Adhyaya 238

Verse 1

ब्रह्मोवाच । तपः शृणुष्व विप्रेंद्र विस्तरेण महामते । यस्य श्रवणमात्रेण चातुर्मास्येऽ घनाशनम्

ব্ৰহ্মাই ক’লে: হে বিপ্ৰেন্দ্ৰ, হে মহামতে! এই তপস্যা বিস্তাৰে শুনা; যাৰ কেৱল শ্ৰৱণমাত্ৰেই চাতুৰ্মাস্যত সঞ্চিত পাপসমূহ নাশ হয়।

Verse 2

षोडशैरुपचारैश्च विष्णोः पूजा सदा तपः । ततः सुप्ते जगन्नाथे महत्तप उदाहृतम्

ষোড়শ উপচাৰে বিষ্ণুৰ পূজা সদায়েই তপস্যা। সেয়ে জগন্নাথ চাতুৰ্মাস্যত পবিত্ৰ নিদ্ৰাত শয়ন কৰিলে, তেনে পূজাক মহাতপ বুলি কোৱা হয়।

Verse 3

करणं पंचयज्ञानां सततं तप एव हि । तन्निवेद्य हरौ चैव चातुर्मास्ये महत्तपः

পঞ্চযজ্ঞ সদায় পালন কৰাই নিশ্চয় তপস্যা। আৰু তাৰ ফল হৰিৰ চৰণত নিবেদন কৰাটো—বিশেষকৈ চাতুৰ্মাস্যত—মহাতপ বুলি কোৱা হয়।

Verse 4

ऋतुयानं गृहस्थस्य तप एव सदैव हि । चातुर्मास्ये हरिप्रीत्यै तन्निषेव्यं महत्तपः

গৃহস্থৰ ঋতু-অনুযায়ী ধৰ্মাচৰণ সদায়েই তপস্যা। চাতুৰ্মাসত হৰিৰ প্ৰীতিৰ বাবে ইয়াক পালন কৰাই মহাতপ বুলি কোৱা হৈছে।

Verse 5

सत्यवादस्तपो नित्यं प्राणिनां भुवि दुर्लभम् । सुप्ते देवपतौ कुर्वन्ननंतफलभाग्भवेत्

সত্যবচন নিত্য তপস্যা, পৃথিৱীত প্ৰাণীৰ মাজত ই দুষ্প্ৰাপ্য। দেবপতি পবিত্ৰ নিদ্ৰাত (চাতুৰ্মাসত) থাকোঁতে যিয়ে ই পালন কৰে, সি অনন্ত ফলৰ অংশীদাৰ হয়।

Verse 6

अहिंसादिगुणानां च पालनं सततं तपः । चातुर्मास्ये त्यक्तवैरं महत्तप उदारधीः

অহিংসা আদি গুণসমূহৰ পালন সদায় তপস্যা। চাতুৰ্মাসত বৈৰ ত্যাগ কৰাটো উদাৰবুদ্ধিৰ বাবে মহাতপ।

Verse 7

तप एव महन्मर्त्यः पंचायतनपूजनम् । चातुर्मास्ये विशेषेण हरिप्रीत्या समाचरेत्

মর্ত্যৰ বাবে পঞ্চায়তন পূজন নিজেই মহাতপ। চাতুৰ্মাসত বিশেষকৈ হৰিৰ প্ৰীতিৰ বাবে ইয়াক আচৰণ কৰা উচিত।

Verse 8

नारद उवाच । पंचायतनसंज्ञेयं कस्योक्ता सा कथं भवेत् । कथं पूजा च कर्तव्या विस्तरेणाशु तद्वद

নাৰদে ক’লে: ‘পঞ্চায়তন’ বুলিলে কি বুজায়? কোনে ইয়াক উপদেশ দিলে, আৰু কেনেকৈ বুজিব লাগে? আৰু পূজা কেনেকৈ কৰিব? সেয়া শীঘ্ৰে, বিস্তাৰে কোৱা।

Verse 9

ब्रह्मोवाच । प्रातर्मध्याह्नपूजायां मध्ये पूज्यो रविः सदा । रात्रौ मध्ये भवेच्चंद्रस्तद्वर्णकुसुमैः शुभैः

ব্ৰহ্মাই ক’লে: প্ৰাতঃ আৰু মধ্যাহ্ন পূজাত সদায় মধ্যস্থলে সূৰ্যদেৱক পূজা কৰিব লাগে; আৰু ৰাত্ৰিত মধ্যস্থলে চন্দ্ৰদেৱক তেওঁৰ নিজ নিজ বৰ্ণৰ শুভ পুষ্পেৰে সন্মান কৰিব লাগে।

Verse 10

वह्निकोणे तु हेरंबं सर्वविघ्नोपशांतये । रक्तचंदन पुष्पैश्च चातुर्मास्ये विशेषतः

অগ্নিকোণত সকলো বিঘ্ন শান্ত কৰিবলৈ হেৰম্ব (গণেশ)ক পূজা কৰিব লাগে—বিশেষকৈ চাতুৰ্মাস্য কালত—ৰক্তচন্দন আৰু পুষ্পেৰে।

Verse 11

नैरृतं दलमास्थाय भगवान्दुष्टदर्पहा । गृहस्थस्य सदा शत्रुविनाशं विदधाति सः

নৈঋত দিশাত আসন গ্ৰহণ কৰি ভগৱান—দুষ্টৰ দৰ্প নাশক—গৃহস্থৰ শত্রুবিনাশ সদায় সাধন কৰে।

Verse 12

नैरृत्यकोणगं विष्णुं पूजयेत्सर्वदा बुधः । सुगन्धचंदनैः पुष्पैर्नैवेद्यैश्चातिशोभनैः

বুধজনাই নৈঋত্যকোণত স্থিত বিষ্ণুক সদায় পূজা কৰিব লাগে, সুগন্ধি চন্দন, পুষ্প আৰু অতি শোভন নৈবেদ্য অৰ্পণ কৰি।

Verse 13

गोत्रजा वायुकोणे तु पूजनीया सदा बुधैः । पुत्रपौत्रप्रवृद्ध्यर्थं सुमनोभिर्मनोहरैः

বায়ুকোণত গোত্ৰজাক বুধসকলে সদায় পূজা কৰিব লাগে, পুত্ৰ-পৌত্ৰ বৃদ্ধি তথা কুলসমৃদ্ধিৰ বাবে মনোহৰ সুগন্ধি পুষ্পেৰে।

Verse 14

ऐशाने भगवान्रुद्रः श्वेतपुष्पैः सदाऽर्चितः । अपमृत्युविनाशाय सर्वदोषापनुत्तये

ঈশান দিশাত ভগৱান ৰুদ্ৰক সদায় শ্বেত পুষ্পেৰে অৰ্চনা কৰিব লাগে—অপমৃত্যু বিনাশৰ বাবে আৰু সকলো দোষ অপনোদনৰ বাবে।

Verse 15

जागर्ति महिमा यस्य ब्रह्माद्यैर्नैव लिख्यते । पंचायतनमेतद्धि पूज्यते गृहमेधिभिः

যাৰ মহিমা প্ৰকাশিত, সেয়া ব্ৰহ্মা আদি দেৱতাসকলেও সম্পূৰ্ণকৈ লিখিব নোৱাৰে। ইহাই পঞ্চায়তন পূজা, গৃহস্থসকলৰ দ্বাৰা শ্ৰদ্ধাৰে পূজ্য।

Verse 16

तप एतत्सदा कार्यं चातुर्मास्ये महाफलम् । पर्वकालेषु सर्वेषु दानं देयं तपः सदा । चातुर्मास्ये विशेषेण तदनंतं प्रजायते

এই তপস্যা সদায় কৰিব লাগে; চাতুৰ্মাস্যত ই মহাফল দান কৰে। সকলো পৰ্বকালত দান দিব লাগে আৰু তপ সদায় ৰাখিব লাগে; বিশেষকৈ চাতুৰ্মাস্যত তাৰ পুণ্য অনন্ত হয়।

Verse 17

शौचं तु द्विविधं ग्राह्यं बाह्यमाभ्यंतरं सदा । जलशौचं तथा बाह्यं श्रद्धया चांतरं भवेत्

শৌচ সদায় দুবিধ বুলি গ্ৰহণ কৰিব লাগে—বাহ্য আৰু আভ্যন্তৰ। জলশৌচ বাহ্য; আৰু শ্ৰদ্ধাৰ দ্বাৰা অন্তৰ শৌচ জন্মে।

