Adhyaya 256

Verse 1

गालव उवाच । एकदा भगवान्रुद्रः कैलासशिखरे स्थितः । दधार परमां लक्ष्मीमुमया सहितः किल

গালৱে ক’লে: এবাৰ ভগৱান ৰুদ্ৰ কৈলাস-শিখৰত অৱস্থিত হৈ, উমাৰ সৈতে নিশ্চয়েই পৰম লক্ষ্মী-স্বরূপ ধাৰণ কৰিলে।

Verse 2

गणानां कोटयस्तिस्रस्तं यदा पर्यवारयन् । वीरबाहुर्वीरभद्रो वीरसेनश्च भृङ्गिराट्

যেতিয়া শিৱৰ গণসকলৰ তিন কোটি দলে তেওঁক চাৰিওফালে ঘেৰিলে, তেতিয়া তাত বীৰবাহু, বীৰভদ্ৰ, বীৰসেন আৰু ভৃঙ্গিৰাটো আছিল।

Verse 3

रुचिस्तुटिस्तथा नन्दी पुष्पदन्तस्तथोत्कटः । विकटः कण्टकश्चैव हरः केशो विघंटकः

ৰুচি, তুটি, নন্দী, পুষ্পদন্ত আৰু উৎকট; তদুপৰি বিকট আৰু কণ্টক, আৰু হৰ, কেশা, বিঘণ্টক—এইসকলো গণসকলৰ মাজত আছিল।

Verse 4

मालाधरः पाशधरः शृङ्गी च नरनस्तथा । पुण्योत्कटः शालिभद्रो महाभद्रो विभद्रकः

মালাধৰ, পাশধৰ আৰু শৃঙ্গী, লগতে নৰনস; পুণ্যোৎকট, শালিভদ্ৰ, মহাভদ্ৰ আৰু বিভদ্ৰকো তাত আছিল।

Verse 5

कणपः कालपः कालो धनपो रक्तलोचनः । विकटास्यो भद्रकश्च दीर्घजिह्वो विरोचनः

কণপ, কালপ, কাল, ধনপ আৰু ৰক্তলোচন; বিকটাস্য, ভদ্ৰক, দীৰ্ঘজিহ্ব আৰু বীৰোচনো তেওঁলোকৰ মাজত আছিল।

Verse 6

पारदो घनदो ध्वांक्षी हंसक्री नरकस्तथा । पंचशीर्षस्त्रिशीर्षश्च क्रोडदंष्ट्रो महाद्भुत

পাৰদ, ঘনদ, ধ্বাংক্ষী, হংসক্ৰী আৰু নৰক; পঞ্চশীৰ্ষ আৰু ত্ৰিশীৰ্ষ; আৰু ক্ৰোডদংষ্ট্ৰ—ৰূপ-শক্তিত অতি আশ্চৰ্য।

Verse 7

सिंहवक्त्रो वृषहनुः प्रचण्डस्तुंडिरेव च । एते चान्ये च बहवस्तदा भवसमीपगाः

সিংহৱক্ত্ৰ, বৃষহনু, প্ৰচণ্ড আৰু তুন্ডীও; এইসকল আৰু আন বহুজন তেতিয়া ভৱ (শিৱ)ৰ ওচৰত উপস্থিত আছিল।

Verse 8

महादेव जयेत्युच्चैर्भद्रकालीसमन्विताः । भूतप्रेतपिशाचानां समूहा यस्य वल्लभाः

ভদ্ৰকালীসহ তেওঁলোকে উচ্চস্বৰে চিঞৰি উঠিল, “মহাদেৱ জয়!”—যাৰ প্ৰিয় ভক্ত হৈছে ভূত, প্ৰেত আৰু পিশাচৰ দলসমূহ।

Verse 9

अस्तुवंस्तं समीपस्था वसन्ते समुपागते । वनराजिर्विभाति स्म नवकोरकशोभिता

তেওঁৰ ওচৰত থিয় হৈ তেওঁলোকে তেওঁৰ স্তৱ কৰিল; আৰু বসন্ত আহোঁতেই বন-শ্ৰেণী নৱ কুঁহিপাতৰ শোভাৰে উজ্জ্বল হৈ উঠিল।

