Adhyaya 1

Verse 1

। ओंनमः पुरुषोत्तमाय । अथ स्कान्दे महापुराणे षष्ठनागरखण्डप्रारम्भः । व्यास उवाच । स धूर्जटि जटाजूटो जायतां विजयाय वः । यत्रैकपलितभ्रांतिं करोत्यद्यापि जाह्नवी

ওঁ—পুৰুষোত্তমলৈ নমস্কাৰ। এতিয়া স্কন্দ মহাপুৰাণৰ ষষ্ঠ ভাগ-খণ্ড, নাগৰখণ্ডৰ আৰম্ভণি। ব্যাসে ক’লে: জটাজূটধাৰী ধূর্জটি শিৱ তোমালোকৰ বিজয়ৰ কাৰণ হওক; যাৰ সান্নিধ্যত আজিও জাহ্নৱী (গঙ্গা) একেটা পকা চুলিৰ ভ্ৰম সৃষ্টি কৰে।

Verse 2

ऋषय ऊचुः । हरस्य पूज्यते लिंगं कस्मादतन्महामते । विशेषात्संपरित्यज्य शेषांगानि सुरासुरैः

ঋষিসকলে ক’লে: হে মহামতি! হৰ (শিৱ)ৰ লিঙ্গ কিয় পূজিত হয়—বিশেষকৈ দেৱ আৰু অসুৰে—যেতিয়া তেওঁৰ অন্য অঙ্গসমূহক এৰি দিয়া হয়?

Verse 3

तस्मादेतन्महाबाहो यथावद्वक्तुमर्हसि । सांप्रतं सूत कार्त्स्न्येन परं कौतूहलं हि नः

সেইহেতু, হে মহাবাহো, আপুনি ইয়াক যথাযথভাৱে ক’বলৈ যোগ্য। এতিয়া, হে সূত, সম্পূৰ্ণ বিৱৰণসহ শুনিবলৈ আমাৰ গভীৰ কৌতূহল জাগিছে।

Verse 4

सूत उवाच । प्रश्नभारो महानेष यो भवद्भिरुदाहृतः । कीर्तयिष्ये तथाप्येनं नमस्कृत्य स्वयंभुवे

সূতে ক’লে: আপোনালোকৰ উত্থাপিত এই প্ৰশ্ন সঁচাকৈয়ে গম্ভীৰ আৰু মহান। তথাপি, স্বয়ম্ভূ (স্বয়ং-জন্মা প্ৰভু)ক নমস্কাৰ কৰি মই ইয়াৰ বৰ্ণনা কৰিম।

Verse 5

आनर्तविषये चास्ति वनं मुनिजनाश्रयम् । मनोज्ञं सर्वसत्त्वानां सर्वर्तुफलितद्रुमम्

আনর্ত দেশত এটা বন আছে, যি মুনিসকলৰ আশ্ৰয়স্থল। সেয়া সকলো প্ৰাণীৰ বাবে মনোমোহক, আৰু তাত থকা গছবোৰ সকলো ঋতুত ফলধাৰী।

Verse 6

तत्राश्रमपदं रम्यं सौम्यसत्त्वनिषेवितम् । अस्ति तापससंकीर्णं वेदध्वनिविराजितम्

তাত এক মনোৰম আশ্ৰম-স্থান আছে, যি সৌম্য স্বভাৱৰ সত্ত্বসকলৰ দ্বাৰা সেৱিত; তপস্বীৰে পৰিপূৰ্ণ আৰু বেদ-পাঠৰ ধ্বনিত উজ্জ্বল।

Verse 7

अब्भक्षैर्वायुभक्षैश्च शीर्णपर्णाशिभिस्तथा । दन्तोलूखलिभिर्विप्रैः सेवितं चाश्मकुट्टकैः

সেই পবিত্ৰ বন কঠোৰ ব্ৰতধাৰী বিপ্ৰসকলৰ দ্বাৰা সেৱিত আছিল—কিছুমানে কেৱল জলাহাৰ, কিছুমানে কেৱল বায়ুহাৰ; কিছুমানে ঝৰা পাত খাই; কিছুমানে দাঁতক উখলিৰ দৰে কৰি; আৰু কিছুমানে শিলত কুটোৱা ধান্যৰে জীৱন ধাৰণ কৰিছিল।

Verse 8

स्नानहोमपरैश्चैव जपस्वाध्यायतत्परैः । वानप्रस्थैस्त्रिदण्डैश्च हंसैश्चापि कुटीचरैः

তাত স্নান-হোমত ৰত আৰু জপ-স্বাধ্যায়ত তৎপৰ লোকসকল বাস কৰিছিল; বনবাসী বানপ্ৰস্থ, ত্ৰিদণ্ডধাৰী সন্ন্যাসী, হংস-মুনি আৰু কুটীচৰ তপস্বীসকলও।

Verse 9

स्नातकैर्यतिभिर्दान्तैस्तथा पंचाग्निसाधकैः । कस्यचित्त्वथ कालस्य भगवांस्त्रिपुरांतकः

সেই স্থান স্নাতক গৃহস্থ, দান্ত যতি আৰু পঞ্চাগ্নি সাধকসকলৰে পৰিপূৰ্ণ আছিল; আৰু তাৰ পাছত কিছু কাল অতিবাহিত হোৱাত ভগৱান ত্ৰিপুৰান্তক—তিন নগৰৰ সংহাৰক—(প্ৰকাশ পালে)।

Verse 10

सतीवियोगसंतप्तो भ्रममाण इतस्ततः । तस्मिन्वने समायातः सौम्यसत्त्वनिषेविते

সতীৰ বিৰহ-বেদনাত দগ্ধ হৈ, ইফালে-সিফালে ভ্ৰমি, তেওঁ সেই সৌম্য সত্ত্বসকলৰ দ্বাৰা সেৱিত বনলৈ আহি উপস্থিত হ’ল।

Verse 11

क्रीडंति नकुला यत्र सार्धं सर्पैःप्रहर्षिताः । पञ्चाननाश्च मातंगैर्वृषदंशास्तथाखुभिः । काकाः कौशिकसंघैश्च वैरभावविवर्जिताः

তাত নকুলসকল সৰ্পসকলৰ সৈতে আনন্দে খেলিছিল; সিংহসকল মাতংগ (হাতী)ৰ সৈতে; দংশনকাৰী জন্তুসকল মূষিকৰ সৈতে; আৰু কাকসকল কৌশিক (পেঁচা)ৰ দলেৰে—সকলো বৈৰভাৱশূন্য।

Verse 12

ततश्च भगवान्रुद्रो दृष्ट्वाश्रमपदं तदा । नग्नः कपालमादाय भिक्षार्थं प्रविवेश सः

তাৰ পাছত ভগৱান ৰুদ্ৰই আশ্ৰমভূমি দেখি, নগ্ন অৱস্থাত, হাতে কপাল-পাত্ৰ লৈ, ভিক্ষাৰ্থে তাত প্ৰৱেশ কৰিলে।

Verse 13

अथ तस्य समालोक्य रूपं गात्रसमुद्भवम् । अदृष्टपूर्वं तापस्यः सर्वाः कामवशं गताः

তাৰ পাছত তেওঁৰ দেহৰূপ—আগতে কেতিয়াও নেদেখা—দেখি, সকলো তাপসিনী কামবশত পৰিল।

Verse 14

गृहकर्म परित्यज्य गुरुशुश्रूषणानि च । मिथः संभाषणं चक्रुः स्थानेस्थाने च ताः स्थिताः

গৃহকৰ্ম ত্যাগ কৰি আৰু গুৰু-জ্যেষ্ঠসেৱাও এৰি, সিহঁতে ঠাইঠাই থিয় হৈ পৰস্পৰে কথোপকথন কৰিবলৈ ধৰিলে।

Verse 15

एका सा कापि धन्या या चक्रे तस्यावगूहनम् । विश्रब्धा सर्वगात्रेषु तापसस्य महात्मनः

সিহঁতৰ মাজত এগৰাকী—নিজকে অতি ধন্য বুলি ভাবি—সেই মহাত্মা তাপসক নিৰ্ভয়ে আলিঙ্গন কৰিলে, তেওঁৰ সকলো অঙ্গত আঁকোৱালি ধৰিলে।

Verse 16

तथान्याः कौतुकाविष्टा धावंत्यः सर्वतोदिशम् । दृश्यंते तं समुद्दिश्य विस्तारितविलोचनाः

তদ্ৰূপে আন আনাসকল কৌতূহলে আৱিষ্ট হৈ সকলো দিশলৈ দৌৰিলে; তেওঁলোকক সেইজনক লক্ষ্য কৰি উন্মুখ হৈ দৌৰি অহা দেখা গ’ল, বিস্তৃত নয়নে চাহি।

Verse 17

काश्चिदर्द्धानुलिप्तांग्यः काश्चिदेकांजितेक्षणाः । अर्धसंयमितैः कैशैस्तथान्यास्त्यक्तबालकाः

কিছুমান নাৰীৰ দেহ অর্ধেকহে লেপিত আছিল; কিছুমানৰ কেৱল এটা চকুত অঞ্জন দিয়া আছিল। কিছুমানৰ কেশ অর্ধেকহে বাঁধা আছিল, আৰু আন কিছুমান ভীত-চমকত নিজৰ শিশুক এৰি দৌৰি ওলাই আহিল।

Verse 18

एवमालोक्यमानः स कामिनीभिर्महेश्वरः । बभ्राम राजमार्गेण भिक्षां देहीति कीर्तयन्

এইদৰে নাৰীৰ দৃষ্টিত নিহাৰিত মহেশ্বৰ ৰাজপথেৰে ভ্ৰমণ কৰিলে, আৰু উচ্চস্বৰে কীৰ্তন কৰি ক’লে—“ভিক্ষা দিয়া!”

Verse 19

अथ ते मुनयो दृष्ट्वा तं तथा विगतांबरम् । कामोद्भवकरंस्त्रीणां प्रोचुः कोपारुणेक्षणाः

তেতিয়া মুনিসকলে তেওঁক এইদৰে নগ্ন অৱস্থাত দেখি—যি নাৰীৰ অন্তৰত কাম জাগায়—ক্ৰোধে ৰঙা হোৱা নয়নেৰে কথা ক’লে।

Verse 20

यस्मात्पाप त्वयास्माकमाश्रमोऽयं विडंबितः । तस्माल्लिंगं पतत्वाशु तवैव वसुधातले

“যিহেতু, হে পাপী, তুমি আমাৰ এই আশ্ৰমক উপহাস কৰি অপমানিত কৰিলা, সেয়ে তোমাৰ লিঙ্গ তৎক্ষণাৎ এই পৃথিৱীৰ পৃষ্ঠত পতিত হওক!”

Verse 21

एतस्मिन्नंतरे भूमौ लिंगं तस्य पपात तत् । भित्त्वाथ धरणीपृष्ठं पातालं प्रविवेश ह

সেই মুহূর্ততে ভূমিত তেওঁৰ লিঙ্গ পতিত হ’ল; ধৰণীৰ পৃষ্ঠ বিদীৰ্ণ কৰি ই পাতাললৈ প্ৰবেশ কৰিলে।

Verse 22

सोऽपि लिंगपरित्यक्तो लज्जायुक्तो महेश्वरः । गर्तां गुर्वीं समाश्रित्य भ्रूणरूपः समाविशत्

লিঙ্গবিহীন আৰু লজ্জায় ভৰপূৰ মহেশ্বৰো গভীৰ গৰ্ত আশ্ৰয় কৰি ভ্ৰূণৰূপ ধৰি তাত প্ৰবেশ কৰিলে।

Verse 23

अथ लिंगस्य पातेन त्रैलोक्यभयशंसिनः । उत्पाता दारुणास्तस्थुः सर्वत्र द्विजसत्तमाः

তাৰ পাছত লিঙ্গ পতনৰ ফলত ত্ৰিলোকৰ ভয় সূচক ভয়ংকৰ উৎপাত সকলো ঠাইতে দেখা দিলে, হে দ্বিজশ্ৰেষ্ঠ!

Verse 24

शीर्यते गिरिशृङ्गाणि पतंत्युल्का दिवापि च । त्यजंति सागराः सर्वे मर्यादां च शनैः शनैः

পৰ্বতৰ শিখৰবোৰ খহি পৰিল; দিনৰ মাজতো উল্কা পতিত হ’ব ধৰিলে। সকলো সাগৰে ধীৰে ধীৰে নিজৰ সীমা ত্যাগ কৰিবলৈ ধৰিলে।

Verse 25

अथ देवगणाः सर्वे भयसंत्रस्तमानसाः । शक्रविष्णुमुखा जग्मुर्यत्र देवः पितामहः

তেতিয়া সকলো দেবগণ ভয়ে কঁপা মন লৈ, শক্ৰ আৰু বিষ্ণু আদি আগবঢ়াই, য’ত দেব পিতামহ (ব্ৰহ্মা) আছিল তাত গ’ল।

Verse 26

प्रोचुश्च प्रणताः स्तुत्वा स्तोत्रैः सुश्रुतिसंभवैः । त्रैलोक्ये सृष्टिरूपं यत्कमलासनसंस्थितम्

তেওঁলোকে প্ৰণাম কৰি শ্ৰুতি-উৎপন্ন স্তোত্ৰেৰে স্তৱন কৰিলে; ত্ৰিলোকত সৃষ্টিৰূপ, কমলাসনত অধিষ্ঠিত সেইজন (ব্ৰহ্মা)ক উদ্দেশি ক’বলৈ ধৰিলে।

Verse 27

किमिदं किमिदं देव वर्तते ह्यधरोत्तरम् । त्रैलोक्यं सकलं येन व्याकुलत्वमुपागतम्

“এইটো কি, এইটো কি হে দেৱ! কিয় এনে অধৰ-উত্তৰ, উলট-পালট ঘটনা ঘটিছে? যাৰ ফলত সমগ্ৰ ত্ৰিলোকেই ব্যাকুলতালৈ পৰিছে।”

Verse 28

प्रलयस्येव चिह्नानि दृश्यंते पद्मसंभव । किं सांप्रतमकालेऽपि भविष्यति परिक्षयः

“হে পদ্মসম্ভৱ! প্ৰলয়ৰ দৰে চিহ্ন দেখা গৈছে। সময় নোহোৱাতেও, অকালতে, ধ্বংস ঘটিব নেকি?”

Verse 29

सर्वेषां सुरमर्त्यानां दैत्यानां मन्त्रकोविदः । गतिर्भयार्तदेहानां सर्वलोकपितामहः

দেৱ-মানৱ সকলোৰে, দৈত্যসকলৰো, তেওঁ মন্ত্ৰ-পরামৰ্শত নিপুণ; ভয়াক্ৰান্ত দেহধাৰীৰ বাবে সৰ্বলোক-পিতামহ ব্ৰহ্মাই আশ্ৰয় আৰু গতি।

Verse 30

तेषां तद्वचनं श्रुत्वा देवानां चतुराननः । उवाच सुचिरं ध्यात्वा ज्ञात्वा दिव्येन चक्षुषा

দেৱতাসকলৰ সেই বাক্য শুনি চতুৰানন ব্ৰহ্মাই বহুক্ষণ ধ্যান কৰিলে; তাৰপিছত দিব্য দৃষ্টিৰে বিষয় জানি ক’বলৈ ধৰিলে।

Verse 31

प्रलयस्य न कालोऽयं सांप्रतं सुरसत्तमाः । शृणुध्वं यन्निमित्तोत्था महोत्पाता भवन्त्यमी

হে সুৰসত্তমসকল, এতিয়া প্ৰলয়ৰ সময় নহয়। শুনা—এয়া মহা অমঙ্গল-লক্ষণ এক বিশেষ কাৰণৰ পৰা উদ্ভূত হৈছে।

Verse 32

ऋषिभिः पातितं लिंगं देवदेवस्य शूलिनः । शापेनानर्तके देशे कलत्रार्थे महात्मभिः

দেৱদেৱ শূলিনৰ লিঙ্গ ঋষিসকলে পতিত কৰিলে; মহাত্মা মুনিসকলৰ শাপে অনর্তক দেশত, পত্নী-সম্পৰ্কীয় কাৰণত।

Verse 33

तेनैतद्व्याकुलीभूतं त्रैलोक्यं सचराचरम् । तस्माद्गच्छामहे तत्र यत्र देवो महेश्वरः

সেই কাৰণতে ত্ৰিলোক্যৰ সমগ্ৰ জগত—চৰাচৰসহ—ব্যাকুল হৈ পৰিল। সেয়ে আহা, আমি তাত যাম, য’ত প্ৰভু মহেশ্বৰ আছেন।

Verse 34

येनास्मद्वचनाच्छीघ्रं तल्लिंगं निदधाति सः । नो चेद्भविष्यति व्यक्तमकाले चापि संक्षयः । त्रैलोक्यस्यापि कृत्स्नस्य सत्यमेतन्मयोदितम्

যি আমাৰ বাক্য মানি শীঘ্ৰে সেই লিঙ্গ পুনঃস্থাপন কৰিব, সিয়েই বিপদ নিবারণ কৰিব। নচেৎ অকালতেই স্পষ্ট ধ্বংস ঘটিব—সমগ্ৰ ত্ৰিলোক্যৰ। এই সত্য মই ঘোষণা কৰিলোঁ।

Verse 35

अथ देवगणाः सर्वे ब्रह्मविष्णुपुरःसराः । आदित्या वसवो रुद्रा विश्वेदेवास्तथाश्विनौ

তেতিয়া সকলো দেৱগণ—ব্ৰহ্মা আৰু বিষ্ণুৰ নেতৃত্বত—আদিত্য, বসু, ৰুদ্ৰ, বিশ্বেদেৱ আৰু দুজন অশ্বিনো…

Verse 36

प्रजग्मुस्त्वरितास्तत्र यत्र देवो महेश्वरः । गर्तामध्यगतः सुप्तो लज्जया परया वृतः

তেওঁলোকে তৎক্ষণাৎ সেই ঠাইলৈ দৌৰি গ’ল, য’ত দেৱ মহেশ্বৰ আছিল—গৰ্তৰ মাজত শুই থকা, গভীৰ লাজে আৱৃত।

Verse 37

देवा ऊचुः । नमस्ते देवदेवेश भक्तानामभयप्रद । नमस्ते जगदाधार शशिराजितशेखर

দেৱাসকলে ক’লে: নমস্কাৰ তোমাক, হে দেৱদেৱেশ! ভক্তসকলক অভয় দান কৰোঁতা। নমস্কাৰ তোমাক, হে জগতৰ আধাৰ, যাঁৰ শিৰত চন্দ্ৰৰাজ শোভা পায়।

Verse 38

त्वं यज्ञस्त्वं वषट्कारस्त्वमापस्त्वं मही विभो । त्वया सृष्टमिदं सर्वं त्रैलोक्यं सचराचरम्

তুমিয়েই যজ্ঞ, তুমিয়েই বষট্‌কাৰ; তুমিয়েই জল, তুমিয়েই পৃথিৱী, হে বিভু। তোমাৰ দ্বাৰাই এই সকলো সৃষ্টি—ত্ৰৈলোক্য, চল-অচলসহ।

Verse 39

त्वं पासि च सुरश्रेष्ठ तथा नाशं नयिष्यसि । त्वं विष्णुस्त्वं चतुर्वक्त्रस्त्वं चंद्रस्त्वं दिवाकरः

হে সুৰশ্ৰেষ্ঠ, তুমিয়েই পালন কৰোঁতা, আৰু তুমিয়েই লয়লৈ নিয়া। তুমিয়েই বিষ্ণু, তুমিয়েই চতুৰ্বক্ত্ৰ (ব্ৰহ্মা); তুমিয়েই চন্দ্ৰ, তুমিয়েই দিবাকৰ (সূৰ্য)।

Verse 40

त्वया विना महादेव न किंचिदिह विद्यते । अपि कृत्वा महत्पापं नरो देव धरातले

হে মহাদেৱ, তোমাৰ বিনা ইয়াত একোৱেই নাই। হে দেৱ, পৃথিৱীত কোনো মানুহে মহাপাপ কৰিলেও—

Verse 41

तव नामापि संकीर्त्य प्रयाति त्रिदिवालयम् । महादेव महादेव महादेवेति कीर्तनात्

তোমাৰ নামো সংকীৰ্তন কৰিলে জীৱ ত্ৰিদিৱৰ ধামলৈ গমন কৰে। ‘মহাদেৱ, মহাদেৱ, মহাদেৱ’ বুলি কীৰ্তন কৰিলেই সেই ফল লাভ হয়।

Verse 42

कोटयो ब्रह्महत्यानामगम्यागमकोटयः । सद्यः प्रलयमायांति महादेवेति कीर्तनात्

ব্ৰহ্মহত্যাৰ দৰে পাপৰ কোটিসংখ্যক, আৰু অতি ভয়ংকৰ অগম পাপৰো কোটিকোটি—‘মহাদেৱ’ বুলি কীৰ্তন কৰিলেই তৎক্ষণাৎ নাশ হয়।

Verse 43

विप्रो यथा मनुष्याणां नदीनां वा महार्णवः । तथा त्वं सर्वदेवानामाधिपत्ये व्यवस्थितः

যেনেকৈ মানুহৰ মাজত ব্ৰাহ্মণ শ্ৰেষ্ঠ, আৰু নদীৰ মাজত মহাসাগৰ শ্ৰেষ্ঠ, তেনেকৈ তুমিও সকলো দেৱতাৰ ওপৰত আধিপত্যত স্থিত।

Verse 44

नक्षत्राणां यथा चंद्रः प्रदीप्तानां दिवाकरः । तथा त्वं सर्वदेवानामाधिपत्ये व्यवस्थितः

যেনেকৈ নক্ষত্ৰৰ মাজত চন্দ্ৰ শ্ৰেষ্ঠ, আৰু দীপ্তিমানৰ মাজত সূৰ্য শ্ৰেষ্ঠ, তেনেকৈ তুমিও সকলো দেৱতাৰ ওপৰত আধিপত্যত স্থিত।

Verse 45

धातूनां कांचनं यद्वद्गंधर्वाणां च नारदः । तथा त्वं सर्वदेवानामाधिपत्ये व्यवस्थितः

যেনেকৈ ধাতুৰ মাজত সোণ শ্ৰেষ্ঠ, আৰু গন্ধৰ্বৰ মাজত নাৰদ শ্ৰেষ্ঠ, তেনেকৈ তুমিও সকলো দেৱতাৰ ওপৰত আধিপত্যত স্থিত।

Verse 46

ओषधीनां यथा सस्यं नगानां हेमपर्वतः । तथा त्वं सर्वदेवानामाधिपत्ये व्यवस्थितः

যেনেকৈ ঔষধিসকলৰ মাজত শস্য শ্ৰেষ্ঠ, আৰু পৰ্বতসমূহৰ মাজত সুবৰ্ণ পৰ্বত উত্তম, তেনেকৈ তুমিও সকলো দেৱতাৰ ওপৰত অধিপত্যত সুপ্ৰতিষ্ঠিত।

Verse 47

तस्मात्कुरु प्रसादं नः सर्वेषां च नृणां विभो । संधारय पुनर्लिंगं स्वकीयं सुरसत्तम

সেইহেতু, হে বিভু প্ৰভু, আমাৰ ওপৰত আৰু সকলো মানুহৰ ওপৰত কৃপা কৰা। হে সুৰসত্তম, নিজৰ পবিত্ৰ লিঙ্গ পুনৰ ধাৰণ কৰি তাক পুনৰ সংধাৰণ কৰা।

Verse 48

नोचेज्जगत्त्रयं देव नूनं नाशममुपेष्यति । यद्येतद्भूतले लिङ्गं पतति स्थास्यति प्रभो

নচেৎ, হে দেৱ, ত্ৰিলোক নিশ্চয়েই বিনাশলৈ যাব, হে প্ৰভু—যদি এই লিঙ্গ ভূতলত পৰি তাতেই স্থিৰ হৈ থাকে।

Verse 49

सूत उवाच । तेषां तद्वचनं श्रुत्वा भगवान्बृषभध्वजः । प्रोवाच प्रणतान्सर्वांस्तान्देवान्व्रीडयान्वितः

সূত ক’লে: তেওঁলোকৰ সেই বাক্য শুনি, ভগৱান—যাৰ ধ্বজা বৃষভ—লাজ-সংকোচেৰে, তেওঁৰ আগত নত হোৱা সেই সকলো দেৱতাক ক’লে।

Verse 50

मया सतीवियोगार्तियुक्तेन सुरसत्तम । लिंगमेतत्परित्यक्तं शापव्याजाद्द्विजन्मनाम्

হে সুৰসত্তম, সতীৰ বিয়োগ-দুখে পীড়িত হৈ মই এই লিঙ্গ ত্যাগ কৰিছিলোঁ—দ্বিজসকলৰ শাপৰ অজুহাতত।

Verse 51

कोऽलं पातयितुं लिंगं ममैतद्भुवनत्रये । देवो वा ब्राह्मणो वापि वेत्थ यूयमपि स्फुटम्

তিনিওঁ লোকত কোনে মোৰ এই লিঙ্গ পতিত কৰিব পাৰে—দেৱ হওক বা ব্ৰাহ্মণ? তোমালোকেও এই কথা স্পষ্টকৈ জানো।

Verse 52

तस्मान्नैव धरिष्यामि लिंगमेतद्धरातलात् । किमनेन करिष्यामि भार्यया परिवर्जितः

সেইহেতু মই ধৰাতলৰ পৰা এই লিঙ্গ ধৰি নাথাকিম। পত্নীৰ পৰা বঞ্চিত হৈ, মই ইয়াক লৈ কি কৰিম?

Verse 53

देवा ऊचुः । तव कांता सती नाम या मृता प्राक्सुरोत्तम । सा जाता मेनकागर्भे गौरी नाम हिमाचलात्

দেৱাসকলে ক’লে: হে দেৱশ্ৰেষ্ঠ! তোমাৰ প্ৰিয়া সতী, যি পূৰ্বে মৃত্যুবৰণ কৰিছিল, সা মেনকাৰ গৰ্ভত পুনৰ জন্ম লৈছে—হিমাচলৰ কন্যা গৌৰী নামে।

Verse 54

भविष्यति पुनर्भार्या तवैव त्रिपुरांतक । तस्माल्लिंगं समादाय कुरु क्षेमं दिवौकसाम्

হে ত্ৰিপুৰান্তক! সা পুনৰ তোমাৰেই পত্নী হ’ব। সেয়ে লিঙ্গ সমাদায় কৰি, স্বৰ্গবাসীসকলৰ মঙ্গল সাধন কৰা।

Verse 55

देवदेव उवाच । अद्यप्रभृति मे लिंगं यदि देवा द्विजातयः । पूजयंति प्रयत्नेन तर्हीदं धारयाम्यहम्

দেৱদেৱ ক’লে: আজিৰ পৰা যদি দেৱতা আৰু দ্বিজসকলে মোৰ লিঙ্গক যত্নসহ পূজা কৰে, তেন্তে মই ইয়াক ধাৰণ কৰিম।

Verse 56

ब्रह्मोवाच । अहं तव स्वयं लिंगं पूजयिष्यामि शंकर । तथान्ये विबुधाः सर्वे किं पुनर्भुवि मानवाः

ব্ৰহ্মাই ক’লে: হে শংকৰ! মই নিজেই তোমাৰ লিঙ্গৰ পূজা কৰিম; আন সকলো দেবতাও তেনেকৈ কৰিব—তেন্তে পৃথিৱীত মানুহে কিমান অধিককৈ কৰিব!

Verse 57

ततः प्रविश्य पातालं देवैः सार्धं पितामहः । स्वयमेवाकरोत्पूजां तस्य लिंगस्य भक्तितः

তাৰ পাছত পিতামহ ব্ৰহ্মা দেবতাসকলৰ সৈতে পাতালত প্ৰৱেশ কৰি, ভক্তিৰে সেই পবিত্ৰ লিঙ্গৰ পূজা নিজেই কৰিলে।

Verse 58

तस्मादनंतरं विष्णुः श्रद्धापूतेन चेतसा । तथान्ये विबुधाः सर्वे शक्राद्याः श्रद्धयान्विताः

তাৰ পাছতেই বিষ্ণুৱে, শ্ৰদ্ধাৰে পবিত্ৰ হোৱা চিত্তে, পূজা কৰিলে; আৰু শক্ৰ (ইন্দ্ৰ) আদি কৰি আন সকলো দেবতাও শ্ৰদ্ধাযুক্ত হৈ তেনেকৈ কৰিলে।

Verse 59

ततस्तुष्टो महादेवः पितामहमिदं वचः । प्रोवाच वासुदेवं च विनयावनतं स्थितम्

তেতিয়া সন্তুষ্ট মহাদেৱে পিতামহ ব্ৰহ্মাক এই বাক্য ক’লে, আৰু বিনয়ত নত হৈ থকা বাসুদেৱ (বিষ্ণু)কো ক’লে।

Verse 60

भवद्भ्यां परितुष्टोऽस्मि तस्मान्मत्तः प्रगृह्यताम् । वरमिष्टं महाभागौ यद्यपि स्यात्सुदुर्लभम्

“তোমালোক দুয়োৰে ওপৰত মই সম্পূৰ্ণ সন্তুষ্ট; সেয়ে মোৰ পৰা তোমালোকৰ ইচ্ছিত বৰ গ্ৰহণ কৰা, হে মহাভাগ্যৱান—যদিও সেয়া অতি দুৰ্লভ হয়।”

Verse 61

तावूचतुः । यदि तुष्टोसि देवेश त्रिभागेन समाश्रयम् । आवाभ्यां देहि लिंगेन येनैकत्राश्रयो भवेत्

তেওঁলোকে দুয়োজনে ক’লে: “যদি তুমি সন্তুষ্ট হও, হে দেৱেশ্বৰ, তেন্তে লিঙ্গৰ দ্বাৰা ত্ৰিভাগে একেলগে আশ্ৰয় আমাক দিয়া, যাতে আমাৰ একেটা একত্ৰ শৰণস্থল হয়।”

Verse 62

सूत उवाच । स तथेति प्रतिज्ञाय लिंगमादाय च प्रभुः । स्थाने नियोजयामास सर्वदेवाधिपूजितम्

সূতে ক’লে: “তথাস্তु” বুলি প্ৰতিজ্ঞা কৰি প্ৰভুৱে লিঙ্গ উঠাই ল’লে, আৰু সকলো দেৱতাৰ অধিপতিসকলে পূজিত সেই লিঙ্গক তাৰ উপযুক্ত স্থানে স্থাপন কৰিলে।

Verse 63

ततो हाटकमादाय तदाकारं पितामहः । कृत्वा लिंगं स्वयं तत्र स्थापयामास हर्षितः

তাৰ পাছত পিতামহ (ব্ৰহ্মা) সোন ল’লে, সেই একে আকাৰতে লিঙ্গ গঢ়ি, আনন্দিত হৈ নিজ হাতে তাত স্থাপন কৰিলে।