Verse 18

इद्रियाणां ग्रहः कार्यस्तपसो लक्षणं परम् । निवृत्त्येंद्रियलौल्यं च चातुर्मास्ये महत्तपः

ইন্দ্ৰিয়সংযম কৰিব লাগে; ই তপস্যাৰ পৰম লক্ষণ। ইন্দ্ৰিয়ৰ লৌল্য-চঞ্চলতাৰ পৰা নিবৃত্তি—চাতুৰ্মাস্যত ই মহাতপ।

Verse 19

इन्द्रियाश्वान्सन्नियम्य सततं सुखमेधते । नरके पात्यते प्राणैस्तैरेवोत्पथगामिभिः

ইন্দ্ৰিয়-অশ্বসমূহক সদায় সংযম কৰি ৰাখিলে সুখ ধীৰে ধীৰে বৃদ্ধি পায়; কিন্তু সেই একে প্ৰাণশক্তি যেতিয়া কুপথে ধাৱিত হয়, তেতিয়া নৰকত পতিত হয়।

Verse 20

ममतारूपिणीं ग्राहीं दुष्टां निर्भर्त्स्य निग्रहेत् । तप एव सदा पुंसां चातुर्मास्येऽधिगौरवम्

‘মমতা’ ৰূপ ধৰা দুষ্ট গ্ৰাহীটোক ধিক্কাৰ দি সংযমে দমন কৰিব লাগে। চাতুৰ্মাস্যত তপস্যাই পুৰুষৰ চিৰন্তন আশ্ৰয়, তাতেই বিশেষ গৌৰৱ বৃদ্ধি পায়।

Verse 21

काम एष महाशत्रुस्तमेकं निर्जयेद्दृढम् । जितकामा महात्मानस्तैर्जितं निखिलं जगत्

কামেই মহাশত্ৰু; এই এক শত্রুক দৃঢ়ভাবে জয় কৰিব লাগে। যিসকল মহাত্মাই কাম জয় কৰিছে, সেই জয়ে যেন সমগ্ৰ জগত জয় কৰা হয়।

Verse 22

एतच्च तपसो मूलं तपसो मूलमेव तत् । सर्वदा कामविजयः संकल्पविजयस्तथा

এইয়েই তপস্যাৰ মূল, নিশ্চয় তপস্যাৰ মূল: সদায় কামবিজয়, আৰু তদ্ৰূপে সংকল্প-চঞ্চলতাৰ ওপৰত বিজয়।

Verse 23

तदेव हि परं ज्ञानं कामो येन प्रजायते । महत्तपस्तदेवाहुश्चातुमास्ये फलोत्तमम्

যি জ্ঞানৰ দ্বাৰা কামৰ উৎপত্তিৰ মূল কাৰণ বুজা যায়, সেয়াই পৰম জ্ঞান। সেয়াই মহাতপ বুলি কোৱা হয়, যি চাতুৰ্মাস্যত সৰ্বোত্তম ফল প্ৰদান কৰে।

Verse 24

लोभः सदा परित्याज्यः पापं लोभे समास्थितम् । तपस्तस्यैव विजयश्चातुर्मास्ये विशेषतः

লোভ সদায় ত্যাগ কৰিব লাগে, কিয়নো পাপ লোভতেই আশ্ৰয় লয়। সেই লোভৰ ওপৰত বিজয় তপস্যাৰে লাভ হয়—বিশেষকৈ চাতুৰ্মাস্যত।

Verse 25

मोहः सदाऽविवेकश्च वर्जनीयः प्रयत्नतः । तेन त्यक्तो नरो ज्ञानी न ज्ञानी मोहसंश्रयात

মোহ আৰু অবিবেক সদায় প্ৰচেষ্টাৰে বর্জনীয়। যিয়ে তাক ত্যাগ কৰে সি সত্যই জ্ঞানী হয়; মোহৰ আশ্ৰয় লোৱা জন জ্ঞানী নহয়।

Verse 26

मद एव मनुष्याणां शरीरस्थो महारिपुः । सदा स एव निग्राह्यः सुप्ते देवे विशेषतः

মদ বা অহংকাৰেই মানুহৰ দেহত বাস কৰা মহাশত্ৰু। তাক সদায় দমন কৰিব লাগে—বিশেষকৈ দেৱ ‘নিদ্ৰিত’ থাকোঁতে (চাতুৰ্মাস্যত)।

Verse 27

मानः सर्वेषु भूतेषु वसत्येव भयावहः । क्षमया तं विनिर्जित्य चातुर्मास्ये गुणाधिकः

মান-অহংকাৰ সকলো ভূতত বাস কৰে আৰু ভয়ংকৰ। ক্ষমাৰে তাক জয় কৰি মানুহ গুণে অধিক হয়—বিশেষকৈ চাতুৰ্মাস্যত।

Verse 28

मात्सर्यं निर्जयेत्प्राज्ञो महापातककारणम् । चातुर्मास्ये जितं तेन त्रैलोक्यममरैः सह

প্ৰাজ্ঞে মাত্সৰ্য (ঈৰ্ষা) জয় কৰিব লাগে, ই মহাপাপৰ কাৰণ। চাতুৰ্মাস্যত যদি তাক জয় কৰা যায়, তেন্তে সেই বিজয়ে অমৰসহ ত্ৰিলোক জয় কৰা যেন হয়।

Verse 29

अहंकारसमाक्रांता मुनयो विजितेंद्रियाः । धर्ममार्गं परित्यज्य कुर्वत्युन्मार्गजां क्रियाम्

অহংকাৰৰ দ্বাৰা আচ্ছন্ন হৈ, ইন্দ্ৰিয়-জয়ী মুনিসকলেও কেতিয়াবা ধৰ্মমাৰ্গ ত্যাগ কৰি কুমাৰ্গ-উৎপন্ন ক্ৰিয়া আচৰণ কৰে।

Verse 31

एतद्धि तपसो मूलं यदेतन्मनसस्त्यजेत् । त्यक्तेष्वेतेषु सर्वेषु पर ब्रह्ममयो भवेत्

ইয়াই তপস্যাৰ মূল—মনসৰ এই চলনসমূহ ত্যাগ কৰা। এই সকলো ত্যাগ হ’লে মানুহ পৰম ব্ৰহ্মময় হৈ উঠে।

Verse 32

प्रथमं कायशुद्ध्यर्थं प्राजापत्यं समाचरेत् । शयने देवदेवस्य विशेषेण महत्तपः

প্ৰথমে দেহশুদ্ধিৰ বাবে প্ৰাজাপত্য ব্ৰত পালন কৰা উচিত। বিশেষকৈ দেবদেব হৰিৰ শয়নকালত ই মহাতপস্যা হয়।

Verse 33

हरेस्तु शयने नित्यमेकांतरमु पोषणम् । यः करोति नरो भक्त्या न स गच्छेद्यमालयम्

হৰিৰ শয়নকালত যি নৰ ভক্তিভাৱে নিত্য একদিন অন্তৰে আহাৰ গ্ৰহণ কৰে, সি যমালয়লৈ নাযায়।

Verse 34

हरिस्वापे नरो नित्यमेकभक्तं समाचरेत् । दिवसेदिवसे तस्य द्वादशाहफलं लभेत्

হৰিস্বাপে নৰে নিত্য একভক্ত (দিনে এবাৰ আহাৰ) পালন কৰা উচিত। দিনেদিনে সি দ্বাদশাহ ব্ৰতৰ সমান ফল লাভ কৰে।

Verse 35

चातुर्मास्ये नरो यस्तु शाकाहारपरो यदि । पुण्यं क्रतुसहस्राणां जायते नात्र संशयः

চাতুৰ্মাস্য কালত যি নৰ শাকাহাৰক মুখ্য আহাৰ কৰি থাকে, তেনে জনে সহস্ৰ সহস্ৰ বৈদিক যজ্ঞৰ সমান পুণ্য লাভ কৰে—ইয়াত একো সন্দেহ নাই।

Verse 36

चातुर्मास्ये नरो नित्यं चांद्राय णव्रतं चरेत् । एकैकमासे तत्पुण्यं वर्णितुं नैव शक्यते

চাতুৰ্মাস্যত নৰে নিত্য চান্দ্ৰায়ণ ব্ৰত আচৰণ কৰা উচিত। প্ৰতিটো মাহত লাভ হোৱা সেই পুণ্য বৰ্ণনা কৰাই সত্যই অসম্ভৱ।

Verse 37

सुप्ते देवे च पाराकं यः करोति विशुद्धधीः । नारी वा श्रद्धया युक्ता शतजन्माघ नाशनम्

যেতিয়া প্ৰভু দেৱতা যোগনিদ্ৰাত থাকে, তেতিয়া যি বিশুদ্ধ বুদ্ধিসম্পন্নে পাৰাক ব্ৰত পালন কৰে—পুৰুষ হওক বা শ্ৰদ্ধাযুক্তা নাৰী—সেই জনে শত জন্মৰ সঞ্চিত পাপ নাশ কৰে।

Verse 38

कृच्छ्रसेवी भवेद्यस्तु सुप्ते देवे जनार्दने । पापराशिं विनिर्धूय वैकुण्ठे गणतां व्रजेत्

যেতিয়া জনাৰ্দন দেৱ যোগনিদ্ৰাত থাকে, তেতিয়া যি কৃচ্ছ্ৰ অনুশাসন গ্ৰহণ কৰে, সি পাপৰাশি ঝাৰি পেলাই বৈকুণ্ঠত সেবক-গণৰ মাজত স্থান লাভ কৰে।

Verse 39

तप्तकृच्छ्रपरो यस्तु सुप्ते देवे जनार्दने । कीर्तिं संप्राप्य वा पुत्रं विष्णुसायुज्यतां व्रजेत्

যেতিয়া জনাৰ্দন দেৱ যোগনিদ্ৰাত থাকে, তেতিয়া যি তপ্ত-কৃচ্ছ্ৰ অনুশাসনত নিবিষ্ট থাকে, সি কীৰ্তি লাভ কৰে বা সুপুত্ৰ পায়, আৰু অন্তত বিষ্ণুৰ সৈতে সায়ুজ্য (একাত্মতা) লাভ কৰে।

Verse 40

दुग्धाहारपरो यस्तु चातुर्मास्येऽभिजायते । तस्य पापसहस्राणि विलयं यांति देहिनः

চাতুৰ্মাস্যত যি দেহধাৰী কেৱল দুগ্ধ-আহাৰত নিবিষ্ট হয়, তাৰ সহস্ৰ সহস্ৰ পাপ বিলীন হৈ অন্ত পায়।

Verse 41

मितान्नाशनकृद्धीरश्चातुर्मास्ये नरो यदि । निर्धूय सकलं पापं वैकुण्ठपदमाप्नुयात्

চাতুৰ্মাস্যত যদি ধীৰ নৰ মিত পৰিমাণে আহাৰ গ্ৰহণ কৰে, তেন্তে সি সমগ্ৰ পাপ সম্পূৰ্ণৰূপে ঝাৰি পেলাই বৈকুণ্ঠপদ লাভ কৰে।

Verse 42

एकान्नाशनकृन्मर्त्यो न रोगैरभि भूयते । अक्षारलवणाशी च चातुर्मास्ये न पापभाक्

যি মৰ্ত্য দিনে একবাৰেই আহাৰ গ্ৰহণ কৰে, সি ৰোগে পৰাভূত নহয়; আৰু চাতুৰ্মাস্যত ক্ষাৰ আৰু লৱণ ত্যাগ কৰা জন পাপৰ ভাগী নহয়।

Verse 43

कृताहारो महापापैर्निर्मुक्तो जायते ध्रुवम् । हरिमुद्दिश्य मासेषु चतुर्षु च न संशयः

নিয়মিত আহাৰ গ্ৰহণ কৰা জন নিশ্চিতভাৱে মহাপাপৰ পৰা মুক্ত হয়—সন্দেহ নাই—যদি চাৰি মাহ হৰিক উদ্দেশ্য কৰি এই আচাৰ পালন কৰা হয়।

Verse 44

कन्दमूलाशनकरः पूर्वजान्सह चात्मना । उद्धृत्य नरकाद्घोराद्याति विष्णुसलोकताम्

যি কন্দ-মূল আৰু ফলাহাৰ কৰে, সি নিজৰ সৈতে নিজৰ পূৰ্বপুৰুষসকলকো উদ্ধাৰ কৰে; ভয়ংকৰ নৰকৰ পৰা মুক্ত কৰি বিষ্ণুলোকত গমন কৰে।

Verse 45

नित्यांबुप्राशनकरश्चातुर्मास्ये यदा भवेत् । दिनेदिनेऽश्वमेधस्य फलमाप्नोत्यसंशयम्

চাতুৰ্মাস্য কালত যদি কোনো জনে প্ৰতিদিন কেৱল জল পান কৰাৰ নিয়ম পালন কৰে, তেন্তে সি দিনেদিনে নিঃসন্দেহে অশ্বমেধ যজ্ঞৰ ফল লাভ কৰে।

Verse 46

शीतवृष्टिसहो यस्तु चातुर्मास्ये नरो भवेत् । हरिप्रीत्यै जगन्नाथस्तस्यात्मानं प्रयच्छति

চাতুৰ্মাস্যত যি নৰ শীত আৰু বৰষুণ সহি হৰিৰ প্ৰীতিৰ বাবে তপ কৰে, জগন্নাথ প্ৰভু তেনে জনক নিজৰেই আত্মস্বরূপ দান কৰে।

Verse 47

महापाराकसंज्ञं तु महत्तप उदाहृतम् । मासैकमुपवासेन सर्वं पूर्णं प्रजायते

মহাপাৰাক নামে যি মহৎ তপ বৰ্ণিত, এক সম্পূৰ্ণ মাহ উপবাসে সকলো আধ্যাত্মিক লক্ষ্য পূৰ্ণ হয়।

Verse 48

देवस्वापदिनादौ तु यावत्पवित्रद्वादशी । पवित्रद्वादशीपूर्वं यावच्छ्रवणद्वादशी

দেৱস্বাপ দিনৰ পৰা পৱিত্ৰা দ্বাদশীলৈকে; আৰু পৱিত্ৰা দ্বাদশীৰ পূৰ্বৰ পৰা শ্ৰৱণ দ্বাদশীলৈকে—এইদৰে ব্ৰতৰ সময়সীমা কোৱা হৈছে।

Verse 49

महापाराकमेतद्धि द्वितीयं परिकीर्तितम् । श्रवणद्वादशीपूर्वं प्राप्ता चाश्विनद्वादशी

এইটোৱেই নিঃসন্দেহে দ্বিতীয় মহাপাৰাক বুলি কীৰ্তিত: শ্ৰৱণ দ্বাদশীৰ পূৰ্বৰ পৰা আশ্বিন দ্বাদশী উপস্থিত হোৱালৈকে।

Verse 50

महापाराक तृतीयं प्राज्ञैश्च समुदाहृतम् । आश्विनद्वादशी चादौ प्राप्ता देवसुबोधिनी

প্ৰাজ্ঞসকলে তৃতীয় মহাপাৰাকো ঘোষণা কৰিছে—আশ্বিন শুদ্ধ দ্বাদশীৰ পৰা আৰম্ভ কৰি দেৱ-সুবোধিনী (ভগৱানৰ জাগৰণ-তিথি) পৰ্যন্ত।

Verse 51

महापाराकमेतद्धि चतुर्थं परिकथ्यते । एतेषामेकमपि च नारी वा पुरुषोऽपि वा

ইয়াকেই ‘মহাপাৰাক’ বুলি চতুৰ্থ আচাৰ ৰূপে কোৱা হয়। এইসমূহৰ মাজৰ এটা মাত্ৰও যদি নাৰী হওক বা পুৰুষ হওক, কোনোবাই গ্ৰহণ কৰে,

Verse 52

यः करोति नरो भक्त्या स च विष्णुः सनातनः । इदं च सर्वतपसां महत्तप उदाहृतम्

যি নৰ ভক্তিৰে ইয়াক কৰে, সি সনাতন বিষ্ণু স্বয়ং বুলি গণ্য হয়। আৰু ইয়াক সকলো তপস্যাৰ ওপৰত মহাতপ বুলি ঘোষণা কৰা হৈছে।

Verse 53

दुष्करं दुर्लभं लोके चातुर्मास्ये मखाधिकम् । दिवसेदिवसे तस्य यज्ञायुतफलं स्मृतम्

ইহা জগতত দুষ্কৰ আৰু দুৰ্লভ; চাতুৰ্মাস্য কালত ই যজ্ঞতকৈও শ্ৰেষ্ঠ। দিনেদিনে ইয়াৰ ফল দহ হাজাৰ যজ্ঞৰ সমান বুলি স্মৃত।

Verse 54

महत्तप इदं येन कृतं जगति दुर्लभम् । इदमेव महापुण्यमिदमेव महत्सुखम् । इदमेव परं श्रेयो महापाराकसेवनम्

ইহা মহাতপ, যাক জগতত অতি দুৰ্লভভাৱে সম্পন্ন কৰা যায়। ইহাই মহাপুণ্য, ইহাই মহাসুখ। ইহাই পৰম শ্ৰেয়—মহাপাৰাকৰ সেৱন।

Verse 55

नारायणो वसेद्देहे ज्ञानं तस्य प्रजायते । जीवन्मुक्तः स भवति महापातककारकः

নাৰায়ণ দেহৰ ভিতৰত বাস কৰে, আৰু সেই জনৰ ভিতৰত জ্ঞান উদয় হয়। সি জীৱিত অৱস্থাতেই মুক্ত হয়—যদিও সি মহাপাপৰ কৰ্তা আছিল।

Verse 56

तावद्गर्जंति पापानि नरकास्तावदेव हि । तावन्मायासहस्राणि यावन्मासो पवासकः

যিমান দিন উপবাসৰ মাহ শেষ নহয়, তিমান দিনেই পাপ গর্জে আৰু নৰকো তিমান দিনেই থাকে। তেনেদৰে সহস্ৰ মায়া-ভ্ৰমো সেই সময়লৈকে টিকে থাকে।

Verse 57

चातुर्मास्युपवासी यो यस्य प्रांगणिको भवेत् । सोऽपि हत्यासहस्राणि त्यक्त्वा निष्कल्मषो भवेत्

যি চাতুৰ্মাস্য উপবাস পালন কৰে আৰু আনৰ গৃহ-প্ৰাঙ্গণত বাস কৰা পৰিচাৰক/আশ্ৰিত হয়, সিও সহস্ৰ হত্যাকৰ্ম ত্যাগ কৰি নিষ্কল্মষ হয়।

Verse 58

य इदं श्रावयेन्मर्त्यो यः पठेत्सततं स्वयम्

যি কোনো মৰ্ত্য এই উপদেশ শ্ৰাৱণ কৰায়, অথবা যি নিজে সদায় পাঠ কৰে—

Verse 59

सोऽपि वाचस्पतिसमः फलं प्राप्नोत्यसंशयम्

সিও বাচস্পতিসম (বৃহস্পতিসদৃশ) ফল নিঃসন্দেহে লাভ কৰে।

Verse 60

इदं पुराणं परमं पवित्रं शृण्वन्गृणन्पापविशुद्धिहेतु । नारायणं तं मनसा विचिन्त्य मृतोऽभिगच्छत्यमृतं सुराधिकम्

এই পুৰাণ পৰম পবিত্ৰ; ইয়াক শুনা আৰু পাঠ কৰা পাপশুদ্ধিৰ কাৰণ হয়। মনত সেই নাৰায়ণক ধ্যান কৰি, যি দেহ ত্যাগ কৰে সি দেৱতাতকৈও উচ্চ অমৃত, অমৰ অৱস্থালৈ গমন কৰে।

Verse 238

इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये शेषशाय्युपाख्याने ब्रह्मनारदसंवादे चातुर्मास्यमाहात्म्ये तपोमहिमावर्णनं नामाष्टत्रिंशदुत्तरद्विशततमोऽध्यायः

ইতি শ্ৰী স্কান্দ মহাপুৰাণত—একাশীতিসাহস্ৰ্য শ্লোকসমূহৰ সংহিতাত—ষষ্ঠ নাগৰখণ্ডত, হাটকেশ্বৰ ক্ষেত্ৰমাহাত্ম্যত, শেষশায়ী উপাখ্যানত, ব্ৰহ্মা-নাৰদ সংবাদত, চাতুৰ্মাস্য-মাহাত্ম্যত—‘তপোমহিমা-বৰ্ণন’ নামক অধ্যায়, অৰ্থাৎ ২৩৮তম অধ্যায়, সমাপ্ত হ’ল।