Verse 10

दक्षिणानिलसंस्पर्शः कवीनां सुखकृद्बभौ । वियोगिहृदयाकर्षी किंशुकः पुष्पशोभितः

দক্ষিণ বতাহৰ স্পৰ্শ কবিসকলৰ বাবে সুখদায়ক হ’ল; আৰু ফুলেৰে সুশোভিত কিঞ্চুক গছ বিচ্ছেদে দুখী হৃদয়সমূহক আকর্ষণ কৰিলে।

Verse 11

द्वन्द्वादिविक्रियाभावं चिक्रीडुश्च समंततः । तस्मिन्विगाढे समये मनस्युन्मादके तथा

চাৰিওফালে তেওঁলোকে ক্ৰীড়া কৰিলে, যেন সুখ-দুখ আদি দ্বন্দ্বৰ বিকাৰ-চাঞ্চল্যৰ পৰা মুক্ত; সেই গভীৰ নিমগ্ন সময়ত, যি মনকো মত্ত কৰি তুলিব পাৰে।

Verse 12

नंदी दंडधरः संज्ञां दृष्ट्वा चक्रे हरो परः । अलं चापलदोषेण तपः कुर्वंतु भो गणाः

নন্দী আৰু দণ্ডধাৰী পৰিচাৰকৰ সংকেত দেখি পৰম হৰ (শিৱ) আদেশ দিলে: “চাঞ্চল্যৰ দোষ যথেষ্ট; হে গণসকল, তপস্যাত প্ৰবৃত্ত হওক!”

Verse 13

तदा सर्वे वनमपि भूकांडजमभूत्पुनः । गणास्ते तप आतस्थुर्दृष्ट्वा कान्तिंवसन्तजाम्

তেতিয়া সমগ্ৰ বনখনো পুনৰ যেন মাটিৰ পৰা নতুনকৈ উদ্ভূত হ’ল; আৰু বসন্তজ কান্তিৰ দৰে দীপ্তি দেখি সেই গণসকলে তপস্যাত স্থিৰ হ’ল।

Verse 14

ततः सा विश्वजननी पार्वती प्राह शंकरम् । इयं ते करगा नित्यमक्षमाला महेश्वर

তাৰ পাছত বিশ্বজননী পাৰ্বতীয়ে শংকৰক ক’লে: “হে মহেশ্বৰ, এই অক্ষমালা সদায় তোমাৰ হাতত থাকে।”

Verse 15

त्वया किं जप्यते देव संदेहयति मे मनः । त्वमेकः सर्व भूतानामादिकृत्सकलेश्वरः

“হে দেৱ, তুমি কিহৰ জপ কৰিছা? মোৰ মন সন্দেহেৰে ভৰি উঠিছে—কাৰণ তুমি একাই সকলো ভূতৰ আদিকৰ্তা আৰু সকলোৰে ঈশ্বৰ।”

Verse 16

न माता न पिता बंधुस्तव जातिर्न कश्चन । अहं तव परं किंचिद्वेद्मि नास्तीति किंचन

তোমাৰ বাবে ন মা আছে, ন পিতা, ন কোনো আত্মীয়; ন কোনো সীমিত জন্ম বা বংশ। তথাপি মই এইটো জানো—তোমাৰ ওপৰতকৈ পৰে একো নাই।

Verse 17

श्रमेण त्वं समायुक्तो श्वासोच्छ्वासपरायणः । जपन्नपि महाभक्त्या दृश्यसे त्वं मया सदा

তথাপি তুমি মোক সদায় দেখা দিয়া যেন পৰিশ্ৰমত নিয়োজিত, শ্বাস-উচ্ছ্বাসত একাগ্ৰ; আৰু মহাভক্তিৰে জপ কৰোঁতেও তুমি সদায় মোৰ দৃষ্টিত প্ৰকাশ পাওঁ।

Verse 18

त्वत्तःपरतरं किचिद्यत्त्वं ध्यायसि चेतसा । तन्मे कथय देवेश यद्यहं दयिता तव

যদি তোমাৰ ওপৰতকৈ উচ্চ কোনো তত্ত্ব তুমি মনত ধ্যান কৰা, তেন্তে মোক কোৱা, হে দেবেশ! যদি মই সঁচাকৈ তোমাৰ প্ৰিয় হওঁ।

Verse 19

इति स्पृष्टस्तदा शंभुरुवाच हरिसेवकः । हरेर्नामसहस्राणां सारं ध्यायामि नित्यशः

এইদৰে সম্বোধিত হৈ, হৰিৰ সেৱক শম্ভুৱে ক’লে: “মই নিত্য হৰিৰ সহস্ৰ নামৰ সাৰ ধ্যান কৰোঁ।”

