Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 29

Devanagari script

दक्षमानय शीघ्रं भो येनेदं कृतमीदृशम् । यज्ञे विलक्षणं तात यस्येदं फलमीदृशम्

Transliteration

dakṣamānaya śīghraṃ bho yenedaṃ kṛtamīdṛśam | yajñe vilakṣaṇaṃ tāta yasyedaṃ phalamīdṛśam

Translation

“দক্ষক শীঘ্ৰে লৈ আহা, হে ভদ্ৰ! যাৰ দ্বাৰা এইদৰে এই কাৰ্য সংঘটিত হ’ল। হে তাত, এই যজ্ঞ অতি বিচিত্ৰ—যাৰ ফল এইদৰে ওলাইছে।”

Word by Word

• दक्षम्: Dakṣa
• दक्षम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: दक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• आनय: bring
• आनय: Kriya (Command/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ+नी (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• शीघ्रम्: quickly
• शीघ्रम्: Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: शीघ्र (प्रातिपदिक)
• Form: क्रियाविशेषणरूपेण नपुंसक-एकवचन-प्रयोगः (adverbial accusative): ‘quickly’

• भो: O!
• भो: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Indeclinable
• Root: भो (अव्यय)
• Form: सम्बोधन-निपात (vocative particle)

• येन: by whom / whereby
• येन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन; सम्बन्धे ‘by whom/whereby’

• इदम्: this
• इदम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: इदं (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• कृतम्: done
• कृतम्: Karma (Predicate/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: कृ (धातु) → कृत (कृदन्त, क्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (PPP)

• ईदृशम्: such / like this
• ईदृशम्: Karma (Predicate-qualifier/कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: ईदृश (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘कृतम्’ इति विशेषण

• यज्ञे: in the sacrifice
• यज्ञे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: यज्ञ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन

• विलक्षणम्: extraordinary / strange
• विलक्षणम्: Karma (Object-qualifier/कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वि+लक्षण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘फलम्’ इति विशेषण

• तात: O dear / O child
• तात: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: तात (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन

• यस्य: whose
• यस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन

• इदम्: this
• इदम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इदं (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• फलम्: result
• फलम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: फल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• ईदृशम्: such
• ईदृशम्: Karta (Subject-qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: ईदृश (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘फलम्’ इति विशेषण

Speaker

Rudra (Śiva)

Skanda Dialogue

Listener: Ṛṣis

Visual Art Cues

Scene: Śiva, calm yet authoritative, instructs Vīrabhadra to bring Dakṣa; the ruined sacrifice around them underscores the ‘strange fruit’ of the yajña.

Characters & Entities

• Dakṣa
• Rudra
• Vīrabhadra

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A rite performed in ego yields distorted results; dharma requires humility and honoring the divine.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is named in this verse; it serves the Kedārakhaṇḍa’s broader Śaiva teaching.

What ritualistic prescription is mentioned?

None directly; the verse comments on the anomalous ‘fruit’ (phala) of a flawed sacrifice.