Adhyaya 6

Verse 1

ऋषय ऊचुः । लिंगे प्रतिष्ठा च कथं शिवं हित्वा प्रवर्तिता । तत्कथ्यतां महाभाग परं शुश्रुषतां हि नः

ঋষিসকলে ক’লে: শিৱক যেন এৰি থৈ লিঙ্গত প্ৰতিষ্ঠাৰ আচাৰ কেনেকৈ প্ৰৱৰ্তিত হ’ল? হে মহাভাগ, কৃপা কৰি কওক; আমি সম্পূৰ্ণকৈ শুনিবলৈ আগ্ৰহী।

Verse 2

लोमश उवाच । यदा दारुवने शंभुर्भिक्षार्थं प्राचरत्प्रभुः

লোমশে ক’লে: যেতিয়া দাৰুবনত প্ৰভু শম্ভুৱে ভিক্ষাৰ্থে বিচৰণ কৰিছিল—

Verse 3

दिगंबरो मुक्तजटाकलापो वेदांतवेद्यो भुवनैकभर्ता । स ईश्वरो ब्रह्मकलापधारो योगीश्वराणां परमः परश्च

আকাশসম দিগম্বৰ, মুক্ত জটাকলাপ; বেদান্তে বেদ্য, ভুবনৰ একমাত্ৰ ভৰ্ত্তা—সেই ঈশ্বৰ, সমগ্ৰ ব্ৰহ্মবিদ্যাৰ ধাৰক, যোগীশ্বৰসকলৰ মাজত পৰম, আৰু পৰমৰো ওপৰত পৰ।

Verse 4

अणोरणीयान्महतो मही यान्महानुभावो भुवनाधिपो महान् । स ईश्वरो भिक्षुरूपी महात्मा भिक्षाटनं दारुवने चकार

অণুতকৈও অণু, মহানতকৈও মহান; মহিমাময়, ভুবনৰ মহান অধিপতি। সেই ঈশ্বৰ মহাত্মা ভিক্ষুক-ৰূপ ধৰি দাৰুবনত ভিক্ষাটন কৰিলে।

Verse 5

मध्याह्न ऋषयो विप्रास्तीर्थं जग्मुः स्वकाश्रमात् । तदानीमेव सर्वास्ता ऋषीभार्याः समागताः

মধ্যাহ্নত ঋষি-ব্ৰাহ্মণসকলে নিজৰ নিজৰ আশ্ৰমৰ পৰা তীৰ্থস্নানলৈ গ’ল। সেই সময়তেই সকলো ঋষিপত্নীও তাত সমবেত হ’ল।

Verse 6

विलोकयंत्यः शंभुं तमाचख्युश्च परस्परम् । कोऽसौ भिक्षुकरूपोयमागतोऽपूर्वदर्शनः

তেওঁলোকে শম্ভুক চাই পৰস্পৰে ক’লে— “এই ভিক্ষুক-ৰূপী কোন, যি ইয়ালৈ আহিছে? এনে অপূৰ্ব দৰ্শন আগতে কেতিয়াও হোৱা নাই!”

Verse 7

अस्मै भिक्षां प्रयच्छामो वयं च सखिभिः सह । तथेति गत्वा सर्वास्ता गृहेभ्य आनयन्मुदा

“আহা, আমি সখীসকলৰ সৈতে একেলগে তেওঁক ভিক্ষা দিওঁ।” “তথাস্তु,” বুলি কৈ তেওঁলোকে সকলোৱে ঘৰলৈ গৈ আনন্দেৰে ভিক্ষাৰ উপহাৰ আনিলে।

Verse 8

भिक्षान्नं विविधं श्लक्ष्णं सोपचारं च शक्तितः । प्रदत्तं भिक्षितं तेन देवदेवेन शूलिना

তেওঁলোকে নিজৰ সামৰ্থ্য অনুসাৰে নানা প্ৰকাৰৰ সুস্বাদু, কোমল ভিক্ষান্ন সৎকাৰসহ অর্পণ কৰিলে। সেই ভিক্ষান্ন দেৱদেৱ, ত্ৰিশূলধাৰী প্ৰভুৱে গ্ৰহণ কৰি ভোজন কৰিলে।

Verse 9

काचित्प्रियतमं शंभुं बभाषे विस्मयान्विता । कोसि त्वं भिक्षुको भूत्वा आगतोत्र महामते

তেতিয়া এক নাৰী বিস্ময়ে ভৰি নিজৰ প্ৰিয় শম্ভুক ক’লে: “হে মহামতে, ভিক্ষুকৰ বেশ ধৰি ইয়ালৈ তুমি কোন হৈ আহিলা?”

Verse 10

ऋषीणामाश्रमं शुद्धं किमर्थं नो निषीदसि । तयोक्तोऽपि तदा शंभुर्बभाषे प्रहसन्निव

“এইটো ঋষিসকলৰ পবিত্ৰ আশ্ৰম—তুমি কিয় নাবহা (বিশ্ৰাম নকৰা)?” এইদৰে কোৱা সত্ত্বেও শম্ভুৱে তেতিয়া যেন হাঁহি মাৰি উত্তৰ দিলে।

Verse 11

ईश्वरोहं सुकेशांते पावनं प्राप्तवानिमम् । ईश्वरस्य वचः श्रुत्वा ऋषिभार्या उवाच तम्

তেওঁ ক’লে: “হে সুকেশান্তে, মই ঈশ্বৰ; এই পাৱন স্থানলৈ আহিছোঁ।” ঈশ্বৰৰ বচন শুনি ঋষিৰ পত্নীয়ে তেওঁক ক’লে।

Verse 12

ईश्वरोऽसि महाभाग कैलासपतिरेव च । एकाकिनः कथं देव भिक्षार्थमटनं तव

“আপুনি নিশ্চয় ঈশ্বৰ, হে মহাভাগ; আপুনি কৈলাসপতিো বটে। হে দেৱ, আপুনি একাকী ভিক্ষাৰ্থে কিয় ভ্ৰমণ কৰে?”

Verse 13

एवमुक्तस्तया शंभुः पुनस्तामब्रवीद्वचः । दाक्षायण्या विरहितो विचरामि दिगंबरः

এইদৰে কোৱা হ’লে শম্ভুৱে পুনৰ তাইক ক’লে: “দাক্ষায়ণীৰ পৰা বিচ্ছিন্ন হৈ মই দিগম্বৰ হৈ দিশে-দিশে ভ্ৰমি ফুৰোঁ।”

Verse 14

भिक्षाटनार्थं सुश्रोणि संकल्परहितः सदा । तया सत्या विना किंचित्स्त्रीमात्रं मम भामिनि । न रोचते विशालाक्षि सत्यं प्रतिवदामि ते

ভিক্ষা-ভ্ৰমণৰ কাৰণে, হে সুশ্ৰোণি, মই সদায় সংকল্প-ৰহিত হৈ থাকোঁ। সেই সতী বিনা, হে ভামিনী, কেৱল নাৰী-মাত্ৰ মোৰ মনত ৰুচে নাহে। হে বিশালাক্ষি, তোমাক মই এই সত্যই কওঁ।

Verse 15

तस्योक्तं वचनं श्रुत्वा उवाच कमलेक्षणा । स्त्रियो हि सुखसंस्पर्शाः पुरुषस्य न संशयः

তেওঁ কোৱা বাক্য শুনি কমল-নয়না নাৰীয়ে ক’লে— “পুৰুষৰ বাবে নাৰীৰ সুখদ স্পৰ্শ নিশ্চয়েই মনোহৰ; ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই।”

Verse 16

तास्स्त्रियो वर्जिताः शंभो त्वादृशेन विपश्चिता

“সেয়ে, হে শম্ভু, তোমাৰ দৰে বিবেকী বিপশ্চিত পুৰুষে নাৰীসঙ্গ বর্জন কৰা উচিত।”

Verse 17

इति च प्रमदाः सर्वा मिलिता यत्र शंकरः । भिक्षापात्रं च तच्छंभोः पूरितं च महागुणैः

এইদৰে সকলো সৎ প্ৰমদা য’ত শংকৰ আছিল তাত একেলগে মিলিত হ’ল; আৰু শম্ভুৰ ভিক্ষাপাত্ৰ উৎকৃষ্ট দান-অৰ্ঘ্য আৰু মহাগুণেৰে পৰিপূৰ্ণ হ’ল।

Verse 18

अन्नैश्चतुर्विधैः षड्भी रसैश्च परिपूरितम् । यदा संभुर्गंतुकामः कैलासं पर्वतं प्रति । तदा सर्वा विप्रपत्न्यो ह्यन्गच्छन्मुदान्विताः

সেই পাত্ৰ চাৰিধৰণৰ অন্ন আৰু ছয় ৰসেৰে পৰিপূৰ্ণ আছিল। যেতিয়া শম্ভু কৈলাস পৰ্বতৰ পিনে গমন কৰিব খুজিলে, তেতিয়া সকলো ব্ৰাহ্মণ-পত্নীও আনন্দেৰে পৰিপূৰ্ণ হৈ একেলগে আগবাঢ়িল।

Verse 19

गृहकार्यं परित्यज्य चेरुस्तद्गतमानसाः । गतासु तासु सर्वासु पत्नीषु ऋषिसत्तमाः

গৃহকাৰ্য ত্যাগ কৰি, তেওঁলোকে তেওঁৰ প্ৰতি মন নিবদ্ধ কৰি আগবাঢ়িল। সকলো পত্নী গুচি যোৱাৰ পাছত, ঋষিশ্ৰেষ্ঠসকলে আহি তেওঁলোকক অনুপস্থিত দেখিলে।

Verse 20

यावदाश्रममभ्येत्य तावच्छून्यं व्यलोकयन् । परस्परमथोचुस्ते पत्न्यः सर्वाः कुतो गताः

যেতিয়া তেওঁলোকে আশ্ৰমলৈ উভতি আহিল, তেতিয়া তাক শূন্য দেখিলে। তেতিয়া তেওঁলোকে পৰস্পৰে ক’লে, “আমাৰ সকলো পত্নী ক’লৈ গ’ল?”

Verse 21

न विदामोऽथ वै सर्वाः केन नष्टेन चाहृताः । एवं विमृश्यमानास्ते विचिन्वंतस्ततस्ततः

তেওঁলোকে ক’লে, “আমি একেবাৰে নাজানোঁ—কোনে তেওঁলোকক লৈ গৈ অদৃশ্য কৰিলে?” এইদৰে চিন্তা কৰি, তেওঁলোকে তাত-ইয়াত বিচাৰি ফুৰিলে।

Verse 22

समपश्यंस्ततः सर्वे शिवस्यानुगताश्च ताः । शिवं दृष्ट्वा तु संप्राप्ता ऋषयस्ते रुषान्विताः

তেতিয়া তেওঁলোকে সকলোয়ে সেই নাৰীসকলক শিৱৰ পিছে পিছে অনুগমন কৰা দেখিলে। আৰু শিৱক দেখি, সেই ঋষিসকল ক্ৰোধেৰে পৰিপূৰ্ণ হৈ আগবাঢ়ি আহিল।

Verse 23

शिवस्याथाग्रतो भूत्वा ऊचुः सर्वे त्वरान्विताः । किं कृतं हि त्वया शंभो विरक्तेन महात्मना । परदारापहर्त्तासि त्वमृषीणां न संशयः

শিৱৰ সন্মুখত থিয় হৈ তেওঁলোকে সকলোয়ে ত্বৰিতভাৱে ক’লে, “হে শম্ভু! বৈৰাগ্যবান মহাত্মা, তুমি এই কি কৰিলা? ঋষিসকলৰ পৰস্ত্ৰী হৰণ কৰোঁতা তুমি—ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই।”

Verse 24

एवं क्षिप्तः शिवो मौनी गच्छमानोऽपि पर्वतम् । तदा स ऋषिभिः प्राप्तो महादेवोऽव्ययस्तथा । यस्मात्कलत्रहर्ता त्वं तस्मात्षंढो भव त्वरम्

এইদৰে তিৰস্কৃত হৈ মৌনী শিৱ পৰ্বতৰ ফালে গৈ থাকিল। তেতিয়া অব্যয় মহাদেৱক ঋষিসকলে আগবাঢ়ি ধৰি ক’লে— “যিহেতু তুমি পৰস্ত্ৰী-হৰণকাৰী, সেয়ে তৎক্ষণাৎ নপুংসক হোৱা!”

Verse 25

एवं शप्तः स मुनिभिर्लिंगं तस्यापतद्भुवि । भूमिप्राप्तं च तल्लिंगं ववृधे तरसा महत्

ঋষিসকলৰ এই শাপে তেওঁৰ লিঙ্গ ভূমিত পতিত হ’ল। ভূমি স্পৰ্শ কৰামাত্ৰ সেই লিঙ্গ তীব্ৰ বেগে বৃদ্ধি পাই অতি বৃহৎ হ’ল।

Verse 26

आवृत्य सप्त पातालान्क्षणाल्लिंगमदोर्ध्वतः । व्याप्य पृथ्वीं समग्रां च अंतरिक्षं समावृणोत्

এক্ষণতে লিঙ্গ ওপৰলৈ উঠি সাত পাতাল আৱৰি ল’লে; আৰু সমগ্ৰ পৃথিৱীত ব্যাপি অন্তৰীক্ষকো আচ্ছাদিত কৰিলে।

Verse 27

स्वर्गाः समावृताः सर्वे स्वर्गातीतमथाभवत् । न मही न च दिक्चक्रं न तोयं न च पावकः

সকলো স্বৰ্গ আচ্ছাদিত হ’ল, আৰু সি স্বৰ্গৰো অতীত হ’ল। নাছিল পৃথিৱী, নাছিল দিশাচক্ৰ; নাছিল জল, নাছিল অগ্নি।

Verse 28

न च वायुर्न वाकाशं नाहंकारो न वा महत् । न चाव्यक्तं न कालश्च न महाप्रकृतिस्तथा

নাছিল বায়ু, নাছিল আকাশ; নাছিল অহংকাৰ, নাছিল মহৎ তত্ত্ব। নাছিল অব্যক্ত, নাছিল কাল; আৰু নাছিল মহাপ্ৰকৃতি।

Verse 29

नासीद्द्ववैतविभागं च सर्वं लीनं च तत्क्षणात् । यस्माल्लीनं जगत्सर्वं तस्मिंल्लिगे महात्मनः

দ্বৈতৰ কোনো বিভাজন নাছিল; সেই ক্ষণতেই সকলো লীন হ’ল। যিহেতু সমগ্ৰ জগত তাতেই লীন হ’ল—সেই মহাত্মাৰ লিঙ্গত—

Verse 30

लयनाल्लिंगमित्येवं प्रवदंति मनीषिणः । तथाभूतं वर्द्धमानं दृष्ट्वा तेऽपि सुरर्षयः

‘লয়ৰ আশ্ৰয় হোৱাৰ বাবে ইয়াক লিঙ্গ বোলা হয়’—এনেদৰে মনীষীসকলে কয়। তেনে অৱস্থাত তাক সদায় বৃদ্ধি পোৱা দেখি, দেৱর্ষিসকলেও—

Verse 31

ब्रह्मेंद्रविष्णुवाय्यग्निलोकपालाः सपन्नगाः । विस्मयाविष्टमनसः परस्परमथाब्रुवन्

ব্ৰহ্মা, ইন্দ্ৰ, বিষ্ণু, বায়ু, অগ্নি, লোকপালসকল—নাগসকলসহ—বিস্ময়ে আচ্ছন্ন মনে, তাৰপিছত পৰস্পৰে ক’লে।

Verse 32

किमायामं च विस्तारं क्व चांतः क्व च पीठिका । इति चिंतान्विता विष्णुमूचुः सर्वे सुरास्तदा

“ইয়াৰ দৈৰ্ঘ্য আৰু প্ৰস্থ কিমান? ইয়াৰ অন্ত ক’ত, আৰু ভিত্তি ক’ত?”—এনেদৰে চিন্তাৰে ভৰা হৈ, তেতিয়া সকলো দেৱতাই বিষ্ণুক ক’লে।

Verse 33

देवा ऊचुः । अस्य मूलं त्वया विष्णो पद्मोद्भव च मस्तकम् । युवाभ्यां च विलोक्यं स्यात्स्थाने स्यात्परिपालकौ

দেৱতাসকলে ক’লে: “হে বিষ্ণু, তুমি ইয়াৰ মূল বিচাৰা; আৰু হে পদ্মোদ্ভৱ (ব্ৰহ্মা), তুমি ইয়াৰ শিৰোদেশ। তোমালোক দুয়োজনে পৰীক্ষা কৰি চোৱা; নিজ নিজ স্থানত ৰক্ষক হৈ থাকিবা।”

Verse 34

श्रुत्वा तु तौ महाभागौ वैकुंठकमलोद्भवौ । विष्णुर्गतो हि पातालं ब्रह्मा सर्वर्गं जगाम ह

এই কথা শুনি সেই দুজন মহাভাগ—বৈকুণ্ঠনাথ বিষ্ণু আৰু কমলজন্মা ব্ৰহ্মা—যাত্ৰা কৰিলে; বিষ্ণু পাতাললৈ গ’ল, আৰু ব্ৰহ্মা স্বৰ্গলোকলৈ গমন কৰিলে।

Verse 35

स्वर्गं गतस्तदा ब्रह्मा अवलोकनतत्परः । नापस्यत्तत्र लिंगस्य मस्तकं च विचक्षमः

তেতিয়া ব্ৰহ্মা স্বৰ্গলৈ গ’ল, অনুসন্ধানত একাগ্ৰ হৈ; কিন্তু বিচক্ষণ হ’লেও, তাত সেই লিঙ্গৰ শিখৰ-মস্তক দেখা নাপালে।

Verse 36

तथा गतेन मार्गेण प्रत्यावृत्त्याब्जसंभवः । मेरुपृष्ठमनुप्राप्तः सुरभ्या लक्षितस्ततः

সেই একে পথেদি উভতি আহি কমলজন্মা ব্ৰহ্মা মেরুৰ পিঠি-শিখৰত উপস্থিত হ’ল; তাতে সুৰভীয়ে তেওঁক তেতিয়াই লক্ষ্য কৰিলে।

Verse 37

स्थिता या केतकीच्छायामुवाच मधुरं वचः । तस्या वचनमाकर्ण्य सर्वलोकपितामहः । उवाच प्रहसन्वाक्यं छलोक्त्या सुरभिं प्रति

কেতকীৰ ছাঁত থিয় হৈ সি মধুৰ বাক্য ক’লে। তাৰ কথা শুনি সকলো লোকৰ পিতামহ ব্ৰহ্মা হাঁহি উঠিল আৰু ছল-ভাবনাৰে সুৰভীক উদ্দেশি কথা ক’লে।

Verse 38

लिंगं महाद्भुतं दृष्टं येनव्याप्तं जगत्त्रयम् । दर्शनार्थं च तस्यांतं देवैः संप्रेषितोस्मयहम्

মই সেই মহা-অদ্ভুত লিঙ্গ দেখিলোঁ, যাৰ দ্বাৰা ত্ৰিলোক ব্যাপ্ত; আৰু তাৰ অন্ত দর্শনৰ বাবে দেৱতাসকলে মোক পঠাইছে।

Verse 39

न दृष्टं मस्तकं तस्य व्यापकस्य महात्मनः । किं वक्ष्येऽहं च देवाग्रे चिंता मे चाति वर्तते

সেই সৰ্বব্যাপী মহাত্মাৰ মস্তক মই দেখা নাপালোঁ। দেৱসকলৰ আগত মই কি ক’ম? মোৰ ওপৰত গভীৰ চিন্তাই জয় কৰিছে।

Verse 40

लिंगस्य मस्तकं दृष्टं देवानां च मृषा वदेः । ते सर्वे यदि वक्ष्यंति इंद्राद्या देवतागणाः

‘মই দেৱসকলক মিছাকৈ ক’ম যে মই লিঙ্গৰ মস্তক দেখা পাইছোঁ—যদি ইন্দ্ৰ আদি দেৱতাগণ সকলোৱে তেনেকৈ ক’ব (মোৰ সমৰ্থনত)।’

Verse 41

ते संति साक्षिमो देवा अस्मिन्नर्थे वदत्वरम् । अर्थेऽस्मिन्भव साक्षी त्वं केतक्या सह सुव्रते

‘এই বিষয়ত সেই দেৱসকল সাক্ষী—শীঘ্ৰে মোৰ সমৰ্থনত কোৱা। এই কাৰ্যত তুমিও সাক্ষী হোৱা, হে সুৱ্ৰতে, কেতকীৰ সৈতে।’

Verse 42

तद्वचः शिरसा गृह्य ब्रह्मणः परमेष्ठिनः । केतकीसहिता तत्र सुरभी तदमानयत्

ব্ৰহ্মা পৰমেষ্ট্ঠীৰ সেই বাক্য শিৰ নোৱাই গ্ৰহণ কৰি, সুৰভীয়ে তাত কেতকীকো সৈতে আনিলে, যিদৰে আদেশ হৈছিল।

Verse 43

एवं समागतो ब्रह्म देवाग्रे समुवाच ह

এইদৰে উপস্থিত হৈ ব্ৰহ্মাই দেৱসকলৰ আগত কথা ক’লে।

Verse 44

ब्रह्मोवाच । लिंगस्य मस्तकं देवा दृष्टवानहमद्भुतम् । समीचीनं चार्तितं च केतकीदल संयुतम्

ব্ৰহ্মাই ক’লে: “হে দেৱসকল, মই লিঙ্গৰ অদ্ভুত মস্তক দেখিলোঁ—সুসম গঢ়া, সুসজ্জিত, আৰু কেতকী ফুলৰ পাঁহেৰে অলংকৃত।”

Verse 45

विशालं विमलं श्लक्ष्णं प्रसन्नतरमद्भुतम् । रम्यं च रमणीयं च दर्शनीयं महाप्रभम्

“সেয়া আছিল বিশাল, নিৰ্মল, মসৃণ, আৰু অধিক প্ৰসন্ন-উজ্জ্বল—অদ্ভুত; মনোহৰ আৰু অতি ৰমণীয়, দৰ্শনযোগ্য, আৰু মহাপ্ৰভাময়।”

Verse 46

एतादृशं मया दृष्टं न दृष्टं तद्विनाक्वचित् । ब्रह्मणो हि वचः श्रुत्वा सुरा विस्मयमाययुः

“এনেকুৱা দৰ্শন মই দেখিলোঁ; ইয়াৰ দৰে আন ক’তো কেতিয়াও দেখানাই।” ব্ৰহ্মাৰ বাক্য শুনি দেৱসকল বিস্ময়ে অভিভূত হ’ল।

Verse 47

एवं विस्मयपूर्णास्ते इंद्राद्या देवतागणाः । तिष्ठंति तावत्सर्वेशो विष्णुरध्यात्मदीपकः

এইদৰে বিস্ময়ে পূৰ্ণ হৈ ইন্দ্ৰ আদি দেৱগণ তাত থিয় হৈ থাকিল। আৰু সেই সময়ত বিষ্ণু—সৰ্বেশ্বৰ, অন্তৰাত্মিক বোধৰ দীপক—উপস্থিত থাকিল।

Verse 48

पातालादागतः सद्यः सर्वेषामवदत्त्वरम् । तस्याप्यंतो न दृष्टो मे ह्यवलोकनतत्परः

পাতালৰ পৰা তৎক্ষণাৎ উভতি আহি সি সকলোকে তাড়াতাড়ি ক’লে: “মই অনুসন্ধান আৰু দৰ্শনত নিমগ্ন আছিলোঁ, তথাপি ইয়াৰ অন্ত মই নেদেখিলোঁ।”

Verse 49

विस्मयो मे महाञ्जातः पातालात्परतश्चरन् । अतलं सुतलं चापि नितलं च रसातलम्

পাতালৰো পৰে গমন কৰোঁতে মোৰ অন্তৰত মহা বিস্ময় জাগিল; অতল, সুতল, নিতল আৰু ৰসাতলকো মই অতিক্ৰম কৰিলোঁ।

Verse 50

तथा गतस्तलं चैव पातालं च तथातलम् । तलातलानि तान्येनं शून्यवद्यद्विभाव्यते

সেইদৰে তেওঁ স্তল, পাতাল আৰু অতল অঞ্চলসমূহো অতিক্ৰম কৰিলে; তেওঁৰ তুলনাত সেই সকলো তলাতল যেন শূন্য আৰু তুচ্ছ বুলিয়েই প্ৰতীয়মান হ’ল।