Verse 20

जपामि रामनामांकमवातरं ससप्तमम् । चतुर्विशतिसंख्याकान्प्रादुर्भावान्हरेर्गुणान्

মই ৰাম-নাম জপ কৰোঁ—সপ্তম অৱতাৰ ৰূপে তেওঁৰ অৱতৰণ; আৰু মই হৰিৰ প্ৰকাশিত গুণ আৰু প্ৰাদুৰ্ভাৱ ধ্যান কৰোঁ, যিবোৰ চৌব্বিশ বুলি গণ্য।

Verse 21

एतेषामपि यत्सारं प्रणवाख्यं महत्फलम् । द्वादशाक्षरसंयुक्तं ब्रह्मरूपं सना तनम्

এই সকলোৰে যি সাৰ, সেয়া প্ৰণৱ ‘ওঁ’—মহাফলদায়ক; দ্বাদশাক্ষৰ-মন্ত্ৰেৰে সংযুক্ত, ব্ৰহ্ম-ৰূপ, সনাতন তত্ত্ব।

Verse 22

अक्षरत्रयसंबद्धं ग्रामत्रयसमन्वितम् । सबिंदुं प्रणवं शश्वज्जपामि जपमालया

অক্ষৰ-ত্রয়ৰ সৈতে সংযুক্ত, তিন গ্ৰামসহ সমন্বিত, বিন্দুসহ প্ৰণৱ ‘ওঁ’ক মই জপমালাৰে সদায় জপ কৰোঁ।

Verse 23

वेदसारमिदं नित्यं द्व्यक्षरं सततोद्यतम् । निर्मलं ह्यमृतं शांतं सदूपममृतोपमम्

ইয়াই বেদৰ সাৰ—নিত্য, দ্ব্যক্ষৰ, সদায় ধাৰণীয়। ই নিৰ্মল, অমৃত-সম অমৰ; শান্ত স্বভাৱ, সত্য-ৰূপ, অমৰতাৰ সদৃশ।

Verse 24

कलातीतं निर्वशगं निर्व्यापारं महत्परम् । विश्वाधारं जगन्मध्यं कोटिब्रह्मांडबीजकम्

কলাৰ অতীত, নিৰ্বশ, নিৰ্ব্যাপাৰ, মহৎ পৰম; বিশ্বৰ আধাৰ, জগতৰ মধ্য, কোটি ব্ৰহ্মাণ্ডৰ বীজ-তত্ত্ব।

Verse 25

जडं शुद्धक्रियं वापि निरंजनं नियामकम् । यज्ज्ञात्वा मुच्यते क्षिप्रं घोरसंसारबंधनात्

তাক জড়/অচল বুলিয়েই ভাবা হওক বা শুদ্ধ ক্ৰিয়া বুলিয়েই; নিৰঞ্জন আৰু অন্তৰ্যামী নিয়ামক—তাক জানিলে মানুহ ঘোৰ সংসাৰ-বন্ধনৰ পৰা শীঘ্ৰে মুক্ত হয়।

Verse 26

ओंकारसहितं यच्च द्वादशाक्षरबीजकम् । जपतः पापकोटीनां दावाग्नित्वं प्रजायते

ওঁকাৰসহিত সেই দ্বাদশাক্ষৰ বীজ-মন্ত্ৰ যি ভক্তে জপ কৰে, তেতিয়া কোটি কোটি পাপ দাৱানলৰ ইন্ধনৰ দৰে দগ্ধ হৈ নাশ পায়।

Verse 27

एतदेव परं गुह्यमेतदेव परं महः । एतद्धि दुर्लभं लोके लोकत्रयविभूषणम्

এইয়াই পৰম গুহ্য ৰহস্য; এইয়াই পৰম মহিমা-তেজ। নিশ্চয়েই ইহা জগতত দুষ্প্ৰাপ্য—তিনিও লোকৰ অলংকাৰ।

Verse 28

प्राप्यते जन्मकोटीभिः शुभाशुभविनाशकम् । एतदेव परं ज्ञानं द्वादशाक्षरचिन्तनम्

ইহা কোটি কোটি জন্মৰ পাছতহে লাভ হয় আৰু শুভ-অশুভ কৰ্মফলৰ অৱশেষ নাশ কৰে। এইয়াই পৰম জ্ঞান—দ্বাদশাক্ষৰ মন্ত্ৰৰ চিন্তন।

Verse 29

चातुर्मास्ये विशेषेण ब्रह्मदं चिंतितप्रदम् । एतदक्षरजं स्तोत्रं यः समाश्रयते सदा

চাতুৰ্মাস্যত বিশেষকৈ ইহা ব্ৰহ্মপদ দান কৰে আৰু যি চিন্তা কৰা হয় সেই ফল প্ৰদান কৰে। যি সদায় এই পবিত্ৰ অক্ষৰসম্ভূত স্তোত্ৰৰ আশ্ৰয় লয়—

Verse 30

मनसा कर्मणा वाचा तस्य नास्ति पुनर्भवः । द्वादशाक्षरसंयुक्तं चक्रद्वादशभूषितम्

তাঁৰ বাবে—মন, কৰ্ম আৰু বাক্যৰ দ্বাৰা—পুনৰ্ভৱ নাথাকে। (এই সাধনা) দ্বাদশাক্ষৰ মন্ত্ৰেৰে সংযুক্ত আৰু দ্বাদশ চক্ৰ-চিহ্নেৰে ভূষিত।

Verse 31

मासद्वादशनामानि विष्णोर्यो भक्तितत्परः । शालग्रामेषु तान्युक्त्वा न्यसेदघहराणि च

যি ভক্তিভাৱে তৎপৰ, সি বিষ্ণুৰ বাৰটা মাহ-নাম জপ কৰিব; শালগ্ৰাম শিলাৰ ওপৰত সেই নাম উচ্চাৰি ন্যাসৰূপে স্থাপন কৰিব, কিয়নো সিহঁতে পাপ হৰণ কৰে।

Verse 32

दिवसेदिवसे तस्य द्वादशाहफलं लभेत् । द्वादशाक्षर माहात्म्यं वर्णितुं नैव शक्यते

দিনে দিনে সি দ্বাদশ-দিনীয়া পবিত্ৰ অনুশাসনৰ ফল লাভ কৰে। দ্বাদশাক্ষৰ মন্ত্রৰ মহিমা সম্পূৰ্ণকৈ বৰ্ণনা কৰা সঁচাকৈ অসম্ভৱ।

Verse 33

जिह्वासहस्रैरपि च ब्रह्मणापि न वार्यते । महामन्त्रो ह्ययं लोके जप्यो ध्यातः स्तुतस्तथा

হাজাৰ জিভাৰে হলেও—ব্ৰহ্মাই হলেও—ইয়াৰ প্ৰশংসা শেষ নহয়। ই লোকত মহামন্ত্র; ইয়াক জপ, ধ্যান আৰু স্তৱন কৰিব লাগে।

Verse 34

पापहा सर्वमासेषु चातुर्मास्ये विशेषतः । इदं रहस्यं वेदानां पुराणानामनेकशः

ই সকলো মাহতে পাপ নাশ কৰে—বিশেষকৈ পবিত্ৰ চাতুৰ্মাস্যত। এইটো বেদ আৰু বহু পুৰাণত পুনঃপুনঃ কোৱা এক গোপন তত্ত্ব।

Verse 35

स्मृतीनामपि सर्वासां द्वादशाक्षरचिन्तनम् । चिंतनादेव मर्त्यानां सिद्धिर्भवति हीप्सिता

সকলো স্মৃতিতো দ্বাদশাক্ষৰ মন্ত্রৰ চিন্তনকেই মান্য কৰা হৈছে। কেৱল চিন্তনেই মর্ত্যলোকৰ মানুহক ইচ্ছিত সিদ্ধি প্ৰদান কৰে।

Verse 36

पुण्यदानेन याम्येन मुक्तिर्भवति शाश्वती । वर्णैस्तथाश्रमैरेव प्रणवेन समन्वितैः

বিধি অনুসাৰে কৰা পুণ্য-দানৰ দ্বাৰা শাশ্বত মুক্তি লাভ হয়; বৰ্ণ আৰু আশ্ৰমসমূহৰ ক্ষেত্ৰতো, প্ৰণৱ ‘ওঁ’ৰ সৈতে সংযুক্ত হলে এই উপদেশ প্ৰযোজ্য।

Verse 37

जपैर्ध्यानैः शमपरैर्मोक्षं यास्येत निश्चितम । शूद्राणां चापि नारीणां प्रणवेन विवर्जितः

জপ, ধ্যান আৰু শম-আধাৰিত সাধনাৰ দ্বাৰা নিশ্চিতভাৱে মোক্ষ লাভ হয়। শূদ্ৰ আৰু নাৰীসকলৰ ক্ষেত্ৰতো ই প্ৰণৱ ‘ওঁ’ বিনা বুলি কোৱা হৈছে।

Verse 38

प्रकृतीनां च सर्वासां न मन्त्रो द्वादशाक्षरः । न जपो न तपः कार्यं कायक्लेशाद्विशुद्धिता

আৰু তেনে সকলো লোকৰ বাবে দ্বাদশাক্ষৰ মন্ত্র মন্ত্রৰূপে (ব্যৱহাৰযোগ্য) নহয়। জপো নহয়, তপো কৰণীয় নহয়—দেহক কষ্ট দি শুদ্ধি নহয়।

Verse 39

विप्रभक्त्या च दानेन विष्णुध्यानेन सिद्ध्यति । तासां मन्त्रो रामनाम ध्येयः कोट्यधिको भवेत्

বিপ্ৰভক্তি, দান আৰু বিষ্ণুধ্যানৰ দ্বাৰা সিদ্ধি লাভ হয়। তেওঁলোকৰ বাবে মন্ত্র হৈছে ‘ৰামনাম’—ধ্যেয়—যি কোটিগুণে অন্য মন্ত্রক অতিক্ৰম কৰে।

Verse 40

रामेति द्व्यक्षरजपः सर्वपापापनोदकः । गच्छंस्तिष्ठञ्छयानो वा मनुजो रामकीर्तनात्

‘ৰাম’—দ্বাক্ষৰ জপ—সৰ্বপাপ নাশ কৰে। হাঁহি-চলি, থিয় হৈ বা শুই থাকিলেও, ৰাম-কিৰ্তনে মানুহ শুদ্ধ হয়।

Verse 41

इह निर्वर्ततो याति प्रान्ते हरिगणो भवेत् । रामेति द्व्यक्षरो मन्त्रो मंत्रकोटिशताधिकः

যি ইয়াত এই সাধনা সম্পূৰ্ণ কৰে, সি প্ৰস্থান কৰি অন্তত হৰিৰ দিৱ্য গণৰ সদস্য হয়। দু-অক্ষৰ মন্ত্র “ৰাম” কোটি কোটি মন্ত্রতকৈও শ্ৰেষ্ঠ।

Verse 42

सर्वासां प्रकृतीनां च कथितः पापनाशकः । चातुर्मास्येऽथ संप्राप्ते सोऽप्यनंतफलप्रदः

সকলো স্বভাৱৰ জীৱৰ বাবে ই পাপনাশক বুলি ঘোষণা কৰা হৈছে। আৰু পৱিত্ৰ চাতুৰ্মাস্য ঋতু আহিলে, সেই একে সাধনাই অনন্ত ফল প্ৰদান কৰে।

Verse 43

चातुर्मास्ये महापुण्ये लभ्यते भक्तितत्परैः । देववन्निष्फलं तेषां यमलोकस्यसेवनम्

মহাপুণ্যময় চাতুৰ্মাস্যত ভক্তিত পৰায়ণ লোকসকলে ইয়াক লাভ কৰে। তেওঁলোকৰ বাবে যমলোকৰ সান্নিধ্য-সেৱা দেৱত্ব লাভৰ খালি চেষ্টা যেন নি:ফল হৈ পৰে।

Verse 44

न रामादधिकं किंचित्पठनं जगतीतले । रामनामाश्रया ये वै न तेषां यमयातना

পৃথিৱীত ৰাম-নামতকৈ শ্ৰেষ্ঠ কোনো পাঠ নাই। যিসকলে ‘ৰাম’ নামৰ আশ্ৰয় লয়, তেওঁলোকে যমৰ যাতনা ভোগ নকৰে।

Verse 45

ये च दोषा विघ्नकरा मृतका विग्रहाश्च ये । राम नामैव विलयं यांति नात्र विचारणा

আৰু যি দোষসমূহে বিঘ্ন ঘটায়—সেয়া মৃত (গুপ্ত) মলিনতা হওক বা বৈৰ-বিৰোধ—কেৱল ‘ৰাম’ নামতেই সিহঁত লয় পায়; ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই।

Verse 46

रमते सर्वभूतेषु स्थावरेषु चरेषु च । अन्तरात्मस्वरूपेण यच्च रामेति कथ्यते

যি অন্তৰাত্মাৰ স্বৰূপে স্থাৱৰ আৰু চল—সকলো ভূতৰ ভিতৰত আনন্দেৰে ৰমে, তাকেই ‘ৰাম’ বুলি কোৱা হয়।

Verse 47

रामेति मत्रराजोऽयं भयव्याधिनिषूदकः । रणे विजयदश्चापि सर्वकार्यार्थसाधकः

‘ৰাম’ এই মন্ত্রৰাজা ভয় আৰু ব্যাধি নাশ কৰে; ৰণত বিজয় দান কৰে আৰু সকলো কাৰ্য-উদ্দেশ্য সিদ্ধ কৰে।

Verse 48

सर्वतीर्थफलः प्रोक्तो विप्राणामपि कामदः । रामचन्द्रेति रामेति रामेति समुदाहृतः

ইয়াক সকলো তীৰ্থৰ ফল দানকাৰী বুলি কোৱা হৈছে, আৰু ব্ৰাহ্মণসকলৰো কামনা পূৰণ কৰে; ইয়াক ‘ৰামচন্দ্ৰ’, ‘ৰাম’, ‘ৰাম’ বুলি উচ্চাৰণ কৰা হয়।

Verse 49

द्व्यक्षरो मन्त्रराजोऽयं सर्वकार्यकरो भुवि । देवा अपि प्रगायंति रामनामगुणाकरम्

দুই অক্ষৰৰ এই মন্ত্রৰাজা পৃথিৱীত সকলো কাৰ্য সিদ্ধ কৰে; দেৱতাসকলেও গুণৰ ভঁৰাল ‘ৰাম’ নাম গাই থাকে।

Verse 50

तस्मात्त्वमपि देवेशि रामनाम सदा वद । रामनाम जपेद्यो वै मुच्यते सर्वकिल्बिषैः

সেয়ে, হে দেৱেশ্বৰী, তুমিও সদায় ‘ৰাম’ নাম উচ্চাৰণ কৰা। যিয়ে সত্যই ৰাম নাম জপে, সি সকলো পাপৰ পৰা মুক্ত হয়।

Verse 51

सहस्रनामजं पुण्यं रामनाम्नैव जायते । चातुर्मास्ये विशेषेण तत्पुण्यं दशधोत्तरम्

সহস্ৰ নামৰ পৰা জন্মা পুণ্য কেৱল ‘ৰাম’ নামতেই উৎপন্ন হয়; আৰু চাতুৰ্মাসত বিশেষকৈ সেই পুণ্য দহগুণ অধিক হয়।

Verse 52

हीनजातिप्रजातानां महदह्यति पातकम्

নীচ সামাজিক অৱস্থাত জন্ম লোৱা লোকসকলৰ বাবেও, এই পবিত্ৰ উপায়ে মহাপাপো দগ্ধ কৰি নাশ কৰে।

Verse 53

रामो ह्ययं विश्वमिदं समयं स्वतेजसा व्याप्य जनांतरात्मना । पुनाति जन्मांतरपातकानि स्थूलानि सूक्ष्माणि क्षणाच्च दग्ध्वा

এই ৰাম নিজ তেজে সৰ্বদা সমগ্ৰ বিশ্বত ব্যাপ্ত, সকলো প্ৰাণীৰ অন্তৰাত্মা ৰূপে অৱস্থিত; আৰু এক মুহূৰ্ততে দগ্ধ কৰি, বহু জন্মৰ পাপ—স্থূল আৰু সূক্ষ্ম—সকলোকে পবিত্ৰ কৰে।

Verse 256

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीति साहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये शेषशाय्युपाख्याने ब्रह्मनारदसंवादे चातुर्मास्यमाहात्म्ये रामनाममहिमवर्णनं नाम षट्पंचाशदुत्तरद्विशततमोऽध्यायः

এইদৰে শ্ৰী স্কন্দ মহাপুৰাণৰ একাশীতি-সাহস্ৰী সংহিতাৰ ষষ্ঠ নাগৰখণ্ডত, হাটকেশ্বৰ ক্ষেত্ৰমাহাত্ম্যৰ অন্তৰ্গত শেষশায়ী উপাখ্যানত, ব্ৰহ্মা-নাৰদ সংবাদত, চাতুৰ্মাস্য-মাহাত্ম্যত ‘ৰামনাম-মহিমা-বৰ্ণন’ নামক দু-শ ছাপ্পান্নতম অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল।