
এই অধ্যায়ত অজ্ঞতা, প্ৰমাদ, কামনা বা অপক্বতাৰ বাবে পাপ কৰা আৰু সাধাৰণ প্ৰায়শ্চিত্ত নকৰা ব্যক্তিৰ তৎক্ষণাৎ শুদ্ধিৰ বিধান বৰ্ণিত হৈছে। আনর্তে তৎকাল ফলদায়ক পাপক্ষয়কাৰী উপায় বিচাৰে; ভর্তৃযজ্ঞে ‘পাপ-পিণ্ড’ দানৰ ক্ৰিয়া কয়—পঁচিশ পল পৰিমাণৰ সোণৰ পিণ্ড। এই বিধি অপৰপক্ষত, স্নান, শুচি বস্ত্ৰ আৰু মণ্ডপ/বেদী প্ৰস্তুতি সহ সম্পন্ন কৰিবলৈ কোৱা হৈছে। দাতাই পৃথিৱীৰ পৰা আৰম্ভ কৰি তত্ত্বক্ৰমে ভূত-ইন্দ্ৰিয়াদি মন্ত্রোচ্চাৰণসহ পূজা কৰে। তাৰ পাছত বেদ-বিদ্যাঙ্গত নিপুণ ব্ৰাহ্মণক আমন্ত্ৰণ কৰি পাদ্য, বস্ত্ৰ, অলংকাৰ আদিৰে সন্মান জনাই উপযুক্ত মূর্তি/পিণ্ড অৰ্পণ কৰে; আনুষ্ঠানিক মন্ত্রে পূৰ্ব পাপ এই দানৰূপত সংক্রমিত কৰা হৈছে বুলি ঘোষণা কৰা হয়। ব্ৰাহ্মণে প্ৰতিগ্ৰহ-মন্ত্র পাঠ কৰি গ্ৰহণ স্বীকাৰ কৰে; তাৰ পাছত দক্ষিণা দি সন্মানসহ বিদায় দিয়া হয়। ফলচিহ্ন হিচাপে দেহৰ লাঘৱ, তেজ বৃদ্ধি আৰু শুভ স্বপ্নৰ উল্লেখ আছে; এই বিধি শুনিলেও পবিত্ৰতা লাভ হয় বুলি কোৱা হৈছে। কপালেশ্বৰ প্ৰসঙ্গত ফল অধিক হয় আৰু গায়ত্ৰীৰ সৈতে হোম কৰিবলৈও পৰামৰ্শ দিয়া হৈছে।
Verse 1
आनर्त उवाच । मूर्खत्वाद्वा प्रमादाद्वा कामाद्बालस्यतोऽपि वा । यो नरः कुरुते पापं प्रायश्चित्तं करोति न
আনর্ত ক’লে: মূৰ্খতাৰ পৰা হওক, প্ৰমাদৰ পৰা হওক, কামনাৰ পৰা হওক, বা বাল্যভাবৰ পৰাও হওক—যি মানুহে পাপ কৰে আৰু প্ৰায়শ্চিত্ত নকৰে…
Verse 2
तस्य पापक्षयकरं पुण्यं ब्रूहि द्विजोत्तम । येन मुक्तिर्भवेत्सद्यो यदि तुष्टोऽसि मे प्रभो
হে দ্বিজোত্তম! তেওঁৰ পাপ ক্ষয় কৰা পুণ্য-উপায়টো কওক, যাৰ দ্বাৰা তৎক্ষণাৎ মুক্তি লাভ হয়—যদি আপুনি মোৰ ওপৰত সন্তুষ্ট, হে প্ৰভু।
Verse 3
लोभमोहपरो योऽसौ पापपिंडं महामुने । प्रददाति विधिं ब्रूहि येन यच्छाम्यहं द्रुतम्
হে মহামুনে! লোভ-মোহত পৰাভূত সেই ব্যক্তিয়ে ‘পাপ-দেহী পিণ্ড’ অৰ্পণ কৰিবলৈ যি বিধি, সেয়া কওক; সেই পদ্ধতিতেই মই দ্ৰুত এই কৰ্ম সম্পন্ন কৰিব বিচাৰোঁ।
Verse 4
