লে আৰু ঘন মেঘৰ দৰে গৰ্জন কৰি সোজাকৈ তাৰ সন্মুখলৈ দৌৰি গ’ল।

Verse 60

सोऽपि वृक्षं समुत्पाट्य क्रोधसंरक्तलोचनः । त्रिशंखां भृकुटीं कृत्वा तस्याप्यभिमुखं ययौ

সিও এটা গছ উপুৰাই, ক্ৰোধে ৰঙা হোৱা চকুৰে, ভ্ৰূকুটি তিনিধাৰ কৰি, সোজাকৈ তাৰ অভিমুখে আগবাঢ়িল।

Verse 61

कृतवन्तौ वने तत्र बहुवृक्षक्षयावहम्

সেই বনতে তেওঁ দুয়োজনে এনে ধ্বংস সাধিলে যে বহু গছ নষ্ট হৈ পৰিল।

Verse 62

अथ तं श्रांतमालोक्य कूरबुद्धिं महीपतिः । प्रगृह्य पादयोर्वेगाद्भ्रामयामास पुष्करे

তাৰ মূঢ়বুদ্ধি লোকজনক ক্লান্ত হোৱা দেখি, ৰজাই তাৰ দুয়োটা ভৰি ধৰি বেগেৰে পদ্মভৰা জলাশয়ত ঘূৰাই দিলে।

Verse 63

ततश्चास्फोटयामास भूमौ कोपसमन्वितः । चक्रे चामिषखण्डं स पिष्ट्वापिष्ट्वा मुहुर्मुहुः

তাৰ পিছত ক্ৰোধে ভৰপূৰ হৈ তেওঁ তাক মাটিত আছাড় মাৰিলে; আৰু বাৰে বাৰে পিষ্ট কৰি তাক মাংসৰ খণ্ড খণ্ড কৰি পেলালে।

Verse 64

तस्मिंस्तु निहते शूरे राक्षसे स महीपतिः । राक्षसत्वाद्विनिर्मुक्तो लेभे कायं नृपोद्भवम्

সেই বীৰ ৰাক্ষস নিহত হোৱাত, মহীপতি ৰাক্ষসত্বৰ অৱস্থা পৰা মুক্ত হৈ ৰাজবংশত জন্ম লোৱা জনৰ উপযুক্ত দেহ পুনৰ লাভ কৰিলে।

Verse 65

ततस्ते राक्षसाः शेषाः समंतात्तं महीपतिम् । परिवार्य महावृक्षैर्जघ्नुः पाषाणवृष्टिभिः

তাৰ পাছত অৱশিষ্ট ৰাক্ষসসকলে চাৰিওফালে মহীপতিক ঘেৰি, মহাবৃক্ষ নিক্ষেপ কৰি আৰু পাথৰৰ বৰষুণেৰে তেওঁক আঘাত কৰিলে।

Verse 66

ततस्तानपि भूपालो जघान प्रहसन्निव । वृक्षहस्तस्तु विश्रब्धो लीलया द्विजसत्तमाः

তেতিয়া ভূপালে তেওঁলোককো যেন হাঁহি হাঁহি বধ কৰিলে; হাতে গছ লৈ নিৰ্ভয় আৰু নিশ্চিন্তভাৱে, লীলাৰ দৰে কৰিলে—হে দ্বিজশ্ৰেষ্ঠসকল।

Verse 67

ततश्च स्वपुरं प्राप्तः संप्रहृष्टतनूरुहः । राक्षसानां वधं कृत्वा लब्ध्वा देहं पुरातनम्

তাৰ পাছত তেওঁ নিজৰ নগৰত উপস্থিত হ’ল, আনন্দত ৰোমাঞ্চিত দেহে; ৰাক্ষসসকলক বধ কৰি আৰু নিজৰ পুৰাতন দেহ পুনৰ লাভ কৰি।

Verse 68

ततस्तं तेजसा हीनं दुर्गंधेन समावृतम् । ब्रह्महत्योद्भवैश्चिह्नैरन्यैरपि पृथग्विधैः

তাৰ পাছত তেওঁলোকে তেওঁক দেখিলে—তেজহীন, দুৰ্গন্ধে আৱৃত, আৰু ব্ৰহ্মহত্যাৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা চিহ্নসহ আন আন নানা দোষচিহ্নেৰে চিহ্নিত।

Verse 69

दृष्ट्वा ते मंत्रिणस्तस्य पुत्र पौत्रास्तथा परे । नोपसर्पंति भूपालं पापस्पर्शभयान्विताः

তেওঁক সেই অৱস্থাত দেখি, তেওঁৰ মন্ত্ৰীসকল, পুত্ৰ-পৌত্ৰ আৰু আনসকলেও পাপৰ স্পৰ্শৰ ভয়ত ভূপালৰ ওচৰলৈ নাযায়।

Verse 70

ऊचुश्च पार्थिवश्रेष्ठ न त्वमर्हसि संगमम् । कर्तुं सार्धमिहास्माभिर्ब्रह्महत्या न्वितो यतः

তেওঁলোকে ক’লে: “হে ৰাজশ্ৰেষ্ঠ! তুমি আমাৰ সৈতে ইয়াত সঙ্গ আৰু মিলন কৰিবলৈ যোগ্য নহয়, কিয়নো তুমি ব্ৰাহ্মণ-হত্যা (ব্ৰহ্মহত্যা) পাপত লিপ্ত।”

Verse 71

तस्माद्वसिष्ठमाहूय प्रायश्चित्तं समाचर । अशुद्धं शुद्धिमायाति येन गात्रमिदं तव

“সেয়ে, বসিষ্ঠক আহ্বান কৰি প্ৰায়শ্চিত্ত আচৰণ কৰা; যাৰ দ্বাৰা তোমাৰ এই অশুদ্ধ দেহ শুদ্ধিলাভ কৰিব।”

Verse 72

ततः स पार्थिवस्तूर्णं वसिष्ठं मुनिपुंगवम् । समाहूयाब्रवीद्वाक्यं दूरस्थो विनयान्वितः

তাৰ পাছত সেই ৰজাই তৎক্ষণাৎ মুনিশ্ৰেষ্ঠ বসিষ্ঠক আহ্বান কৰিলে; দূৰত থিয় হৈ, বিনয়েৰে, তেওঁ এই বাক্য ক’লে।

Verse 73

तव प्रसादतो विप्र स हतो राक्षसो मया । मुक्तशापोऽस्मि संजातः परं शृणु वचो मुने

“হে বিপ্ৰ! তোমাৰ প্ৰসাদত সেই ৰাক্ষসক মই বধ কৰিলোঁ। মই শাপমুক্ত হ’লোঁ; এতিয়া, হে মুনি, মোৰ পৰৱৰ্তী বাক্য শুনা।”

Verse 74

मम गात्रात्सुदुर्गंधः समुद्गच्छति सर्वतः । भाराक्रांतानि गात्राणि सर्वाण्येवाचलानि च

মোৰ দেহৰ পৰা চাৰিওফালে দুৰ্গন্ধ উঠিছে; গধুৰ বোজাই অঙ্গ-প্ৰত্যঙ্গ দবাই ধৰিছে, আৰু সকলো যেন অচল হৈ পৰিছে।

Verse 75

तत्किमेतद्द्विजश्रेष्ठ तेजो हानिरतीव मे । मंत्रिणोऽपि तथा पुत्रा न स्पृशंति यतोऽद्य माम्

এয়া কি হ’ল, হে দ্বিজশ্ৰেষ্ঠ? মোৰ তেজ অতি কমি গৈছে। আজি মোৰ মন্ত্ৰীসকল আৰু পুত্ৰসকলেও মোক স্পৰ্শ নকৰে।

Verse 76

वसिष्ठ उवाच । राक्षसत्वं प्रपन्नेन त्वया पार्थिवसत्तम । ब्राह्मणा बहवो ध्वस्तास्तथा विध्वंसिता मखाः । तेषां त्वं पार्थिवश्रेष्ठ संस्पृष्टो ब्रह्महत्यया

বসিষ্ঠ ক’লে: হে ৰাজশ্ৰেষ্ঠ, তুমি যেতিয়া ৰাক্ষসত্বত পতিত হৈছিলা, তেতিয়া তোমাৰ দ্বাৰা বহু ব্ৰাহ্মণ ধ্বংস হৈছিল আৰু যজ্ঞসমূহো বিনষ্ট হৈছিল। সেয়ে, হে পাৰ্থিৱশ্ৰেষ্ঠ, তুমি ব্ৰহ্মহত্যাৰ পাপে স্পৰ্শিত হৈছা।

