Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 9

Devanagari script

चंद्रादित्यगणाः सर्वे ग्रहनक्षत्रतारकाः । सर्वे विचलिता ह्यासन्गणैस्तेपि ह्युपद्रुताः

Transliteration

caṃdrādityagaṇāḥ sarve grahanakṣatratārakāḥ | sarve vicalitā hyāsangaṇaistepi hyupadrutāḥ

Translation

চন্দ্ৰ আৰু সূৰ্যৰ সমূহ, গ্ৰহ, নক্ষত্ৰ আৰু তৰাবোৰ বিশৃংখল হৈ পৰিল; কিয়নো তেওঁলোকো গণসকলৰ দ্বাৰা পীড়িত হৈছিল।

Word by Word

• चन्द्रादित्यगणाः: the groups of the Moon and Sun
• चन्द्रादित्यगणाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: चन्द्र + आदित्य + गण (प्रातिपदिके)
• Form: तत्पुरुष-समास (चन्द्रादित्ययोः गणाः / चन्द्रादित्य-गणाः); पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• सर्वे: all
• सर्वे: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषणम्

• ग्रहनक्षत्रतारकाः: planets, constellations, and stars
• ग्रहनक्षत्रतारकाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ग्रह + नक्षत्र + तारक (प्रातिपदिके)
• Form: द्वन्द्व-समास (ग्रहाश्च नक्षत्राणि च तारकाः च); पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• सर्वे: all
• सर्वे: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषणम्

• विचलिताः: shaken, displaced
• विचलिताः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: वि-√चल् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘shaken/moved’

• हि: indeed
• हि: Sambandha (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: निपात (particle); emphasis/indeed

• आसन्: were
• आसन्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √अस् (धातु)
• Form: लङ्-लकार (imperfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन

• गणैः: by the gaṇas
• गणैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: गण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन

• ते: they
• ते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सर्वनाम

• अपि: also
• अपि: Sambandha (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: निपात (particle); ‘also’

• हि: indeed
• हि: Sambandha (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: निपात (particle); emphasis

• उपद्रुताः: afflicted, harassed
• उपद्रुताः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: उप-√द्रु (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

Speaker

Lomaharṣaṇa (Sūta), narrating to the sages (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra (frame)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: sages (frame audience)

Visual Art Cues

Scene: The sky itself unsettles: Sun and Moon’s hosts, planets, nakṣatras, and stars appear scattered and trembling as gaṇa-force ripples through the cosmos above the ruined sacrifice.

Characters & Entities

• Candra
• Āditya (Sūrya)
• Grahas
• Nakṣatras
• Tārās
• Gaṇas

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Spiritual disorder at the root (adharma) echoes outward—even the cosmos is portrayed as destabilized.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is named in this verse; it amplifies the scale of the Kedārakhaṇḍa narrative.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.