भर्तृयज्ञ उवाच । दद्यात्स्वपिंडं सौवर्णं पंचविंशत्पलात्मकम्
ভর্তৃযজ্ঞ ক’লে: পঁচিশ পল ওজনৰ সোণৰ পিণ্ড দান কৰিব লাগে।
Verse 5
विधायापरपक्षे तु स्नापयित्वा विधानतः । मंडपाद्यं च प्राक्कृत्वा स्नात्वा धौतांबरः शुचिः
তাৰ পিছত কৃষ্ণপক্ষে সেই ব্যৱস্থা কৰি, বিধি অনুসাৰে স্নাপন-ক্ৰিয়া সম্পন্ন কৰিব; আগতে মণ্ডপ আদি সাজি লৈ, নিজে স্নান কৰি, ধোৱা বস্ত্ৰ পৰিধান কৰি শুচি হৈ থাকিব।
Verse 6
तदा स्वरूपं पृथ्व्यादि पूजयेत्पापकृन्नरः । तथा स मुच्यते पापात्तत्कृताद्धि न संशयः
তেতিয়া পাপকৃত নৰে পৃথিৱী আদি তত্ত্বৰ সত্য-স্বরূপ পূজা কৰিব; তেনে কৰিলে সি নিজৰ কৃত পাপৰ পৰা মুক্ত হয়—ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই।
Verse 7
चतुर्विंशतितत्त्वानि पृथिव्यादीनि यानि च । तेषां नामभिस्तत्पिंडं पूजयेतन्नराधिपः
পৃথিৱী আদি চৌব্বিশ তত্ত্ব যিসকল আছে, সিহঁতৰ নাম উচ্চাৰি আহ্বান কৰিব; সেই নামসমূহেৰে নৃপতি সেই পিণ্ডৰ পূজা কৰিব।
Verse 8
ॐ पृथिव्यै नमः । ॐ अद्भ्यो नमः । ॐ तेजसे नमः । ॐ वायवे नमः । ॐ आकाशाय नमः । ॐ घ्राणाय नमः । ॐ जिह्वायै नमः । ॐ चक्षुषे नमः । ॐ त्वचे नमः । ॐ श्रोत्राय नमः । ॐ गन्धाय नमः । ॐ रसाय नमः । ॐ रूपाय नमः । ॐ स्पर्शाय नमः । ॐ शब्दाय नमः । ॐ वाचे नमः । ॐ पाणिभ्यां नमः । ॐ पादाभ्यां नमः । ॐ पायवे नमः । ॐ उपस्थाय नमः । ॐ मनसे नमः । ॐ बुद्ध्यै नमः । ॐ चित्ताय नमः । ॐ अहंकाराय नमः । ॐ क्षेत्रात्मने नमः । ॐ परमात्मने नमः । धूपं धूरसि मंत्रेण अग्निर्ज्योतीति दीपकम् । युवा सुवासेति च ततो वासांसि परिधापयेत्
এইদৰে জপ কৰি পূজা কৰিব: “ওঁ পৃথিৱ্যৈ নমঃ; ওঁ অদ্ভ্যো নমঃ; ওঁ তেজসে নমঃ; ওঁ বায়ৱে নমঃ; ওঁ আকাশায় নমঃ; ওঁ ঘ্ৰাণায় নমঃ; ওঁ জিহ্বায়ৈ নমঃ; ওঁ চক্ষুষে নমঃ; ওঁ ত্বচে নমঃ; ওঁ শ্ৰোত্রায় নমঃ; ওঁ গন্ধায় নমঃ; ওঁ ৰসায় নমঃ; ওঁ ৰূপায় নমঃ; ওঁ স্পৰ্শায় নমঃ; ওঁ শব্দায় নমঃ; ওঁ বাচে নমঃ; ওঁ পাণিভ্যাং নমঃ; ওঁ পাদাভ্যাং নমঃ; ওঁ পায়ৱে