Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 5

Devanagari script

कणपः कालपः कालो धनपो रक्तलोचनः । विकटास्यो भद्रकश्च दीर्घजिह्वो विरोचनः

Transliteration

kaṇapaḥ kālapaḥ kālo dhanapo raktalocanaḥ | vikaṭāsyo bhadrakaśca dīrghajihvo virocanaḥ

Translation

কণপ, কালপ, কাল, ধনপ আৰু ৰক্তলোচন; বিকটাস্য, ভদ্ৰক, দীৰ্ঘজিহ্ব আৰু বীৰোচনো তেওঁলোকৰ মাজত আছিল।

Word by Word

• कणपः: Kaṇapa (proper name)
• कणपः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कणप (प्रातिपदिक; नाम)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नामपद

• कालपः: Kālapa (proper name)
• कालपः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कालप (प्रातिपदिक; नाम)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नामपद

• कालः: Kāla (Time/Death; name)
• कालः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: काल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• धनपः: Dhanapa (proper name)
• धनपः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: धनप (प्रातिपदिक; नाम)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नामपद

• रक्तलोचनः: red-eyed
• रक्तलोचनः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: रक्त (प्रातिपदिक) + लोचन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः (रक्ते लोचने यस्य/रक्तं लोचनम्)

• विकटास्यः: one with a grotesque face/mouth
• विकटास्यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विकट (प्रातिपदिक) + आस्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः (विकटम् आस्यम्)

• भद्रकः: Bhadraka (name)
• भद्रकः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भद्रक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-निपात (conjunction)

• दीर्घजिह्वः: long-tongued
• दीर्घजिह्वः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दीर्घ (प्रातिपदिक) + जिह्वा (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः (दीर्घा जिह्वा यस्य/दीर्घजिह्वः)

• विरोचनः: Virocana (proper name)
• विरोचनः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वि- (उपसर्ग) + रोचन (प्रातिपदिक; नाम)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नामपद

Speaker

Narrator (likely Sūta/Lomaharṣaṇa; not explicit in snippet)

Visual Art Cues

Scene: A cluster of formidable gaṇas: Kāla as dark, time-like guardian; Raktalocana with red eyes; Dīrghajihva with elongated tongue; Vikaṭāsya with grotesque visage—yet all oriented in reverent protection around Śiva.

Characters & Entities

• Kaṇapa
• Kālapa
• Kāla
• Dhanapa
• Raktalocana
• Vikaṭāsya
• Bhadraka
• Dīrghajihva
• Virocana

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

It portrays the Lord’s retinue as encompassing fierce and protective powers, suggesting that sacred spaces are guarded by divine agencies.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Not specified within this verse; it functions as part of the chapter’s broader tīrtha praise.

What ritualistic prescription is mentioned?

None stated here.