Adhyaya 264

Verse 1

ब्रह्मोवाच । कार्तिकेयश्च पार्वत्याः प्राणेभ्यश्चातिवल्लभः । संक्रीडति समीपस्थो नानाचेष्टाभिरुद्यतः

ব্ৰহ্মাই ক’লে: কাৰ্তিকেয়া পাৰ্বতীৰ প্ৰাণবায়ুতকৈও অধিক প্ৰিয়। সি ওচৰতেই খেলি থাকে, নানাবিধ ভঙ্গি আৰু ক্ৰিয়াৰে উচ্ছ্বসিত।

Verse 2

रक्तकांतिर्महातेजाः षण्मुखोऽद्भुत विक्रमः । क्वचिद्गायति चात्यर्थं क्वचिन्नृत्यति स्वेच्छया

ৰক্তিম কান্তিৰে দীপ্ত, মহাতেজস্বী, ষণ্মুখ আৰু অদ্ভুত বিক্ৰমশালী—কেতিয়াবা সি অতিশয় আনন্দে গায়, কেতিয়াবা স্বেচ্ছায় নৃত্য কৰে।

Verse 3

मातरं पितरं दृष्ट्वा विनयावनतः क्वचित् । क्वचिच्च गंगापुलिने सिकतालेपनाकृतिः

কেতিয়াবা মাতৃ-পিতৃক দেখি সি বিনয়ত নতশিৰ হয়; আৰু কেতিয়াবা গঙ্গাৰ তীৰত বালিৰ লেপ দি নানা আকাৰ গঢ়ি খেলি থাকে।

Verse 4

गणैः सह विचिन्वानो विविधान्वनभूरुहान् । एवं प्रक्रीडितस्तस्य दिवसाः पंच जज्ञिरे

সি নিজৰ গণসমূহৰ সৈতে বনভূমিত ঘূৰি ফুৰি নানা প্ৰকাৰৰ গছ-গছনি আৰু উদ্ভিদ লক্ষ্য কৰি চালে। এইদৰে ক্ৰীড়া কৰোঁতে তেওঁৰ পাঁচ দিন পাৰ হৈ গ’ল।

Verse 5

ततो देवा महेन्द्राद्यास्तारकत्रासविद्रुताः । स्तुवन्तः शंकरं सर्वे तारकस्य जिघृक्षया

তাৰ পাছত মহেন্দ্ৰ ইন্দ্ৰ আদি দেৱতাসকল তাৰকৰ ভয়ত আতংকিত হৈ পলাই আহিল। তাৰকক ধৰি বশ কৰিবলৈ ইচ্ছা কৰি সকলোৱে শংকৰৰ স্তৱ কৰিল।

Verse 6

चक्रुः कुमारं सेनान्यं जाह्नव्यां स्वगणैः सुराः । सस्वनुर्देववाद्यानि पुष्पवर्षं पपात ह

জাহ্নৱী (গঙ্গা) তীৰত দেৱতাসকলে নিজৰ নিজৰ গণসহ কুমাৰক সেনাপতি নিযুক্ত কৰিলে। দেৱবাদ্য ধ্বনিত হ’ল আৰু ফুলৰ বৰষুণ পৰিল।

Verse 7

वह्निस्तु स्वां ददौ शक्तिं हिमवान्वाहनं ददौ । सर्वदेवसमुद्भूतगणकोटिसमावृतः

অগ্নিয়ে নিজৰ শক্তি (শক্তি-অস্ত্ৰ) দান কৰিলে আৰু হিমৱানে বাহন দান কৰিলে। সকলো দেৱতাৰ পৰা উদ্ভূত কোটি কোটি গণেৰে পৰিবেষ্টিত হৈ সি সজ্জিত হৈ থিয় হ’ল।

Verse 8

प्रणम्य मुनिसंघेभ्यः प्रययौ रिपुविग्रहे । ताम्रवत्यां नगर्यां च शंखं दध्मौ प्रतापवान्

মুনিসংঘসমূহক প্ৰণাম কৰি তেওঁ শত্রুৰ সৈতে যুদ্ধলৈ আগবাঢ়িল। তাম্ৰৱতী নগৰত সেই প্ৰতাপৱানে শঙ্খ ধ্বনি তুলিলে।

Verse 9

ततस्तारकसैन्यस्य दैत्यदानवकोटयः । समाजग्मुस्तस्य पुराच्छंखनादभयातुराः

তাৰ পিছত তাৰকৰ সেনাৰ দৈত্য-দানৱৰ কোটি কোটি, শঙ্খনাদৰ ভয়ত আতুৰ হৈ, সেই নগৰৰ পৰা একেলগে সমবেত হ’ল।

Verse 10

स्ववाहनसमारूढाः संयता बलदर्पिताः । देवाः सर्वेऽपि युयुधुः स्कन्दतेजोपबृंहिताः

নিজ নিজ বাহনত আৰূঢ়, সংযত আৰু বলৰ দৰ্পে উজ্জ্বল, সকলো দেৱতাই স্কন্দৰ তেজে বঢ়াই তুলি যুদ্ধ কৰিলে।

Verse 11

तदा दानवसैन्यानि निजघान च सर्वशः । विष्णुचक्रेण ते छिन्नाः पेतुरुर्व्यां सहस्रशः

তেতিয়া দানৱসেনাসমূহ সকলো দিশে নিধন হ’ল। বিষ্ণুৰ চক্ৰে ছিন্ন হৈ তেওঁলোকে সহস্ৰে সহস্ৰে পৃথিৱীত পৰি গ’ল।

Verse 12

ततो भग्नाश्च शतशो दानवा निहतास्तदा । नद्यः शोणितसंभूता जाता बहुविधामुने

তাৰ পিছত শত শত দানৱ পৰাভূত হৈ তেতিয়াই নিহত হ’ল। হে মুনি, ৰক্তৰ পৰা জন্ম লোৱা নানা ৰূপৰ নদীসমূহ উদ্ভৱ হ’ল।

Verse 13

तद्भग्नं दानवबलं दृष्ट्वा स युयुधे रणे । बभंज सद्यो देवेशो बाणजालैरनेकधा

দানৱসেনা ইতিমধ্যে ভগ্ন হোৱা দেখি তেওঁ ৰণক্ষেত্ৰত দৃঢ়ভাৱে যুদ্ধ কৰিলে। তৎক্ষণাৎ দেবেশ্বৰে বাণজালৰ দ্বাৰা নানা প্ৰকাৰেযে তেওঁলোকক চূর্ণ-বিচূর্ণ কৰিলে।

Verse 14

शक्तिनायुध्य गंगिन्याश्चिक्षेप कृष्णप्रेरिताः । सरथं च सयंतारं चक्रे तं भस्मसात्क्षणात्

কৃষ্ণৰ প্ৰেৰণা পাই দিৱ্য শক্তিসমূহে নিজৰ শক্তি-অস্ত্ৰ নিক্ষেপ কৰিলে। ক্ষণমাত্ৰতে তেওঁক—ৰথ আৰু সাৰথিসহ—ভস্ম কৰি পেলালে।

Verse 15

शेषाः पातालमगमन्हतं दृष्ट्वाऽथ तारकम् । ततो देवगणाः सर्वे शसंसुस्तस्य विक्रमम्

তাৰক নিহত হোৱা দেখি অৱশিষ্ট শত্রুসকল পাতাললৈ পলাই গ’ল। তাৰ পাছত সকলো দেবগণে তেওঁৰ বীৰত্ব আৰু পৰাক্ৰমৰ প্ৰশংসা কৰিলে।

Verse 16

देवदुन्दुभयो नेदुः पुष्पवृष्टिस्तथाऽभवत् । ते लब्धविजयाः सर्वे महेश्वरपुरोगमाः

দেৱদুন্দুভি গুঞ্জৰি উঠিল আৰু পুষ্পবৃষ্টি হ’ল। মহেশ্বৰক অগ্ৰগামী কৰি সকলোৱে বিজয় লাভ কৰি আনন্দিত হ’ল।

Verse 17

सिषिचुः सर्वदेवानां सेनापत्ये षडाननम् । ततः स्कंदं समालिंग्य पार्वती हर्षगद्गदा

সকলো দেৱতাৰ সেনাৰ সেনাপতি ৰূপে ষড়াননক অভিষেক কৰিলে। তাৰ পাছত আনন্দত কঁপা কণ্ঠে পাৰ্বতীয়ে স্কন্দক আলিঙ্গন কৰিলে।