নমঃ; ওঁ উপস্থায় নমঃ; ওঁ মনসে নমঃ; ওঁ বুদ্ধ্যৈ নমঃ; ওঁ চিত্তায় নমঃ; ওঁ অহংকাৰায় নমঃ; ওঁ ক্ষেত্ৰাত্মনে নমঃ; ওঁ পৰমাত্মনে নমঃ।” তাৰ পাছত “ধূৰ অসি” মন্ত্ৰে ধূপ অৰ্পণ; “অগ্নিৰ্জ্যোতিঃ” মন্ত্ৰে দীপ; আৰু “যুৱা সুবাসঃ” মন্ত্ৰে বস্ত্ৰ পৰিধান কৰাবলৈ নিবেদন কৰিব।
Verse 9
ततो ब्राह्मणमानीय वेदवेदांगपारगम् । प्रक्षाल्य चरणौ तस्य वासांसि परिधापयेत्
তাৰ পাছত বেদ-বেদাঙ্গত পাৰগৎ এজন ব্ৰাহ্মণক আনাই, তেওঁৰ চৰণ ধুই, বস্ত্ৰ পৰিধান কৰাব।
Verse 10
केयूरैः कंकणैश्चैव अंगुलीयकभूषणैः
কেয়ূৰ, কঙ্কণ আৰু আঙুঠিৰ অলংকাৰসমূহেৰেো,
Verse 11
भूषयित्वा तनुं तस्य ततो मूर्तिं समानयेत् । मंत्रेणानेन राजेंद्र ब्राह्मणाय निवेदयेत्
তেওঁৰ দেহ অলংকাৰেৰে ভূষিত কৰি, তাৰ পাছত মূৰ্তি (সুৱৰ্ণ প্ৰতিমা) আনিব। হে ৰাজেন্দ্ৰ! এই মন্ত্ৰেৰে সেইটো ব্ৰাহ্মণলৈ নিবেদন কৰিব।
Verse 12
एष आत्मा मया दत्तस्तव हेममयो द्विज । यत्किंचिद्विहितं पापं पूर्वं भूयात्तवाखिलम्
হে দ্বিজ, এই আত্মা মই তোমাক সোনাৰ ৰূপে দান দিলোঁ। পূৰ্বতে যি কোনো পাপ কৰা হৈছিল, সেয়া সকলো তোমাৰেই হওক।
Verse 13
इति दानमंत्रः । ततस्तु ब्राह्मणो राजन्मंत्रमेतं समुच्चरेत्
এইয়াই দান-মন্ত্ৰ। তাৰ পিছত, হে ৰাজন, ব্ৰাহ্মণে বিধিমতে এই মন্ত্ৰ উচ্চস্বৰে পাঠ কৰিব।
Verse 14
यत्किंचिद्विहितं पापं त्वया पूर्वंमया हि तत् । गृहीतं मूर्तिरूपं तत्ततस्त्वं पापवर्जितः । इति प्रतिग्रहमंत्रः
তোমাৰ দ্বাৰা পূৰ্বতে যি কোনো পাপ কৰা হৈছিল, সেয়া মই নিশ্চয় মূৰ্তিৰূপ ধৰি গ্ৰহণ কৰিলোঁ। সেয়ে তুমি এতিয়া পাপমুক্ত। এইয়াই প্ৰতিগ্ৰহ-মন্ত্ৰ।
Verse 15
एवं दत्त्वा विधानेन ततो विप्रं विसर्जयेत् । एवं कृते ततो राजंस्तस्मै दत्त्वाथ दक्षिणाम्
এইদৰে বিধানমতে দান কৰি, তাৰ পিছত বিপ্ৰক সন্মানেৰে বিদায় দিব। এই কাম সম্পন্ন হ’লে, হে ৰাজন, তাক দক্ষিণাও দান কৰিব।
Verse 16
यथा तुष्टिं समभ्येति ततः पापं नयत्यसौ । तस्मिन्कृते महाराज प्रत्ययस्तत्क्षणाद्भवेत्