Verse 77

राजोवाच । तदर्थं देहि मे विप्र प्रायश्चित्तं विशुद्धये । येन निर्मुक्तपापोऽहं राज्यं प्राप्नोमि चात्मनः

ৰাজাই ক’লে: সেয়ে, হে বিপ্ৰ, মোৰ বিশুদ্ধিৰ বাবে প্ৰায়শ্চিত্ত দিয়া, যাৰ দ্বাৰা মই পাপমুক্ত হৈ মোৰ ন্যায়সঙ্গত ৰাজ্য আৰু আত্মকল্যাণ লাভ কৰোঁ।

Verse 78

वसिष्ठ उवाच । अत्रार्थे तीर्थयात्रां त्वं कुरु पार्थिव सत्तम । निर्ममो निरहंकारस्ततः सिद्धिमवाप्स्यसि

বসিষ্ঠ ক’লে: এই উদ্দেশ্যে, হে ৰাজশ্ৰেষ্ঠ, তুমি তীৰ্থযাত্ৰা কৰা। মমতা আৰু অহংকাৰ ত্যাগ কৰিলে তেতিয়া তুমি সিদ্ধি লাভ কৰিবা।

Verse 79

ततः स पार्थिवश्रेष्ठः संयतात्मा जितेंद्रियः । प्रयागादिषु तीर्थेषु स्नानं चक्रे समा हितः

তেতিয়া সেই পাৰ্থিৱশ্ৰেষ্ঠ নৃপতি, সংযতচিত্ত আৰু জিতেন্দ্ৰিয় হৈ, প্ৰয়াগ আদি তীৰ্থসমূহত সমাহিত মনে পবিত্ৰ স্নান কৰিলে।

Verse 80

न नश्यति स दुर्गंधो न च तेजः प्रवर्धते । न कायो लघुतां याति नालस्येन विमुच्यते

সেই দুৰ্গন্ধ নাশ নহয়, ন তেজ বৃদ্ধি পায়; দেহ লঘু নহয়, আৰু আলস্যৰ পৰা মুক্তিও নহয়।

Verse 81

ततः संभ्रममाणश्च कदाचि द्द्विजसत्तमाः । चमत्कारपुरे क्षेत्रे स्नानार्थं समुपागतः

তাৰ পাছত, হে দ্বিজসত্তমসকল, কেতিয়াবা উদ্বিগ্ন আৰু বিচলিত হৈ, স্নানাৰ্থে চমৎকাৰপুৰৰ পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰত উপস্থিত হ’ল।

Verse 82

सुश्रांतः क्षुत्पिपासार्तो निशीथे तमसावृते । गर्तायां पतितोऽकस्मात्पूर्णायां पयसा नृपः

অতি ক্লান্ত, ক্ষুধা-পিপাসাত কাতৰ, ঘোৰ অন্ধকাৰাচ্ছন্ন নিশীথত, নৃপতি হঠাতে পানীৰে পূৰ্ণ গৰ্তত পৰি গ’ল।

Verse 83

कृच्छ्रात्ततो विनिष्क्रांतस्तीर्थात्तस्मान्महीपतिः । यावत्पश्यति चात्मानं द्वादशार्कसमप्रभम्

তাৰ পাছত সেই তীৰ্থৰ পৰা মহীপতি কষ্টেৰে বাহিৰ ওলাই আহিল; আৰু তেতিয়া তেওঁ নিজকে দ্বাদশ সূৰ্যসম প্ৰভাৰে দীপ্ত দেখিলে।

Verse 84

दुर्गंधेन परित्यक्तं सोद्यमं लघुतां गतम् । दृष्ट्वा च चिंतयामास नूनं मुक्तोऽस्मि पातकात्

দুৰ্গন্ধৰ পৰা মুক্ত, উদ্যমে পৰিপূৰ্ণ আৰু দেহত লঘুতা অনুভৱ কৰি তেওঁ চিন্তা কৰিলে—“নিশ্চয় মই পাপৰ পৰা মুক্ত হ’লোঁ।”

Verse 85

एतस्मिन्नेव काले तु वागुवाचाशरीरिणी । हर्षयन्ती महीपालं विमुक्तं ब्रह्महत्यया

ঠিক সেই সময়তে এক অশৰীৰী বাণী উচ্চাৰিত হ’ল, যিয়ে ৰজাক আনন্দিত কৰিলে—কাৰণ তেওঁ ব্ৰহ্মহত্যাৰ পাপৰ পৰা মুক্ত হৈছিল।

Verse 86

विमुक्तोऽसि महाराज सांप्रतं पूर्वपातकैः । तीर्थस्यास्य प्रभावेन तस्माद्गच्छ निजं गृहम्

“হে মহাৰাজ, এই তীৰ্থৰ প্ৰভাৱত আপুনি এতিয়া পূৰ্বৰ পাপসমূহৰ পৰা মুক্ত। সেয়ে নিজ গৃহলৈ গমন কৰক।”

Verse 87

अत्र संनिहितो नित्यं भ्रूणरूपेण शंकरः । कृष्णपक्षे विशेषेण चतुर्दश्यां महीपते

“ইয়াত শংকৰ সদায় ভ্ৰূণ-ৰূপে সংনিহিত; আৰু হে ৰাজন, বিশেষকৈ কৃষ্ণপক্ষৰ চতুৰ্দশীত।”

Verse 88

यदा प्रपतितं लिंगं देवदेवस्य शूलिनः । द्विजशापेन गर्तैषा तदानेन विनिर्मिता

“যেতিয়া দেবদেৱ ত্ৰিশূলধাৰী প্ৰভুৰ লিঙ্গ দ্বিজৰ শাপত পতিত হ’ল, তেতিয়াই এই গৰ্ত সৃষ্টি হৈছিল।”

Verse 89

लज्जितेन स्ववासार्थं महद्दुःखयुतेन च । सतीवियोगयुक्तेन भ्रूणत्वं प्रगतेन च

লাজত অৱনত হৈ, বাসস্থান বিচাৰি, মহাদুখেৰে ভাৰাক্ৰান্ত; সতীৰ বিয়োগে পীড়িত আৰু ভ্ৰূণ-অৱস্থালৈ প্ৰবিষ্ট হৈ…

Verse 90

सर्वपापहरा तेन गर्तेयं पृथि वीपते । भ्रूणगर्तेति विख्याता तस्य नामा जगत्त्रये

সেইহেতু, হে পৃথিৱীপতি, এই গৰ্ত সকলো পাপ হৰণকাৰী হ’ল। ত্ৰিলোকত ই “ভ্ৰূণগৰ্ত” নামে খ্যাত।

Verse 91

सूत उवाच । एवमुक्त्वाथ सा वाणी विररामांऽतरिक्षगा । सोऽपि पार्थिवशार्दूलः प्रहृष्टः स्वपुरं ययौ

সূত ক’লে: এইদৰে কৈ আকাশগামী সেই বাণী নীৰৱ হ’ল। আৰু ৰজাসকলৰ মাজৰ সেই সিংহ, আনন্দে উল্লসিত হৈ, নিজৰ নগৰলৈ গ’ল।

Verse 92

ततस्तं पापनिर्मुक्तं तेजसा भास्करोपमम् । दृष्ट्वा पुत्रास्तथा मर्त्याः प्रणेमुस्तुष्टिसंयुताः

তাৰ পাছত, তেওঁক পাপমুক্ত আৰু সূৰ্যসম তেজস্বী দেখি, তেওঁৰ পুত্ৰসকল আৰু জনসাধাৰণে তৃপ্তি-আনন্দেৰে ভৰি প্ৰণাম কৰিলে।

Verse 93

सोऽपि ब्राह्मणशार्दूलो वसिष्ठस्तं महीपतिम् । समभ्येत्य ततः प्राह हर्षगद्गदया गिरा

তাৰ পাছত, ব্ৰাহ্মণসকলৰ মাজৰ সিংহ বশিষ্ঠ সেই ৰজাৰ ওচৰলৈ আহি, আনন্দে গদগদ কণ্ঠে ক’লে।

Verse 94

दिष्ट्या मुक्तोसि राजेंद्र पापाद्ब्रह्मवधोद्भवात् । दिष्ट्या त्वं तेजसा युक्तः पुनः प्राप्तो निजं पुरम्

দিষ্ট্য, হে ৰাজেন্দ্ৰ, তুমি ব্ৰহ্মহত্যাজনিত পাপৰ পৰা মুক্ত হ’লা। দিষ্ট্য, পুনৰ তেজেৰে যুক্ত হৈ তুমি নিজৰ নগৰলৈ উভতি আহিলা।

Verse 95

तस्मात्कीर्तय भूपाल कस्मिंस्तीर्थे समागतः । त्वं मुक्तः पातकाद्घोराद्ब्रह्महत्यासमुद्भवात्

সেয়ে, হে ভূপাল, ক’বা—কোন তীৰ্থত তুমি উপস্থিত হৈছিলা; যাৰ দ্বাৰা তুমি ব্ৰহ্মহত্যাজনিত ভয়ংকৰ পাপৰ পৰা মুক্ত হ’লা।

Verse 96

ततः स कथयामास भ्रूणगर्तासमुद्भवम् । वृत्तांतं तस्य विप्रर्षेरनुभूतं यथा तथा

তেতিয়া তেওঁ ভ্ৰূণগৰ্তাৰ উৎপত্তিজনিত বৃত্তান্ত ক’লে—সেই দ্বিজ ঋষিয়ে যিদৰে অনুভৱ কৰিছিল, ঠিক তেনেদৰে।

Verse 97

ततस्ते मंत्रिणो वृद्धाः स च राजा मुनीश्वरः । पुत्रं प्रतर्दनंनाम राज्ये संस्थाप्य तत्क्षणात्

তাৰ পাছত বৃদ্ধ মন্ত্ৰীসকল আৰু সেই ৰজা—জ্ঞানত মুনীশ্বৰসম—তৎক্ষণাৎ প্ৰতৰ্দন নামৰ পুত্ৰক ৰাজ্যত স্থাপন কৰিলে।

Verse 98

भ्रूणगर्तां समासाद्य तामेव द्विजसत्तमाः । तपश्चेरुर्महादेवं ध्यायमाना दिवा निशम्

সেই ভ্ৰূণগৰ্তাত উপস্থিত হৈ, শ্ৰেষ্ঠ দ্বিজসকলে মহাদেৱক দিবা-নিশা ধ্যান কৰি তপস্যা কৰিলে।

Verse 99

गताश्च परमां सिद्धिं कालेनाल्पेन दुर्लभाम् । भ्रूणरूपधरं देवं पूजयित्वा महेश्वरम्

ভ্ৰূণ-ৰূপ ধাৰণ কৰা মহেশ্বৰ দেৱক পূজা কৰি, অল্প সময়তে তেওঁলোকে দুষ্প্ৰাপ্য পৰম সিদ্ধি লাভ কৰিলে।

Verse 100

ततःप्रभृति सा गर्ता प्रख्याता धरणीतले । भ्रूणगर्तेति विप्रेंद्राः सर्वपातकनाशिनी

সেই সময়ৰ পৰা, হে বিপ্ৰেন্দ্ৰসকল, সেই পবিত্ৰ গৰ্তা পৃথিৱীত ‘ভ্ৰূণগৰ্ত’ বুলি খ্যাত হ’ল, যি সকলো পাপ বিনাশ কৰে।

Verse 101

तत्र कृष्णचतुर्दश्यां यः श्राद्धं कुरुते नरः । स पितॄंस्तारयेन्नूनं दश पूर्वान्दशा परान्

তাত কৃষ্ণ চতুৰ্দশীত যি মানুহে শ্ৰাদ্ধ কৰে, সি নিশ্চয় পিতৃলোকক তাৰে—দশ পুৰ্বপুৰুষ আৰু দশ পৰৱৰ্তী বংশধৰলৈকে।

Verse 102

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन तत्र श्राद्धं समाचरेत् । स्नानं च ब्राह्मणश्रेष्ठा दानं वापि स्वशक्तितः

সেয়ে সকলো প্ৰচেষ্টাৰে তাত বিধিপূৰ্বক শ্ৰাদ্ধ কৰা উচিত; আৰু, হে ব্ৰাহ্মণশ্ৰেষ্ঠসকল, স্নান আৰু নিজ শক্তি অনুসাৰে দানও।