Verse 18

मांगल्यानि तदा चक्रे स्वसखीभिः समावृता । एवं च तारकं हत्वा सप्तमेऽहनि बालकः

নিজ সখীসকলৰ দ্বাৰা পৰিবেষ্টিত হৈ তেতিয়া তাই মঙ্গলকাৰ্য সম্পন্ন কৰিলে। এইদৰে তাৰকক বধ কৰি দিৱ্য বালকে সপ্তম দিনত কাৰ্য সিদ্ধ কৰিলে।

Verse 19

मंदराचलमासाद्य पितरौ संप्रहर्षयन् । उवाच सकलं स्कन्दः परमानंदनिर्भरः

মন্দৰাচলত উপস্থিত হৈ পিতৃ-মাতৃক আনন্দিত কৰি, পৰমানন্দে পৰিপূৰ্ণ স্কন্দে সকলো কথা সম্পূৰ্ণভাৱে ক’লে।

Verse 20

काले दारक्रियां तस्य चिन्तयामास शंकरः । स उवाच प्रसन्नात्मा गांगेयममितद्युतिम्

যথাসময়ে শংকৰে তেওঁৰ পুত্ৰৰ বিবাহ-সংস্কাৰ চিন্তা কৰিলে। প্ৰসন্নচিত্তে তেওঁ গঙ্গাজাত, অমিত তেজস্বীজনক সম্বোধন কৰিলে।

Verse 21

प्राप्तः कालस्तव विभो पाणिग्रहणसंमतः । कुरु दारान्समासाद्य धर्मस्ते पुंससंमतः

“হে বিভো প্ৰভু! তোমাৰ বাবে পাণিগ্ৰহণৰ উপযুক্ত সময় আহিল। পত্নী গ্ৰহণ কৰি গৃহস্থধৰ্ম স্থাপন কৰা; এই ধৰ্ম তোমাৰ পদৰ বাবে স্বীকৃত।”

Verse 23

क्रीडस्व विविधैर्भोगैर्विमानैः सह कामिकैः । तच्छ्रुत्वा भगवान्स्कन्दः पितरं वाक्यमब्रवीत् । अहमेव हि सर्वत्र दृश्यः सर्वगणेषु च । दृश्यादृश्यपदार्थेषु किं गृह्णामि त्यजामि किम्

“বিভিন্ন ভোগ-বিলাসে, কাম্য সঙ্গীসকলসহ বিমানত ক্ৰীড়া কৰা।” এই কথা শুনি ভগৱান স্কন্দে পিতৃক ক’লে— “মই একাই সৰ্বত্ৰ দৃশ্য, সকলো গণৰ মাজতো। দৃশ্য-অদৃশ্য পদাৰ্থত মই কি গ্ৰহণ কৰোঁ, কি ত্যাগ কৰোঁ?”

Verse 24

याः स्त्रियः सकला विश्वे पार्वत्या ताः समा हि मे । नराः सर्वेऽपि देवेश भवद्वत्तान्विलोकये

জগতৰ সকলো নাৰী মোৰ দৃষ্টিত পাৰ্বতীৰ সমান; আৰু হে দেৱেশ্বৰ, সকলো পুৰুষকো মই আপোনাৰেই তুল্য বুলি চাওঁ।

Verse 25

त्वं गुरुर्मां च रक्षस्व पुनर्नरकमज्जनात् । येन ज्ञातमिदं ज्ञानं त्वत्प्रसादादखंडितम्

আপুনি মোৰ গুৰু—মোক পুনৰ নৰকৰ ডুবণৰ পৰা ৰক্ষা কৰক। আপোনাৰ কৃপাতে এই অখণ্ড জ্ঞান বুজা গ’ল; ই যেন কেতিয়াও নষ্ট নহয়।

Verse 26

पुनरेव महाघोरसंसाराब्धौ निमज्जये । दीपहस्तो यथा वस्तु दृष्ट्वा तत्करणं त्यजेत्

মই যেন পুনৰ সেই মহাঘোৰ সংসাৰ-সমুদ্ৰত নিমজ্জিত নহওঁ। যেন দীপ হাতে ধৰি বস্তু দেখা পালে খোঁজাৰ ক্ৰিয়া ত্যাগ কৰে।

