Adhyaya 11

Verse 1

। ऋषय ऊचुः । चमत्कारः कथं राजा मुक्तः कुष्ठेन सूतज । कथं तेन तपस्तप्तं कियत्कालं च भूभुजा

ঋষিসকলে ক’লে: “হে সূতপুত্ৰ! ৰজা কুষ্ঠৰ পৰা কেনেকৈ মুক্ত হ’ল—এই আশ্চৰ্য ঘটনা কেনেকৈ ঘটিল? সেই ভূপতিয়ে কেনেকৈ তপস্যা কৰিলে, আৰু কিমান কাল?”

Verse 2

कतमे ब्राह्मणास्ते वै शंखतीर्थं प्रदर्शितम् । यैस्तस्य रोगमुक्त्यर्थं दुःखितस्य महात्मनः

সেই কোন কোন ব্ৰাহ্মণ আছিল, যিসকলে তেওঁক শঙ্খতীৰ্থ দেখুৱাই দিলে—দুখিত মহাত্মাক ৰোগমুক্ত কৰিবলৈ দয়াবশত সেই তীৰ্থ প্ৰকাশ কৰিলে?

Verse 3

कतमं शंखतीर्थं तत्कस्मिन्स्थाने व्यवस्थितम् । किंप्रभावं च निःशेषं सर्वं विस्तरतो वद

সেই শঙ্খতীৰ্থ কোনটো, আৰু কোন ঠাইত ই স্থাপিত? আৰু তাৰ প্ৰভাৱ কি? সকলো কথা নিঃশেষে, বিস্তাৰে কওক।

Verse 4

सूत उवाच । अहं वः कीर्तयिष्यामि कथामेतां मनोहराम् । सर्वपापहरां विप्राश्चमत्कारनृपोद्भवाम्

সূত ক’লে: হে বিপ্ৰসকল (ব্ৰাহ্মণসকল), মই তোমালোকক এই মনোহৰ কাহিনী কীৰ্তন কৰিম—যি সকলো পাপ হৰণ কৰে—আৰু যি আশ্চৰ্য ৰজা চমৎকাৰৰ পৰা উদ্ভৱ।

Verse 5

स भ्रांतः सर्वतीर्थानि प्रभासाद्यानि कृत्स्नशः । तपस्वी नियताहारो भिक्षान्नकृतभोजनः

তেওঁ ভ্ৰমণ কৰি প্ৰভাস আদি সকলো তীৰ্থ সম্পূৰ্ণৰূপে পৰিভ্ৰমণ কৰিলে। তেওঁ তপস্বী আছিল, আহাৰত সংযমী, আৰু ভিক্ষাৰে পোৱা অন্নে জীৱন ধাৰণ কৰিছিল।

Verse 6

पृच्छमानो भिषग्मुख्यानौषधानि मुहुर्मुहुः । मंत्रान्मंत्रविदश्चैव रोगनाशाय नित्यतः

তেওঁ বাৰে বাৰে শ্ৰেষ্ঠ চিকিৎসকসকলক ঔষধৰ বিষয়ে সুধিছিল, আৰু মন্ত্ৰবিদসকলৰ ওচৰত মন্ত্ৰোচ্চাৰণো বিচাৰিছিল—সদায় ৰোগনাশৰ কামনাৰে।

Verse 7

न लेभे किंचिदिष्टं वा स मंत्रं भेषजं च वा । तीर्थं वा नृपशार्दूलो येन स्याद्व्याधिसंक्षयः

ৰাজাসকলৰ মাজত ব্যাঘ্ৰসম সেই নৃপে একো ইষ্ট বস্তু নাপালে—ন মন্ত্র, ন ঔষধ, ন কোনো তীৰ্থ—যাৰ দ্বাৰা তেওঁৰ ব্যাধি ক্ষয় হ’ব পাৰে।

Verse 9

निवासमकरोत्तस्मिन्क्षेत्रे पुण्यतमे चिरम् । शीर्णपर्णफलाहारो भूमौ शेते सदा निशि । अन्य स्याऽन्यस्य वृक्षस्य मदाहंकारवर्जितः

সেই অতি পুণ্যময় ক্ষেত্ৰত তেওঁ বহুদিন বাস কৰিলে। ঝৰা পাতা আৰু ফল খাই জীৱন ধাৰণ কৰি, ৰাতি সদায় মাটিত শুই থাকিল; এ গছৰ পৰা আন গছলৈ সৰি, মদ-অহংকাৰবিহীন হৈ ৰ’ল।

Verse 10

ततः कतिपयाहस्य भ्रममाणो महीपतिः । सोऽपश्यद्ब्राह्मणश्रेष्ठांस्तीर्थयात्राश्रयान्बहून्

তাৰ পাছত কিছুমান দিন ঘূৰি ফুৰি সেই মহীপতিয়ে বহুজন ব্ৰাহ্মণশ্ৰেষ্ঠক দেখিলে—তীৰ্থযাত্ৰাৰ আশ্ৰয় লোৱা যাত্ৰীসকলক।

Verse 11

इति श्रीस्कांदे महापुराणएकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये शंखतीर्थोत्पत्तिमाहात्म्यवर्णने चमत्कारभूपतिना व्राह्मणेभ्यो नगरदानवर्णनंनामैकादशोऽध्यायः

এইদৰে শ্ৰী স্কন্দ মহাপুৰাণৰ একাশী হাজাৰ শ্লোকযুক্ত সংহিতাৰ ষষ্ঠ নাগৰখণ্ডত, হাটকেশ্বৰ-ক্ষেত্ৰ-মাহাত্ম্য আৰু শঙ্খতীৰ্থৰ উৎপত্তি-মাহাত্ম্য বৰ্ণনাৰ অন্তৰ্গত, “চমৎকাৰ ভূপাতিয়ে ব্ৰাহ্মণসকলক নগৰদানৰ বৰ্ণনা” নামৰ একাদশ অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল।

Verse 13

अस्ति कश्चिदुपायोऽत्र दैवो वा मानुषोऽपि वा । भेषजं वाऽथ मंत्रो वा येन कुष्ठं प्रशाम्यति

“ইয়াত কোনো উপায় আছে নে—দৈৱিক হওক বা মানৱীয়? ঔষধ হওক বা মন্ত্র হওক—যাৰ দ্বাৰা এই কুষ্ঠ শান্ত হ’ব?”

Verse 15

अथवा वित्थ नो यूयं त्यक्ष्यामीह कलेवरम् । प्रविश्याग्निं जलं वाऽपि भक्षयित्वाऽथ वा विषम्

অথবা যদি আপোনালোকে কোনো উপায় নাজানে, তেন্তে মই ইয়াতেই জুইত বা পানীত প্ৰৱেশ কৰি অথবা বিষ পান কৰি মোৰ শৰীৰ ত্যাগ কৰিম।

Verse 16

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा सर्वे ते द्विजसत्तमाः । प्रोचुः कृपासमाविष्टास्ततस्तं पृथिवीश्वरम्

তেওঁৰ সেই কথা শুনি, সেই সকলো শ্ৰেষ্ঠ দ্বিজ ঋষিসকলে কৰুণাৰে ভৰি পৰিল আৰু তেতিয়া পৃথিৱীৰ অধিপতি ৰজাক সম্বোধন কৰিলে।

Verse 17

अस्ति पार्थिवशार्दूल स्थानादस्माददूरतः । शंखतीर्थमिति ख्यातं सर्वरोगक्षयावहम्

হে নৰশ্ৰেষ্ঠ, এই ঠাইৰ পৰা বেছি দূৰত নহয়, শংখতীৰ্থ নামেৰে জনাজাত এক পবিত্ৰ তীৰ্থ আছে, যিয়ে সকলো ৰোগ বিনাশ কৰে।

Verse 18

ये नरा व्याधिना ग्रस्ताः काणाश्चांधास्तथा जडाः । हीनांगाश्चाऽधिकांगाश्च कुरूपा विकृताननाः

যিসকল লোক ৰোগত আক্ৰান্ত—কণা, অন্ধ আৰু বুদ্ধিহীন—যিসকলৰ অংগ কম বা বেছি, আৰু যিসকল কুৰূপ তথা বিকৃত মুখমণ্ডলৰ—

Verse 19

तेऽपि चैत्रस्य कृष्णादौ स्नातास्तत्राकृताशनाः । भवंति नीरुजः सद्यश्चित्रासंस्थे निशाकरे

তেওঁলোকেও যদি চত মাহৰ কৃষ্ণ পক্ষৰ আৰম্ভণিতে উপবাসে থাকি তাত স্নান কৰে, তেন্তে চিত্ৰা নক্ষত্ৰত চন্দ্ৰ থকা অৱস্থাত তেওঁলোক লগে লগে ৰোগমুক্ত হয়।

Verse 20

अस्माभिः शतशो दृष्टा द्वादशार्कसमप्रभाः । कामदेवसमाकारास्तेजोवीर्यसमायुताः

আমি শ শ জনক দেখিলোঁ, যিসকল দ্বাদশ সূৰ্যৰ সমান প্ৰভাৰে দীপ্ত; কামদেৱৰ সদৃশ সুন্দৰ দেহধাৰী, তেজ আৰু বীৰ্য্যে সমন্বিত।

Verse 21

राजोवाच । शंखतीर्थं कथं ज्ञेयं मया ब्राह्मणसत्तमाः । कथं चैव समुत्पन्नं वदध्वं मम विस्तरात्

ৰাজাই ক’লে: “হে ব্ৰাহ্মণশ্ৰেষ্ঠসকল, মই শঙ্খতীৰ্থক কেনেকৈ চিনিম? আৰু ই কেনেকৈ উৎপন্ন হ’ল? মোৰ বাবে বিস্তাৰে কওক।”

Verse 22

ब्राह्मणा ऊत्रुः । आसीत्पूर्वं मुनिश्रेष्ठो लिखिताख्यो महीतले । शांडिल्यस्य मुनेः पुत्रस्तपोवीर्यसमन्वितः

ব্ৰাহ্মণসকলে উত্তৰ দিলে: “পূৰ্বে পৃথিৱীত লিখিত নামৰ এজন মুনিশ্ৰেষ্ঠ আছিল; তেওঁ শাণ্ডিল্য মুনিৰ পুত্ৰ, তপস্যাজনিত শক্তিত সমৃদ্ধ।”

Verse 23

अथ तस्यानुजो जज्ञे शंखाख्यो धर्मशास्त्रवित् । कन्दमूलफलाहारः सदैव तपसि स्थितः

তাৰ পিছত তেওঁৰ কনিষ্ঠ ভ্ৰাতা জন্মিল, শঙ্খ নামৰ, ধৰ্মশাস্ত্ৰ-বিদ; কন্দ-মূল আৰু ফল আহাৰ কৰি সদায় তপস্যাত স্থিত আছিল।

Verse 24

कस्यचित्त्वथ कालस्य लिखितस्याऽश्रमं ययौ । शंखः स्वादुफलार्थाय पीडितोतिबुभुक्षया

এসময়ত শঙ্খ তীব্ৰ ক্ষুধাত পীড়িত হৈ মিঠা ফলৰ সন্ধানত লিখিতৰ আশ্ৰমলৈ গ’ল।

Verse 25

स शून्यमाश्रमं प्राप्य लिखितस्य महात्मनः । आत्मीयानीति मन्वानः फलानि जगृहे ततः

মহাত্মা লিখিতৰ আশ্ৰমত উপস্থিত হৈ তাক শূন্য দেখি, ‘এইবোৰ মোৰ নিজৰেই’ বুলি ভাবি, তেতিয়া তেওঁ ফলসমূহ গ্ৰহণ কৰিলে।

Verse 26

भक्षयामास भूरीणि पक्वानि मधुराणि च । एतस्मिन्नन्तरे प्राप्तो लिखितः शिष्यसंयुतः

তেওঁ বহুতো পকা আৰু মিঠা ফল ভক্ষণ কৰিলে। সেই সময়তে লিখিত শিষ্যসহ তাত উপস্থিত হ’ল।

Verse 27

स गृहीतफलं दृष्ट्वा शंखं प्रोवाच कोपतः

ফল লোৱা দেখি, তেওঁ ক্ৰোধেৰে শঙ্খক সম্বোধন কৰিলে।

Verse 28

अदत्तानि मया पाप फलानि हृतवानसि । कस्मात्त्वं चौर्यरूपेण नानुबन्धमवेक्षसे

‘হে পাপী! মোৰ দ্বাৰা নাদিয়া ফল তুমি হৰণ কৰিলা। চোৰৰূপে থাকি তুমি কিয় তাৰ অনুবন্ধ—পৰিণাম—বিবেচনা নকৰা?’

