Adhyaya 114

Verse 1

सूत उवाच । सोऽपि विप्रो द्विजश्रेष्ठा विस्फोटकपरिप्लुतः । लज्जया परया युक्तो गत्वा किंचिद्वनांतरम्

সূত ক’লে: সেই ব্ৰাহ্মণজনো—দ্বিজসকলৰ মাজত শ্ৰেষ্ঠ হ’লেও—বিস্ফোটক ৰোগৰ ফোঁহাৰে আৱৃত আছিল; গভীৰ লজ্জাত আচ্ছন্ন হৈ, তেওঁ বনাঞ্চলৰ এক নিৰ্জন ঠাইলৈ গ’ল।

Verse 2

ततो वैराग्यमापन्नो रौद्रे तपसि संस्थितः । त्यक्त्वा गृहादिकं सर्वं स्नेहं दारसुतोद्भवम्

তাৰ পাছত বৈৰাগ্য লাভ কৰি তেওঁ ৰৌদ্ৰ তপস্যাত স্থিত হ’ল; ঘৰ-দুৱাৰ আদি সকলো ত্যাগ কৰি, পত্নী-পুত্ৰৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা সকলো স্নেহ-মোহ পৰিত্যাগ কৰিলে।

Verse 3

नियमैः संयमैश्चैव शोषयन्नात्मनस्तनुम् । किंचिज्जलाश्रयं गत्वा स्थापयित्वा महेश्वरम्

নিয়ম-সংযমে তেওঁ নিজৰ দেহ ক্ষীণ কৰি তুলিলে; তাৰ পাছত এটা জলাশ্ৰয়লৈ গৈ, তাত মহেশ্বৰ (শিৱ)ক প্ৰতিষ্ঠা কৰিলে।

Verse 4

ततः कालेन महता तुष्टस्तस्य महेश्वरः । प्रोवाच दर्शनं गत्वा प्रार्थयस्व यथेप्सितम्

দীৰ্ঘ কাল অতিবাহিত হোৱাৰ পাছত মহেশ্বৰ তাত সন্তুষ্ট হ’ল। দর্শন দি ক’লে: “যি ইচ্ছা, সেই বৰ প্ৰাৰ্থনা কৰা।”

Verse 5

त्रिजात उवाच । मातृदोषादहं देव वैलक्ष्यं परमं गतः । मध्ये ब्राह्मणमुख्यानामानर्त्ताधिपतेस्तथा

ত্ৰিজাত ক’লে: “হে দেৱ! মাতৃৰ দোষৰ কাৰণে মই পৰম লজ্জা-অপমানত পৰিলোঁ—শ্ৰেষ্ঠ ব্ৰাহ্মণসকলৰ মাজত আৰু আনৰ্তৰ অধিপতিৰ সন্মুখতো।”

Verse 6

अहं शक्नोमि नो वक्तुं कस्यचिद्दर्शितुं विभो । त्रिजातोऽस्मीति विज्ञाय भूरिविद्यान्वितोऽपि च

“হে বিভো, মই কাকো ক’ব নোৱাৰোঁ, কাকো নিজকে দেখুৱাব নোৱাৰোঁ। বহুত বিদ্যাৰে সমৃদ্ধ হ’লেও, লোকেহে জানিলে যে মই ‘ত্ৰিজাত’, তেতিয়া মোক এৰাই চলে।”

Verse 7

तस्मात्सर्वोत्तमस्तेषामहं चैव द्विजन्मनाम् । यथा भवामि देवेश तथा नीतिर्विधीयताम्

“সেয়ে হে দেৱেশ, এনে উপায় বিধান কৰা হওক যাতে মই সেই দ্বিজসকলৰ মাজত সৰ্বোত্তম হ’ব পাৰোঁ।”

Verse 8

श्रीभगवानुवाच । चमत्कारपुरे विप्रा ये वसंति द्विजोत्तम । तेषां सर्वोत्तमो नूनं मत्प्रसादाद्भविष्यसि

শ্ৰী ভগৱানে ক’লে: “হে দ্বিজোত্তম! চমৎকাৰপুৰত যিসকল ব্ৰাহ্মণ বাস কৰে, তেওঁলোকৰ মাজত তুমি নিশ্চয় সৰ্বাগ্ৰগণ্য হ’বা—মোৰ কৃপাৰে।”

Verse 9

तस्मात्कालं प्रतीक्षस्व कञ्चित्त्वं ब्राह्मणोत्तम । समये समनुप्राप्ते त्वां च नेष्यामि तत्र वै

সেয়ে, হে ব্ৰাহ্মণশ্ৰেষ্ঠ, তুমি কিছু সময় অপেক্ষা কৰা। যেতিয়া যোগ্য সময় উপস্থিত হ’ব, তেতিয়া নিশ্চয়েই মই তোমাক তাত লৈ যাম।

Verse 10

एवमुक्त्वा स देवेशस्ततश्चादर्शनं गतः । ब्राह्मणोऽपि तपस्तेपे तथा संपूजयन्हरम्

এইদৰে কৈ দেৱেশ্বৰ তেতিয়া দৃষ্টিৰ পৰা অন্তৰ্হিত হ’ল। ব্ৰাহ্মণেও তপস্যা কৰিলে আৰু বিধিমতে হৰ (শিৱ)ক ভক্তিভাৱে পূজা কৰি থাকিল।

Verse 11

कस्यचित्त्वथ कालस्य मत्कारपुरे द्विजाः । मौद्गल्यान्वयसंभूतो देवरातोऽभवद्द्विजः

কিছু সময়ৰ পাছত, মৎকাৰপুৰ নামৰ নগৰত মৌদ্গল্য বংশত জন্ম লোৱা দেৱৰাত নামৰ এজন দ্বিজ আছিল।