Verse 27

तथा ज्ञानमधिप्राप्य योगी त्यजति संसृतिम् । ज्ञात्वा सर्वगतं ब्रह्म सर्वज्ञ परमेश्वर

তেনে জ্ঞান সম্পূৰ্ণৰূপে লাভ কৰি যোগী সংসৃতি ত্যাগ কৰে। হে সর্বজ্ঞ পৰমেশ্বৰ, সর্বব্যাপী ব্ৰহ্মক জানি সি মুক্ত হয়।

Verse 28

निवर्त्तंते क्रियाः सर्वा यस्य तं योगिनं विदुः । विषये लुब्धचित्तानां वनेऽपि जायते रतिः

যাৰ ভিতৰত সকলো ক্ৰিয়া থমকি যায়, তাকেই যোগী বুলি জনে। কিন্তু বিষয়-লোভীচিত্ত লোকৰ বনতো আসক্তি জন্মে।

Verse 29

सर्वत्र समदृष्टीनां गेहे मुक्तिर्हि शाश्वती । ज्ञानमेव महेशान मनुष्याणां सुदुर्लभम्

যিসকলে সকলো ঠাইতে সমদৃষ্টিৰে চায়, তেওঁলোকৰ বাবে গৃহতে থাকিলেও মুক্তি চিৰস্থায়ী। হে মহেশান, মানুহৰ বাবে অতি দুৰ্লভ বস্তু কেৱল জ্ঞানেই।

Verse 30

लब्धं ज्ञानं कथमपि पंडितो नैव पातयेत् । नाहमस्मि न माता मे न पिता न च बांधवः

যেনেকৈয়ে জ্ঞান লাভ হওক, পণ্ডিতজনে লাভ কৰা জ্ঞান কেতিয়াও খসিবলৈ নিদিব। ‘মই দেহ-অহং নহয়; “মোৰ মাতা” নহয়, “মোৰ পিতা” নহয়, আৰু কোনো “বন্ধু-বান্ধৱ”ও মোৰ সত্য পৰিচয় নহয়।’

Verse 31

ज्ञानं प्राप्य पृथक्भावमापन्नो भुवनेष्वहम् । प्राप्यं भागमिदं दैवात्प्रभावात्तव नार्हसि

জ্ঞান লাভ কৰি মই এই লোকসমূহৰ মাজতে সংসাৰিক পৰিচয়ৰ পৰা পৃথকতাৰ অৱস্থালৈ আহিছোঁ। এই ভাগ্যাংশ দেৱবিধিৰে আহিছে; তোমাৰ প্ৰভাৱত—ইয়াক অন্যথা হ’বলৈ নিদিবা, মোক পতিত হ’বলৈ নিদিবা।

Verse 32

वक्तुमेवंविधं वाक्यं मुमुक्षोर्मे न संशयः । यदाग्रहपरा देवी पुनःपुनरभाषत

এনেধৰণৰ বাক্য কোৱা মুমুক্ষু—মুক্তি-আকাঙ্ক্ষীৰ—বাবে উপযুক্ত, এই বিষয়ে মোৰ কোনো সন্দেহ নাই। তেতিয়া দেৱীয়ে দৃঢ় সংকল্পেৰে পুনঃপুনঃ ক’লে।

Verse 33

तदा तौ पितरौ नत्वा गतोऽसौ क्रौञ्चपर्वतम् । तत्राश्रमे महापुण्ये चचार परमं तपः

তেতিয়া তেওঁ দুয়ো পিতৃ-মাতৃক নমস্কাৰ কৰি ক্ৰৌঞ্চ পৰ্বতলৈ গ’ল। তাত সেই মহাপুণ্যময় আশ্ৰমত তেওঁ পৰম তপস্যা আচৰণ কৰিলে।

Verse 34

जजाप परमं ब्रह्म द्वादशाक्षरबीजकम् । पूर्वं ध्यानेन सर्वाणि वशीकृत्येन्द्रियाणि च

তেওঁ পৰম ব্ৰহ্মৰ জপ কৰিলে—দ্বাদশাক্ষৰ বীজ-মন্ত্ৰ। প্ৰথমে ধ্যানৰ দ্বাৰা সকলো ইন্দ্ৰিয়ক বশ কৰি ল’লে।

Verse 35

ममतां संवियुज्याथ ज्ञानयोगमवाप्तवान् । सिद्धयस्तस्य निर्विघ्ना अणिमाद्या यदाऽगताः