Verse 51

शून्यादपि च शून्यं च तत्सर्वं सुनिरीक्षितम् । न मूलं च न मध्यं च न चांतो ह्यस्य विद्यते

সেই সকলোকে সুক্ষ্মভাৱে নিৰীক্ষণ কৰা হ’ল—শূন্যতাতকৈও অধিক শূন্যতা; তথাপি ইয়াৰ ন মূল আছে, ন মধ্য, আৰু ন অন্ত পোৱা যায়।

Verse 52

लिंगरूपी महादेवो येनेदं धार्यते जगत् । यस्य प्रसादादुत्पन्ना यूयं च ऋषयस्तथा

লিঙ্গৰূপী মহাদেৱেই সেইজন, যাৰ দ্বাৰা এই সমগ্ৰ জগত ধাৰিত। যাঁৰ প্ৰসাদে তোমালোকো, হে ঋষিসকল, জন্ম লাভ কৰিছা।

Verse 53

श्रुत्वा सुराश्च ऋषयस्तस्य वाक्यमपूजयन् । तदा विष्णुरुवाचेदं ब्रह्माणं प्रहसन्निव

সেই বাক্য শুনি দেৱতাসকল আৰু ঋষিসকলে তাত সন্মান জনালে। তেতিয়া বিষ্ণুৱে ব্ৰহ্মাক, যেন মৃদু জ্ঞাত হাসিৰে, এইদৰে ক’লে।

Verse 54

दृष्टं हि चेत्त्वया ब्रह्मन्मस्तकं परमार्थतः । साक्षिणः के त्वया तत्र अस्मिन्नर्थे प्रकल्पिताः

যদি তুমি সত্যই, হে ব্ৰহ্মা, পৰমাৰ্থত সেই শিখৰ দেখিলা, তেন্তে এই দাবীৰ বাবে তাত তুমি কাক কাক সাক্ষী নিযুক্ত কৰিলা?

Verse 55

आकर्ण्य वचनं विष्णोर्ब्रह्मा लोकपितामहः । उवाच त्वरितेनैव केतकी सुरभीति च

বিষ্ণুৰ বাক্য শুনি, লোকপিতামহ ব্ৰহ্মাই তৎক্ষণাৎ ক’লে— “কেতকী আৰু সুৰভী।”

Verse 56

ते देवा मम साक्षित्वे जानीहि परमार्थतः । ब्रह्मणो हि वचः श्रुत्वा सर्वे देवास्त्वरान्विताः

“সত্যই জানিবা, সেই দেৱতাসকল মোৰ পক্ষত সাক্ষী।” ব্ৰহ্মাৰ বাক্য শুনি সকলো দেৱতা তৎপৰতাৰে উদ্দীপ্ত হ’ল।

Verse 57

आह्वानं चक्रिरे तस्याः सुरभ्याश्च तया सह । आगते तत्क्षमादेव कार्यार्थं ब्रह्मणस्तदा

তাৰ পাছত তেওঁলোকে তাক আহ্বান কৰিলে, আৰু সুৰভীকো তাইৰ সৈতে। তেওঁলোক আহি পোৱামাত্ৰ ব্ৰহ্মাৰ কাৰ্যসিদ্ধিৰ বাবে তৎক্ষণাৎ বিষয়টো উত্থাপিত হ’ল।

Verse 58

इंद्राद्यैश्च तदा देवैरुक्ता च सुरभी ततः । उवाच केतकीसार्द्धं दृष्टो वै ब्रह्मणा सुराः

তেতিয়া ইন্দ্ৰ আদি দেৱসকলে কোৱা কথাত সুৰভীয়ে কেতকীৰ সৈতে ক’লে— “হে দেৱসকল, ব্ৰহ্মাই নিশ্চয় সেই শিখৰ দেখিছে।”

Verse 59

लिंगस्य मस्तको देवाः केतकीदलपूजितः । तदा नभोगता वाणी सर्वेषां श्रृण्वतामभूत्

হে দেৱসকল! লিঙ্গৰ শিৰোভাগ কেতকী ফুলৰ পাঁহিৰে পূজিত হ’ল। সেই মুহূর্ততে আকাশমাৰ্গে চলা এক দিৱ্য বাণী উঠিল, যেতিয়া সকলোৱে শুনি আছিল।

Verse 60

सुरभ्या चैव यत्प्रोक्तं केतक्या च तथा सुराः । तन्मृषोक्तं च जानीध्वं न दृष्टो ह्यस्य मस्तकः

হে দেৱসকল! সুৰভী আৰু তদ্ৰূপ কেতকীয়ে যি কৈছিল, সেয়া মিছা বুলি জানিবা; কিয়নো এই (লিঙ্গ)ৰ শিৰোভাগ কাহাৰো দৃষ্টিগোচৰ হোৱা নাই।

Verse 61

तदा सर्वेऽथ विबुधाः सेंद्रा वै विष्णुना सह । शेपुश्च सुरभीं रोषान्मृषावादनतत्पराम्

তেতিয়া ইন্দ্ৰসহ বিষ্ণুৰ সৈতে সকলো দেৱগণ ক্ৰোধিত হ’ল আৰু মিছা ক’বলৈ উদ্যত সুৰভীক শাপ দিলে।

Verse 62

मुखेनोक्तं त्वयाद्यैवमनृतं च तथा शुभे । अपवित्रं मुखं तेऽस्तु सर्वधर्मबहिष्कृतम्

হে শুভে! তুমি মুখে আজি এই অনৃত কথা কৈছা; সেয়ে তোমাৰ মুখ অপবিত্ৰ হওক আৰু সকলো ধৰ্মৰ পৰা বহিষ্কৃত হওক।

Verse 63

सुगंधकेतकी चापि अयोग्या त्वं शिवार्चने । भविष्यसि न संदेहो अनृता चैव भामिनि

আৰু তুমিো, সুগন্ধি কেতকী! হে ভামিনী, তুমি অনৃত কৈছা; সেয়ে নিঃসন্দেহে তুমি শিৱাৰ্চনাৰ অযোগ্য হ’বা।

Verse 64

तदा नभो गता वाणी ब्रह्मणं च शशाप वै । मृषोक्तं च त्वया मंद किमर्थं बालिशेन हि

তেতিয়া আকাশবাণীয়ে নিশ্চয়েই ব্ৰহ্মাক শাপ দিলে—“হে মূৰ্খ! শিশুসুলভ বালিশতাত তুমি কিয় মিছা কথা ক’লা?”

Verse 65

भृगुणा ऋषिभिः साकं तथैव च पुरोधसा । तस्माद्युयं न पूज्याश्च भवेयुः क्लेशभागिनः

“ভৃগু, ঋষিসকল আৰু তোমাৰ পুৰোহিতসহ—সেয়ে তোমালোক পূজাৰ যোগ্য নহ’বা, আৰু ক্লেশৰ ভাগীদাৰ হ’বা।”

Verse 66

ऋषयोऽपि च धर्मिष्ठास्तत्त्ववाक्यबहिष्कृताः । विवादनिरता मूढा अतत्त्वज्ञाः समत्सराः

“সেই ঋষিসকলেও—ধাৰ্মিক বুলি খ্যাত হ’লেও—সত্যবাণীৰ পৰা বহিষ্কৃত; বিবাদত আসক্ত, মোহগ্ৰস্ত, তত্ত্ব-অজ্ঞ আৰু ঈৰ্ষ্যাৰে পূৰ্ণ।”

Verse 67

याचकाश्चावदान्याश्च नित्यं स्वज्ञानघातकाः । आत्मसंभाविताः स्तब्धाः परस्परविनिंदकाः

“(তেওঁলোক) যাচকো হ’ল আৰু দানী বুলি খ্যাতসকলেও—সদায় নিজৰ জ্ঞান-বিবেচনা নাশ কৰা; আত্মগৰ্বী, অহংকাৰত কঠোৰ, আৰু পৰস্পৰক নিন্দা কৰা।”

Verse 68

एवं शप्ताश्च मुनयो ब्रह्माद्या देवतास्तथा । शिवेन शप्तास्ते सर्वे लिंगं शरणमाययुः

এইদৰে শপ্ত মুনিসকল আৰু ব্ৰহ্মা আদি দেবতাসকলেও—শিৱৰ শাপত—সকলো লিঙ্গৰ শৰণলৈ গ’ল।