Verse 12

तस्य पुत्रः क्रथोनाम यौवनोद्धतविग्रहः । सदा गर्वसमायुक्तः पौरुषे च व्यवस्थितः

তেওঁৰ পুত্ৰৰ নাম ক্ৰথা; যৌৱনৰ উন্মাদতাত দেহে উদ্ধত, সদায় গৰ্বে পূৰ্ণ, আৰু পুৰুষত্ব প্ৰদৰ্শনত নিবিষ্ট আছিল।

Verse 13

स कदाचिद्ययौ विप्रो नागतीर्थं प्रति द्विजाः । श्रावणस्यासिते पक्षे पंचम्यां पर्यटन्वने

এবাৰ সেই ব্ৰাহ্মণ নাগতীৰ্থৰ ফালে গ’ল, হে দ্বিজসকল; শ্ৰাৱণ মাহৰ কৃষ্ণপক্ষৰ পঞ্চমীত অৰণ্যত ভ্ৰমণ কৰি।

Verse 14

अथापश्यत्स नागेन्द्रतनयं भूरिवर्च्चसम् । रुद्रमालमिति ख्यातं जनन्या सह संगतम्

তেতিয়া তেওঁ নাগৰাজৰ পুত্ৰক দেখিলে, মহা তেজে দীপ্ত—‘ৰুদ্ৰমাল’ নামে খ্যাত—মাতৃৰ সৈতে একেলগে।

Verse 15

अथाऽसौ तं समालोक्य सुलघुं सर्प पुत्रकम् । जलसर्पमिति ज्ञात्वा लगुडेन व्यपोथयत्

তাৰ পাছত তেওঁ সেই অতি সৰু সাপ-পুত্ৰক চালে; তাক কেৱল জলসাপ বুলি জানি লাঠিৰে আঘাত কৰিলে।

Verse 16

हन्यमानेन तेनाथ प्रमुक्तः सुमहान्स्वनः । हा मातस्तात तातेति विपन्नोऽस्मि निरागसः

তাক মাৰি থাকোঁতে তেতিয়া এক অতি উচ্চ ধ্বনি উঠিল: “হে মাতা! হে পিতা! পিতা!”—“মই নিৰ্দোষ হৈয়ো বিনষ্ট হ’বলৈ ধৰিছোঁ।”

Verse 17

सोऽपि श्रुत्वाऽथ तं शब्दं ब्राह्मणो मानुषोद्भवम् । सर्पस्य भयसंत्रस्तः सत्वरं स्वगृहं ययौ

মানৱজন্মা সেই ব্ৰাহ্মণে সেই শব্দ শুনি, সাপৰ ভয়ত আতংকিত হৈ, তৎক্ষণাৎ নিজৰ ঘৰলৈ দৌৰি গ’ল।

Verse 18

अथ सा जननी तस्य निष्क्रांता सलिलाश्रयात् । यावत्पश्यति तीरस्थं तावत्पुत्रं निपातितम्

তেতিয়া তাৰ জননী জল-আশ্ৰয়ৰ পৰা ওলাই আহিল; তীৰৰ ফালে চাবলৈ ধৰোঁতেই পুত্ৰক আঘাতপ্ৰাপ্ত হৈ পৰি থকা দেখিলে।

Verse 19

ततो मूर्च्छामनुप्राप्ता दृष्ट्वा पुत्रं तथाविधम् । यष्टिप्रहारनिर्भिन्नं सर्वांगरुधिरोक्षितम्

তেতিয়া পুত্ৰক তেনে অৱস্থাত দেখি—লাঠিৰ আঘাতে বিদ্ধ, সৰ্বাঙ্গে ৰক্তে সিক্ত—সেই মাতৃ মূৰ্ছা গৈ পৰিল।

Verse 20

अथ लब्ध्वा पुनः संज्ञां प्रलापानकरोद्बहून् । करुणं शोकसंतप्ता वाष्पपर्याकुलेक्षणा

তাৰ পিছত পুনৰ সংজ্ঞা পাই, শোকত দগ্ধ হৈ সি বহু বিলাপ কৰিলে—অতি কৰুণ, হৃদয়বিদাৰক; চকু দুটা অশ্ৰুতে আৱৃত আৰু কঁপিছিল।

Verse 21

हाहा पुत्र परित्यक्त्वा मां च क्वासि विनिर्गतः । अनावृत्तिकरं स्थानं किं स्नेहो नास्ति ते मयि

“হায় পুত্ৰ! মোক এৰি তই ক’লৈ গ’লি? য’ৰ পৰা ঘূৰি অহা নাই, সেই স্থানলৈ নেকি তই গ’লি? মোৰ প্ৰতি তোৰ স্নেহ নাই নেকি?”

Verse 22

केन त्वं निहतः पुत्र पापेन च दुरात्मना । निष्पापोऽपि च पुत्र त्वं कस्य क्रुद्धोऽद्यवै यमः

“পুত্ৰ, তোক কোনে বধ কৰিলে—কোন পাপী দুষ্টাত্মাই? তই তো নিষ্পাপ, বাচ্চা; আজি যম কাক লৈ ক্ৰুদ্ধ হৈছে?”

Verse 23

सपुरस्य सराष्ट्रस्य सकुटुंबस्य दुर्मतेः । येन त्वं निहतोऽद्यापि पंचम्यां पूजितो न च

“যি দুৰ্মতিয়ে তোক বধ কৰিলে, তাৰ নগৰ, তাৰ ৰাজ্য আৰু সমগ্ৰ কুটুম্বসহ—সেইজন পঞ্চমীৰ পূজনদিনতো কেতিয়াও সন্মানিত নহওক।”

Verse 24

रजसा क्रीडयित्वाऽद्य समागत्य चिरादथ । कामेनोत्संगमागत्य ग्लानिं नैष्यति चांबरम्

আজি তুমি ধূলিত খেলি, বহু দেৰিৰ পাছত সন্ধিয়াত উভতি আহিলা; তাৰ পাছত কামনাৰে মোৰ কোলাত উঠি, তোমাৰ বস্ত্ৰ মলিন কৰি কুঁচিয়াই পেলালা।

Verse 25

गद्गदानि मनोज्ञानि जनहास्यकराणि च । त्वया विनाऽद्य वाक्यानि को वदिष्यति मे पुरः

সেই গদ্গদ, মনোহৰ বাক্যবোৰ যিয়ে লোকক হাঁহুৱাইছিল—আজি তোমাৰ অবিহনে মোৰ সন্মুখত তেনে বাক্য কোনে ক’ব?

Verse 26

पितुरुत्संगमाश्रित्य कूर्चाकर्षणपूर्वकम् । कः करिष्यति पुत्राऽद्य सतोषं भवता विना

পিতাৰ কোলাত আঁকোৱালি ধৰি, আগতে তেওঁৰ শিখা টানি—হে পুত্ৰ, আজি তোমাৰ অবিহনে কোনে তেনে কৰি এনে সন্তোষ দিব?

Verse 27

निषिद्धोऽसि मया वत्स त्वमायातोऽनुपृष्ठतः । मर्त्यलोकमिमं तात बहुदोषसमाकुलम्

হে বৎস, মই তোমাক নিষেধ কৰিছিলোঁ, তথাপি তুমি পিছে পিছে আহিলা; হে তাত, এই মর্ত্যলোক বহু দোষেৰে ভৰপূৰ।

Verse 28

एवं विलप्य नागी सा संक्रुद्धा शोककर्षिता । तं मृतं सुतमादाय जगामानंतसंनिधौ

এনেদৰে বিলাপ কৰি সেই নাগী, ক্ৰুদ্ধ আৰু শোকে দমিত হৈ, মৃত পুত্ৰক কোলাত লৈ অনন্তৰ সন্নিধিলৈ গ’ল।

Verse 29

ततस्तदग्रतः क्षिप्त्वा तं मृतं निजबालकम् । प्रलापानकरोद्दीना वियुक्ता कुररी यथा

তেতিয়া তাই নিজৰ মৃত সৰু পুত্ৰটোক তেওঁৰ আগত পেলাই দিলে; দুখে কাতৰ হৈ পুনৰ বিলাপ কৰিলে, যেন সঙ্গীৰ পৰা বিচ্ছিন্ন কুৰৰী পাখী।

Verse 30

नागराजोऽपि तं दृष्ट्वा स्वपुत्रं विनिपातितम् । जगाम सोऽपि मूर्च्छां च पुत्रशोकेन पीडितः

নিজ পুত্ৰক নিপতিত হৈ পৰি থকা দেখি, নাগৰাজো পুত্ৰশোকে পীড়িত হৈ মূৰ্ছা গৈ পৰিল।

Verse 31

ततः सिक्तो जलैः शीतैः संज्ञां लब्ध्वा स कृच्छ्रतः । प्रलापान्कृपणांश्चक्रे प्राकृतः पुरुषो यथा

তাৰ পাছত ঠাণ্ডা পানী ছিটাই দিয়া হ’ল; কষ্টেৰে সঞ্জ্ঞান পাই সি কৃপণ বিলাপ কৰিবলৈ ধৰিলে, যেন এজন সাধাৰণ মানুহ।

Verse 32

एतस्मिन्नंतरे नागाः सर्वे तत्र समागताः । रुरुदुर्दुःखिताः संतो बाष्पपर्याकुलेक्षणाः

ইতিমধ্যে সকলো নাগ তাত সমবেত হ’ল; দুখে কাতৰ হৈ কান্দিলে, চকু অশ্ৰুতে আৱৰি কঁপিছিল।

Verse 33

वासुकिः पद्मजः शंखस्तक्षकश्च महाविषः । शंखचूडः सचूडश्च पुंडरीकश्च दारुणः

বাসুকি, পদ্মজ, শঙ্খ, তক্ষক, মহাবিষ, শঙ্খচূড়, সচূড় আৰু ভয়ংকৰ পুণ্ডৰীক—এই সকলো নাগ আহিল।

Verse 34

अञ्जनो वामनश्चैव कुमुदश्च तथा परः । कम्बलाश्वतरौ नागौ नागः कर्कोटकस्तथा

অঞ্জন, বামন, কুমুদ আৰু আন এজন; নাগ কম্বল আৰু অশ্বতৰ, আৰু নাগ কৰ্কোটকো—সকলো একেলগে সমবেত হ’ল।

Verse 35

पुष्पदंतः सुदंतश्च मूषको मूषकादनः । एलापत्रः सुपत्रश्च दीर्घास्यः पुष्पवाहनः

পুষ্পদন্ত, সুদন্ত, মূষক, মূষকাদন, এলাপত্ৰ, সুপত্ৰ, দীৰ্ঘাস্য আৰু পুষ্পবাহন—এই নাগসকলেও আহিল।

Verse 36

एते चान्ये तथा नागास्तत्राऽयाताः सहस्रशः । पुत्रशोकाभिसतप्तं ज्ञात्वा तं पन्नगाधिपम्

এইসকল আৰু আন বহু নাগ হাজাৰ হাজাৰকৈ তাত আহিল, কিয়নো তেওঁলোকে জানিছিল যে পন্নগাধিপতি পুত্ৰশোকত দগ্ধ হৈ আছে।

Verse 37

ततः संबोध्य ते सर्वे तमीशं पवनाशनम् । पूर्ववृत्तैः कथोद्भेदैर्दृष्टांतैर्विविधैरपि

তাৰ পাছত তেওঁলোকে সকলোৱে পৱনাশন নামৰ সেই ঈশ্বৰক জাগ্ৰত কৰি সান্ত্বনা দিলে, পূৰ্ববৃত্তান্ত, কাহিনীৰ উদাহৰণ আৰু নানাবিধ দৃষ্টান্তেৰে।

Verse 38

एवं संबोधितस्तैस्तु चिरात्पन्नगसत्तमः । अग्निदाह्यं ततश्चक्रे तस्य पुत्रस्य दुःखितः

এইদৰে তেওঁলোকৰ বচনে বহু সময়ৰ পাছত পন্নগসত্তম সেই নাগ—দুখেৰে ভাৰাক্ৰান্ত হৈ—তাৰ পুত্ৰৰ অগ্নিদাহৰ ব্যৱস্থা কৰিলে।

Verse 39

जलदानस्य काले च सर्पान्सर्वानुवाच सः । सर्वान्नागान्प्रदानार्थं तोयस्य समुपस्थितान्

জলদানৰ সময়ত তেওঁ সকলো সৰ্পক সম্বোধন কৰিলে—জল অৰ্ঘ্য অৰ্পণৰ উদ্দেশ্যে সমবেত সকলো নাগক।

Verse 40

नाहं तोयं प्रदास्यामि स्वपुत्रस्य कथंचन । भवद्भिः प्रेरितोऽप्येवं तथान्यैरपि बांधवैः

“মই মোৰ নিজৰ পুত্ৰকো কোনোপধ্যেই পানী পৰ্যন্ত নেদিম—তোমালোকৰ প্ৰেৰণা থাকিলেও, আৰু আন আত্মীয়সকলৰো কোৱাতো।”

Verse 41

यावत्तस्य न दुष्टस्य मम पुत्रांतकारिणः । सदारपुत्रभृत्यस्य विहितो न परिक्षयः

“যেতিয়ালৈকে সেই দুষ্ট—মোৰ পুত্ৰঘাতক—তাৰ পত্নী, সন্তান আৰু ভৃত্যসহ ধ্বংস বিধান নহয়, তেতিয়ালৈকে মই এই অৰ্পণ নকৰোঁ।”

Verse 42

एवमुक्त्वा ततः शेषः शोधयामास तं द्विजम् । येन संसूदितः पुत्रो दंडकाष्ठेन पाप्मना

এইদৰে কৈ শেষে তেতিয়া সেই দ্বিজক অনুসন্ধান কৰি চিনাক্ত কৰিবলৈ লাগিল—সেই পাপীয়ে কাঠৰ দণ্ডেৰে যাৰ পুত্ৰক বধ কৰিছিল।

Verse 43

ततः प्रोवाच तान्नागान्पार्श्वस्थान्पन्नगाधिपः । हाटकेश्वरजे क्षेत्रे यांतु मे सुहृदुत्तमाः

তেতিয়া পন্নগাধিপতিয়ে কাষতে থকা নাগসকলক ক’লে: “হে মোৰ উত্তম সুহৃদসকল, হাটকেশ্বৰজ ক্ষেত্ৰলৈ যোৱা।”

Verse 44

पुत्रघ्नं तं निहत्याऽशु सकुटुम्बपरिग्रहम् । चमत्कारपुरं सर्वं भक्षणीयं ततः परम्

সেই পুত্ৰহন্তাকাৰীক সপৰিয়ালে তৎক্ষণাৎ বধ কৰা; আৰু তাৰ পাছত সমগ্ৰ চৎকাৰপুৰ নগৰ গ্ৰাস কৰা।

Verse 45

तत्रैव वसतिः कार्या समस्तैः पन्नगोत्तमैः । यथा भूयो वसेन्नैव तथा कार्यं च तत्पुरम्

হে সৰ্পশ্ৰেষ্ঠসকল, তোমালোকে তাতেই বাস কৰিব লাগিব, আৰু সেই নগৰখন এনেদৰে ধ্বংস কৰিব লাগিব যাতে তাত পুনৰ কেতিয়াও জনবসতি নহয়।

Verse 46

एवमुक्तास्ततस्तेन नागाः प्राधान्यतः श्रुताः । गत्वाथ सत्वरं तत्र प्रथमं तं द्विजोत्तमम्

তেওঁৰ দ্বাৰা এইদৰে আদিষ্ট হৈ, প্ৰধান নাগসকলে তেওঁৰ কথা মানি লৈ দ্ৰুতগতিৰে তালৈ গ’ল আৰু প্ৰথমে সেই শ্ৰেষ্ঠ ব্ৰাহ্মণৰ ওচৰ চাপিল।

Verse 47

देवरातसुतं सुप्तं भक्षयित्वा ततः परम् । तत्कुटुंबं समग्रं च क्रोधेन महतान्विताः

দেৱৰাতৰ পুত্ৰক টোপনিৰ অৱস্থাত গ্ৰাস কৰাৰ পাছত, তেওঁলোকে অত্যন্ত ক্ৰোধিত হৈ তেওঁৰ সমগ্ৰ পৰিয়ালকো গ্ৰাস কৰিলে।

Verse 48

ततोऽन्यानपि संक्रुद्धा बालान्वृद्धान्कुमारकान् । भक्षयामासुः सर्वे ते तिर्यग्योनिगता अपि

তাৰ পাছত ক্ৰুদ্ধ হৈ তেওঁলোকে আনসকলকো গ্ৰাস কৰিলে—শিশু, বৃদ্ধ আৰু যুৱকসকলক; যদিও তেওঁলোক তিৰ্য্যগযোনিত জন্ম লৈছিল, তথাপিও তেওঁলোকে তেনে কৰিলে।