মমতা আৰু ‘মোৰ’ বোধ ত্যাগ কৰি তেওঁ জ্ঞানযোগ লাভ কৰিলে। তাৰ পাছত অণিমা আদি সিদ্ধিসমূহ কোনো বাধা নোহোৱাকৈ স্বতঃস্ফূৰ্তভাৱে তেওঁৰ ওচৰলৈ আহিল।

Verse 36

तदा तासां गणा क्रुद्धो वाक्यमेतदुवाच ह । ममापि दु्ष्टभावेन यदि यूयमुपागताः

তেতিয়া তেওঁলোকৰ নেতা ক্ৰুদ্ধ হৈ এই বাক্য ক’লে: “যদি তোমালোকো দুষ্ট ভাব লৈ মোৰ ওচৰলৈ আহিছা…।”

Verse 37

तदास्मत्समशांतानां नाभिभूतिं करिष्यथ । एवं ज्ञात्वा महेशोऽपि यतो ज्ञानमहोदयम्

“তেন্তে তোমালোক আমাৰ দৰে শান্তচিত্ত লোকক পৰাভূত কৰিব নোৱাৰিবা।” এইদৰে জানি মহেশো জ্ঞানৰ মহাউদয়ৰ দিশে প্ৰবৃত্ত হ’ল।

Verse 38

मत्तोऽपि ज्ञानयोगेनस्कन्दोऽप्यधिकभावभृत् । विस्मयाविष्टहृदयः पार्वतीमनुशिष्टवान्

মোৰো ওপৰত, জ্ঞানযোগে অধিক আধ্যাত্মিক তেজ ধাৰণ কৰা স্কন্দ বিস্ময়ে আৱিষ্ট হৃদয়ে পাৰ্বতীক উপদেশ দিলে।

Verse 39

पुत्रशोकपरां चोमां शुभैर्वाक्यामृतैर्हरः । चातुर्मासस्य माहात्म्यं सर्वपापप्रणाशनम्

পুত্ৰশোকে বিমূঢ় উমাক হৰিয়ে শুভ, অমৃতসম বাক্যৰে সান্ত্বনা দিলে আৰু চাতুৰ্মাস্যৰ মাহাত্ম্য ক’লে—যি সকলো পাপ বিনাশ কৰে।

Verse 40

महेश्वरो वा मधुकैटभारिर्हृद्याश्रितो ध्यानमयोऽद्वितीयः । अभेदबुद्ध्या परमार्तिहंता रिपुः स एवातिप्रियो भवेत्ततः

মহেশ্বৰ হওক বা মধু-কৈটভবধাৰী—হৃদয়ত নিবাসী, ধ্যানময়, অদ্বিতীয় সেই একক সত্তা; অভেদ-বুদ্ধিৰে দৰ্শন কৰিলে তেওঁ পৰম দুঃখ নাশক হয়, সেয়ে শত্রুও অতিশয় প্ৰিয় হৈ উঠে।

Verse 41

सूत उवाच । एतद्वः कथितं विप्राश्चातुर्मास्यसमुद्भवम् । माहात्म्यं विस्तरेणैव किमन्यच्छ्रोतुमिच्छथ

সূত ক’লে: হে বিপ্ৰসকল, চাতুৰ্মাস্যৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা এই মাহাত্ম্য মই তোমালোকক বিস্তাৰে ক’লোঁ। এতিয়া আৰু কি শুনিব বিচাৰা?

Verse 264

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये शेषशाय्युपाख्याने ब्रह्मनारदसंवादे चातुर्मास्यमाहात्म्ये तारकासुरवधो नाम चतुःषष्ट्युत्तरद्विशततमोऽध्यायः

এইদৰে শ্ৰী স্কন্দ মহাপুৰাণৰ একাশীতিসাহস্ৰী সংহিতাৰ ষষ্ঠ নাগৰখণ্ডত, হাটকেশ্বৰ-ক্ষেত্ৰ মাহাত্ম্য, শেষশায়ী উপাখ্যান, ব্ৰহ্মা–নারদ সংবাদৰ অন্তৰ্গত চাতুৰ্মাস্য মাহাত্ম্যত “তাৰকাসুৰবধ” নামক দ্বিশত চৌষট্টিতম অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল।