Adhyaya 5

Verse 1

लोमश उवाच । विष्णौ गते तदा सर्वे देवाश्च ऋषिभिः सह । विनिर्जिता गणैः सर्वे ये च यज्ञोपजीविनः

লোমশে ক’লে: বিষ্ণু প্ৰস্থান কৰাৰ পাছত, ঋষিসকলৰ সৈতে সকলো দেৱতা আৰু যজ্ঞেৰে জীৱিকা চলোৱা সকলোৱে গণসকলৰ হাতত সম্পূৰ্ণৰূপে পৰাজিত হ’ল।

Verse 2

भृगुं च पातयामास स्मश्रूणां लुंचनं कृतम् । द्विजांश्चोत्पाटयामास पूष्णो विकृतविक्रियान्

তেওঁ ভৃগুকো মাটিত পেলাই দাড়ি ছিঙি ল’লে। লগতে দ্বিজসকলকো টানি উলিয়াই নিলে, আৰু পূষণৰ কৰ্ম-ক্ষমতা বিকৃতভাৱে বিকল হৈ পৰিল।

Verse 3

विडंबिता स्वधा तत्र ऋषयश्च विडंबिताः । ववृषुस्ते पुरीषेण वितानाग्नौ रुपान्विताः

সেই ঠাইত স্বধাক উপহাস কৰা হ’ল, ঋষিসকলকো অপমানিত কৰা হ’ল। গণসকলে নানা ৰূপ ধৰি যজ্ঞ-মণ্ডপৰ বিতান তলৰ বেদীৰ অগ্নিত মল বৰষালে।

Verse 4

अनिर्वाच्यं तदा चक्रुर्गणाः क्रोधसमन्विताः । अंतर्वेद्यंतरगतो दक्षो वै महतो भयात्

তেতিয়া ক্ৰোধেৰে পূৰ্ণ গণসকলে অবৰ্ণনীয় কৰ্ম কৰিলে। আৰু মহাভয়ত দাক্ষ যজ্ঞ-বেদীৰ অন্তৰ্ভাগৰ ঘেৰাত সৰি গৈ লুকাল।

Verse 5

तं निलीनं समाज्ञाय आनिनायरुषान्वितः । कपोलेषु गृहीत्वा तं खड्गेनोपहतं शिरः

তেওঁ লুকাই থকা বুলি জানি, ক্ৰোধেৰে পূৰ্ণ (বীৰভদ্ৰ) তেওঁক টানি বাহিৰলৈ আনিলে; গালত ধৰি খড়্গেৰে তেওঁৰ মূৰত আঘাত কৰিলে।

Verse 6

अभेद्यं तच्छिरो मत्वा वीरभद्रः प्रतापवान् । स्कंधं पद्भ्यां समाक्रम्य कधरेऽपीडयत्तदा

মহাবীৰ বীৰভদ্ৰই সেই মস্তক অভেদ্য বুলি ভাবি কান্ধত ভৰি দি ডিঙিত হেঁচা মাৰি ধৰিলে।

Verse 7

गंधरात्पाट्यमानाच्च शिरश्छिन्नं दुरात्मनः । दक्षस्य च तदा तेन वीरभद्रेण धीमता । तच्छिरः सुहुतं कुंडे ज्वलि

ডিঙিৰ পৰা ছিঙি অনাৰ সময়ত জ্ঞানী বীৰভদ্ৰই দুৰাত্মা দক্ষৰ মস্তক ছেদন কৰিলে আৰু সেই মস্তক জ্বলন্ত যজ্ঞকুণ্ডত আহুতি দিলে।

Verse 8

ये चान्य ऋषयो देवाः पितरो यक्षराक्षसाः । गणैरुपद्रुताः सर्वे पलायनपरा ययुः

আন আন ঋষি, দেৱতা, পিতৃ, যক্ষ আৰু ৰাক্ষসসকলে গণসকলৰ দ্বাৰা আক্ৰান্ত হৈ পলায়ন কৰিবলৈ ধৰিলে।

Verse 9

चंद्रादित्यगणाः सर्वे ग्रहनक्षत्रतारकाः । सर्वे विचलिता ह्यासन्गणैस्तेपि ह्युपद्रुताः

চন্দ্ৰ আৰু সূৰ্যৰ সমূহ, গ্ৰহ, নক্ষত্ৰ আৰু তৰাবোৰ বিশৃংখল হৈ পৰিল; কিয়নো তেওঁলোকো গণসকলৰ দ্বাৰা পীড়িত হৈছিল।

Verse 10

सत्यलोकं गतो ब्रह्मा पुत्रशोकेन पीडितः । चिंतयामास चाव्यग्रः किं कार्यं कार्यमद्य वै

ব্ৰহ্মাই পুত্ৰশোকত আকুল হৈ সত্যলোকলৈ গ’ল আৰু স্থিৰচিত্তে চিন্তা কৰিলে যে আজি কি কৰ্তব্য বাকী আছে।

Verse 11

मनसा दूयमानेन शंन लेभे पितामहः । ज्ञात्वा सर्वं प्रयत्नेन दुष्कृतं तस्य पापिनः

মন দুখে দগ্ধ হৈ পিতামহ ব্ৰহ্মাই শান্তি নাপালে; কিয়নো তেওঁ পাপী দক্ষৰ সেই দুষ্কৃত্য সম্পূৰ্ণ নিশ্চিতভাৱে, সকলো প্ৰয়াসেৰে, জানি পেলাইছিল।

Verse 12

गमनाय मतिं चक्रे कैलासं पर्वतं प्रति । हंसारूढो महातेजाः सर्वदेवैः समन्वितः

তেওঁ কৈলাস পৰ্বতৰ দিশে যোৱাৰ সংকল্প কৰিলে। হংসত আৰূঢ় মহাতেজস্বী ব্ৰহ্মা সকলো দেৱতাৰ সৈতে একেলগে যাত্ৰা কৰিলে।

Verse 13

प्रविष्टः पर्वतश्रेष्ठं स ददर्श सदाशिवम् । एकांतवासिनं रुद्रं शैलादेन समन्वितम्

সেই পৰ্বতশ্ৰেষ্ঠত প্ৰৱেশ কৰি তেওঁ সদাশিৱক দৰ্শন কৰিলে—একান্তবাসী ৰুদ্ৰক, শৈলাদ (নন্দী)ৰ সহচৰ্যত।

Verse 14

कपर्द्दिनं श्रिया युक्तं वेदांगानां च दुर्गमम् । तथाविधं समालोक्य ब्रह्म क्षोभपरोऽभवत्

জটাধাৰী প্ৰভুক, দিৱ্য শ্ৰীৰে বিভূষিত আৰু বেদাঙ্গসমূহৰ বাবেও অগম্য, তেনে ৰূপ দেখি ব্ৰহ্মা অন্তৰত কঁপি উঠিল আৰু ব্যাকুল হ’ল।

Verse 15

दंडवत्पतितो भूमौक्षमापयितुमुद्यतः । संस्पृशं स्तत्पदाब्जं च चतुर्मुकुटकोटिभिः । स्तुतिं कर्तुं समारेभे शिवस्य परमात्मनः

দণ্ডৱৎ হৈ ভূমিত পৰি, ক্ষমা প্ৰাৰ্থনাৰ উদ্দেশ্যে উদ্যত হ’ল। চাৰিমুখৰ অসংখ্য মুকুটেৰে তেওঁ শিৱৰ পদকমল স্পৰ্শ কৰিলে আৰু পৰমাত্মা শিৱৰ স্তৱ আৰম্ভ কৰিলে।

Verse 16

ब्रह्मोवाच । नमो रुद्राय शांताय ब्रह्मणे परमात्मने । त्वं हि विश्वसृजां स्रष्टा धाता त्वं प्रपितामहः

ব্ৰহ্মাই ক’লে: শান্ত ৰুদ্ৰলৈ নমস্কাৰ—পৰমাত্মা ব্ৰহ্মলৈ প্ৰণাম। তুমিয়েই বিশ্ব-স্ৰষ্টাসকলৰ মাজত সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ স্ৰষ্টা; তুমিয়েই ধাতা, তুমিয়েই সকলোৰে প্ৰপিতামহ।

Verse 17

नमो रुद्राय महते नीलकंठाय वेधसे । विश्वाय विश्वबीजाय जगदानंदहेतवे

মহান ৰুদ্ৰলৈ নমস্কাৰ, নীলকণ্ঠলৈ নমস্কাৰ, বিধাতা-ৱেধসলৈ প্ৰণাম। সৰ্বব্যাপীলৈ, বিশ্ববীজলৈ, জগতৰ আনন্দৰ কাৰণলৈ নমো নমঃ।

Verse 18

ओंकारस्त्वं वषट्कारः सर्वारंभप्रवर्तकः । यज्ञोसि यज्ञकर्मासि यज्ञानां च प्रवर्तकः

তুমিয়েই ওঁকাৰ, তুমিয়েই বষটকাৰ; সকলো আৰম্ভণি চলাই দিয়া প্ৰৱৰ্তক। তুমিয়েই যজ্ঞ, তুমিয়েই যজ্ঞকর্ম, আৰু যজ্ঞসমূহক প্ৰৱৰ্তিত কৰোঁতাও তুমিয়েই।

Verse 19

सर्वेषां यज्ञकर्तॄणां त्वमेव प्रतिपालकः । शरण्योसि महादेव सर्वेषां प्राणिनां प्रभो । रक्ष रक्ष महादेव पुत्रशोकेन पीडितम्

সকলো যজ্ঞকাৰীৰ প্ৰতিপালক তুমিয়েই। তুমি শৰণদাতা, হে মহাদেৱ—সকলো প্ৰাণীৰ প্ৰভু। ৰক্ষা কৰা, ৰক্ষা কৰা, হে মহাদেৱ, পুত্ৰশোকে পীড়িত মোক।

Verse 20

महादेव उवाच । श्रृणुष्वावहितो भूत्वा मम वाक्यं पितामह । दक्षस्य यज्ञभंगोयं न कृतश्च मया क्वचित्

মহাদেৱে ক’লে: হে পিতামহ, মনোযোগী হৈ মোৰ বাক্য শুনা। দক্ষৰ যজ্ঞৰ এই ভংগ কেতিয়াও কোনো সময়ত মই কৰা নাছিলোঁ।

Verse 21

स्वीयेन कर्मणा दक्षो हतो ब्रह्मन्न संशयः

হে ব্ৰহ্মা! নিজৰ কৰ্মৰ ফলতেই দক্ষ বিনষ্ট হ’ল—ইয়াত একো সন্দেহ নাই।

Verse 22

परेषां क्लेशदं कर्म न कार्यं तत्कदाचन । परमेष्ठिन्परेषां यदात्मनस्तद्भविष्यति

যি কৰ্মে আনক দুখ দিয়ে, সেয়া কেতিয়াও কৰা উচিত নহয়। হে পৰমেষ্ঠিন! আনৰ প্ৰতি যি কৰা হয়, সেয়াই নিজৰ প্ৰতি ফল হয়।

Verse 23

एवमुक्त्वा तदा रुद्रो ब्रह्मणा सहितः सुरैः । ययौ कनखलं तीर्थं यज्ञवाटं प्रजापतेः

এইদৰে কৈ তেতিয়া ৰুদ্ৰ ব্ৰহ্মা আৰু দেৱগণসহ কানখল তীৰ্থলৈ, প্ৰজাপতিৰ যজ্ঞবাটলৈ গ’ল।

Verse 24

रुद्रस्तदा ददर्शाय वीरभद्रेण यत्कृतम् । स्वाहा स्वधा तथा पूषा भृगुर्मतिमतां वरः

তেতিয়া ৰুদ্ৰে দেখিলে বীৰভদ্ৰে যি কৰিছিল—স্বাহা, স্বধা, পুষণ আৰু জ্ঞানীসকলৰ শ্ৰেষ্ঠ ভৃগুৰ ওপৰত যি ঘটিছিল।

Verse 25

तदान्य ऋषयः सर्वे पितरश्च तथाविधाः । येऽन्ये च बहवस्तत्र यक्षगंधर्वकिन्नराः

তেতিয়া আন সকলো ঋষিও, আৰু সেই সভাৰ পিতৃগণো; আৰু তাত বহু আনেও—যক্ষ, গন্ধৰ্ব আৰু কিন্নৰ—সেই বিপদত পৰিল।

Verse 26

त्रोटिता लुंचिताश्चैव मृताः केचिद्रणाजिरे

সেই ৰণভূমিৰ দৰে ভূমিত কিছুমানৰ অঙ্গ ভাঙি পৰিল, কিছুমান ছিন্ন-বিচ্ছিন্ন হ’ল, আৰু কিছুমান তাতেই প্ৰাণ ত্যাগ কৰিলে।

Verse 27

शंभुं समागतं दृष्ट्वा वीरभद्रो गणैः सह । दंडप्रणामसंयुक्तस्तस्थावग्रे सदाशिवम्

শম্ভু আগমন কৰা দেখি, বীৰভদ্ৰ গণসমূহৰ সৈতে দণ্ডৱৎ প্ৰণাম কৰি সদাশিৱৰ সন্মুখত থিয় হ’ল।

Verse 28

दृष्ट्वा पुरः स्थितं रुद्रो वीरभद्रं महाबलम् । उपाच प्रहसन्वाक्यं किं कृतं वीर नन्विदम्

সন্মুখত মহাবলী বীৰভদ্ৰক থিয় থকা দেখি, ৰুদ্ৰে হাঁহি মাৰি ক’লে— “হে বীৰ, এইটো কি কৰা হ’ল?”

Verse 29

दक्षमानय शीघ्रं भो येनेदं कृतमीदृशम् । यज्ञे विलक्षणं तात यस्येदं फलमीदृशम्

“দক্ষক শীঘ্ৰে লৈ আহা, হে ভদ্ৰ! যাৰ দ্বাৰা এইদৰে এই কাৰ্য সংঘটিত হ’ল। হে তাত, এই যজ্ঞ অতি বিচিত্ৰ—যাৰ ফল এইদৰে ওলাইছে।”

Verse 30

एवमुक्तः शंकरेण वीरभद्रस्त्वरान्वितः । कबंधमानयित्वाथ शंभोरग्रे तदाक्षिपत्

শংকৰে এইদৰে ক’লে বীৰভদ্ৰ তৎক্ষণাৎ ত্বৰিত হৈ কবন্ধ—মূৰবিহীন ধড়—আনি শম্ভুৰ সন্মুখত পেলাই দিলে।

Verse 31

तदोक्तः शंकरेणैव वीरभद्रो महामनाः । शिरः केना पनीतं च दक्षस्यास्य दुरात्मनः

তেতিয়া শংকৰে মহান বীৰভদ্ৰক সুধিলে: "এই দুষ্টাত্মা দক্ষৰ মূৰটো কোনে কাটিলে?"

Verse 32

दास्यामि जीवनं वीर कुटिलस्यापि चाधुना । एवमुक्तः शंकरेण वीरभद्रोऽब्रवीत्पुनः

(শিৱই ক’লে:) "হে বীৰ, মই এতিয়া এই কুটিলকো জীৱন দান দিম।" শংকৰে কোৱা এই কথা শুনি বীৰভদ্ৰই পুনৰ ক’লে।

Verse 33

मया शिरो हुतं चाग्नौ तदानीमेव शंकर । अवशिष्टं शिरःशंभो पशोश्च विकृताननम्

বীৰভদ্ৰই ক’লে: "হে শংকৰ, মই তেতিয়াই মূৰটো অগ্নিত আহুতি দিলোঁ। হে শম্ভু, এতিয়া কেৱল এটা পশুৰ বিকৃত মূৰ হে অৱশিষ্ট আছে।"

Verse 34

इति ज्ञात्वा ततो रुद्रः कबंधोपरि चाक्षिपत् । शिरः पशोश्च विकृतं कूर्चयुक्तं भयावहम्

এই কথা জানি, ৰুদ্ৰই তেতিয়া সেই মুণ্ডহীন দেহত এটা ভয়ংকৰ, লোমযুক্ত পশুৰ মূৰ লগাই দিলে।

Verse 35

स दक्षो जीवितं लेभे प्रसादाच्छंकरस्य च । स दृष्ट्वाग्रे तदा रुद्रं दक्षो लज्जासमन्वितः । तुष्टाव प्रणतो भूत्वा शंकरं लोकशंकरम्

শংকৰৰ অনুগ্ৰহত দক্ষই পুনৰ জীৱন লাভ কৰিলে। সন্মুখত ৰুদ্ৰক দেখি, লজ্জিত দক্ষই প্ৰণাম কৰি লোকশংকৰৰ স্তুতি কৰিলে।

Verse 36

दक्ष उवाच । नमामि देवं वरदं वरेण्यं नमामि देवेश्वरं सनातनम् । नमामि देवाधिपमीश्वरं हरं नमामि शंभुं जगदेकबंधुम्

দক্ষে ক’লে: বৰদানদাতা, সৰ্বাধিক পূজ্য দেৱক মই নমস্কাৰ কৰোঁ। দেৱেশ্বৰ সনাতন প্ৰভুক মই নমস্কাৰ কৰোঁ। দেৱাধিপতি, ঈশ্বৰ হৰক মই নমস্কাৰ কৰোঁ। সমগ্ৰ জগতৰ একমাত্ৰ সত্য বান্ধৱ শম্ভুক মই নমস্কাৰ কৰোঁ।

Verse 37

नमामि विश्वेश्वरविश्वरूपं सनातनं ब्रह्म निजात्मरूपम् । नमामि सर्वं निजभावभावं वरं वरेण्यं नतोऽस्मि

মই বিশ্বেশ্বৰক নমস্কাৰ কৰোঁ, যাঁৰ ৰূপেই বিশ্ব—সনাতন ব্ৰহ্ম, যাঁৰ স্বভাৱেই আত্মাৰূপ। মই তেওঁক নমস্কাৰ কৰোঁ যি সকলো, সকলো অৱস্থাৰ অন্তৰ্নিহিত আধাৰ—সৰ্বোত্তম, সৰ্বাধিক পূজ্য; মই তেওঁৰ চৰণত দণ্ডৱৎ প্ৰণাম কৰোঁ।

Verse 38

लोमश उवाच । दक्षेण संस्तुतो रुद्रो बभाषे प्रहसन्रहः

লোমশে ক’লে: দক্ষে এইদৰে স্তৱ কৰা হেতু ৰুদ্ৰই ক’লে—মৃদু হাঁহি আৰু কোমল মুচকি হাঁহিৰে।

Verse 39

हर उवाच । चतुर्विधा भजंते मां जनाः सुकृतिनः सदा । आर्तो जिज्ञासुरर्थार्थी ज्ञानी च द्विजसत्तम

হৰে ক’লে: হে দ্বিজশ্ৰেষ্ঠ, পুণ্যৱান লোকসকলে সদায় চাৰিধৰণে মোক ভজে—দুখিত, জ্ঞান-জিজ্ঞাসু, অৰ্থ-আকাঙ্ক্ষী, আৰু তত্ত্বজ্ঞ।

Verse 40

तस्मान्मे ज्ञानिनः सर्वे प्रियाः स्युर्नात्र संशयः । विना ज्ञानेन मां प्राप्तुं यतंते ते हि बालिशः

সেয়ে মোৰ বাবে সকলো জ্ঞানী প্ৰিয়—ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই। জ্ঞান নোহোৱাকৈ মোক লাভ কৰিবলৈ যিসকলে চেষ্টা কৰে, সিহঁত নিশ্চয়েই বালিশ।

Verse 41

केवलं कर्मणा त्वं हि संसारात्तर्तुमिच्छसि

তুমি কেৱল কৰ্মৰ বলতেই সংসাৰ-সাগৰ পাৰ হ’বলৈ ইচ্ছা কৰিছা।

Verse 42

न वेदैश्च न दानैश्च न यज्ञैस्तपसा क्वचित् । न शक्नुवंति मां प्राप्तुं मूढाः कर्म्मवशानराः

ন বেদেৰে, ন দানেৰে, ন যজ্ঞেৰে, ন তপস্যাৰে—কোনো সময়তে—কৰ্মৰ বশত বন্দী মূঢ় মানুহে মোক লাভ কৰিব নোৱাৰে।

Verse 43

तस्माज्ज्ञानपरो भूत्वा कुरु कर्म्म समाहितः । सुखदुःखसमो भूत्वा सुखी भव निरंतरम्

সেয়ে, জ্ঞানত পৰায়ণ হৈ, মন একাগ্ৰ কৰি কৰ্ম কৰ। সুখ-দুখত সম হৈ, নিৰন্তৰ অন্তৰ-সুখত স্থিত হওক।

Verse 44

लोमश उवाच । उपदिष्टस्तदा तेन शंभुना परमेष्ठिना । दक्षं तत्रैव संस्थापाय ययो रुद्रः स्वपर्वतम्

লোমশে ক’লে: তেতিয়া পৰমেশ্ঠী শম্ভুৰ উপদেশ পাই, ৰুদ্ৰই দাক্ষক তাতেই স্থাপন কৰিলে আৰু তাৰ পাছত নিজৰ পৰ্বত-আবাসলৈ গ’ল।

Verse 45

ब्रह्मणापि तथा सर्वे भृग्वाद्याश्च महर्षयः । आश्वासिता बोधिताश्च ज्ञानिनश्चाभवन्क्षणात्

তদ্ৰূপে ব্ৰহ্মাৰ দ্বাৰা ভৃগু আদি সকলো মহর্ষি সান্ত্বনা পাই উপদেশিত হ’ল, আৰু ক্ষণমাত্ৰতে সত্য জ্ঞানত স্থিত হ’ল।

Verse 46

गतः पितामहो ब्रह्मा ततश्च सदनं स्वकम्

তেতিয়া পিতামহ ব্ৰহ্মা নিজ নিজ ধামলৈ প্ৰস্থান কৰিলে।

Verse 47

दक्षोपि च स्वयं वाक्यात्परं बोधमुपागतः । शिवध्यानपरो भूत्वा तपस्तेपे महामनाः

দক্ষও সেই বাক্যসমূহৰ দ্বাৰাই পৰম বোধ লাভ কৰিলে; শিৱ-ধ্যানত নিবিষ্ট হৈ সেই মহাত্মাই তপস্যা কৰিলে।

Verse 48

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन संक्षेव्यो भगवाञ्छिवः

সেয়ে, সকলো প্ৰচেষ্টাৰে ভগৱান শিৱক নিষ্ঠাৰে সেৱা-উপাসনা কৰা উচিত।

Verse 49

संमार्जनं च कुर्वंति नरा ये च शिवांगणे । ते वै शिवपुरं प्राप्य जगद्वंद्या भग्सि च

যিসকল নৰে শিৱৰ আঙণত ঝাড়ু-মাৰ্জন কৰি পৰিষ্কাৰ কৰে, তেওঁলোকে নিশ্চয় শিৱপুৰ লাভ কৰে আৰু জগততো বন্দনীয় হয়।

Verse 50

ये शिवस्य प्रयच्छति दर्प्पणं सुमहाप्रभम् । भविष्यंति शिवस्याग्रे पार्षदत्वेन ते नराः

যিসকলে শিৱক অতি দীপ্তিমান, সুন্দৰ দৰ্পণ অৰ্পণ কৰে, তেওঁলোক শিৱৰ সন্মুখত পাৰ্ষদ ৰূপে থাকিব।

Verse 51

चामराणि प्रयच्छंति देवदेवस्य शूलिनः । चामरैर्वीज्यपानास्ते भविष्यंति जगत्त्रय

যিসকলে ত্ৰিশূলধাৰী দেবদেৱ মহাদেৱলৈ চামৰ অৰ্পণ কৰে, ত্ৰিলোকত তেওঁলোকো চামৰেৰে বীজিত হ’ব—ৰাজসেৱাৰ দৰে সন্মান লাভ কৰিব।

Verse 52

दीपदानं प्रयच्छंति महादेवालये नराः । तेजस्विनो भविष्यंति ते त्रैलोक्यप्रदीपका

যিসকলে মহাদেৱৰ মন্দিৰত দীপদান কৰে, তেওঁলোক তেজস্বী হয়; ত্ৰিলোক আলোকিত কৰা প্ৰদীপৰ দৰে তেওঁলোক উজ্জ্বল হয়।

Verse 53

धूपं ये वै प्रयच्छन्ति शिवाय परमात्मने । यशस्विनो भविष्यंति उद्धरन्ति कुलद्वयम्

যিসকলে পৰমাত্মা শিৱলৈ ধূপ অৰ্পণ কৰে, তেওঁলোক যশস্বী হয় আৰু দুয়োটা কুলক উদ্ধাৰ কৰে।

Verse 54

नैवेद्यं ये प्रयच्छंति भकया हरिहराग्रतः । सिक्थेसिक्थे क्रतुफलं प्राप्नुवंति हि ते नराः

যিসকলে ভক্তিভাৱে হৰি-হৰৰ সন্মুখত নৈবেদ্য অৰ্পণ কৰে, তেওঁলোকে যজ্ঞফল লাভ কৰে; প্ৰতিটো পদক্ষেপত আৰু সৰু সৰু পৰিমাণতো তেওঁলোক যজ্ঞপুণ্য পায়।

Verse 55

भग्नं शिवालयं ये च प्रकुर्वंति नरोत्तमाः । प्राप्नुवति फल ते वै द्विगुणं नात्र संशयः

যিসকল নৰোত্তমে ভঙা শিৱালয় পুনৰ নিৰ্মাণ কৰে, তেওঁলোকে নিশ্চয় দ্বিগুণ ফল লাভ কৰে—ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই।

Verse 56

नूतनं ये प्रकृर्वंति इष्टकैरश्मनापि वा । स्वर्गे हि ते प्रमोदंते यावत्तिष्ठति निर्मलम् । यशो भूमौ द्विजश्रेष्ठा कार्या विचारणा

যিসকলে নতুনকৈ নিৰ্মাণ কৰে—ইটাৰে হওক বা শিলাৰে—সেইসকলে যিমান দিন সেই নিৰ্মল মন্দিৰ স্থিৰ থাকে, সিমান দিন স্বৰ্গত প্ৰমোদ কৰে। পৃথিৱীত তেওঁলোকৰ যশ স্থায়ী হয়; হে দ্বিজশ্ৰেষ্ঠ, এই কৰ্তব্য বিষয়ে চিন্তা কৰা।

Verse 57

कारयंति च ये विप्राः प्रासादं बहुभूमिकम् । शिवस्याथ महाप्राज्ञाः प्राप्नुवंति परां गतिम्

আৰু যিসকল মহাপ্ৰাজ্ঞ ব্ৰাহ্মণে শিৱৰ বাবে বহুতলীয়া প্ৰাসাদ-সদৃশ মন্দিৰ নিৰ্মাণ কৰায়, তেওঁলোকে পৰম গতি লাভ কৰে।

Verse 58

शुद्धं धवलितं ये च कुर्वन्ति हरमंदिरम् । स्वीयं परकृतं चापि तेऽपि यांति परां गतिम्

যিসকলে হৰ-মন্দিৰ শুদ্ধ কৰি ধৱল লেপন কৰে—নিজৰ হওক বা আনৰ দ্বাৰা নিৰ্মিত হওক—তেওঁলোকেও পৰম গতি লাভ কৰে।

Verse 59

वितानं ये प्रयच्छति नराः सुकृतिनोपि हि । तारयति कुलं कृत्स्नं शिवलोकं गताः पुनः

যিসকল সুকৃতী নৰে বিতান (ছত্ৰ/আচ্ছাদন) দান কৰে, তেওঁলোকে নিজৰ সমগ্ৰ কুলকো তাৰে। শিৱলোকত গমন কৰি, পুনৰ তেওঁলোকেই নিজ পৰিয়ালৰ উদ্ধাৰক হয়।

Verse 60

ये च नादमयीं घंटां निबध्नंति शिवालये । तेजस्विनः कीर्तिमंतो भविष्यंति जगत्त्रये

আৰু যিসকলে শিৱালয়ত নাদময় ঘণ্টা স্থাপন কৰে, তেওঁলোক তেজস্বী আৰু কীৰ্তিমান হ’ব, ত্ৰিলোকত প্ৰসিদ্ধ হ’ব।

Verse 61

एककालं द्विकालं वा त्रिकालं चानुपश्यति । आढ्यो वापि दरिद्रो वा सुखं दुःखात्प्रचुच्यते

যি দিনে এবাৰ, দুবাৰ বা তিনিবাৰ প্ৰভুৰ দৰ্শন কৰে—ধনী হওক বা দৰিদ্ৰ—সেইজন দুখৰ পৰা মুক্ত হৈ সুখ লাভ কৰে।

Verse 62

श्रद्धावान्भजते यो वा शिवाय परमात्मने । कुलकोटिं समुद्धृत्य शिवेन सह मोदते

যি শ্ৰদ্ধাৰে পৰমাত্মা শিৱক ভজে, সি নিজৰ বংশৰ কোটিজনকো উদ্ধাৰ কৰি শিৱৰ সৈতে একেলগে আনন্দ কৰে।

Verse 63

अत्रैवोदाहरंतीम मितिहासं पुरातनम् । ऐंद्रद्युम्नेश्च संवादं यमस्य च महात्मनः

ইয়াতেই আমি এক প্ৰাচীন পৱিত্ৰ ইতিহাস উল্লেখ কৰোঁ—ঐন্দ্ৰদ্যুম্ন আৰু মহাত্মা যমৰ সংলাপ।

Verse 64

पुरा कृतयुगे ह्यसीदिन्द्रसेनो नराधिपः । प्रतिष्ठानाधिपो वीरो मृगयारसिकः सदा

পুৰণি কৃতযুগত ইন্দ্ৰসেন নামৰ এজন নৰাধিপ আছিল—প্ৰতিষ্ঠানৰ অধিপতি, বীৰ ৰজা; কিন্তু সি সদায় মৃগয়াৰ আসক্তিত মগ্ন আছিল।

Verse 65

अब्रह्मण्यः सदा क्रूरः केवलासुतृपः सदा । परप्राणौर्निजप्राणान्पुष्णाति स खलः सदा

সি সদায় ব্ৰাহ্মণবিৰোধী, সদায় নিষ্ঠুৰ, আৰু কেতিয়াও তৃপ্ত নহয়; আনৰ প্ৰাণৰ বিনিময়ত নিজৰ প্ৰাণ-ভোগ পোষে—সেয়ে সি সদায় খল হৈ থাকিল।

Verse 66

परस्त्रीलं पटोऽत्यंतं परद्रव्येषु लोलुपः । ब्राह्मणा घातितास्तेन सुरापश्च निरंतरम्

সেই জন পৰস্ত্ৰীলৈ অতি কৌশলীভাৱে ধাৱিত হৈছিল আৰু পৰধনত লোভী আছিল। তাৰ দ্বাৰা বহু ব্ৰাহ্মণ নিহত হ’ল, আৰু সি নিৰন্তৰ সুৰা পান কৰিছিল।

Verse 67

गुरुलत्पगतोत्यर्थं सदा सौवर्णतस्करः । तथाभूतानुगाः सर्वे राज्ञस्तस्य दुरात्मनः

সেই জন গুৰু-জ্যেষ্ঠৰ প্ৰতি শ্ৰদ্ধাৰ পৰা বহুদূৰ পতিত হৈছিল আৰু সদায় সোণ চুৰ কৰা তস্কৰ আছিল। সেই দুষ্ট ৰজাৰ সকলো অনুগামীও তেনেই স্বভাৱৰ হৈ পৰিল।

Verse 68

एवं बहुविधं राज्यं चकार स दुरात्मवान् । ततः कालेन महता पंचत्वं प्राप दुर्मतिः

এইদৰে সেই দুষ্টচিত্তজনে নানা পাপময় উপায়ে ৰাজ্য চলাই থাকিল। তাৰ পাছত বহু কাল গ’লত, সেই কুমতি পুৰুষে পঞ্চত্ব লাভ কৰি অন্ত পৰিল।

Verse 69

तदा याम्यैश्च नीतोऽसाविंद्रसेनो दुरात्मवान् । यमान्तिकमनुप्राप्तस्तदा राजा सकल्मषः

তেতিয়া যমৰ দূতসকলে সেই দুষ্ট ইন্দ্ৰসেনক লৈ গ’ল। পাপদূষিত সেই ৰজা যমৰ সন্নিধানলৈ অনা হ’ল।

Verse 70

यमेन दृष्टस्तत्रासाविंद्रसेनोग्रतः स्थितः । अभ्युत्थानपरो भूत्वा ननाम शिरसा शिवम्

তাত যমে তাক দেখা পালে, ইন্দ্ৰসেন ভয়ংকৰ ৰূপে সন্মুখত থিয় হ’ল। শ্ৰদ্ধাৰে উঠি সি মূৰ নোৱাই শিৱক প্ৰণাম কৰিলে।

Verse 71

दूतान्संभर्त्सयामास यमो धर्मभृतां वरः । पाशैर्बद्धं चंद्रसेनं मुक्त्वा प्रोवाच धर्मराट्

ধৰ্মধাৰকসকলৰ ভিতৰত শ্ৰেষ্ঠ যমে নিজৰ দূতসকলক তিৰস্কাৰ কৰিলে। পাষবন্ধনে বাঁধা চন্দ্ৰসেনক মুক্ত কৰি ধৰ্মৰাজে ক’লে।

Verse 72

गच्छ पुण्यतमांल्लोकान्भुंक्ष्व राजन्यसत्तम । यावदिंद्रश्च नाकेऽस्ति यावत्सूर्यो नभस्तले

“যা, অতি পুণ্যলোকসমূহলৈ গ’ আৰু তাৰ ফল ভোগ কৰ, হে ৰাজাসকলৰ ভিতৰত শ্ৰেষ্ঠ—যেতিয়ালৈকে ইন্দ্ৰ স্বৰ্গত আছে আৰু যেতিয়ালৈকে সূৰ্য আকাশত দীপ্ত।”

Verse 73

पंचभूतानि यावच्च तावत्त्वं च सुखी भव । सुकृती त्वं महाराज शिवभक्तोऽसि नित्यदा

“আৰু যেতিয়ালৈকে পঞ্চভূত স্থিৰ থাকে, তেতিয়ালৈকে তুমি সুখী হোৱা। হে মহাৰাজ, তুমি সুকৃতী; কিয়নো তুমি সদায় শিৱভক্ত।”

Verse 74

यमस्य वचनं श्रुत्वा इंद्रसेनोभ्यभाषत । अहं शिवं न जानामि मृगयारसिको ह्यहम्

যমৰ বচন শুনি ইন্দ্ৰসেনে ক’লে, “মই শিৱক নাজানো; মই সঁচাকৈয়ে মৃগয়া-ৰসিক।”

Verse 75

तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य यमो भाष्यमभाषत । आहर प्रहरस्वेति उक्तं चेदं सदा त्वया

তাৰ কথা শুনি যমে উত্তৰ দিলে, “কিন্তু তুমি সদায় এই কথাই কৈ আহিছা—‘আন! প্ৰহাৰ কৰ!’”