Verse 64

प्रोवाच चाथ भो विप्राः साधुनादेन नादयन् । लोकत्रयं समस्तानां शृण्वतां त्रिदिवौकसाम्

আৰু তাৰ পাছত তেওঁ ক’লে: “হে বিপ্ৰসকল!” ‘সাধু! সাধু!’ বুলি ধ্বনি তুলিলে; যাৰ ফলত ত্ৰিলোক গুঞ্জৰি উঠিল, আৰু ত্ৰিদিৱৰ বাসিন্দাসকল সকলোৱে শুনি থাকিল।

Verse 65

मया ह्याद्यं त्विदं लिंगं हाटकेन विनिर्मितम् । ख्यातिं यास्यति सर्वत्र पाताले हाटकेश्वरम्

“আজি মই এই লিঙ্গ সোনেৰে নিৰ্মাণ কৰিলোঁ; ই পাতালত সৰ্বত্ৰ ‘হাটকেশ্বৰ’ নামে খ্যাতি লাভ কৰিব।”

Verse 66

तथान्ये मनुजा ये च हाटकादीनि भक्तितः । मणिमुक्तासुरत्नैश्च कृत्वा लिंगानि कृत्स्नशः

তদ্ৰূপে আন আন মানুহেও ভক্তিভাৱে সোণ আদি পদাৰ্থ, আৰু মণি-মুক্তা তথা অমূল্য ৰত্নেৰে সম্পূৰ্ণ ৰূপে লিঙ্গ নিৰ্মাণ কৰে।

Verse 67

त्रिकालं पूजयिष्यंति ते यास्यंति परां गतिम् । मृन्मयं संपरित्यज्य नीचधातुमयं तथा

যিসকলে দিনৰ তিন সন্ধিক্ষণত পূজা কৰে, তেওঁলোকে পৰম গতি লাভ কৰে; মাটিৰ আৰু নীচ ধাতুৰে গঢ়া ৰূপ ত্যাগ কৰি।

Verse 68

एवमुक्त्वा चतुर्वक्त्रः सह सर्वैर्दिवालयैः । जगाम त्रिदिवं सोऽपि कैलासं शशिशेखरः

এইদৰে কৈ চতুৰ্মুখ ব্ৰহ্মা সকলো দেৱলোকবাসীৰ সৈতে ত্ৰিদিৱলৈ গ’ল; আৰু চন্দ্ৰশেখৰ প্ৰভু শিৱো কৈলাসলৈ গমন কৰিলে।

Verse 69

एतस्मात्कारणाल्लिंगं पूज्यतेऽत्र सुरासुरैः । हरस्य चोत्तमांगानि परित्यज्य विशेषतः

এই কাৰণতেই ইয়াত লিঙ্গক দেৱতা আৰু অসুৰ উভয়ে পূজা কৰে; বিশেষকৈ হৰ (শিৱ)ৰ অন্য উত্তম অঙ্গ-প্ৰত্যঙ্গ একাষে ৰাখি।

Verse 70

ततः प्रभृति तल्लिंगं स्वयं ब्रह्मा व्यवस्थितः । भगवान्वासुदेवश्च तेन पूज्यं शिवं हि तत्

সেই সময়ৰ পৰা ব্ৰহ্মা নিজেই সেই লিঙ্গৰ সৈতে সম্পৰ্কে তাত স্থিত হ’ল; আৰু ভগৱান বাসুদেৱ (বিষ্ণু)ও—সেয়ে সেই (লিঙ্গ) নিশ্চয় শিৱৰূপে পূজ্য।

Verse 71

यस्तु पूजयते नित्यं श्रद्धायुक्तेन चेतसा । त्र्यंबकाच्युतब्रह्माद्यास्तेन स्युः पूजितास्त्रयः

যি জনে শ্ৰদ্ধা-যুক্ত চিত্তে নিত্য পূজা কৰে, তেনে জনৰ দ্বাৰাই ত্ৰ্যম্বক (শিৱ), অচ্যুত (বিষ্ণু) আৰু ব্ৰহ্মা—এই ত্ৰয়ো দেৱতা পূজিত হয়।

Verse 72

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन शिवलिंगं प्रपूजयेत् । स्पर्शयेदीक्षयेन्नित्यं कीर्तयेच्च द्विजोत्तमाः

সেয়ে সকলো প্ৰয়াসেৰে শিৱলিঙ্গক বিশেষভাৱে পূজা কৰা উচিত। হে শ্ৰেষ্ঠ দ্বিজসকল, নিত্য স্পৰ্শ কৰিবা, দৰ্শন কৰিবা আৰু উচ্চস্বৰে কীৰ্তনো কৰিবা।