Verse 49

एतस्मिन्नंतरे जातः पुरे तत्र सुदारुणः । आक्रंदो ब्राह्मणेंद्राणां सर्पभक्षणसंभवः

ইতিমধ্যে সেই নগৰত ব্ৰাহ্মণশ্ৰেষ্ঠসকলৰ মাজত সৰ্পৰ ভক্ষণজনিত অতি ভয়ংকৰ ক্ৰন্দন উঠিল।

Verse 50

तत्र भूमौ तथाऽन्यच्च यत्किंचिदपि दृश्यते । तत्सर्वं पन्नगैर्व्याप्तं रौद्रैः कृष्णवपुर्धरैः

তাত ভূমিত আৰু যি কিছুমান দেখা গৈছিল, সকলো ৰৌদ্ৰ স্বভাৱৰ ক’লা দেহধাৰী পন্নগেৰে ব্যাপ্ত হৈ পৰিল।

Verse 51

एतस्मिन्नंतरे प्राप्ताः केचिन्मृत्युवशं गताः । विषसं घूर्णिताः केचित्पतिता धरणीतले

ইতিমধ্যে কিছুমান মৃত্যু-বশত পৰিল; কিছুমান বিষে ঘূৰ্ণিত হৈ ধৰণীতলত লুটাই পৰিল।

Verse 52

अन्ये गृहादिकं सर्वं परित्यज्य सुतादि च । वित्रस्ताः परिधावंति वनमुद्दिश्य दूरतः

আন কিছুমানে ঘৰ-বাৰী আৰু সকলো সম্পদ, পুত্ৰ-আদি সহ, ত্যাগ কৰি ভীতসন্ত্রস্ত হৈ দূৰৰ বনলৈ ধাৱমান হ’ল।

Verse 53

अन्ये मंत्रविदो विप्राः प्रयतंते समंततः । मंदं धावंति संत्रस्ता गृहीत्वौषधयः परे

কিছুমান মন্ত্রবিদ ব্ৰাহ্মণে চাৰিওফালে যত্ন কৰিলে; আন কিছুমানে ভীত হৈ ধীৰে ধীৰে দৌৰিলে, কিছুমানে ঔষধি গছ-গছনি লৈ।

Verse 54

एवं तत्पुरमुद्दिश्य सर्वे ते पन्नगोत्तमाः । प्रचरंति यथा कश्चिन्न तत्र ब्राह्मणो वसेत्

এইদৰে সেই নগৰক লক্ষ্য কৰি সকলো শ্ৰেষ্ঠ পন্নগে তেনে বিচৰণ কৰিলে যে তাত কোনো ব্ৰাহ্মণে বাস কৰিব নোৱাৰিলে।

Verse 55

अथ शून्यं पुरं कृत्वा सर्वे ते पन्नगोत्तमाः । व्यचरन्स्वेच्छया तत्र तीर्थेष्वायतनेषु च

তাৰ পাছত নগৰখন শূন্য কৰি সকলো শ্ৰেষ্ঠ পন্নগে নিজৰ ইচ্ছামতে তাত তীৰ্থসমূহত আৰু পবিত্ৰ আয়তনসমূহতো বিচৰণ কৰিলে।

Verse 56

न कश्चित्पन्नगः क्षेत्रात्त्यक्त्वा निर्याति बाह्यतः । प्रविशेन्न परः कश्चित्तत्र क्षेत्रे च मानवः

কোনো পন্নগে সেই পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰ ত্যাগ কৰি বাহিৰলৈ নাযায়; আৰু আন কোনো মানুহো তাত সেই ক্ষেত্ৰত প্ৰৱেশ নকৰে।

Verse 57

व्यवस्थैवं समुद्भूता सर्पाणां मानुषैः सह । वधभक्षणजा न्योन्यं बाह्याभ्यंतरसंभवा

এইদৰে সৰ্প আৰু মানুহৰ মাজত এক ব্যৱস্থা উদ্ভৱ হ’ল—পৰস্পৰ বধ আৰু ভক্ষণৰ পৰা জন্ম লোৱা, বাহিৰে-ভিতৰে দুয়োফালে সংঘটিত।

Verse 58

एतस्मिन्नंतरे शेषो मुक्त्वा दुःखं सुतोद्भवम् । प्रहृष्टः प्रददौ तोयं तस्य जातिभिरन्वितः

ইতিমধ্যে শেষে পুত্ৰজনিত দুঃখ ত্যাগ কৰি প্ৰসন্ন হ’ল আৰু নিজৰ নাগ-কুলসমূহসহ জল দান কৰিলে।

Verse 59

अथ ते ब्राह्मणाः केचित्सर्पेभ्यो भयविह्वलाः । सशोका दिङ्मुखान्याशु ते सर्वे संगता मिथः

তেতিয়া কিছুমান ব্ৰাহ্মণ সাপৰ ভয়ত ব্যাকুল হৈ, শোকাকুল মনে, সোনকালে দিশাবোৰলৈ মুখ ঘুৰাই, সকলোৱে পৰস্পৰে একেলগে গোট খালে।

Verse 60

ततो वनं समाजग्मुस्त्रिजातो यत्र संस्थितः । हरलब्धवरो हृष्टः सुमहत्तपसि स्थितः

তাৰ পাছত তেওঁলোকে সেই বনলৈ গ’ল য’ত ত্ৰিজাত বাস কৰিছিল—হৰ (শিৱ)ৰ পৰা বৰ লাভ কৰি আনন্দিত, আৰু অতি মহাতপস্যাত দৃঢ়ভাৱে স্থিত।

Verse 61

स दृष्ट्वा ताञ्जनान्सर्वांस्तथा दुःखपरिप्लुतान् । पुत्रदारादिकं स्मृत्वा रुदतः करुणं बहु

সেইজনাই সকলো লোকক তেনে দুখত ডুবি থকা দেখি; পুত্ৰ, পত্নী আদি স্মৰণ কৰি অতি কৰুণভাৱে বহুত কান্দিলে।

Verse 62

सोऽपि दुःखसमायुक्तो दृष्ट्वा तान्स्वपुरोद्भवान् । ब्राह्मणेंद्रांस्ततः प्राह बाष्पव्याकुललोचनः

সিও দুখে ভৰপূৰ হৈ, নিজৰ নগৰৰ পৰা অহাসকলক দেখি, চকু অশ্ৰুতে ব্যাকুল কৰি ব্ৰাহ্মণশ্ৰেষ্ঠসকলক তেতিয়া ক’লে।

Verse 63

शृण्वंतु ब्राह्मणाः सर्वे वचनं मम सांप्रतम् । मया विनिर्गतेनैव तत्पुरात्तोषितो हरः

“হে সকলো ব্ৰাহ্মণ, এতিয়া মোৰ বাক্য শুনা। মই সেই নগৰৰ পৰা ওলাই অহাৰ দ্বাৰাই হৰ (শিৱ) সন্তুষ্ট হৈছে।”

Verse 64

तेन मह्यं वरो दत्तो वांछितो द्विजसत्तमाः । गृहीतो न मयाद्यापि प्रार्थयिष्यामि सांप्रतम्

সেয়েহে, হে দ্বিজশ্ৰেষ্ঠসকল, মোক এটা বাঞ্ছিত বৰ প্ৰদান কৰা হৈছিল। মই এতিয়ালৈকে সেয়া গ্ৰহণ কৰা নাই; মই এতিয়া মোৰ অনুৰোধ জনাম।

Verse 65

यथा स्यात्संक्षयस्तेषां नागानां सुदुरात्मनाम् । यैः कृतं नः पुरं कृत्स्नमुद्रसं पापकर्मभिः

সেই অতি দুৰাত্মা নাগবোৰৰ বিনাশ হওক, যিসকলৰ পাপকৰ্মৰ দ্বাৰা আমাৰ সমগ্ৰ নগৰ জনশূন্য আৰু ধ্বংসপ্ৰাপ্ত হৈছে।

Verse 66

एवमुक्त्वाऽथ विप्रः स त्रिजातः परमेश्वरम् । प्रार्थयामास मे देव तं वरं यच्छ सांप्रतम्

এইদৰে কৈ, সেই ব্ৰাহ্মণ ত্ৰিজাতই পৰমেশ্বৰক প্ৰাৰ্থনা কৰিলে: "হে মোৰ প্ৰভু, মোক সেই বৰ এতিয়া প্ৰদান কৰক।"

Verse 67

ततः प्रोवाच देवेशः प्रार्थयस्व द्रुतं द्विज । येनाभीष्टं प्रयच्छामि यद्यपि स्यात्सुदुर्लभम्

তেতিয়া দেৱেশ্বৰে ক’লে: "হে ব্ৰাহ্মণ, শীঘ্ৰে প্ৰাৰ্থনা কৰা। মই তোমাৰ অভীষ্ট পূৰণ কৰিম, যদিওবা সেয়া অতি দুৰ্লভ হয়।"

Verse 68

त्रिजात उवाच । नागैरस्मत्पुरं कृत्स्नं कृतं जनविवर्जितम् । तत्तस्मात्ते क्षयं यांतु सर्वे वृषभवाहन

ত্ৰিজাতই ক’লে: "নাগবোৰে আমাৰ সমগ্ৰ নগৰ জনশূন্য কৰি পেলাইছে। সেয়েহে, হে বৃষভবাহন প্ৰভু, সেই সকলোবোৰৰ বিনাশ হওক।"

Verse 69

येन तत्पूर्यते विप्रैर्भूयोऽपि सुरसत्तम । ममापि जायते कीर्तिः स्वस्थानोद्धरणोद्भवा

যেন এই নগৰ পুনৰ ব্ৰাহ্মণসকলৰে পৰিপূৰ্ণ হয়, হে দেৱশ্ৰেষ্ঠ; আৰু মোৰ নিজৰ স্থান উদ্ধাৰৰ পৰা উদ্ভূত মোৰো কীৰ্তি প্ৰকাশ পায়।

Verse 70

श्रीभगवानुवाच । नायुक्तं विहितं विप्र पन्नगैस्तैर्महात्मभिः । निर्दोषश्चापि पुत्रोऽत्र येषां विप्रेण सूदितः

শ্ৰীভগৱানে ক’লে: হে ব্ৰাহ্মণ, সেই মহানাগ মহাত্মাসকলৰ দ্বাৰা স্থাপিত বিধানটি যোগ্য নহয়। কিয়নো ইয়াত নিৰ্দোষ পুত্ৰো ব্ৰাহ্মণৰ হাতে নিহত হৈছে।

Verse 71

विशेषेण द्विजश्रेष्ठ संप्राप्ते पंचमीदिने । तत्राऽपि श्रावणे मासि पूज्यंते यत्र पन्नगाः

বিশেষকৈ, হে দ্বিজশ্ৰেষ্ঠ, পঞ্চমী তিথি আহিলে—আৰু বিশেষত শ্ৰাৱণ মাহত—সেই স্থানত নাগসকলৰ পূজা কৰা হয়।

Verse 72

तस्मात्तेऽहं प्रवक्ष्यामि सिद्धमंत्रमनुत्तमम् । यस्योच्चारणमात्रेण सर्प्पाणां नश्यते विषम्

সেইহেতু মই তোমাক এক অনুত্তম সিদ্ধ মন্ত্র ক’ম; যাৰ কেৱল উচ্চাৰণমাত্ৰে সাপৰ বিষ নাশ হয়।

Verse 73

तं मंत्रं तत्र गत्वा त्वं तद्विप्रैरखिलैर्वृतः । श्रावयस्व महाभाग तारशब्देन सर्वशः

সেই মন্ত্র লৈ তুমি তাত গৈ, আৰু সেই সকলো ব্ৰাহ্মণৰে বেষ্টিত হৈ, হে মহাভাগ, ‘তাৰ’ শব্দেৰে সৰ্বত্ৰ শ্ৰাৱণ কৰোৱা।

Verse 74

तं श्रुत्वा ये न यास्यंति पातालं पन्नगाधमाः । युष्मद्वाक्याद्भविष्यंति निर्विषास्ते न संशयः

যিবোৰ অধম সৰ্পই এই কথা শুনিও পাতাললৈ নাযাব, তোমাৰ বাক্যৰ প্ৰভাৱত সিহঁত নিশ্চিতভাৱে বিষহীন হৈ পৰিব, ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই।

Verse 75

त्रिजात उवाच । ब्रूहि तं मे महामंत्रं सर्वतीक्ष्णविनाशनम् । येन गत्वा निजं स्थानं सर्पानुत्सादयाम्यहम्

ত্ৰিজাতই ক’লে: মোক সেই মহামন্ত্ৰ কোৱা যিয়ে সকলো তীব্ৰ সংকট নাশ কৰে, যাৰ দ্বাৰা মই নিজৰ স্থানলৈ গৈ সৰ্পবোৰক দমন কৰিব পাৰো।

Verse 76

श्रीभगवानुवाच । गरं विषमिति प्रोक्तं न तत्रास्ति च सांप्रतम् । मत्प्रसादात्त्वया ह्येतदुच्चार्यं ब्राह्मणोत्तम

শ্ৰীভগৱানে ক’লে: যাক ‘গৰ’ বা বিষ বুলি কোৱা হয়, সেয়া এতিয়া তাত নাথাকিব। হে ব্ৰাহ্মণশ্ৰেষ্ঠ, মোৰ কৃপাত তুমি এই মন্ত্ৰ উচ্চাৰণ কৰা উচিত।

Verse 77

न गरं न गरं चैतच्छ्रुत्वा ये पन्नगाधमाः । तत्र स्थास्यंति ते वध्या भविष्यंति यथासुखम्

‘ন গৰং ন গৰং’ (বিষ নাই, বিষ নাই) এই কথা শুনি যিবোৰ অধম সৰ্প তাত থাকিব, সিহঁতক বধ কৰা হ’ব আৰু যথাযোগ্য ব্যৱস্থা লোৱা হ’ব।

Verse 78

अद्यप्रभृति तत्स्थानं नगराख्यं धरातले । भविष्यति सुविख्यातं तव कीर्तिविवर्धनम्

আজিৰ পৰা পৃথিৱীত সেই স্থান ‘নগৰ’ নামেৰে বিখ্যাত হ’ব; ই সুপৰিচিত হ’ব আৰু তোমাৰ কীৰ্তি বৰ্ধন কৰিব।

Verse 79

तथान्योपि च यो विप्रो नागरः शुद्धवंशजः । नगराख्येन मंत्रेण अभिमंत्र्य त्रिधा जलम्

তদ্ৰূপে আন এজনো বিপ্ৰ—যি নাগৰ আৰু শুদ্ধ বংশজাত—‘নাগৰ’ নামৰ মন্ত্ৰেৰে জলক ত্ৰিবাৰ অভিমন্ত্ৰিত কৰি…

Verse 80

प्राणिनं काल संदष्टमपि मृत्युवशंगतम् । प्रकरिष्यति जीवाढ्यं प्रक्षिप्य वदने स्वयम्

কালৰ দংশনে দংশিত, মৃত্যুৰ অধীনত পৰি থকা প্ৰাণীকো—এই ত্ৰ্যক্ষৰী মন্ত্ৰ, নিজে মুখত স্থাপন কৰিলে, পুনৰ জীৱনেৰে পূৰ্ণ কৰি তোলে।

Verse 81

अन्यत्रापि स्थितो मर्त्यो मंत्रमेतं त्रिरक्षरम् । यः स्मरिष्यति संसुप्तो न हिंस्यः स्यादहेर्हि सः

মৰ্ত্যজন অন্য ঠাইত থাকিলেও, যি এই ত্ৰ্যক্ষৰী মন্ত্ৰ স্মৰণ কৰে—নিদ্ৰাতো—সেইজন সৰ্পৰ দ্বাৰা ক্ষতিগ্ৰস্ত নহ’ব।

Verse 82

स्थावरं जंगमं वापि कृत्रिमं वा गरं हि तत् । तदनेन च मंत्रेण संस्पृष्टं त्वमृतायितम्

বিষ স্থাৱৰ হৌক বা জংগম, অথবা কৃত্ৰিমভাৱে প্ৰস্তুত—এই মন্ত্ৰে স্পৰ্শিত হ’লে সেয়া অমৃতসম হৈ পৰে।

Verse 83

अजीर्णप्रभवा रोगा ये चान्ये जठरोद्भवाः । मंत्रस्यास्य प्रभावेन सर्वे यांति द्रुतं क्षयम्

অজীৰ্ণজনিত ৰোগ আৰু অন্য যিসকল উদৰৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা ব্যাধি—এই মন্ত্ৰৰ প্ৰভাৱে সকলো সোনকালে ক্ষয়লৈ যায়।

Verse 84

एवमुक्त्वाऽथ तं विप्रं भगवान्वृषभध्वजः । जगामादर्शनं पश्चाद्यथा दीपो वितैलकः

এইদৰে সেই ব্ৰাহ্মণক কৈ, বৃষভধ্বজ ধন্য ভগৱান তৎক্ষণাৎ অদৃশ্য হ’ল—যেন তেল শেষ হ’লে প্ৰদীপ নিভি যায়।

Verse 85

त्रिजातोऽपि समं विप्रैर्हतशेषैस्तु तैर्द्रुतम् । जगाम संप्रहृष्टात्मा चमत्कारपुरं प्रति

তাৰ পাছত ত্ৰিজাতো—অৱশিষ্ট বিপদ দ্ৰুততে দমন কৰা সেই ব্ৰাহ্মণসকলৰ সৈতে—আনন্দিত চিত্তে চমৎকাৰপুৰৰ পানে ৰাওনা হ’ল।

Verse 86

एवं ते ब्राह्मणाः सर्वे त्रिजातेन समन्विताः । न गरं न गरं प्रोच्चैरुच्चरंतः समाययुः

এইদৰে ত্ৰিজাতসহ সেই সকলো ব্ৰাহ্মণ আগবাঢ়ি গ’ল আৰু উচ্চস্বৰে বাৰে বাৰে উচ্চাৰণ কৰিলে: “বিষ নাই, বিষ নাই!”

Verse 87

हाटकेश्वरजं क्षेत्रं यत्तद्व्याप्तं समंततः । रौद्रैराशीविषैः क्रूरैः शेषस्यादेशमाश्रितेः

হাটকেশ্বৰ নামৰ সেই পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰ চাৰিওফালে ভয়ংকৰ, নিষ্ঠুৰ বিষধৰ সাপৰে পৰিপূৰ্ণ আছিল, যিসকলে শेषৰ আদেশ মানি চলিছিল।

Verse 88

अथ ते पन्नगाः श्रुत्वा सिद्धमंत्र शिवोद्भवम् । निर्विषास्तेजसा हीनाः समन्तात्ते प्रदुद्रवुः

তাৰ পাছত সেই পন্নগসকলে শিৱোদ্ভৱ সিদ্ধ মন্ত্র শুনি বিষ আৰু তেজ হেৰুৱালে, আৰু চাৰিওফালে পলাই গ’ল।

Verse 89

वल्मीकान्केचिदासाद्य चित्ररंध्रांतरोद्भवान् । अन्ये चापि प्रजग्मुश्च पातालं दंदशूककाः

কিছুমান সাপ অদ্ভুত সুৰংগ থকা উঁই হাফলুত সোমাল; আৰু আন কিছুমান বগাই যোৱা সাপ পাতাললৈ গুচি গ’ল।

Verse 90

ये केचिद्भयसंत्रस्ता वार्द्धक्येन निपीडिताः । वालत्वेन तथा चान्ये शक्नुवंति न सर्पितुम्

কিছুমান ভয়ত ত্ৰস্তমান হৈছিল; কিছুমান বাৰ্ধক্যৰ বাবে জৰ্জৰিত হৈছিল; আৰু আন কিছুমান শিশু অৱস্থাৰ বাবে বগাব পৰা নাছিল।

Verse 91

ते सर्वे ब्राह्मणेन्द्रैस्तैः कृतस्य प्रतिकारकैः । निहताः पन्नगास्तत्र दंडकाष्ठैः सहस्रशः

তাত সেই শ্ৰেষ্ঠ ব্ৰাহ্মণসকলে লাঠিৰে হাজাৰ হাজাৰ সাপক বধ কৰিলে, যিসকলে প্ৰতিকাৰ স্বৰূপে এই কাৰ্য কৰিছিল।

Verse 92

एवमुत्साद्य तान्सर्वान्ब्राह्मणास्ते गतव्यथाः । तं त्रिजातं पुरस्कृत्य स्थानकृत्यानि चक्रिरे

এইদৰে সেই সকলোকে বিনাশ কৰি, দুখৰ পৰা মুক্ত হোৱা সেই ব্ৰাহ্মণসকলে ত্ৰিজাতক সন্মান জনাই স্থানৰ পবিত্ৰ কাৰ্যসমূহ সম্পাদন কৰিলে।

Verse 93

एवं तन्नगरं जातमस्मात्कालादनंतरम् । देवदेवस्य भर्गस्य प्रसादेन द्विजोत्तमाः

হে দ্বিজোত্তম! এই ঘটনাৰ ঠিক পাছতেই দেৱাদিদেৱ ভৰ্গৰ (শিৱ) কৃপাত সেই নগৰখন গঢ় লৈ উঠিল।

Verse 94

एतद्यः पठते नित्यमाख्यानं नगरोद्भवम् । न तस्य सर्पजं क्वापि कथंचिज्जायते भयम्

যি নিত্যে নগৰৰ উৎপত্তিৰ এই আখ্যানে পাঠ কৰে, তাৰ কেতিয়াও ক’তো সাপজনিত ভয় কোনো প্ৰকাৰেই জন্ম নলয়।

Verse 114

इति श्रीस्कादे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये नगरसंज्ञोत्पत्तिवर्णनंनाम चतुर्दशोत्तरशततमोऽध्यायः

এইদৰে শ্ৰদ্ধেয় স্কন্দ মহাপুৰাণত—একাশীতিসাহস্ৰ শ্লোকসম্বলিত সংহিতাৰ ভিতৰত—ষষ্ঠ নাগৰখণ্ডত, হাটকেশ্বৰ-ক্ষেত্ৰমাহাত্ম্যত, “নগৰ” নামৰ উৎপত্তিৰ বৰ্ণনা নামক অধ্যায়, অৰ্থাৎ ১১৪তম অধ্যায়, সমাপ্ত হ’ল।