Verse 29

शंख उवाच । सत्यमेतद्द्विजश्रेष्ठ यत्त्वया परिकीर्तितम् । फलानि प्रगृहीतानि विजनेऽत्र तवाश्रमे

শঙ্খ ক’লে: ‘হে দ্বিজশ্ৰেষ্ঠ! আপুনি যি কৈছে সেয়া সত্য। এই নিৰ্জন ঠাইত, আপোনাৰ এই আশ্ৰমত, মই ফলসমূহ গ্ৰহণ কৰিছিলোঁ।’

Verse 30

तस्मात्कुरु यथार्हं मे निग्रहं चौर्यसंभवम् । इह लोकः परश्चैव येन मे स्यात्सुखावहः

সেয়ে, মোৰ এই চৌৰ্য্যজনিত অপৰাধৰ উপযুক্ত দণ্ড-শাসন মোৰ ওপৰত আৰোপ কৰক, যাতে ইহলোক আৰু পৰলোক দুয়োটা মোৰ বাবে মঙ্গলময় আৰু সুখদায়ক হয়।

Verse 31

ततः स हस्तमादाय हस्ते शंखस्य तत्क्षणात् । चकर्त कोपमाविष्टो वार्यमाणोऽपि तापसैः

তাৰ পাছত ক্ৰোধে আৱিষ্ট হৈ সি শঙ্খৰ হাত ধৰি তৎক্ষণাৎ কাটি পেলালে; তাপসসকলে বাধা দিলেও সি নিবাৰিত নহ’ল।

Verse 32

छिन्नहस्तोऽपि शंखस्तु तपश्चक्रे सुदारुणम् । विशेषेण समासाद्य स्वाश्रमे भूय एव तु

হাত ছিন্ন হ’লেও শঙ্খে অতি দাৰুণ তপস্যা কৰিলে; নিজ আশ্ৰমলৈ পুনৰ উভতি গৈ বিশেষ তীব্ৰতাৰে পুনৰ তপত লীন হ’ল।

Verse 33

ततस्तुष्टो महादेवस्तस्य कालेन केन चित् । प्रोवाच दर्शनं गत्वा तं च शंखमुनीश्वरम्

কিছু সময়ৰ পাছত মহাদেৱ তাত সন্তুষ্ট হ’ল। ওচৰলৈ গৈ তেওঁক দর্শন দান কৰি, সেই মুনীশ্বৰ শঙ্খক সম্বোধন কৰি ক’লে।

Verse 34

महेश्वर उवाच । भोभो मुने महासत्त्व दुष्करं कृतवानसि । वरं गृहाण मत्तस्त्वं मनसा समभीप्सितम्

মহেশ্বৰে ক’লে: হে মুনে, হে মহাসত্ত্ববান, তুমি দুষ্কৰ কৰ্ম সম্পন্ন কৰিলা। মোৰ পৰা বৰ গ্ৰহণ কৰা—যি তোমাৰ মন সত্যই কামনা কৰে।

Verse 35

शंख उवाच । यदि तुष्टोसि मे देव वरं चेद्यच्छसि प्रभो । स्यातां मे तादृशौ हस्तौ भूयोऽपि सुरसत्तम

শঙ্খে ক’লে: হে প্ৰভু দেৱ! যদি আপুনি মোৰ ওপৰত সন্তুষ্ট আৰু বৰ দান কৰিব খোজে, তেন্তে হে সুৰশ্ৰেষ্ঠ, মোক পুনৰ আগৰ দৰে হাত দুটা দান কৰক।

Verse 36

तथेदं मम नामांकं तीर्थं स्यात्सुरसत्तम । विख्यातं सर्वलोकेषु सर्वपापहरं नृणाम्

হে সুৰশ্ৰেষ্ঠ! এই তীৰ্থ মোৰ নামেই নামাঙ্কিত হ’ব; ই সকলো লোকত বিখ্যাত হ’ব আৰু মানুহৰ সকলো পাপ হৰণ কৰিব।

Verse 37

हीनांगो वाधिकांगो वा व्याधिना ग्रस्त एव च । अत्र स्नानं करोत्याशु स भूयः स्यात्पुनर्नवः

কোনো জন অঙ্গহীন হওক বা অধিক অঙ্গযুক্ত হওক, বা ৰোগে পীড়িতেই হওক—যদি তেওঁ ইয়াত স্নান কৰে, তেন্তে সি শীঘ্ৰে পুনৰ নবীন হয়, যেন পূৰ্ণতা লাভ কৰে।

Verse 38

भगवानुवाच । एतत्तीर्थं तु विख्यातं तव नाम्ना भविष्यति । अद्यप्रभृति विप्रेन्द्र देहिनां पापनाशनम्

ভগৱানে ক’লে: এই তীৰ্থ তোমাৰ নামেই নিশ্চয় বিখ্যাত হ’ব। আজিৰ পৰা, হে বিপ্ৰেন্দ্ৰ, ই দেহধাৰীসকলৰ পাপ নাশ কৰিব।

Verse 39

हीनांगो वाधिकांगो वा योऽत्र स्नानं करिष्यति । चैत्रे शुक्ले निराहारश्चित्रासंस्थे निशाकरे । सुवर्णांगः स तेजस्वी भविष्यति न संशयः

অঙ্গহীন হওক বা অধিক অঙ্গযুক্ত হওক, যি ইয়াত স্নান কৰিব—চৈত্ৰৰ শুক্ল পক্ষত, নিৰাহাৰে থাকি, চন্দ্ৰমা চিত্ৰা নক্ষত্ৰত অৱস্থিত থাকোঁতে—সি সুবৰ্ণ অঙ্গযুক্ত আৰু তেজস্বী হ’ব, সন্দেহ নাই।

Verse 40

सकामो यदि विप्रेंद्र ध्यायमानः सुरूपताम् । निष्कामो वा परं स्थानं गमि ष्यति शिवात्मकम्

হে বিপ্ৰেন্দ্ৰ! যদি কোনো ব্যক্তি কামনাসহ এই কৰ্ম কৰে আৰু সৌন্দৰ্যৰ ধ্যান কৰে, তেন্তে সি সুন্দৰ ৰূপ লাভ কৰে; কিন্তু যদি নিষ্কাম হয়, তেন্তে শিৱস্বৰূপ পৰম ধামলৈ গমন কৰে।

Verse 41

अत्र श्राद्धे कृते ब्रह्मंश्चतुर्दश्यां निशाकरे । चित्रास्थिते प्रयास्यंति पितरस्तृप्तिमुत्तमाम्

হে ব্ৰাহ্মণ! ইয়াত চতুৰ্দশী তিথিত, চন্দ্ৰমা চিত্ৰা নক্ষত্ৰত অৱস্থিত থাকোঁতে শ্ৰাদ্ধ কৰিলে, পিতৃসকলে সৰ্বোত্তম তৃপ্তি লাভ কৰে।

Verse 42

अद्यैव विप्रशार्दूल चैत्रशुक्लांत उत्तमः । अपराह्णे निशानाथश्चित्रायोगं प्रयास्यति

হে বিপ্ৰশাৰ্দূল! আজি নিজেই চৈত্ৰ শুক্লপক্ষৰ উত্তম অন্তত, অপৰাহ্ণত, নিশানাথ চন্দ্ৰমা চিত্ৰা-যোগত প্ৰৱেশ কৰিব।

Verse 43

तत्रोपवासयुक्तस्य सम्यक्स्नातस्य तत्क्षणात् । स्यातां हस्तौ सुरूपाढ्यौ यथा पूर्वं तथा हि तौ

তাত উপবাসযুক্ত আৰু সম্যক স্নান কৰা ব্যক্তিৰ, সেই ক্ষণতেই, দুয়োটা হাত সুন্দৰ ৰূপে সমৃদ্ধ হয়—যেনে আগতে আছিল, তেনেই পুনৰ স্থাপিত হয়।

Verse 44

एवमुक्त्वा स भगवांस्ततश्चादर्शनं गतः । शंखोऽपि कुतपे काले तत्र स्नानमथाकरोत्

এইদৰে কৈ সেই ভগৱান তাৰপিছত দৃষ্টিৰ পৰা অদৃশ্য হ’ল। তাৰপিছত শঙ্খেও উপযুক্ত কুটপ-কালে, সেই স্থানত স্নান কৰিলে।

Verse 45

ततश्च तत्क्षणाज्जातौ हस्तौ तस्य यथा पुरा । रक्तोत्पलनिभौ कांतौ मत्स्यचिह्नेन चिह्नितौ

তেতিয়াই সেই ক্ষণতে তেওঁৰ দুয়োখন হাত আগৰ দৰে পুনৰ জন্মিল—ৰক্তপদ্ম সদৃশ মনোহৰ, আৰু মাছৰ চিহ্নে চিহ্নিত।

Verse 46

ब्राह्मणा ऊचुः । एवं तद्धरणीपृष्ठे तीर्थं जातं नृपोत्तम । प्रभावाद्देवदेवस्य चंद्रांकस्य शुभावहम्

ব্ৰাহ্মণসকলে ক’লে: “হে নৃপোত্তম! এইদৰে পৃথিৱীৰ পৃষ্ঠত এটা তীৰ্থ উদ্ভৱ হ’ল—শুভ আৰু কল্যাণকাৰী—দেৱদেৱ চন্দ্ৰাঙ্কৰ দিৱ্য প্ৰভাৱত।”

Verse 47

तस्मात्त्वमपि राजेंद्र तत्र स्नानं समाचर । चैत्रे शुक्लचतुर्दश्यां चित्रासंस्थे निशाकरे

“সেয়ে, হে ৰাজেন্দ্ৰ! তুমিও তাত স্নান আচৰ—চৈত্ৰ মাহৰ শুক্ল চতুৰ্দশীত, যেতিয়া চন্দ্ৰ চিত্ৰা নক্ষত্ৰত অৱস্থিত থাকে।”

Verse 48

भविष्यसि न संदेहः सर्वरोगविवर्जितः । वयं ते दर्शयिष्यामः प्राप्ते काले यथोदिते

“তুমি নিশ্চয়েই সকলো ৰোগৰ পৰা মুক্ত হ’বা—ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই। কোৱা মতে সময় আহিলে, আমি তোমাক লৈ গৈ বিধি আৰু স্থান দেখুৱাম।”

Verse 49

सूत उवाच । ततः कतिपयाहेन चैत्रकृष्णादिरागतः । चित्रासंस्थे निशानाथे संप्राप्ता च चतुर्दशी

সূত ক’লে: “তাৰ পাছত কিছুমান দিন গ’লত চৈত্ৰৰ কৃষ্ণপক্ষ আহিল; আৰু চন্দ্ৰ চিত্ৰা নক্ষত্ৰত স্থিত হোৱাত চতুৰ্দশী তিথিও উপস্থিত হ’ল।”

Verse 50

ततस्ते ब्राह्मणा भूपं समादाय च तत्क्षणात् । शंखतीर्थं समुद्दिश्य गतास्तस्य हितैषिणः

তেতিয়া সেই ব্ৰাহ্মণসকলে ৰজাৰ মঙ্গল কামনা কৰি, সেই মুহূৰ্ততে ভূূপক লগত লৈ শঙ্খ-তীৰ্থ উদ্দেশ্যে যাত্ৰা কৰিলে।

Verse 51

ततः स मनसि ध्यात्वा कुष्ठव्याधिपरिक्षयम् । स्नानं चक्रे यथान्यायं श्रद्धया परया युतः

তাৰ পাছত তেওঁ মনত কুষ্ঠৰোগ সম্পূৰ্ণ ক্ষয় হোৱাৰ ধ্যান কৰি, পৰম শ্ৰদ্ধাৰে বিধিমতে স্নান কৰিলে।

Verse 52

ततः कुष्ठविनिर्मुक्तो द्वादशार्कसमप्रभः । निष्क्रांतः सलिलात्तस्माद्धर्षेण महतान्वितः

তাৰ পাছত কুষ্ঠমুক্ত হৈ, দ্বাদশ সূৰ্যৰ সমান দীপ্তিময় হৈ, তেওঁ সেই জলৰ পৰা ওলাই আহিল আৰু মহা হর্ষেৰে পৰিপূৰ্ণ হ’ল।

Verse 53

ततः प्रणम्य तान्सर्वान्ब्राह्मणान्वेदपारगान् । कृतांजलिपुटो भूत्वा वाक्यमेतदुवाच ह

তাৰ পাছত তেওঁ বেদপাৰগ ব্ৰাহ্মণসকলক সকলোকে প্ৰণাম কৰি, কৃতাঞ্জলি হৈ শ্ৰদ্ধাৰে এই বাক্য ক’লে।

Verse 54

प्रसादेन हि युष्माकं मुक्तोऽहं ब्राह्मणोत्तमाः । कुष्ठव्याधेर्महाकालं गर्हितोस्म्येव देहिनाम्

তেওঁ ক’লে— “হে ব্ৰাহ্মণোত্তমসকল! আপোনালোকৰ প্ৰসাদে মই কুষ্ঠৰোগৰ পৰা মুক্ত হ’লোঁ—এই ভয়ংকৰ ব্যাধি মই দীৰ্ঘকাল বহন কৰিছিলোঁ, যি দেহধাৰীসকলৰ মাজত নিন্দিত।”

Verse 55

तस्मान्नाहं करिष्यामि राज्यं ब्राह्मणसत्तमाः । तीर्थेऽत्रैवाधुना नित्यं चरिष्यामि महत्तपः

সেয়ে, হে ব্ৰাহ্মণশ্ৰেষ্ঠসকল, মই এতিয়া আৰু ৰাজ্যলাভৰ অনুসৰণ নকৰোঁ। এই তীৰ্থতেই আজিৰ পৰা সদায় মহাতপস্যা আচৰণ কৰিম।

Verse 56

एतद्राज्यं च देशं च हस्त्यश्वादि तथापरम् । यत्किंचिद्विद्यते मह्यं तद्गृह्णंतु द्विजोत्तमाः

এই ৰাজ্য আৰু এই দেশ, হাতী-ঘোঁৰা আদি আৰু মোৰ যি কিছুমান আছে—সেই সকলো দ্বিজোত্তমসকলে গ্ৰহণ কৰক।

Verse 57

ममैवानुग्रहार्थाय दयां कृत्वा बृहत्तराम् । दीनस्य भक्तियुक्तस्य विरक्तस्य विशेषतः

মোৰ ওপৰত অনুগ্ৰহ হ’বলৈ, অধিক দয়া কৰি, বিশেষকৈ দুঃখিত, ভক্তিযুক্ত আৰু বৈৰাগ্যসম্পন্ন মোৰ প্ৰতি কৃপা কৰক।

Verse 58

ब्राह्मणा ऊचुः । न वयं रक्षितुं शक्ता राज्यं पार्थिवसत्तम । तत्किं तेन गृहीतेन येन स्याद्राज्यविप्लवः

ব্ৰাহ্মণসকলে ক’লে: হে নৃপশ্ৰেষ্ঠ, আমি ৰাজ্য ৰক্ষা কৰিবলৈ সক্ষম নহয়। তেন্তে সেইটো গ্ৰহণ কৰি কি লাভ, যাৰ দ্বাৰা ৰাজ্যত বিপ্লৱ ঘটিব?

Verse 59

जामदग्न्येन रामेण पुरा दत्ता वसुन्धरा । त्रिःसप्त क्षत्रियैर्हीनां कृत्वास्माकं नृपोत्तम

হে নৃপোত্তম, পূৰ্বতে জামদগ্ন্য ৰাম (পৰশুৰাম)ে ত্ৰিসপ্তবাৰ ক্ষত্ৰিয়শূন্য কৰি এই পৃথিৱী আমাক দান কৰিছিল।

Verse 60

सा भूयोपि हृताऽस्माकं क्षत्रियैर्बलवत्तरैः । तिरस्कृत्य द्विजान्सर्वांल्लीलयापि मुहुर्मुहुः

তথাপিও পুনৰ আমাৰ পৰা অধিক বলৱান ক্ষত্ৰিয়সকলে ইহা কেঢ়ি ল’লে; আৰু তেওঁলোকে বাৰে বাৰে, খেলাচ্ছলে হলেও, সকলো দ্বিজক অপমান কৰিলে।

Verse 61

राजोवाच । अहं वः प्रकरिष्यामि रक्षां ब्राह्मणसत्तमाः । तपस्थितोऽपि कार्येऽत्र न भीः कार्या कथंचन

ৰাজাই ক’লে: হে ব্রাহ্মণশ্ৰেষ্ঠসকল, মই তোমালোকৰ ৰক্ষাৰ ব্যৱস্থা কৰিম। যদিও মই তপস্যাত স্থিত, এই বিষয়ত তোমালোক কোনোপধ্যেই ভয় নকৰিবা।

Verse 62

ब्राह्मणा ऊचुः । अवश्यं यदि ते श्रद्धा विद्यते दानसंभवा । क्षेत्रेऽत्रापि महापुण्ये कृत्वा देहि पुरोत्तमम्

ব্ৰাহ্মণসকলে ক’লে: যদি তোমাৰ ভিতৰত দানৰূপে পৰিণত হোৱা সত্য শ্ৰদ্ধা নিশ্চয় আছে, তেন্তে এই মহাপুণ্য ক্ষেত্ৰত এক উৎকৃষ্ট নগৰ-বাসস্থান নিৰ্মাণ কৰি আমাক দান কৰা।

Verse 63

सर्वेषां ब्राह्मणेंद्राणां प्राकारपरिखान्वितम् । सुखेन येन तिष्ठामः स्नात्वा तीर्थैः पृथग्विधैः । गृहस्थधर्मिणः सर्वे स्वाध्यायनिरता सदा

সকলো ব্রাহ্মণেন্দ্ৰৰ বাবে প্ৰাকার-পরিখাযুক্ত এক নগৰ হওক; যাতে আমি নানাবিধ তীৰ্থত স্নান কৰি সুখে বাস কৰিব পাৰোঁ—সকলো গৃহস্থধৰ্মী হৈ, সদায় স্বাধ্যায়ত নিবিষ্ট।

Verse 64

सूत उवाच । तच्छ्रुत्वा स महीपालस्तथेत्युक्त्वा प्रहर्षितः । नगरं कल्पयामास स्थाने तत्र महत्तमम्

সূতে ক’লে: এই কথা শুনি সেই মহীপাল আনন্দিত হৈ ‘তথৈব’ বুলি ক’লে আৰু সেই স্থানতেই এক মহত্তম নগৰ স্থাপন কৰালে।

Verse 65

प्राकारेण सुतुंगेन परिखाद्येन सर्वतः । आयामव्यासतश्चैव क्रोशमात्रं मनोहरम्

উচ্চ প্ৰাকাৰে আৰু চাৰিওফালে পৰিখা আদি দ্বাৰা বেষ্টিত, দৈৰ্ঘ্য-প্ৰস্থত এক ক্ৰোশ পৰ্যন্ত বিস্তৃত, সেই নগৰ অতি মনোহৰ আছিল।

Verse 66

त्रिकचत्वरसंशुद्धं शोभितं सर्वतो ध्वजैः । प्रासादैः प्रोन्नतैः कान्तैः समंतात्सुधया वृतैः

তিন আৰু চাৰি চৌমুখাত শুদ্ধ কৰা, চাৰিওফালে ধ্বজাৰে অলংকৃত; আৰু উজ্জ্বল চূণ-লেপে আৱৃত উচ্চ, মনোমোহা প্ৰাসাদেৰে সৰ্বদিশে বেষ্টিত আছিল।

Verse 67

मत्तवारणकोपेतैर्बहुभिर्भूभिरेव च । संपूर्णं सत्यकामाद्यैः साधुलोकप्रशंसितैः

মত্ত হাতীৰ সৈতে বহু ৰজাৰে পৰিপূৰ্ণ আছিল; আৰু সত্যকাম আদি শাসকসকলৰে সমৃদ্ধ, সাধুজনসমাজে প্ৰশংসা কৰা নগৰ আছিল।

Verse 68

ततो गृहाणि सर्वाणि पूरयित्वा स भूमिपः । सुवर्णमणिमुक्तादिपदार्थैरपरैरपि

তাৰ পাছত সেই ভূপতিয়ে সকলো ঘৰ সোণ, মণি, মুক্তা আদি আৰু আন বহু মূল্যবান বস্তুৰে পূৰ্ণ কৰি দিলে।

Verse 69

ब्राह्मणेभ्यः कुलीनेभ्यो वेदविद्भ्यो विशेषतः । श्रोत्रियेभ्यश्च दांतेभ्यः स तु श्रद्धासमन्वितः

শ্ৰদ্ধাৰে সমন্বিত হৈ তেওঁ বিশেষকৈ কুলীন ব্ৰাহ্মণ—বেদবিদ—আৰু শ্ৰোত্ৰিয় তথা ইন্দ্ৰিয়-সংযমী (দান্ত) লোকসকলক দান দিলে।

Verse 70

यथाज्येष्ठं यथाश्रेष्ठं प्रक्षाल्य चरणौ ततः । शास्त्रोक्तेन विधानेन प्रददौ द्विजसत्तमाः

তাৰ পাছত জ্যেষ্ঠতা আৰু শ্ৰেষ্ঠতাৰ অনুক্ৰমে প্ৰথমে তেওঁলোকৰ চৰণ প্ৰক্ষালন কৰি, শাস্ত্ৰোক্ত বিধান অনুসাৰে দ্বিজসত্তমসকলক দান অৰ্পণ কৰিলে।

Verse 97

ततश्च पार्थिवश्रेष्ठो वैराग्यं परमं गतः । एकाकी यतचित्तात्मा सर्वसत्त्वविराजिते

তাৰ পাছত ৰজাসকলৰ শ্ৰেষ্ঠজনে পৰম বৈৰাগ্য লাভ কৰিলে; একাকী বাস কৰি, মন আৰু আত্মা সংযমিত কৰি, সকলো সত্ত্বৰ দীপ্তিৰে উজ্জ্বল স্থানত স্থিত থাকিল।