Verse 76

तेन कर्मविपाकेन सदा पूतोसि मानद । तस्मात्त्वं गच्छ कैलासं पर्वतं शंकरं प्रति

সেই কৰ্মবিপাকৰ ফলত, হে মানদাতা, তুমি সদায় পবিত্ৰ; সেয়ে তুমি কৈলাস পৰ্বতলৈ, শংকৰৰ চৰণত গমন কৰা।

Verse 77

एवं संभाषमाणस्य यमस्य च महात्मनः । आगताः शिवद्वतास्ते वृषारूढा महाप्रभाः

এইদৰে মহাত্মা যমে কথোপকথন কৰি থাকোঁতে, বৃষাৰূঢ় মহাপ্ৰভা শিৱৰ দূতসকল আহি উপস্থিত হ’ল।

Verse 78

नीलकंठा दशभुजाः पंचवक्त्रास्त्रिलोचनाः । कपर्द्दिनः कुंडलिनः शशंकांकितमौलयः

তেওঁলোক নীলকণ্ঠ, দশভুজ, পঞ্চবক্ত্ৰ আৰু ত্ৰিনয়ন; জটাধাৰী, কুণ্ডলধাৰী, আৰু মুকুটত চন্দ্ৰচিহ্নাঙ্কিত আছিল।

Verse 79

तान्दृष्ट्वा सहसोत्थाय यमो धर्मभृतां वरः । पूजयामास तान्सर्वान्महेंद्रप्रतिमांस्तदा

তেওঁলোকক দেখি ধৰ্মধাৰকসকলৰ শ্ৰেষ্ঠ যম তৎক্ষণাৎ উঠি দাঁড়াল আৰু তেতিয়া মহেন্দ্ৰ-সদৃশ দীপ্তিমান তেওঁলোক সকলোকে পূজা কৰিলে।

Verse 80

त्वरीरेनैव ते सर्वे ऊचुर्वैवस्वतं यमम् । अत्रागतो महाभाग इंद्रसेनोऽमितद्युतिः । नाम्नाः प्रवर्त्तको नित्यं रुद्रस्य च महात्मनः

তেতিয়াই তেওঁলোকে ত্বৰিতে বৈৱস্বত যমক ক’লে: “হে মহাভাগ, অমিত তেজস্বী ইন্দ্ৰসেন ইয়ালৈ আহিছে—যি মহাত্মা ৰুদ্ৰৰ নাম সদায় জিহ্বাত প্ৰৱৰ্তাই ৰাখে।”

Verse 81

श्रुत्वा च वचनं तेषां यमेन च पुरस्कृतः । इंद्रसेनो विमानस्थः प्रेषितो हि शिवालयम्

তেওঁলোকৰ বাক্য শুনি আৰু যমৰ দ্বাৰা যথাযোগ্য সন্মান লাভ কৰি, বিমানত আৰূঢ় ইন্দ্ৰসেনক নিশ্চয়েই শিৱালয়লৈ প্ৰেৰণ কৰা হ’ল।

Verse 82

आनीतोयं तदा तैश्च पार्षदप्रवरोत्तमैः । शंभुना हि तदा दृष्ट इंद्रसेनोऽमितद्युतिः

তাৰ পাছত সেই শ্ৰেষ্ঠতম পাৰ্ষদসকলে তেওঁক আনি উপস্থিত কৰিলে; সেই সময়ত অসীম দীপ্তিসম্পন্ন ইন্দ্ৰসেনক শম্ভু (শিৱ) দৰ্শন কৰিলে।

Verse 83

अभ्युत्थायागतो रुद्रः परिष्वज्य तदा नृपम् । अर्द्धासनगतं कृत्वा इंद्रसेनं ततोऽब्रवीत्

ৰুদ্ৰ উঠি আগবাঢ়ি আহিল; নৃপক আলিঙ্গন কৰি, তাৰ পাছত ইন্দ্ৰসেনক নিজৰ অর্ধাসনত বসুৱাই তেওঁক ক’লে।

Verse 84

किं दातव्यं नृपश्रेष्ठ प्रयच्छामि तवेप्सितम् । इति श्रुत्वा वचस्तस्य महेशस्य तदा नृपः । आनंदाश्रुकणान्मुंचन्प्रेम्णा नोवाच किंचन

“হে নৃপশ্ৰেষ্ঠ, কি দান দিব? তুমি যি ইচ্ছা কৰা, মই তোমাক দিম।” মহেশৰ এই বাক্য শুনি নৃপ আনন্দাশ্ৰু ঝৰাই, প্ৰেম-ভক্তিত আপ্লুত হৈ একো ক’ব নোৱাৰিলে।

Verse 85

तदा कृतो महेशेन पार्षदो हि महात्मना । चंडो नाम्नाच विख्यातोमुण्डस्य च सखा प्रियः

তেতিয়া মহাত্মা মহেশে তেওঁক নিজৰ পাৰ্ষদ (গণ-সেৱক) কৰি দিলে। তেওঁ ‘চণ্ড’ নামে খ্যাত হ’ল আৰু মুণ্ডৰো প্ৰিয় সখা হ’ল।

Verse 86

नामोच्चारणमात्रेण रुद्रस्य परमात्मनः । सिद्धिं प्राप्तो हि पापिष्ठ इद्रसेनो नराधिपः

ৰুদ্ৰ পৰমাত্মাৰ নাম কেৱল উচ্চাৰণ কৰিলেই, অতি পাপী নৰাধিপ ইদ্ৰসেনেও সিদ্ধি লাভ কৰিলে।

Verse 87

रहेहरेति वै नाम्ना शंभोश्चक्रधरस्य च । रक्षिता बहवो मर्त्याः शिवेन परमात्मना

“ৰহে হৰে” বুলি পবিত্ৰ ধ্বনি—যি শম্ভু আৰু চক্ৰধাৰী উভয়ৰ সৈতে সম্পৰ্কিত নাম—ইয়াৰ জপে পৰমাত্মা শিৱে বহু মর্ত্যক ৰক্ষা কৰিলে।

Verse 88

महेशान्नापरो देवो दृश्यतेभुवनत्रये । तस्मात्सर्वप्रयत्नेन पूजनीयः सदाशिवः

তিনিওঁ লোকত মহেশৰ ওপৰত কোনো দেৱ দেখা নাযায়; সেয়ে সৰ্ব প্ৰয়াসে সদাশিৱক পূজা কৰা উচিত।

Verse 89

पत्रैःपुष्पैः फलैर्वापि जलैर्वा विमलैः सदा । करवीरैः पूज्यमानः शंकरो वरदो भवेत्

পাত, ফুল, ফল বা সদায় নিৰ্মল জলেৰে—বিশেষকৈ কৰবীৰ ফুলেৰে—যেতিয়া শংকৰক পূজা কৰা হয়, তেতিয়া তেওঁ বৰদানদাতা হন।

Verse 90

करवीराद्दशगुणमर्कपुष्पं विशिष्यते । विभूत्यादिकृतं सर्वं जगदेतच्चराचरम्

কৰবীৰতকৈ দহগুণ শ্ৰেষ্ঠ বুলি অৰ্ক ফুলক কোৱা হয়। নিশ্চয়েই এই সমগ্ৰ চল-অচল জগত তেওঁৰ বিভূতি আদি শক্তিৰে গঠিত।

Verse 91

शिवस्यांगणलग्ना या तस्मात्तां धारयेत्सदा । ततस्त्रिपुंड्रे यत्पुम्यं तच्छृणुध्वं द्विजोत्तमाः

সেয়ে শিৱদেহত সংলগ্ন যি পবিত্ৰ ভস্ম, তাক সদায় ধাৰণ কৰা উচিত। হে দ্বিজোত্তমসকল, এতিয়া ত্ৰিপুণ্ড্ৰ (তিনিটা ভস্মৰেখা)ত নিহিত পুণ্য শুনা।

Verse 92

सर्वपापहरं पुण्यं तच्छृणुध्वं द्विजोत्तमाः । स्तेनः कोऽपि महापापो घातितो राजदूतकैः

হে দ্বিজোত্তমসকল, সকলো পাপ হৰণ কৰা সেই পুণ্য শুনা। এজন মহাপাপী চোৰক ৰজাৰ দূতসকলে বধ কৰিলে।

Verse 93

तं खादितुं समायातः श्वाशिरस्युपरिस्थितः । नखांतरालसंलग्ना रक्षा तस्यैव पापिनः

তাক খাইবলৈ এটা কুকুৰ আহি তাৰ মূৰৰ ওপৰত থিয় হ’ল। কিন্তু সেই পাপীৰ নখৰ মাজত লাগি থকা এটা ৰক্ষামন্ত্ৰই তাৰেই ৰক্ষা হৈ উঠিল।

Verse 94

ललाटे पतिता तस्य त्रिपुंड्रांकिंतमुद्रया । चैतन्येन विना तस्य देहमात्रैकलग्नया

ত্ৰিপুণ্ড্ৰৰ মুদ্ৰাৰে চিহ্নিত হৈ সেয়া তাৰ কপালত পৰিল। কিন্তু চেতন ভক্তি নথকাৰ বাবে সেয়া কেৱল দেহচিহ্ন ৰূপে তাৰ লগত লাগি থাকিল।

Verse 95

कैलासं तस्करो नीतो रुद्रदूतैस्ततस्तदा । विभूतेर्महिमानं तु को विशेषितुर्महति

তেতিয়াই ৰুদ্ৰৰ দূতসকলে সেই চোৰক কৈলাসলৈ লৈ গ’ল। ভস্ম—বিভূতিৰ মহিমা—তাৰ মহানতা সম্পূৰ্ণকৈ কোনে বৰ্ণনা কৰিব পাৰে?

Verse 96

विभूत्वा मंडितांगानां नराणां पुण्यकर्मणाम् । मुखे पंचाक्षरो येषां रुद्रास्ते नात्र शंशयः

যিসকল পুণ্যকৰ্মী নৰৰ অংগ-প্ৰত্যংগ বিভূতিৰে অলংকৃত আৰু যিসকলৰ মুখত পঞ্চাক্ষৰ মন্ত্র নিবাস কৰে—সেইসকল মানৱ-ৰূপে ৰুদ্ৰ; ইয়াত একো সন্দেহ নাই।

Verse 97

जटाकलापिनो ये च ये रुद्राक्षविभूषणाः । ते वै मनुष्यरूपेण रुद्रा नास्त्यत्र संशयः

যিসকলে জটা-কলাপ ধাৰণ কৰে আৰু যিসকলে ৰুদ্ৰাক্ষ-মালা আদি অলংকাৰ পিন্ধে—সেইসকল নিশ্চয় মানৱ-ৰূপে ৰুদ্ৰ; ইয়াত সন্দেহ নাই।

Verse 98

तस्मात्सदाशिवः पुंभिः पूजनीयो हि नित्यशः । प्रातर्मध्याह्नकाले च सायं संध्या विशिष्यते

সেইহেতু সদাশিৱক নৰে নিত্য পূজা কৰা উচিত—বিশেষকৈ প্ৰাতঃকালত, মধ্যাহ্নত আৰু সায়ং-সন্ধ্যাত।

Verse 99

प्रातस्तु दर्शनाच्छंभोर्नैशमेनो व्यपोहति । मध्याह्ने दर्शनाच्छंभोः सप्तजन्मार्जितं नृणाम् । पापं प्रणाशमायाति निशायां नैव गण्यते

প্ৰাতঃকালত শম্ভুৰ দর্শনে ৰাতিৰ পাপ দূৰ হয়। মধ্যাহ্নত শম্ভুৰ দর্শনে নৰৰ সাত জন্মত সঞ্চিত পাপ বিনাশ হয়। আৰু ৰাত্ৰিকালৰ পুণ্য ত গণনাৰ অতীত।

Verse 100

शिवेति द्व्यक्षरं नाम महा पापप्रणाशनम् । येषां मुखोद्गतं नॄणां तैरिदं धार्यते जगत्

‘শিৱ’—এই দ্ব্যক্ষৰ নাম মহাপাপ বিনাশক। যিসকল নৰৰ মুখৰ পৰা ই উচ্চাৰিত হয়, তেওঁলোকৰ দ্বাৰাই এই জগত ধাৰিত থাকে।

Verse 101

शिवांगणे तु या भेरी स्थापिता पुण्यकर्मभिः । तस्या नादेन पूता वै ये च पापरता जनाः । पाषंडिनोऽप्यसद्वादास्तेऽपि यांति परां गतिम्

শিৱৰ আঙণত পুণ্যকৰ্মীসকলে স্থাপন কৰা যি ভেৰী, তাৰ নাদে পাপত আসক্ত লোকসকলেও নিশ্চয় শুদ্ধ হয়; পাষণ্ডী আৰু মিথ্যা মতবাদ কোৱা লোকসকলেও পৰম গতি লাভ কৰে।

Verse 102

पशोर्यस्य च संबद्धा चर्मणा च शिवालये । नृभिर्या स्थापिता भेरी मृदंगमुरजादि च । स पशुः शिवसान्निध्यमाप्नोत्यत्र न संशयः

যি পশুৰ চামৰা শিৱালয়ত মানুহে স্থাপন কৰা ভেৰী, মৃদংগ, মুৰজ আদি বাদ্যত সংযুক্ত হয়, সেই পশুৱেও ইয়াত শিৱৰ সান্নিধ্য লাভ কৰে—ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই।

Verse 103

तस्मात्ततं च विततं घनं सुषिरमेव च । चामराणि महार्हाणि मंचकाः शयनानि च

সেয়েহে তন্ত্ৰ, বিতত (চামৰা-টানা), ঘন (ঠোঁস) আৰু সুষিৰ (ফোঁপোলা) সকলো প্ৰকাৰৰ বাদ্য, লগতে অতি মূল্যবান চামৰ, মঞ্চক আৰু শয়ন-সামগ্ৰীও (শিৱসেৱাৰ্থে) অৰ্পণ কৰি সজাব লাগে।

Verse 104

गाथाश्च इतिहासाश्च गायनं च यथाविधि । बहुरूपादिकं शंभोः प्रियान्येतानि कल्पयेत्

গাথা আৰু ইতিহাসৰ পাঠ, আৰু বিধি অনুসাৰে গায়নো কৰা উচিত; কিয়নো বহুৰূপ স্তৱ-স্তুতি আৰু উৎসৱৰ এই সকলো আয়োজন শম্ভু (শিৱ)ৰ প্ৰিয়।

Verse 105

कल्पयित्वा च गच्छंति शिवलोकं हि पापिनः । सुधर्माणो महात्मानः शिवपूजाविशारदाः

এই সকলো বিধান সম্পন্ন কৰি পাপীসকলেও নিশ্চয় শিৱলোকলৈ যায়; আৰু সুধৰ্মী, মহাত্মা, তথা শিৱপূজাত বিশাৰদ হৈ উঠে।

Verse 106

गुरोर्मुखाच्च संप्राप्तशिवपूजारताश्च ये । शिवरूपेण ये विश्वं पश्यंति कृतनिश्चयाः

যিসকলে গুৰুৰ নিজ মুখৰ পৰা উপদেশ লাভ কৰি শিৱ-পূজাত আনন্দ পায়—সেই দৃঢ়-নিশ্চয়ী ভক্তসকলে সমগ্ৰ বিশ্বক শিৱৰেই ৰূপ বুলি দৰ্শন কৰে।

Verse 107

सम्यग्बुद्ध्या समाचारा वर्णाश्रमयुता नराः । ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्वयाः शूद्राश्चान्ये तथा नराः

সম্যক বুদ্ধি আৰু সদাচাৰত স্থিত, বৰ্ণ-আশ্ৰমৰ বিধান মানি চলা নৰসকল—ব্ৰাহ্মণ, ক্ষত্ৰিয়, বৈশ্য, শূদ্ৰ আৰু আন লোকসকলো—এই পথত অন্তৰ্ভুক্ত।

Verse 108

श्वपचोऽपि वरिष्ठः स शंभोः प्रियतरो भवेत् । शंभुनाधिष्ठितं सर्वं जगदेतच्चराचरम्

শ্বপচো—অতি নীচ জন্মৰ লোকো—যদি ভক্তিময় হয়, তেন্তে শম্ভুৰ অতি প্ৰিয় আৰু শ্ৰেষ্ঠ হয়; কিয়নো এই সমগ্ৰ চল-অচল জগত শম্ভুৰ দ্বাৰাই অধিষ্ঠিত।

Verse 109

तस्मात्सर्वं शिवमयं ज्ञातव्यं सुविशेषतः । वेदैः पुराणैः शास्त्रैश्च तथौपनिपदैरपि

সেয়েহে বিশেষকৈ জানিব লাগে যে সকলো বস্তু শিৱময়; এই কথা বেদ, পুৰাণ, শাস্ত্ৰ আৰু উপনিষদসমূহতো উপদেশিত।

Verse 110

आगमैर्विविधैः शंभुर्ज्ञातव्यो नात्र संशयः । निष्कामैश्च सकामैश्च पूजनीयः सदा शिवः

বিভিন্ন আগমৰ দ্বাৰা শম্ভুক জানিব লাগে—ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই। নিষ্কাম হওক বা সকাম, শিৱক সদায় পূজা কৰিব লাগে।

Verse 111

लोमश उवाच । कथयामि पुरावृत्तमितिहासं पुरातनम् । नंदी नाम पुरा वैश्यो ह्यवंतीपुरमावसत्

লোমশে ক’লে: অতীত যুগৰ এক প্ৰাচীন ইতিকথা মই বৰ্ণনা কৰোঁ। বহু আগতে অৱন্তী নগৰত (উজ্জয়িনী) নন্দী নামৰ এজন বৈশ্য বাস কৰিছিল।

Verse 112

शिवध्यानपरो भूत्वा शिवपूजां चकार सः । नित्यं तपोवनस्थं हि लिंगमेकं समर्चयत्

শিৱ-ধ্যানত নিমগ্ন হৈ সি শিৱ-পূজা কৰিছিল। প্ৰতিদিন তপোবনত অৱস্থিত এটা লিঙ্গক ভক্তিভাৱে সি সমৰ্চনা কৰিছিল।

Verse 113

उषस्युषसि चोत्थाय प्रत्यहं शिववल्लभः । नंदीलिंगार्च्चनरतो बभूवातिशयेन हि

প্ৰতিদিন উষাৰ সময়ত উঠি, শিৱৰ প্ৰিয় ভক্ত সি নন্দী-লিঙ্গৰ অৰ্চনত অতিশয় নিবিষ্ট হৈ পৰিল।

Verse 114

लिंगं पंचामृतेनैव यथोक्तेनाभ्यषेचयत् । विप्रैः समावृतो नित्यं वेदवेदांगपारगैः

বিধি অনুসাৰে নিৰ্দিষ্ট পঞ্চামৃতৰে সি শিৱ-লিঙ্গক অভিষেক কৰিছিল। পূজাৰ সময়ত প্ৰতিদিন বেদ-বেদাঙ্গত পাৰদৰ্শী বিপ্ৰসকলে তাক ঘেৰি থাকিছিল।

Verse 115

यथाशास्त्रेण विधिना लिंगार्चनपरोऽभवत् । स्नापयित्वा ततः पुष्पैर्नानश्चर्यसमन्वितैः

শাস্ত্ৰানুসাৰে যথাবিধি লিঙ্গ-অৰ্চনত সি সম্পূৰ্ণ নিবিষ্ট হৈছিল। স্নান কৰাই তাৰ পাছত নানা আশ্চৰ্যধৰ্মী পুষ্পেৰে পুনৰ সি সন্মান-বন্দনা কৰিছিল।

Verse 116

मुक्ताफलैरिंद्रनीलैर्गोमेदैश्च निरंतरम् । वैडूर्यैश्चैव नीलैश्च माणिक्यैश्च तथार्चयत्

তেওঁ নিৰন্তৰ মুক্তা, ইন্দ্ৰনীল, গোমেদ, বৈডূৰ্য (বিড়াল-চকু), নীল ৰত্ন আৰু মাণিক্যৰে অৰ্ঘ্য-অৰ্চনা কৰি লিঙ্গক মূল্যবান নিবেদনৰে সুশোভিত কৰিলে।

Verse 117

एवं नंदी महाभागो बहून्यब्दानि चार्च्चयत् । विजनस्थं तदा लिंगं नानाभोगसमन्वितम्

এইদৰে মহাভাগ নন্দীয়ে বহু বছৰ ধৰি অৰ্ঘ্য-অৰ্চনা কৰিলে। সেই নিৰ্জন ঠাইত লিঙ্গটি নানাবিধ ভোগ-নিবেদন আৰু পবিত্ৰ সেৱাৰে সমৃদ্ধ হৈ স্থিত আছিল।

Verse 118

एकदा मृगयासक्तः किरातो भूतहिंसकः । अविवेकपरो भूत्वा मृगयारसिकः सदा

এবাৰ মৃগয়াত আসক্ত কিৰাত, যি জীৱহিংসক আছিল, অবিবেকত নিমগ্ন হৈ সদায় শিকাৰৰ ৰসত মত্ত হৈ ঘূৰি ফুৰিছিল।

Verse 119

पापी पापसमाचारो विचरन्गिरिकंदरे । अनेकश्वापदाकीर्णे हन्यमान इतस्ततः

সেই পাপী, পাপাচাৰত লিপ্ত হৈ, পৰ্বতৰ গুহাবোৰত ঘূৰি ফুৰিছিল। বহু বনৰীয়া জন্তুৰে ভৰপূৰ ঠাইত সি ইফাল-সিফাল ধাক্কা খাই আঘাতপ্ৰাপ্ত হৈ ফুৰিছিল।

Verse 120

एवं विचरमाणोऽसौ किरातो भूतहिंसकः । यदृच्छयागतस्तत्र यत्र लिंगं सुपूजितम्

এইদৰে ঘূৰি ফুৰোঁতে সেই জীৱহিংসক কিৰাত যদৃচ্ছায় তাত উপস্থিত হ’ল—যি ঠাইত লিঙ্গটি অতি উত্তমভাৱে পূজিত হৈছিল।

Verse 121

उदकं वीक्ष्माणोऽसौ तृषया पीडितो भृशम् । ततो वने सरः शीघ्रं दृष्ट्वा तोये समाविशत्

তৃষ্ণাত অতি পীড়িত হৈ সি পানীৰ সন্ধান কৰি ফুৰিল। তাৰ পাছত বনত শীঘ্ৰে এটা সৰোবৰ দেখি সি তাৰ জলত প্ৰৱেশ কৰিলে।

Verse 122

तीरे संस्थाप्य दुष्टात्मा तत्सर्वं मृगयादिकम् । गंडूषोत्सर्जनं कृत्वा पीत्वा तोयं च निर्गतः

সেই দুষ্টচিত্ত মানুহে তীৰত মৃগয়া-সামগ্ৰী আৰু ধৰা সকলো বস্তু থৈ দিলে। গণ্ডূষ কৰি মুখ ধুই পানী উগলি, তাৰ পাছত পানী পান কৰি সি বাহিৰ ওলাই আহিল।

Verse 123

शिवालयं ददर्शाग्रे अनेकाश्चर्यमंडितम् । दृष्टं सुपूजितं लिंगं नानारत्नैः पृथक्पृथक्

তাৰ আগত সি বহু আশ্চৰ্যৰে অলংকৃত এটা শিৱালয় দেখিলে। সি সুপূজিত লিঙ্গ দৰ্শন কৰিলে, যি নানাবিধ ৰত্নে পৃথক পৃথকভাৱে সজ্জিত আছিল।

Verse 124

तथा लिंगं समालक्ष्य यदा पूजां समाहरत् । रत्नानि सर्वभूतानि विधूतानि इतस्ततः

তাৰ পাছত লিঙ্গটো ভালদৰে লক্ষ্য কৰি, যেতিয়া সি পূজাৰ ব্যৱস্থা কৰিবলৈ ধৰিলে, তেতিয়া ইফালে-সিফালে ছিটিকি থকা ৰত্ন আৰু নানাবিধ অৰ্পণ সকলো দিশৰ পৰা একত্ৰিত হ’ল।

Verse 125

स्नपनं तस्य लिंगस्य कृतं गंडूषवारीणा । करेणैकेन पूजार्थं बिल्वपत्राणि सोऽर्पयत्

সি মুখত লোৱা গণ্ডূষ-জলেৰে সেই লিঙ্গৰ স্নাপন কৰিলে। আৰু এক হাতে পূজাৰ্থে বিল্বপত্ৰ অৰ্পণ কৰিলে।

Verse 126

द्वितीयेन करेंणैव मृगमांसं समर्पयत् । दण्डप्रणामसंयुक्तः संकल्पं मनसाऽकरोत्

দ্বিতীয় হাতে তেওঁ মৃগ-মাংস অৰ্পণ কৰিলে। দণ্ডৱৎ প্ৰণামসহ মনতে অন্তৰ্যামীভাৱে সংকল্প স্থিৰ কৰিলে।

Verse 127

अद्यप्रभृति पूजां वै करिष्यामि प्रयत्नतः । त्वं मे स्वामी च भक्तोहमद्यप्रभृति शंकर

আজি পৰা মই যত্নসহ পুজা নিশ্চয় কৰিম। হে শংকৰ, তুমি মোৰ স্বামী, আৰু মই তোমাৰ ভক্ত—আজি পৰা।

Verse 128

एवं नैयमिको भूत्वा किरातो गृहमागतः । नन्दी ददर्श तत्सर्वं किरातेन इतस्ततः

এইদৰে নিয়মনিষ্ঠ হৈ কিৰাত (শিকারী) ঘৰলৈ উভতি আহিল। নন্দীয়ে কিৰাতে ইফালে-সিফালে কৰা সকলো কাৰ্য দেখিলে।

Verse 129

चिंतायुक्तोऽभवन्नंदी जातं किं छिद्रमद्य मे । कथितानि च विघ्नानि शिवपूजारतस्य च । उपस्थितानि तान्येव मम भाग्यविपर्ययात्

নন্দী চিন্তাগ্ৰস্ত হ’ল: ‘আজি মোৰ মাজত কি দোষ জন্মিল? শিৱপূজাত ৰত জনৰ বাবে কোৱা বিঘ্নসমূহ—মোৰ দুর্ভাগ্যত সেইবোৰেই উপস্থিত হ’ল।’

Verse 130

एवं विमृश्य सुचिरं प्रक्षाल्य शिवमंदिरम् । यथागतेन मार्गेण नंदी स्वगृहमागतः

এইদৰে বহুক্ষণ চিন্তা কৰি, শিৱমন্দিৰ ধুই-পখালি, নন্দী যি পথে আহিছিল সেই একে পথে নিজৰ গৃহলৈ উভতি আহিল।

Verse 131

ततो नंदिनमागत्य पुरोधा गतमानसम् । अब्रवोद्वचनं तं तु कस्मात्त्वं गतमानसः

তেতিয়া গৃহ-পুৰোহিত নন্দীৰ ওচৰলৈ আহিল। নন্দীক মন বিষণ্ণ দেখি ক’লে— “তুমি কিয় মনত ইমান ব্যাকুল আৰু চিন্তিত?”

Verse 132

पुरोहितं प्रति तदा नन्दी वचनमब्रवीत्

তেতিয়া নন্দীয়ে পুৰোহিতৰ প্ৰতি বচন ক’লে।

Verse 133

अद्य दृष्टं मया विप्र अमेध्यं शिवसंनिधौ । केनेदं कारितं तत्र न जानामि कथंचन

নন্দীয়ে ক’লে: “আজি, হে বিপ্ৰ, মই শিৱৰ সন্নিধিতেই কিবা অপবিত্ৰ বস্তু দেখিলোঁ। তাত এই কাৰ্য কোনে কৰালে—মই একেবাৰে নাজানো।”

Verse 134

ततः पुरोधा वचनं नन्दिनं चाब्रवीत्तदा । येन विस्खलितं तत्र रत्नादीनां प्रपूजनम् । सोऽपि मूढो न संदेहः कार्याकार्येषु मंदधीः

তেতিয়া পুৰোহিতে নন্দীক ক’লে: “যিজনে তাত ৰত্ন আদি নিবেদনসহ পূজাক বিঘ্নিত কৰিলে, সি নিঃসন্দেহে মূঢ়—কৰণীয়-অকৰণীয় বুজাত মন্দবুদ্ধি।”

Verse 135

तस्माच्चिंता न कर्तव्या त्वया अमुरपि प्रभो । प्रभाते च मया सार्द्धं गम्यतां तच्छिवालयम्

“সেয়ে, হে প্ৰভু, তুমি তাৰ বিষয়ে চিন্তা নকৰিবা। প্ৰভাতে মোৰ সৈতে সেই শিৱালয়লৈ যোৱা।”

Verse 136

निरीक्षणार्थं दुष्टस्य तत्कार्यं विदधाम्यहम् । एतच्छ्रुत्वा तु वचनं नन्दी तस्य पुरोधसः

“সেই দুষ্ট লোকক পৰীক্ষা কৰি চাবলৈ মই সেই কাৰ্য নিজেই সম্পন্ন কৰিম।” পুৰোহিতৰ এই বাক্য শুনি নন্দী…

Verse 137

आस्थितः स्वगृहे नक्तं दूयमानेन चेतसा । तस्यां रात्र्यां व्यतीतायामाहूय च पुरोधसम्

সেই ৰাতি সি নিজৰ ঘৰতেই থাকিল; দুঃখত তাৰ মন জ্বলি থাকিল। ৰাতি পাৰ হোৱাত সি পুৰোহিতক মাতি পঠালে।

Verse 138

गतः शिवालयं नन्दी समं तेन महात्मना । ततो दृष्टं पूर्वदिने कृतंतेन दुरात्मना

নন্দী সেই মহাত্মা পুৰোহিতৰ সৈতে শিৱালয়লৈ গ’ল। তাত সি দেখিলে—পূৰ্বদিনে সেই দুষ্টাত্মাই যি কৰ্ম কৰিছিল।

Verse 139

सम्यक्प्रपूजनं कृत्वा नानारत्नपरिच्छदम् । पञ्चोपचारसंयुक्तं चैकादस्यन्वितं तथा

সি বিধিপূৰ্বক পূজা সম্পন্ন কৰিলে—বহু ৰত্ন আৰু পূজা-সামগ্ৰীৰে সজ্জিত কৰি; পঞ্চোপচাৰে সংযুক্ত হৈ, একাদশী-ব্ৰতও যথাযথ পালন কৰিলে।

Verse 140

अनेकस्तुतिभिः स्तुत्वा गिरीशं ब्राह्मणैः सह । तदा यामद्वयं जातं स्तूयमानस्य नंदिनः

ব্ৰাহ্মণসকলৰ সৈতে মিলি বহু স্তুতিৰে গিৰীশ (শিৱ)ক বন্দনা কৰিলে। নন্দীয়ে স্তৱ কৰোঁতে কৰোঁতে দুয়াম পাৰ হৈ গ’ল।

Verse 141

आयातो हि महाकालस्थारूपो महाबलः । कालरूपो महारौद्रो धनुष्पाणिः प्रतापवान्

নিশ্চয়েই মহাকাল-স্থানে অৱস্থিত ৰূপধাৰী মহাবলী আহিল—কাল-স্বরূপ, অতিশয় ৰৌদ্ৰ, ধনু হাতে, প্ৰতাপে দীপ্তিমান।

Verse 142

तं दृष्ट्वा भयवित्रस्तो नन्दी स विललाप ह । पुरोधाश्चैव सहसा भयभीतस्तदाभवत्

তাক দেখি নন্দী ভয়ত্ৰস্ত হৈ কঁপিবলৈ ধৰিলে আৰু বিলাপ কৰিলে; পুৰোহিতো হঠাতে ভয়ত আতংকিত হ’ল।

Verse 143

किरातेन कृतं तत्र यथापूर्वमविस्खलम् । तां पूजां प्रपदाहत्य बिल्वपत्रं समर्पयत्

তাত কিৰাতে (শিকাৰী) যি কৰিছিল, সেয়া আগৰ দৰেই বিনা বিঘ্নে আছিল। সেই পূজাৰ ওচৰলৈ গৈ তেওঁ বিল্বপাত্ৰ অৰ্পণ কৰিলে।

Verse 144

स्नपनं तस्य कृत्वा च ततो गंडूषवारिणा । नैवेद्यं तत्पलं चैव किरातः शिवमर्पयत्

সেই (শিৱলিঙ্গ) স্নান কৰাই, তাৰ পাছত গণ্ডূষ-জলেৰে অৰ্ঘ্য দিয়া, কিৰাতে শিৱলৈ নৈবেদ্য আৰু সেই ফলটোও অৰ্পণ কৰিলে।

Verse 145

दण्डवत्पतितो भूमावुत्थाय स्वगृहं गतः । तद्दृष्ट्वा महदाश्चर्यं चिंतयामास वै चिरम्

সেয়া দণ্ডৱৎ হৈ ভূমিত পৰি, উঠি নিজৰ ঘৰলৈ গ’ল। সেই মহা আশ্চৰ্য দেখি তেওঁ বহু সময় ধৰি মনতে চিন্তা কৰি থাকিল।

Verse 146

पुरोधसा सह तदा नंदीव्याकुलचेतसा । तेन चाकारिता विप्रा बहवो वेदवादिनः

তেতিয়া নিজৰ পুৰোহিতৰ সৈতে, চিত্তত ব্যাকুল নন্দীয়ে বহু বেদ-ব্যাখ্যাতা ব্ৰাহ্মণক আহ্বান কৰিলে।

Verse 147

निवेद्य तेषु तत्सर्वं किरातेन च यत्कृतम् । किं कार्यमथ भो विप्राः कथ्यतां च यथातथम्

কিৰাতে যি যি কৰিছিল, সেই সকলো তেওঁলোকক নিবেদন কৰি (সেয়া সুধিলে), “হে বিপ্ৰসকল! এতিয়া কি কৰণীয়? যথাযথকৈ কওক।”

Verse 148

संप्रधार्य ततः सर्वे मिलित्वा धर्मशास्त्रतः । ऊचुः सर्वे तदा विप्रा नंदिनं चातिशंकिनम्

তাৰ পাছত সকলোৱে একেলগে ধৰ্মশাস্ত্ৰ অনুসাৰে বিচাৰ-বিমৰ্শ কৰিলে; আৰু সকলো বিপ্ৰই অতিশয় শংকিত নন্দীক ক’লে।

Verse 149

इदं विघ्नं समुत्पन्नं दुर्निवार्यं सुरैरपि । तस्मादानय लिंगं त्वं स्वगृहं वैश्यसत्त्

“এই বিঘ্ন উদ্ভৱ হৈছে—দেৱতাসকলেও নিবাৰণ কৰা কঠিন। সেয়ে, হে শ্ৰেষ্ঠ বৈশ্য, তুমি লিঙ্গখন নিজ গৃহলৈ আনাহ।”

Verse 150

तथेति मत्वासौ नंदी शिवस्योत्पाटनं तदा । कृत्वा स्वगृह मानीय प्रतिष्ठाप्य यताविधि

“তথাস্তु” বুলি মানি নন্দীয়ে তেতিয়া শিৱৰ লিঙ্গখন তুলি নিলে; নিজ গৃহলৈ আনি বিধিমতে প্ৰতিষ্ঠা কৰিলে।

Verse 151

सुवर्णपीठिकां कृत्वा नवरत्नसुशोभिताम् । उपचारैरनेकैश्च पूजयामास वै तदा

সুৱৰ্ণৰ পীঠিকা সাজি, নৱৰత్నৰে সুসজ্জিত কৰি; তেতিয়া তেওঁ নানা উপচাৰ আৰু নৈবেদ্যৰে লিঙ্গৰ ভক্তিভাৱে পূজা কৰিলে।

Verse 152

अथापरे द्युरायातः कितरातः शिवमंदिरम् । यावद्विलोक्यामास लिंगमैशं न दृष्टवान्

তাৰ পাছত আন এটা দিন কিৰাত শিৱ-মন্দিৰলৈ আহিল; চাৰিওফালে চাই থাকিলেও, ঈশ্বৰীয় লিঙ্গৰ দৰ্শন নাপালে।

Verse 153

मौनं विहाय सहसा ह्याक्रोशन्निदमब्रवीत् । हे शंभो क्व गतोसि त्वं दर्शयात्मानमद्य वै

মৌন ত্যাগ কৰি তেওঁ হঠাৎ চিঞৰি ক’লে: “হে শম্ভো, তুমি ক’লৈ গ’লা? আজি নিশ্চয় মোক তোমাৰ দৰ্শন দিয়া!”

Verse 154

न दृष्टोसि मया त्वं हि त्यजाम्यद्य कलेवरम् । हे शंभो हे जगन्नाथ त्रिपुरांतकर प्रभो

“মই তোমাক দৰ্শন নাপালোঁ; সেয়ে আজি মই এই দেহ ত্যাগ কৰিম। হে শম্ভো, হে জগন্নাথ, হে ত্ৰিপুৰান্তক প্ৰভো!”

Verse 155

हे रुद्र हे महादेवदर्शयात्मानमात्मना

“হে ৰুদ্ৰ, হে মহাদেৱ—নিজ শক্তিৰ দ্বাৰাই তোমাৰ স্বৰূপ মোক প্ৰকাশ কৰা!”

Verse 156

एवं साक्षेपमधुरैर्वाक्यैः क्षिप्तः सदाशिवः । किरातेन ततो रंगैर्वीरोसौ जठरं स्वकम्

এইদৰে কিৰাতৰ দ্বাৰা মধুৰ অথচ তিৰস্কাৰপূৰ্ণ বাক্যৰে সম্বোধিত হৈ, সেই বীৰ চিকাৰীজনে নিজৰ পেটত আঘাত কৰিলে।

Verse 157

विभेदाशु ततो बाहूनास्फोट्यैव रुषाब्रवीत् । हे शंभो दर्शयात्मानं कुतो मां त्यज्य यास्यसि

তাৰ পাছত, ক্ষিপ্ৰতাৰে নিজকে বিদীৰ্ণ কৰি আৰু ক্ৰোধত বাহুত আঘাত কৰি তেওঁ ক’লে: “হে শম্ভু, দৰ্শন দিয়ক! মোক ত্যাগ কৰি আপুনি ক’লৈ যাব?”

Verse 158

इति क्षित्वा ततोंत्राणि मांसमुकृत्त्य सर्वतः । तस्मिन्गर्ते करेणैव किरातः सहसाक्षिपत्

এইদৰে কৈ, তেওঁ নিজৰ অন্ত্ৰবোৰ উলিয়াই পেলালে আৰু চাৰিওফালৰ পৰা মাংস কাটি পেলালে; তাৰ পাছত কিৰাতজনে হঠাত্ নিজ হাতেৰে সেইবোৰ গাতত পেলাই দিলে।

Verse 159

स्वस्थं च हृदयं कृत्वा सस्नौ तत्सरसि ध्रुवम् । तथैव जलमानीय बिल्वपत्त्रं त्वरान्वितः

তাৰ পাছত, নিজৰ হৃদয় স্থিৰ কৰি, তেওঁ নিশ্চিতভাৱে সেই সৰোবৰত স্নান কৰিলে। তেনেদৰেই, খৰখেদাকৈ পানী আৰু বেলপাত আনি,

Verse 160

पूजयित्वा यथान्यायं दंडवत्पतितो भुवि

যথাবিধি পূজা কৰি, তেওঁ মাটিত দণ্ডৱৎ হৈ পৰি গ’ল।

Verse 161

ध्यानस्थितस्ततस्तत्र किरातः शिवसंनिधौ । प्रादुर्भूतस्तदा रुद्रः प्रमथैः परिवारितः

তেতিয়া শিৱৰ সান্নিধ্যত কিৰাত ধ্যানত নিমগ্ন হৈ থাকোঁতে, তেতিয়াই ৰুদ্ৰ প্ৰমথসকলৰ পৰিবেষ্টিত হৈ প্ৰাদুৰ্ভূত হ’ল।

Verse 162

कर्पूरगौरोद्युतिमान्कपर्दी चंद्रशेखरः । तं गृहीत्वा करे रुद्र उवाच परिसांत्वयन्

কপূৰ-ধৱল জ্যোতিৰে দীপ্ত, জটাধাৰী, চন্দ্ৰশেখৰ ৰুদ্ৰই তেওঁৰ হাত ধৰি সান্ত্বনা দি ক’লে।

Verse 163

भोभो वीर महाप्राज्ञ मद्भक्तोसि महामते । वरं वृणीष्वात्महितं यत्तेऽभिलषितं महत्

“হে হে বীৰ, মহাপ্ৰাজ্ঞ, মহামতে! তুমি নিশ্চয় মোৰ ভক্ত। নিজৰ পৰম হিতৰ বাবে বৰ বাছি লোৱা—যি মহান কামনা তোমাৰ আছে।”

Verse 164

एवमुक्तः स रुद्रेण महाकालो मुदान्वितः । पपात दंडवद्भूमौ भक्त्या परमया युतः

ৰুদ্ৰই এনেদৰে কোৱাত মহাকাল আনন্দেৰে পৰিপূৰ্ণ হ’ল; পৰম ভক্তিৰে যুক্ত হৈ সি দণ্ডৱৎ কৰি ভূমিত পৰি গ’ল।

Verse 165

ततो रुद्रं बभापे स वरं सम्प्रार्थयाम्यहम् । अहं दासोस्मि ते रुद्र त्वं मे स्वामी न संशयः

তাৰ পাছত সি ৰুদ্ৰক ক’লে: “মই এটা বৰ প্ৰাৰ্থনা কৰোঁ। হে ৰুদ্ৰ, মই তোমাৰ দাস; তুমি মোৰ স্বামী—ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই।”

Verse 166

एतद्बुद्धात्मनो भक्तिं देहि जन्मनिजन्मनि । त्वं माता च पिता त्वं च त्वं बंधुश्च सखा हि मे

এই বুদ্ধি-নিশ্চিত অন্তৰৰ মোক জন্মে জন্মে ভক্তি দান কৰা। তুমি মোৰ মাতা, তুমি মোৰ পিতা; তুমি মোৰ আত্মীয় আৰু সত্যই মোৰ সখা।

Verse 167

त्वं गुहुस्त्वं महामंत्रो मंत्रवेद्योऽसि सर्वदा । तस्मात्त्वदपरं नान्यत्त्रिषु लोकेषु किंचन

তুমি গুহ্য ৰহস্য; তুমি মহামন্ত্ৰ, আৰু তুমি সদায় মন্ত্ৰৰ দ্বাৰাই জ্ঞেয়। সেয়ে ত্ৰিলোকত তোমাৰ বাহিৰে একো নাই।

Verse 168

निष्कामं वाक्यमाकर्ण्य किरातस्य तदा भवः । ददौ पार्षदमुख्यत्वं द्वारपालत्वमेव च

কিৰাতৰ নিষ্কাম বাক্য শুনি তেতিয়া ভৱে তাক নিজৰ গণসমূহৰ মুখ্যত্ব আৰু দ্বাৰপালত্বো দান কৰিলে।

Verse 169

तदा डमरुनादेन नादितं भुवनत्रयम् । भेरीभांकारशब्देन शंखानां निनदेन च

তেতিয়া ডমৰুৰ নাদে ত্ৰিভুবন নাদিত হ’ল; ভেৰীৰ ভাঁকাৰ ধ্বনি আৰু শঙ্খৰ নিনাদেও।

Verse 170

तदा दुंदुबयो नेदुः पटहाश्चसहस्रशः । नंदी तं नादमाकर्ण्य विस्मयात्तवरीतो ययौ

তেতিয়া দুন্দুভি গর্জি উঠিল আৰু সহস্ৰ সহস্ৰ পটহা বাজিল। সেই কোলাহল শুনি নন্দী বিস্ময়ে ত্বৰিত হৈ আগবাঢ়ি গ’ল।

Verse 171

तपोवनं यत्र शिवः स्थितः प्रमथसंवृतः । किरातो हि तथा दृष्टो नंदिना च तदा भृशम्

তপোবনত, য’ত্ৰ প্ৰমথগণেৰে পৰিবেষ্টিত হৈ শিৱ অৱস্থিত আছিল, সেই ঠাইলৈ নন্দী আহিল আৰু তাত কিৰাতক স্পষ্টকৈ দেখিলে।

Verse 172

उवाच प्रश्रितो वाक्यं स नंदी विस्मयान्वितः । किरातं स्तोतुकामऽसौ परमेण समाधिना

বিস্ময়ে ভৰপূৰ নন্দীয়ে বিনয়েৰে বাক্য ক’লে; কিৰাতক স্তৱ কৰিবলৈ ইচ্ছুক হৈ, তেওঁৰ মন পৰম সমাধিত স্থিৰ হ’ল।

Verse 173

इहानीतस्त्वया शंभुस्त्वं भक्तोसि परंतप । त्वं भक्तोऽहमिह प्राप्तो मां निवेदय शंकरे

“তোমাৰ দ্বাৰাই শম্ভু ইয়ালৈ আনিত হৈছে; হে শত্রুদমনকাৰী, তুমি ভক্ত। মইও ভক্ত হৈ ইয়ালৈ আহিছোঁ—মোক শংকৰৰ আগত নিবেদন কৰা।”

Verse 174

तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य किरातस्त्वरयान्वितः । नंदिनं च करे गृह्य शंकरं समुपागतः

তেওঁৰ বাক্য শুনি কিৰাত তৎক্ষণাৎ তৎপৰ হ’ল; নন্দীৰ হাত ধৰি শংকৰৰ ওচৰলৈ আগবাঢ়িল।

Verse 175

प्रहस्य भगवान्रुद्रः किरातं वाक्यमब्रवीत् । कोऽयं त्वया समानीतो गणानामिह सन्निधौ

হাঁহি মাৰি ভগৱান ৰুদ্ৰই কিৰাতক ক’লে: “গণসকলৰ সন্নিধানত ইয়ালৈ তুমি কাক আনিছা?”

Verse 176

किरात उवाच । विज्ञप्तोऽसौ किरातेन शंकरो लोकशंकरः । तव भक्तः सदा देव तव पूजारतो ह्यसौ

কিৰাতে ক’লে: হে শংকৰ, লোককল্যাণকাৰী! এজন কিৰাতে মোক এই পুৰুষজনৰ সৈতে পৰিচয় কৰাই দিলে। হে দেৱ, ই সদায় তোমাৰ ভক্ত আৰু তোমাৰ পূজাত সদা ৰত।

Verse 177

प्रत्यहं रत्नमाणिक्यैः पुष्पैश्चोच्चावचैरपि । जीवितेन धनेनापि पूजितोऽसि न संशयः

প্ৰতিদিন ৰত্ন-মাণিক্যৰে, নানা প্ৰকাৰৰ উচ্চ-নীচ ফুলেৰে, আৰু নিজৰ জীৱন-ধনেও—নিঃসন্দেহে তোমাক পূজা কৰি আহিছে।

Verse 178

तस्माज्जानीहि मन्मित्रं नंदिनं भक्तवत्सल

সেয়ে, হে ভক্তবৎসল, মোৰ বন্ধু নন্দিনক চিনিবাচোন।

Verse 179

महादेव उवाच । न जानामि महाभाग नंदिनं वैश्यचर्चितम् । त्वं मे भक्तः सखा चेति महाकाल महामते

মহাদেৱ ক’লে: হে ভাগ্যবান, বৈশ্যসকলৰ মাজত যাৰ কথা চৰ্চিত সেই নন্দিনক মই নাজানো। কিন্তু তুমি মোৰ ভক্তো আৰু সখাও, হে মহাকাল, হে মহামতি।

Verse 180

उपाधिरहिता च येऽपि चैव मनस्विनः । तेऽतीव मे प्रिया भक्तास्ते विशिष्टा नरोत्तमाः

যিসকল উপাধি-ভেদাভেদৰ পৰা মুক্ত আৰু মনত দৃঢ়, সেই ভক্তসকল মোৰ অতি প্ৰিয়; তেওঁলোকেই নৰোত্তমৰ মাজত বিশেষ।

Verse 181

तव भक्तो ह्यहं तात स च मे प्रियकृत्तरः । तावुभौ स्वीकृतौ तेन पार्षदत्वेन शंभुना

হে তাত, মই তোমাৰ ভক্ত; আৰু এইজন মোক সন্তুষ্ট কৰাত মোৰতকৈও অধিক প্ৰিয়কৰ। সেয়ে শম্ভুৱে আমাক দুয়োকে নিজৰ পাৰ্ষদত্ব—সেৱক-গণৰ মৰ্যাদাত গ্ৰহণ কৰিলে।

Verse 182

ततो विमानानि बहूनि तत्र समागतान्येव महाप्रभाणि । किरातवर्येण स वैश्यवर्य उद्धारितस्तेन महाप्रभेण

তাৰ পাছত তাত বহু মহাপ্ৰভা, দীপ্তিমান বিমান আহি উপস্থিত হ’ল। সেই মহিমান্বিত কিৰাত-নেতাই বৈশ্যশ্ৰেষ্ঠজনক উদ্ধাৰ কৰি উন্নীত কৰিলে।

Verse 183

कैलासं पर्वतं प्राप्तौ विमानैर्वेगवत्तरैः । सारूप्यमेव संप्राप्तावीश्वरेण महात्मना

তেওঁলোকে বেগৱান বিমানত কৈলাস পৰ্বতত উপস্থিত হ’ল। মহাত্মা ঈশ্বৰৰ কৃপাৰে তেওঁলোকে সাৰূপ্য—দিব্য ৰূপৰ সদৃশতা—লাভ কৰিলে।

Verse 184

नीराजितौ गिरिजया शिवेन सहितौ तदा । उवाचेदं ततो देवी प्रहस्य गजगामिनी

তেতিয়া গিৰিজাই শিৱসহ তেওঁলোক দুয়োক নীৰাজন কৰি সন্মান জনালে। তাৰ পাছত গজগামিনী দেৱীয়ে হাঁহি এই বাক্য ক’লে।

Verse 185

यथा त्वं हि महादेव तथा चैतौ न संशयः । स्वरूपेण च गत्या च हास्यभावैः सुपूजितौ

হে মহাদেৱ, যিদৰে তোমাক (তেওঁলোকে) সন্মান জনালে, তেনেদৰেই এই দুয়ো—নিঃসন্দেহে—নিজৰ ৰূপে, গতি-চলনত, আৰু কৌতুকময় হাঁহি-ভাৱত সুপূজিত হ’ল।

Verse 186

मया त्वमेक एवासीः सेवितो वै न संशयः । देव्यास्तद्वचनं श्रुत्वा किरातो वैश्य एव च

“মোৰ দ্বাৰা তুমিয়েই একমাত্ৰ সেৱিত হ’লা—ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই।” দেৱীৰ এই বাক্য শুনি তাত উপস্থিত কিৰাত আৰু বৈশ্যও (তেতিয়া) প্ৰতিক্ৰিয়া কৰিলে।

Verse 187

सद्यः पराङ्मुखौ भूत्वा शंकरस्य च पश्यतः । भवावस्त्वनुकंप्यौ च भवता हि त्रिलोचन

সেই মুহূর্ততে দুয়ো মুখ ঘুৰাই পৰাঙ্মুখ হ’ল, শংকৰে চাই থাকোঁতেই। (দেৱী ক’লে:) “হে ত্ৰিলোচন, এই দুয়ো নিশ্চয় তোমাৰ কৰুণাৰ যোগ্য।”

Verse 188

तव द्वारि स्थितौ नित्यं भाववस्ते नमोनमः

“তোমাৰ দ্বাৰত সদায় থিয় হৈ থাকিব—এইয়েই তেওঁলোকৰ ভাব। হে ভৱ, তোমাক পুনঃপুনঃ নমস্কাৰ।”

Verse 189

तयोर्भावं स भगवान्विदित्वा प्रहसन्भवः । उवाच परया भक्त्या भवतोरस्तु वांछितम्

তেওঁলোক দুয়োৰ অন্তৰৰ ভাব জানি ভগৱান ভৱ মুচকি হাঁহি ক’লে: “তোমালোকৰ পৰম ভক্তিৰ ফলত, তোমালোকৰ ইচ্ছিত কামনা পূৰ্ণ হওক।”

Verse 190

तदा प्रभृति तावेतौ द्वारपालौ बभूवतुः । शिवद्वारि स्थितौ विप्रा मध्याह्ने शिवदर्शिनौ

সেই সময়ৰ পৰা তেওঁলোক দুয়ো দ্বাৰপাল হ’ল। হে ব্ৰাহ্মণসকল, শিৱদ্বাৰত থিয় হৈ থাকি, মধ্যাহ্নত তেওঁলোকে শিৱদৰ্শন লাভ কৰিছিল।

Verse 191

एको नंदी महाकालो द्वावेतौ शिववल्लभौ । ऊचतुस्तौ मुदायुक्तावेक एव सदाशिवः

এজন নন্দী হ’ল, আনজন মহাকাল—এই দুয়ো শিৱৰ প্ৰিয়। আনন্দে পৰিপূৰ্ণ হৈ তেওঁলোকে ক’লে: “নিশ্চয় একমাত্ৰ সদাশিৱেই আছেন।”

Verse 192

एकांगुलिं समुद्धृत्य महादेवोभ्यभाषत । तथा नंदी उवाचेदमुद्धृत्य स्वांगुलिद्वयम्

এটা আঙুলি তুলিয়া মহাদেৱে কথা ক’লে। তাৰপিছত নন্দীয়েও নিজৰ দুটা আঙুলি তুলিয়া এইদৰে ক’লে।

Verse 193

एवं संज्ञान्वितौ द्वारि तिष्ठतस्तौ महात्मनः । शंकरस्य महाभागाः श्रृण्वंतु ऋषयो ह्यमी

এইদৰে সংকেতৰ দ্বাৰা বুজাই দিয়া হ’ল; সেই দুজন মহাত্মা দুৱাৰত থিয় হৈ থাকিল। হে ভাগ্যবানসকল, শংকৰৰ কথা শুনা—এই ঋষিসকল নিশ্চয় মনোযোগে শুনি আছে।

Verse 194

शैलादेन पुरा प्रोक्तं शिवधर्ममनंतकम् । प्राणिनां कृपया विप्राः सर्वेषां दुष्कृतात्मनाम्

হে বিপ্ৰসকল, অতীতত শৈলাদে দয়াবশত প্ৰাণীসকলৰ বাবে শিৱধৰ্মৰ অনন্ত উপদেশ দিছিল—দুষ্কৃত কৰ্মত নিমগ্ন স্বভাৱৰ সকলো লোকৰ বাবেও।

Verse 195

ये पापिनोऽप्यधर्मिष्ठा अंधा मूकाश्च पंगवः । कुलहीना दुरात्मानः श्वपचा अपि मानवाः

যিসকল পাপী আৰু অধৰ্মত আসক্ত—অন্ধ, মূক বা পংগু; কুলহীন, দুষ্টচিত্ত; আনকি শ্বপচ জাতিত জন্ম লোৱা মানুহো—

Verse 196

यादृशास्तादृशाश्चान्ये शिवभक्तिपुरस्कृताः । तेऽपि गच्छंति सांनिध्यं देवदेवस्य शूलिनः

যেনে তেনে লোক হওক, আৰু আন যিকোনো প্ৰকাৰৰো—শিৱভক্তিক আগত ৰাখিলে, তেওঁলোকেও ত্ৰিশূলধাৰী দেৱদেৱ মহাদেৱৰ সান্নিধ্য লাভ কৰে।

Verse 197

लिंगं सिकतामयं ये पूजयंति विपश्चितः । ते रुद्रलोकं गच्छंति नात्र कार्या विचारणा

যিসকল বিবেকী ভক্তে বালিৰে গঢ়া লিঙ্গকো পূজা কৰে, তেওঁলোকে ৰুদ্ৰলোকলৈ যায়; ইয়াত সন্দেহ বা বিচাৰৰ প্ৰয়োজন নাই।