যেতিয়া তেওঁ (গ্ৰহণকাৰী ব্ৰাহ্মণ) সন্তুষ্ট হয়, তেতিয়া তেওঁ পাপটো লৈ যায়। সেয়া সম্পন্ন হ’লে, হে মহাৰাজ, তৎক্ষণাৎ নিশ্চিত বিশ্বাস জন্মে।
Verse 17
शरीरं लघुतामेति तेजोवृद्धिश्च जायते । स्वप्ने च वीक्षते रात्रौ संतुष्टमनसः स्थितान्
দেহ লঘু হৈ উঠে আৰু তেজৰ বৃদ্ধি জন্মে। ৰাতি স্বপ্নত তেওঁ সন্তুষ্ট মনৰে স্থিত জীৱসকলক দৰ্শন কৰে।
Verse 18
नरान्स्त्रियः सितैर्वस्त्रैः श्वेतमाल्यानुलेपनैः । श्वेतान्गोवृषभानश्वांस्तीर्थानि विविधानि च
তেওঁ পুৰুষ-স্ত্ৰীক শুভ্ৰ বস্ত্ৰে, শুভ্ৰ মালা আৰু শুভ্ৰ অনুলেপনে সজ্জিত দেখা পায়; লগতে শুভ্ৰ গাই, বৃষভ, অশ্ব আৰু নানাবিধ তীৰ্থও দৰ্শন কৰে।
Verse 19
एतत्ते सर्वमाख्यातं पापपिंडस्य दापनम् । श्रवणादपि राजेंद्र यस्य पापैः प्रमुच्यते
হে ৰাজেন্দ্ৰ, এই সকলো তোমাক কোৱা হ’ল—পাপপিণ্ড দান কৰাৰ বিধি। ইয়াৰ কথা কেৱল শুনিলেও মানুহ পাপৰ পৰা মুক্ত হয়।
Verse 20
अन्यत्रापि महादानं पापपिण्डो हरेन्नृप
হে নৃপ, অন্য ঠাইতো এই মহাদান—পাপপিণ্ড—পাপ হৰণ কৰে।
Verse 21
एकजन्मकृतं पापं निजकायेन निर्मितम् । कपालेश्वरदेवस्य सहस्रगुणितं हरेत्
এটা এক জন্মত কৰা পাপ, নিজৰ দেহে সৃষ্টি কৰা; কপালেশ্বৰ দেৱে তাক সহস্ৰগুণে হৰণ কৰে।
Verse 22
पूर्ववच्चैव कर्तव्यो वेदिमंडपयोर्विधिः । परं होमः प्रकर्तव्यो गायत्र्या केवलं नृप
পূৰ্বৰ দৰে বেদী আৰু মণ্ডপৰ বিধি-অনুষ্ঠান সম্পন্ন কৰিব লাগে। তাৰ পাছত, হে নৃপ, কেৱল গায়ত্ৰী মন্ত্ৰেৰে হোম কৰিব লাগে।
Verse 270
इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये कपालेश्वरक्षेत्रमाहात्म्यप्रसंगेन पापपिंडप्रदानविधानवर्णनंनाम सप्तत्युत्तरद्विशततमोऽध्यायः
এইদৰে শ্ৰী স্কান্দ মহাপুৰাণৰ একাশীতিসাহস্ৰ্যাং সংহিতাৰ ষষ্ঠ নাগৰখণ্ডত, হাটকেশ্বৰ ক্ষেত্ৰমাহাত্ম্যৰ অন্তৰ্গত, কপালেশ্বৰ ক্ষেত্ৰমাহাত্ম্যৰ প্ৰসঙ্গত, “পাপনাশক পিণ্ড-প্ৰদান বিধানৰ বৰ্ণনা” নামক ২৭০তম অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল।