Adhyaya 33

Verse 1

ऋषय ऊचुः । किन्नामा च किरातोऽभूत्किं तेन व्रतमाहितम् । तत्त्वं कथय विप्रेंद्र परं कौतूहलं हि नः

ঋষিসকলে ক’লে: “সেই কিৰাতৰ নাম কি আছিল, আৰু তেওঁ কোন ব্ৰত গ্ৰহণ কৰিছিল? হে বিপ্ৰেন্দ্ৰ, সত্য তত্ত্ব কওক—আমাৰ কৌতূহল অতি মহান।”

Verse 2

तत्सर्वं श्रोतुमिच्छामो याथातथ्येन कथ्यताम् । न ह्यन्यो विद्यते लोके त्वद्विना वदतां वरः । तस्मात्कथ भो विप्र सर्वं शुश्रूषतां हि नः

আমি সেই সকলো শুনিবলৈ ইচ্ছা কৰোঁ; যি দৰে ঘটিছিল, ঠিক তেনেদৰেই কোৱা হওক। কিয়নো এই লোকত আপোনাৰ বাহিৰে আন কোনো নাই যি কথকসকলৰ মাজত শ্ৰেষ্ঠ। সেয়ে, হে বিপ্ৰ, সকলো কওক—আমি শুনিবলৈ আগ্ৰহী।

Verse 3

एवमुक्तस्तदा तेन शौनकेन महात्मना । कथयामास तत्सर्वं पुष्कसेन कृतं यत्

এইদৰে মহাত্মা শৌনকৰ কথাত সম্বোধিত হৈ, তেওঁ তেতিয়া পুষ্কসেনাই যি যি কৰিছিল সেই সকলো সম্পূৰ্ণকৈ বৰ্ণনা কৰিলে।

Verse 4

लोमश उवाच । आसीत्पुरा महारौद्रश्चडोनाम दुरात्मवान् । क्रूरसंगो निष्कृतिको भूतानां भयवाहकः

লোমশ ক’লে: বহু আগতে চড়া নামৰ এজন দুষ্টাত্মা আছিল—অতি ৰৌদ্ৰ, ক্ৰূৰ সঙ্গতিধাৰী, প্ৰায়শ্চিত্তবিমুখ, আৰু জীৱসমূহৰ বাবে ভয়ৰ কাৰণ।

Verse 5

जालेन मत्स्यान्दुष्टात्मा घातयत्यनिशं खलु । भल्लैर्मृगाञ्छापदांश्च कृष्णसारांश्च शल्लकान्

সেই দুষ্টচিত্ত মানুহে নিশ্চয়েই জালেৰে মাছ অনবৰতে মাৰি পেলাইছিল; আৰু বাণেৰে হৰিণ, বনৰীয়া পশু, কৃষ্ণসাৰ (ক’লা হৰিণ) আৰু শল্লক (শুঁয়াপোকা/সাহি)কো বধ কৰিছিল।

Verse 6

खड्गांश्चैव च दुष्टात्मा दृष्ट्वा कांश्चिच्च पापवान् । पक्षिणोऽघातयत्क्रुद्धो ब्राह्मणांश्च विशेषतः

সেই পাপী দুষ্টাত্মাই কিছুমান খড়্গ (গঁড়) দেখিলেই সিহঁতকো বধ কৰিছিল; আৰু ক্ৰোধত পক্ষীকো মাৰি পেলাইছিল—বিশেষকৈ ব্ৰাহ্মণসকলকো নাছাড়িছিল।

Verse 7

लुब्धको हि महापापो दुष्टो दुष्टजनप्रियः । भार्या तथाविधआ तस्य पुष्कसस्य महाभया

কাৰণ সি আছিল লুব্ধক—এজন শিকারী: মহাপাপী, বিকৃত, আৰু দুষ্টলোকৰ সঙ্গ ভালপোৱা। তাৰ পত্নীও তেনেকুৱাই আছিল—পুষ্কস (পুষ্কসেন)ৰ স্ত্রী, যি মহাভয়ৰ উৎস আছিল।

Verse 8

एवं विहरतस्तस्य बहुकालोत्यवर्तत । गते बहुतिथेकाले पापौघनिरतस्य च

এইদৰে জীৱন কটাওঁতে তাৰ বহু সময় পাৰ হৈ গ’ল। আৰু বহু দিন গ’লেও সি পাপৰ সোঁতত সম্পূৰ্ণ নিমগ্ন হৈ থাকিল।

Verse 9

निषंगे जलमादाय क्षुत्पिपासार्द्दितो भृशम् । एकदा निशि पापीयाच्छ्रीवृक्षोपरि संस्थितः । कोलं हंतुं धनुष्पाणिर्जाग्रच्चानिमिषेण हि

নিষঙ্গে পানী লৈ, ক্ষুধা-পিপাসাত অতিশয় কাতৰ সেই পাপীয়ে এদিন ৰাতি শ্ৰীবৃক্ষৰ ওপৰত বহিল। ধনু হাতে লৈ, বৰাহ বধৰ অভিপ্ৰায়ে, সি পলক নেপেলাই জাগি থাকিল।

Verse 10

माघमासेऽसितायां वै चतुर्दश्यामथाग्रतः । मृगमार्गविलोकार्थी बिल्वपत्राण्यपातयत्

মাঘ মাহৰ কৃষ্ণপক্ষৰ চতুৰ্দশীত, আগলৈ মৃগৰ পথ চাবলৈ দৃষ্টি মেলি, সি বিল্বপাত ডালৰ পৰা ঝৰাই পেলালে।

Verse 11

श्रीवृक्षपर्णानि बहूनि तत्र स च्छेदयामास रुषान्वितोपि । श्रीवृक्षमूले परिवर्तमाने लिंगं तस्योपरिदृष्टभावः

তাত সি ক্ৰোধেৰে ভৰপূৰ হৈও শ্ৰীবৃক্ষৰ বহু পাতা কাটি পেলালে; আৰু গছৰ মূলৰ ওচৰত ঘূৰি-ফুৰোঁতে তাৰ তলতে এটা লিঙ্গ তাৰ দৃষ্টিত পৰিল।

Verse 12

ववर्ष गंडूषजलं दुरात्मा यदृच्छया तानि शिवे पतंति । श्रीवृक्षपर्णानि च दैवयोगाज्जातं च सर्वं शिवपूजनं तत्

সেই দুষ্টচিত্তই মুখত ধৰা গণ্ডূষজল ঢালি দিলে; যদৃচ্ছয়াই সেই নিবেদন শিৱৰ ওপৰত পৰিল। শ্ৰীবৃক্ষৰ পাতাও দেৱযোগে—সকলো মিলি—শিৱপূজন ৰূপে পৰিণত হ’ল।

Verse 13

गंडूषवारिणा तेन स्नपनं च कृतं महत् । बिल्वपत्रैरसंख्यातैरर्चनं महत्कृतम्

সেই গণ্ডূষজলেৰে সি মহৎ স্নাপন-অভিষেক কৰিলে; আৰু অসংখ্য বিল্বপাতৰে মহৎ অৰ্চনা সম্পন্ন হ’ল।

Verse 14

अज्ञानेनापि भो विप्राः पुष्कसेन दुरात्मना । माघमासेऽसिते पक्षे चतुर्दश्यां विधूदये

হে বিপ্ৰসকল, অজ্ঞাতে হলেও সেই দুষ্ট পুষ্কসেনৰ দ্বাৰা—মাঘ মাহৰ কৃষ্ণপক্ষৰ চতুৰ্দশীত, চন্দ্ৰোদয়ৰ সময়ত—এই সকলো ঘটিল।

Verse 15

पुष्कसोऽथ दुराचारो वॉक्षादवततार सः । आगत्य जलसंकाशं मत्स्यान्हंतुं प्रचक्रमे

তেতিয়া দুষ্কৰ্মী পুষ্কসা গছৰ পৰা নামি আহিল। জলসম বিস্তাৰলৈ আহি সি মাছ মাৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিলে।

Verse 16

लुब्ध कस्यापि भार्याभून्नाम्ना चैव घनोदरी । दुष्टा सा पापनिरता परद्रव्यापहारिणी

এজন শিকাৰীৰ পত্নী আছিল, নাম ঘনোদৰী। সি দুষ্টা, পাপত নিমগ্ন আৰু পৰৰ ধন অপহৰণকাৰিণী আছিল।

Verse 17

गृहान्निर्गत्य सायाह्ने पुरद्वारबहिः स्थिता । वनमार्गं प्रपश्यंती पत्युरागमनेच्छया

সন্ধিয়া ঘৰৰ পৰা ওলাই সি নগৰৰ দুৱাৰৰ বাহিৰত থিয় হৈ থাকিল। স্বামীৰ আগমনৰ আকাঙ্ক্ষাৰে সি বনপথলৈ চাই থাকিল।

Verse 18

चिराद्भर्तरी नायाते चिन्तयामास लुब्धकी । अद्य सायाह्नवेलायामागताः सर्वलुब्धकाः

বহু দেৰিলৈ স্বামী নাহি আহিলত, শিকাৰীৰ পত্নীয়ে চিন্তা কৰিলে— “আজি সন্ধিয়াৰ সময়ত সকলো শিকাৰী উভতি আহিছে।”

Verse 19

तमः स्तोमेन संछन्नाश्चतस्रो विदिशो दिशः । रात्रौ यामद्वयं यातं किं मतंगः समागतः

অন্ধকাৰৰ স্তূপে চাৰিও দিশ ঢাকি পেলালে। ৰাতিৰ দুটা প্ৰহৰ পাৰ হ’ল— কিবা হাতী আহি তাক আক্ৰমণ কৰিলে নেকি?

Verse 20

किं वा केसरलोभेन सिंहेनैव विदारितः । किं भुजंगफणारत्नहारी सर्पविषार्दितः

সিংহে কেশৰৰ লোভত তাক চিৰি পেলালে নেকি? নতুবা সাপৰ ফণাৰ ৰত্ন-হাৰ লুটিবলৈ গৈ সাপ-বিষে তাক দগ্ধ কৰিলে নেকি?

Verse 21

किं वा वराहदंष्ट्राग्रघातैः पंचत्वमागतः । मधुलोभेन वृक्षाग्रात्स वै प्रपतितो भुवि

বৰাহৰ দঁতৰ আগচূড়াৰ আঘাতত সি মৃত্যু মুখত পৰিল নেকি? নতুবা মধুৰ লোভত গছৰ শীৰ্ষৰ পৰা মাটিত পৰি গ’ল নেকি?

Verse 22

क्वान्वेषयामि पृच्छामि क्व गच्छामि च कं प्रति । एवं विलप्य बहुधा निवृत्ता स्वं गृहं प्रति

“মই ক’ত বিচাৰিম? কাক সুধিম? ক’লৈ যাম, আৰু কাৰ ওচৰলৈ?”—এনে বহু প্ৰকাৰ বিলাপ কৰি তাই নিজৰ ঘৰলৈ উভতি গ’ল।

Verse 23

नैवान्नं नो जलं किंचिन्न भुक्तं तद्दिने तया । चिंतयंती पतिं चापि लुब्धकी त्वयन्निशाम्

সেই দিন শিকারিণীয়ে একো নাখালে—না অন্ন, না জল। স্বামীকেই চিন্তা কৰি তাই উদ্বিগ্ন অপেক্ষাত ৰাতিটো কটালে।

Verse 24

अथ प्रभाते विमले पुष्कसी वनमाययौ । अशनार्थं च तस्यान्नमादाय त्वरिता सती

তাৰ পাছত নিৰ্মল প্ৰভাতত শিকারিণী বনলৈ গ’ল। স্বামীৰ আহাৰৰ বাবে অন্ন লৈ, সেই সতী সৎগুণৱতী নাৰী তৎক্ষণাৎ ত্বৰিত হৈ আগবাঢ়িল।

Verse 25

भ्रममाणावने तस्मिन्ददर्श महतीं नदीम् । तस्यास्तीरे समासीनं स्वपतिं प्रेक्ष्य हर्षिता

সেই অৰণ্যত ভ্ৰমি ফুৰোঁতে তাই এক মহা নদী দেখিলে। নদীৰ তীৰত নিজৰ স্বামীক বহি থকা দেখি তাই আনন্দে উল্লসিত হ’ল।

Verse 26

तदन्नं कूलनः स्थाप्य नदीं तर्तुं प्रचक्रमे । निरीक्ष्य चाथ मत्स्यान्स जालप्रोतान्समानयत्

সেই আহাৰ নদীৰ কূলত থৈ তেওঁ নদী পাৰ হ’বলৈ আৰম্ভ কৰিলে। তাৰ পাছত চাৰিওফালে চাই জালত আঁটকাই থকা মাছবোৰ গোটাই আনিলে।

Verse 27

तावत्तयोक्तश्चण्डोऽसावेहि शीघ्रं च भक्षय । अन्नं त्वदर्थमानीतमुपोष्य दिवसं मया

তেতিয়া তাই চণ্ডক ক’লে, “শীঘ্ৰ আহি ভোজন কৰা। তোমাৰ কাৰণে মই দিনটো উপবাস কৰি এই অন্ন আনিছোঁ।”

Verse 28

कृतं किमद्य रे मंद गतेऽहनि च किं कृतम् । नाऽशितं च त्वया मूढ लंघितेनाद्य पापिना

“আজি কি কৰিলা, হে মন্দবুদ্ধি—দিন পাৰ হ’ল, তই কি সাধিলি? তই একো নাখালিলি, হে মূৰ্খ; আজি তই লঙ্ঘন কৰি পাপৰ ভাগী হ’লি।”

Verse 29

नद्यां स्नातौ तथा तौ च दम्पती च शुचि व्रतौ । यावद्गतश्च भोक्तुं स तावच्छ्वा स्वयमागतः

তাৰ পাছত স্বামী-স্ত্ৰী দুয়ো নদীত স্নান কৰিলে, দুয়ো শুচি ব্ৰতধাৰী। তেওঁ ভোজন কৰিবলৈ যেতিয়াই গ’ল, তেতিয়াই এটা কুকুৰ নিজে নিজে তাত আহি উপস্থিত হ’ল।

Verse 30

तेन सर्वं भक्षितं च तदन्नं स्वयमेव हि । चंडी प्रकुपिता चैव श्वानं हंतुमुपस्थिता

সেই কুকুৰে নিশ্চয় নিজেই সেই সকলো অন্ন খাই পেলালে। চণ্ডী ক্ৰোধে প্ৰকুপিতা হৈ কুকুৰটোক বধ কৰিবলৈ আগবাঢ়িল।

Verse 31

आवयोर्भक्षितं चान्नमनेनैव च पापिना । किं च भक्षयसे मूढ भविताद्य वुभुक्षितः

“এই পাপীয়ে আমাৰ দুয়োৰ বাবে থকা অন্নো খাই পেলালে! এতিয়া তুমি কি খাবা, হে মূৰ্খ? আজি তুমি নিশ্চয় ভোকাত থাকিবা।”

Verse 32

एवं तयोक्तश्चण्डोऽसौ बभाषे तां शिवप्रियः । यच्छुना भक्षितं चान्नं तेनाहं परितोषितः

এইদৰে কোৱা হ’লে, শিৱপ্ৰিয় চণ্ডে তাইক উত্তৰ দিলে— “কুকুৰে যি অন্ন ভক্ষণ কৰিলে, সেই কাৰণেই মই পৰিতৃপ্ত হ’লোঁ।”

Verse 33

किमनेन शरीरेण नश्वरेण गतायुषा । शरीरं दुर्लभं लोके पूज्यते क्षणभंगुरम्

এই নশ্বৰ দেহে কি লাভ, যাৰ আয়ু ইতিমধ্যে সৰি গৈছে? জগতত দেহ দুষ্প্ৰাপ্য বটে, তথাপি ই ক্ষণভঙ্গুৰ, ভঙ্গুৰ—সোনকালেই ভাঙি যায়।

Verse 34

ये पुष्णंति निजं देहं सर्वभावेन चाहताः । मूढास्ते पापिनो ज्ञेया लोकद्वयबहिष्कृताः

যিসকলে সকলো দিশে পীড়িত হৈও সম্পূৰ্ণ আসক্তিৰে কেৱল নিজৰ দেহকেই পোষণ কৰে, তেওঁলোকক মূৰ্খ আৰু পাপী বুলি জানিবা—দুয়ো লোকৰ পৰা বহিষ্কৃত।

Verse 35

तस्मान्मानं परित्यज्य क्रोधं च दुरवग्रहम् । स्वस्था भव विमर्शेन तत्त्वबुद्ध्या स्थिरा भव

সেয়ে মান-অহংকাৰ আৰু দমন কৰাটো কঠিন ক্ৰোধ ত্যাগ কৰা। বিচাৰ-বিমৰ্শে অন্তৰত স্থিৰ হোৱা; তত্ত্ব-বুদ্ধিৰে সত্যত দৃঢ়ভাৱে প্ৰতিষ্ঠিত হোৱা।

Verse 36

बोधिता तेन चंडी सा पुष्कसेन तदा भृशम् । जागरादि च संप्राप्तः पुष्कसोऽपि चतुर्दशीम्

তেতিয়া পুষ্কসেনৰ দ্বাৰা চণ্ডী দেৱী অতি প্ৰবলভাৱে জাগ্ৰত হ’ল। আৰু পুষ্কসেনেও চতুৰ্দশীত জাগৰণ আদি ব্ৰত-নিয়ম পালন কৰিলে।

Verse 37

शिवरात्रिप्रसंगाच्च जायते यद्ध्यसंशयम् । तज्ज्ञानं परमं प्राप्तः शिवरात्रिप्रसंगतः

শিৱৰাত্ৰিৰ অনুষ্ঠান-সঙ্গৰ পৰা নিঃসন্দেহে অন্তৰ-পরিবর্তনকাৰী ফল জন্মে। সেই শিৱৰাত্ৰিৰেই প্ৰসঙ্গত তেওঁ পৰম জ্ঞান লাভ কৰিলে।

Verse 38

यामद्वयं च संजातममावास्यां तु तत्र वै । आगताश्च गणास्तत्र बहवः शिवनोदिताः

তাত অমাৱস্যাৰ ৰাতিত দুয়াম পাৰ হ’ল। তেতিয়া শিৱৰ আদেশত প্ৰেৰিত বহু গণ সেই স্থানলৈ আহি উপস্থিত হ’ল।

Verse 39

विमानानि बहून्यत्र आगतानि तदंतिकम् । दृष्टानि तेन तान्येव विमानानि गणास्तथा

তাত বহু বিমান ওচৰত আহি উপস্থিত হ’ল। তেওঁ সেই বিমানসমূহক, আৰু লগতে গণসকলকো, স্বচক্ষে দেখিলে।

Verse 40

उवाच परया भक्त्या पुष्कसोऽपि च तान्प्रति । कस्मात्समागता यूयं सर्वे रुद्राक्षधारिणः

তেতিয়া পৰম ভক্তিৰে পূৰ্ণ পুষ্কসাই তেওঁলোকক সম্বোধন কৰি ক’লে— “তোমালোক সকলোৱে ৰুদ্ৰাক্ষ ধাৰণ কৰি কিয় ইয়ালৈ আহিলা?”

Verse 41

विमानस्थाश्च केचिच्च वृषारूढाश्च केचन । सर्वे स्फटिकसंकाशाः सर्वे चंद्रार्द्धशेखराः

কিছুমান দিৱ্য বিমানত আসীন আছিল, আৰু কিছুমান বৃষৰ ওপৰত আৰূঢ় আছিল। সকলোৱে স্ফটিকৰ দৰে দীপ্তি দিছিল, আৰু সকলোৱে মুকুটত অৰ্ধচন্দ্ৰ ধাৰণ কৰিছিল।

Verse 42

कपर्द्दिनश्चर्मपरीतवाससो भुजंगभोगैः कृतहारभूषणाः । श्रियान्विता रुद्रसमानवीर्या यथातथं भो वदतात्मनोचितम्

হে জটাধাৰী, চর্মবস্ত্ৰ পৰিধান কৰা, ভুজংগৰ কুণ্ডলীৰে গঢ়া হাৰ-ভূষণে বিভূষিত; শ্ৰীয়ে দীপ্ত আৰু ৰুদ্ৰসম বীৰ্যসম্পন্ন—অনুগ্ৰহ কৰি যথাৰ্থভাৱে, নিজৰ বিষয়ে যি ক’বলৈ উপযুক্ত, সেয়া কওক।

Verse 43

पुष्कसेन तदा पृष्टा ऊचुः सर्वे च पार्पदाः । रुद्रस्य देवदेवस्य संनम्राः कमलेक्षणाः

পুষ্কসাই যেতিয়া তেওঁলোকক সুধিলে, তেতিয়া ৰুদ্ৰৰ সকলো পাৰ্ষদ—দেৱদেৱ, কমলনয়নৰ সন্মুখত নতশিৰ হৈ—উত্তৰ দিলে।

Verse 44

गणा ऊचुः । प्रेषिताः स्मो वयं चंड शिवेन परमेष्ठिना । आगच्छ त्वरितो भुत्वा सस्त्रीको या नमारुह

গণাসকলে ক’লে— “হে প্ৰচণ্ডজন, পৰমেষ্ঠী চণ্ড শিৱে আমাক পঠাইছে। ত্বৰিতে আহা—স্ত্ৰীৰ সৈতে—বাহনত নুঠিবা; তৎক্ষণাৎ আহি পৰাহা।”

Verse 45

लिंगार्च्चनं कृतं यच्च त्वया रात्रौ शिवस्य च । तेन कर्मविपाकेन प्राप्तोऽसि शिवसन्निधिम्

তুমি ৰাতি শিৱৰ লিঙ্গৰ অৰ্চনা কৰিছিলা; সেই কৰ্মৰ বিপাক পক্ব হোৱাত এতিয়া তুমি শিৱৰ সান্নিধ্য লাভ কৰিলা।

Verse 46

तथोक्तो वीरभद्रेण उवाच प्रहसन्निव । पुष्कसोऽपि स्वया बुद्ध्या प्रस्तावसदृशं वचः

এইদৰে বীৰভদ্ৰে কোৱা শুনি পুষ্কস যেন অলপ হাঁহি মাৰি ক’লে; নিজৰ বুদ্ধিৰে উপলক্ষ্যৰ উপযুক্ত বাক্য উচ্চাৰণ কৰিলে।

Verse 47

पुष्कस उवाच । किं मया कृतमद्यैव पापिना हिंसकेन च । मृगयारसिकेनैव पुष्कसेन दुरात्मना

পুষ্কস ক’লে— “আজি মোৰ দ্বাৰা কি পুণ্যকৰ্ম হ’ব পাৰে? মই পাপী, হিংস্ৰ, মৃগয়া-আসক্ত, দুষ্টচিত্ত পুষ্কস।”

Verse 48

पापाचारो ह्यहं नित्यं कथं स्वर्गं व्रजाम्यहम् । कथं लिंगार्चनमिदं कृतमस्ति तदुच्यताम्

“মোৰ আচৰণ সদায় পাপময়—মই কেনেকৈ স্বৰ্গলৈ যাম? আৰু এই লিঙ্গাৰ্চনা মোৰ দ্বাৰা কেনেকৈ হ’ল? অনুগ্ৰহ কৰি কওক।”

Verse 49

परं कौतुकमापन्नः पृच्छामि त्वां यथातथम् । कथयस्व महाभाग सर्वं चैव यथाविधि

“মহা বিস্ময়ে আপন্ন হৈ মই তোমাক স্পষ্টকৈ সুধিছোঁ। হে ভাগ্যবান, যি যি ঘটিল সকলো বিধিমতে আৰু ক্ৰমে ক্ৰমে কওক।”

Verse 50

इत्येवं पृच्छतस्तस्य पुष्कसस्य यथाविधि । कथयामास तत्सर्वं शिवधर्म मुदान्वितः

এইদৰে, পুষ্কসে বিধিমতে প্ৰশ্ন কৰাত, তেওঁ আনন্দিতচিত্তে শিৱধৰ্মৰ সমগ্ৰ উপদেশ সকলো বৰ্ণনা কৰিলে।

Verse 51

वीरभद्र उवाच । देवदेवो महादेवो देवानां पतिरीश्वरः । परितुष्टोऽद्य हे चंड स महेश उमापतिः

বীৰভদ্ৰ ক’লে: “হে চণ্ড! দেৱদেৱ মহাদেৱ, দেৱসকলৰ পতি-ঈশ্বৰ—উমাপতি মহেশ আজি সন্তুষ্ট।”

Verse 52

प्रासंगिकतया माघे कृतं लिंगार्चनं त्वया । शिवतुष्टिकरं चाद्य पूतोऽसि त्वं न संशयः । शिवरात्र्यां प्रसंगेन कृतमर्चनमेव च

প্ৰাসংগিকভাৱে মাঘ মাহত তুমি লিঙ্গৰ আৰ্চনা কৰিছিলা। সেই কৰ্মে আজি শিৱক সন্তুষ্ট কৰে; সেয়ে তুমি নিঃসন্দেহে পবিত্ৰ হ’লা। আৰু শিৱৰাত্ৰিতো সংযোগবশত আৰ্চনা নিশ্চয় হৈছিল।

Verse 53

कोलं निरीक्षमाणेन बिल्वपत्राणि चैव हि । च्छेदितानि त्वया चंड पतितानि तदैव हि । लिंगस्य मस्तके तानि तेन त्वं सुकृती प्रभो

হে চণ্ড! ক’লটোক চাই থাকোঁতে তুমি বিল্বপাত কাটি পেলাই, আৰু সেয়া তৎক্ষণাৎ শিৱলিঙ্গৰ মস্তকত পৰিল। সেই কৰ্মে, হে প্ৰভু, তুমি পুণ্যবান হ’লা।

Verse 54

ततश्च जागरो जातो महान्वृक्षोपरि ध्रुवम् । तेनैव जागरेणैव तुतोष जगदीश्वरः

তাৰ পাছত নিশ্চয় সি বৃহৎ গছৰ ওপৰত জাগৰণত থাকিল; আৰু সেই জাগৰণেই জগতীশ্বৰ সন্তুষ্ট হ’ল।

Verse 55

छलेनैव महाभाग कोलसंदर्शनेन हि । शिवरात्रिदिने चात्र स्वप्नस्ते न च योषितः

হে মহাভাগ! কেৱল এক ছলতে—অর্থাৎ বৰাহৰ দৰ্শনে—এই শিৱৰাত্ৰিৰ দিনতে তোমাৰ ন নিদ্ৰা হ’ল, ন স্ত্ৰী-সঙ্গ লাভ হ’ল।

Verse 56

तेनोपवासेन च जागरेण तुष्टो ह्यसौ देववरो महात्मा । तव प्रसादाय महानुभावो ददाति सर्वान्वरदो महांश्च

সেই উপবাস আৰু জাগৰণে মহাত্মা, দেৱশ্ৰেষ্ঠ প্ৰভু নিশ্চয় সন্তুষ্ট হ’ল। তোমাক অনুগ্ৰহ কৰিবলৈ সেই মহান, বৰদাতা মহেশ্বৰ সকলো ইচ্ছিত বৰ দান কৰে।

Verse 57

एवमुक्तस्तदा तेन वीरभद्रेण धीमता । पुष्कसोऽपि विमानाग्र्यमारुहोह च पश्यताम्

সেইদৰে তেতিয়া বুদ্ধিমান বীৰভদ্ৰে কোৱা কথা শুনি, পুষ্কসো—সকলোৰে চাৱনিত—শ্ৰেষ্ঠ দিৱ্য বিমানত আৰোহণ কৰিলে।

Verse 58

गणानां देवतानां च सर्वेषां प्राणिनामपि । तदा दुंदुभयो नेदुर्भेर्यस्तूर्याण्यनेकशः

তেতিয়া গণ, দেৱতা আৰু সকলো প্ৰাণীৰ বাবে দুন্দুভি বাজিল; ভেৰী আৰু নানা তূৰ্য বহুবার ধ্বনিত হ’ল।

Verse 59

वीणावेणुमृदंगानि तस्य चाग्रे गतानि च । जगुर्गंधर्वपतयो ननृतुश्चाप्सरोगणाः

বীণা, বেণু আৰু মৃদঙ্গ তাৰ আগতে আগবাঢ়িল; গন্ধৰ্বপতিসকলে গীত গালে আৰু অপ্সৰাগণে নৃত্য কৰিলে।

Verse 60

विद्याधरगणाः सर्वे तुष्टुवुः सिद्धचारणाः । चामरैवर्वीज्यमानो हि च्छत्रैश्च विविधैरपि । महोत्सवेन महता आनीतो गंधमादनम्

সকলো বিদ্যাধৰ-গণে তেওঁক স্তৱ কৰিলে; সিদ্ধ আৰু চাৰণসকলেও গুণগান কৰিলে। চামৰেৰে পাখা দিয়া হ’ল, নানাবিধ ছত্ৰেৰে সন্মানিত কৰি, মহা মহোৎসৱৰ সৈতে তেওঁক গন্ধমাদনলৈ আনিলে।

Verse 61

शिवसान्निध्यमागच्चंडोसौ तेन कर्मणा । शिवरात्र्युपवासेन परं स्थानं समागमत्

সেই কৰ্মৰ ফলত সেই চণ্ডা শিৱৰ সান্নিধ্যলৈ উপনীত হ’ল। আৰু শিৱৰাত্ৰিৰ উপবাসে তেওঁ পৰম ধাম লাভ কৰিলে।

Verse 62

पुष्कसोऽपि तथा प्राप्तः प्रसंगेन सदाशिवम् । किं पुनः श्रद्धया युक्ताः शिवाय परमात्मने

পুষ্কসাও তেনেদৰে কেৱল সঙ্গ আৰু প্ৰসঙ্গমাত্ৰে সদাশিৱক লাভ কৰিলে। তেন্তে শ্ৰদ্ধাযুক্ত হৈ পৰমাত্মা শিৱক ভজনা কৰা লোকসকলে কিমান অধিক লাভ কৰিব!

Verse 63

पुष्पादिकं फलं गंधं तांबूलं भक्ष्यमृद्धिमत् । ये प्रयच्छंति लोकेऽस्मिन्रुद्रास्ते नात्र संशयः

পুষ্পাদি, ফল, সুগন্ধ, তাম্বূল আৰু সমৃদ্ধ ভক্ষ্য—যিসকলে এই লোকত দান-অৰ্পণ কৰে, তেওঁলোক নিঃসন্দেহে ৰুদ্ৰস্বৰূপ; ইয়াত একো সন্দেহ নাই।

Verse 64

चंडेन वै पुष्कसेन सफलं तस्य चाभवत् । प्रसंगेनापि तेनैव कृतं तच्चाल्पबुद्धिना

নিশ্চয়েই চণ্ডা—অর্থাৎ পুষ্কসেন—দ্বাৰা কৰা সেই কৰ্ম তেওঁৰ বাবে ফলপ্ৰদ হ’ল। যদিও অল্পবুদ্ধিৰ সেই জনে কেৱল প্ৰসঙ্গবশত কৰিছিল, তথাপি সেয়া ফল দিছিল।

Verse 65

ऋषय ऊचुः । किं फलं तस्य चोद्देशः केन चैव पुना कृतम् । कस्माद्व्रतमिदं जातं कृतं केन पुरा विभो

ঋষিসকলে ক’লে: “ইয়াৰ ফল কি, আৰু ইয়াৰ উদ্দেশ্য কি? পুনৰ কোনে এই আচৰণ কৰিলে? হে বিভো, কোন কাৰণত এই ব্ৰত জন্মিল, আৰু প্ৰাচীন কালত কোনে ই সম্পন্ন কৰিলে?”

Verse 66

लोमश उवाच । यदा सृष्टं जगत्सर्वं ब्रह्मणा परमेष्ठिना । कालचक्रं तदा जातं पुरा राशिमन्विताम्

লোমশ ক’লে: “যেতিয়া পৰমেষ্ঠী ব্ৰহ্মাই সমগ্ৰ জগত সৃষ্টি কৰিলে, তেতিয়া প্ৰাচীন কালত কালচক্ৰ উদ্ভৱ হ’ল—ৰাশিসমূহেৰে সংযুক্ত।”

Verse 67

द्वादश राशयस्तत्र नक्षत्राणि तथैव च । सप्तविंशतिसंख्यानि मुख्यानि सिद्धये

তাত বাৰটা ৰাশি আছিল আৰু নক্ষত্ৰসমূহো—সাতাইশ সংখ্যাৰ—মুখ্যত সিদ্ধি আৰু ফলপ্ৰদতা (সময়-নিয়ম) স্থাপন কৰিবলৈ।

Verse 68

एभिः सर्वं प्रचंडं च राशिभिरुडुभिस्तथा । कालचक्रान्वितः कालः क्रीडयन्सृजते जगत्

এইবোৰেৰে—ৰাশি আৰু নক্ষত্ৰৰ দ্বাৰা—কালচক্ৰেৰে সংযুক্ত কাল, ক্ৰীড়াৰ দৰে, প্ৰচণ্ড বৈচিত্ৰ্যসহ জগত সৃষ্টি কৰে।

Verse 69

आब्रह्मस्तंबपर्यंतं सृजत्य वति हंति च । निबद्धमस्ति तेनैव कालेनैकेन भो द्विजाः

ব্ৰহ্মাৰ পৰা ঘাঁহৰ তৃণলৈকে, কালেই সৃষ্টি কৰে, পালন কৰে আৰু সংহাৰ কৰে। হে দ্বিজসকল, এই সকলো একেই কালৰ দ্বাৰাই বাঁধা।

Verse 70

कालो हि बलवांल्लोके एक एव न चापरः । तस्मात्कालात्मकं सर्वमिदं नास्त्यत्र संशयः

এই জগতত কেৱল কালেই বলৱান, আন কোনো নাই। সেয়ে ইয়াত সকলো বস্তু কাল-স্বৰূপ; ইয়াত একো সন্দেহ নাই।

Verse 71

आदौ कालः कालनाच्च लोकनायकनायकः । ततो लोका हि संजाताः सृष्टिश्च तदनंतरम्

আদিতে কাল আছিল আৰু গণনা-মাপৰ বিধিও আছিল। কালেই জগতৰ নায়কসকলৰো নায়ক হ’ল। তাৰ পাছত লোকসমূহ জন্মিল, আৰু তাৰ অনন্তৰে সৃষ্টিও তৎক্ষণাৎ হ’ল।

Verse 72

सृष्टेर्लवो हि संजातो लवाच्च क्षणमेव च । क्षणाच्च निमिषं जातं प्राणिनां हि निरंतरम्

সৃষ্টিৰ পৰা ‘লৱ’ নামৰ সময়-মাপ জন্মিল; লৱৰ পৰা ‘ক্ষণ’ নামৰ মুহূৰ্ত; ক্ষণৰ পৰা ‘নিমিষ’—চকুৰ পলক—প্ৰাণীৰ বাবে নিৰন্তৰ চলি থাকে।

Verse 73

निमिषाणां च षष्ट्या वै फल इत्यभिधीयते । पंचदश्या अहोरात्रैः पक्षैत्यभिधीयते

ষাঠি নিমিষক ‘ফল’ বুলি কোৱা হয়। আৰু পন্ধৰটা অহোৰাত্ৰ—দিন-ৰাতিৰ পৰিক্ৰমা—ক ‘পক্ষ’ (পখৱাৰ) বুলি অভিহিত কৰা হয়।

Verse 74

पक्षाभ्यां मास एव स्यान्मासा द्वादश वत्सरः । तं कालं ज्ञातुकामेन कार्यं ज्ञानं विचक्षणैः

দুটা পক্ষ মিলি এটা মাস হয়; বাৰটা মাসে এটা বছৰ। সেয়ে যি কালে জানিব খোজে, সি বিচক্ষণে এই জ্ঞান সাধনা কৰা উচিত।

Verse 75

प्रतिपद्दिनमारभ्य पौर्णमास्यंतमेव च । पक्षं पूर्णो हि यस्माच्च पूर्णिमेत्यभिधीयते

প্ৰতিপদাৰ দিনৰ পৰা আৰম্ভ কৰি পূৰ্ণিমালৈকে—যিহেতু এই পক্ষ ‘পূৰ্ণ’ হয়, সেয়েহে ইয়াক ‘পূৰ্ণিমা’ বুলি কোৱা হয়।

Verse 76

पूर्णचंद्रमसी या तु सा पूर्णा देवताप्रिया । नष्टस्तु चंद्रो यस्यां वा अमा सा कथिता बुधैः

যি ৰাতিত চন্দ্ৰ পূৰ্ণ হয় সেয়া ‘পূৰ্ণা’, দেৱতাসকলৰ প্ৰিয়; আৰু যি ৰাতিত চন্দ্ৰ ‘লুপ্ত’ (দেখা নাযায়) হয় সেয়া ‘অমা’ (অমাৱস্যা) বুলি পণ্ডিতসকলে কয়।

Verse 77

अग्निष्वात्तादिपितॄणां प्रियातीव बभूव ह । त्रिंशद्दिनानि ह्येतानि पुण्यकालयुतानि च । तेषां मध्ये विशेषो यस्तं श्रृणुध्वं द्विजोत्तमाः

অগ্নিষ্বাত্ত আদি পিতৃসকলৰ বাবে এই দিনসমূহ অতি প্ৰিয়। এই ত্ৰিশ দিন পুণ্য-কালৰে সৈতে সমৃদ্ধ। ইয়াৰ মাজত যি বিশেষ ভেদ আছে, সেয়া শুনা, হে দ্বিজোত্তমসকল।

Verse 78

योगानां वा व्यतीपात ऊडूनां श्रवणस्तथा । अमावास्या तिथीनां च पूर्णिमा वै तथैव च

যোগসমূহৰ ভিতৰত ব্যতীপাত (বিশেষ পুণ্যদায়ক); নক্ষত্ৰসমূহৰ ভিতৰত শ্ৰৱণ তেনেদৰে। আৰু তিথিসমূহৰ ভিতৰত অমাৱস্যা আৰু পূৰ্ণিমাও তদ্ৰূপে (পবিত্ৰ) গণ্য।

Verse 79

संक्रांतयस्तथाज्ञेयाः पवित्रा दानकर्मणि । तथाष्टमी प्रिया शंभोर्गणेशस्य चतुर्थिका

সংক্রান্তিসমূহকো দান-কর্মত পবিত্ৰ বুলি জানিবা। অষ্টমী তিথি শম্ভু (শিৱ)ৰ প্ৰিয়, আৰু চতুৰ্থী তিথি গণেশৰ প্ৰিয়।

Verse 80

पञ्चमी नागराजस्य कुमारस्य च षष्ठिका । भानोश्च सप्तमी ज्ञेया नवमी चण्डिकाप्रिया

পঞ্চমী তিথি নাগৰাজৰ; ষষ্ঠী কুমাৰ (স্কন্দ)ৰ বুলি জনা যায়। সপ্তমী ভানু (সূৰ্য)ৰ, আৰু নবমী চণ্ডিকাদেৱীৰ অতি প্ৰিয়।

Verse 81

ब्रह्मणो दशमी ज्ञेया रुद्रस्यैकादशी तथा । विष्णुप्रिया द्वादशी च अंतकस्य त्रयोदशी

দশমী তিথি ব্ৰহ্মাৰ বুলি জনা যায়; একাদশী তদ্ৰূপে ৰুদ্ৰৰ। দ্বাদশী বিষ্ণুৰ অতি প্ৰিয়, আৰু ত্ৰয়োদশী অন্তক (মৃত্যু)ৰ অধিকাৰ।

Verse 82

चतुर्द्दशी तथा शंभोः प्रिया नास्त्यत्र संशयः । निशीथसंयुता या तु कृष्णपक्षे चतुर्द्दशी । उपोष्या सा तिथिः श्रेष्ठा शिवसायुज्यकारिणी

চতুৰ্দশী তিথিও শম্ভুৰ অতি প্ৰিয়—ইয়াত সন্দেহ নাই। কিন্তু কৃষ্ণপক্ষৰ যি চতুৰ্দশী নিশীথ (মধ্যৰাতি)ৰ সৈতে যুক্ত, সেই তিথিত উপবাস পালন কৰিব লাগে; সেই তিথি শ্ৰেষ্ঠ, শিৱ-সায়ুজ্য দানকাৰিণী।

Verse 83

शिवरात्रितिथिः ख्याता सर्वपापप्रणाशिनी । अत्रैवोदाहरंतीममितिहासं पुरातनम्

শিৱৰাত্ৰিৰ তিথি সৰ্বপাপ বিনাশিনী বুলি খ্যাত। এই প্ৰসঙ্গতেই উদাহৰণস্বৰূপে মই এক প্ৰাচীন পবিত্ৰ ইতিহাস উদ্ধৃত কৰিম।

Verse 84

ब्राह्मणी विधवा काचित्पुरा ह्यासीच्च चंचला । श्वपचाभिरता सा च कामुकी कामहेतुतः

পুৰাতন কালত এগৰাকী ব্ৰাহ্মণী বিধৱা আছিল, আচৰণত চঞ্চলা। কামনাৰ বশ হৈ সি শ্বপচ (অস্পৃশ্য/কুকুৰ-মাংস ৰান্ধোঁতা)ৰ প্ৰতি আসক্ত হ’ল, কামহেতু উন্মত্তভাৱে মোহিত।

Verse 85

तस्यां तस्य सुतो जातः श्वपचस्य दुरात्मनः । दुः सहो दुष्टनामात्मा सर्वधर्मबहिष्कृतः

তাইৰ পৰা সেই দুষ্ট শ্বপচৰ এটা পুত্ৰ জন্মিল। সি সহিব নোৱাৰা, কুস্বভাৱ আৰু কুনামযুক্ত, আৰু সকলো ধৰ্মাচৰণৰ পৰা বহিষ্কৃত আছিল।

Verse 86

महापापप्रयोगाच्च पापमारभते सदा । कितवश्च सुरापायी स्तेयी च गुरुतल्पगः

মহাপাপৰ প্ৰয়োগত লিপ্ত হৈ সি সদায় পাপকৰ্ম আৰম্ভ কৰিছিল। সি জুৱাৰী, সুৰাপায়ী, চোৰ, আৰু গুৰুৰ শয্যা লঙ্ঘনকাৰীও আছিল।

Verse 87

मृगयुश्च दुरात्मासौ कर्मचण्डाल एव सः । अधर्मिष्ठो ह्यसद्वृत्तः कदाचिच्च शिवालयम् । शिवरात्र्यां च संप्राप्तो ह्युषितः शिवसन्निधौ

সেই দুষ্টচিত্ত মানুহজন মৃগয়ু, অৰ্থাৎ শিকারিও আছিল; কৰ্মৰ দিশে সি সঁচাকৈ চণ্ডাল। অতি অধাৰ্মিক আৰু নীচ আচৰণৰ, কেতিয়াবা সি শিৱালয়লৈ আহিল; আৰু শিৱৰাত্ৰিৰ ৰাতি আহি শিৱৰ সন্নিধানতে থাকিল।

Verse 88

श्रवणं शैवशास्त्रस्य यदृच्छाजातमंतिके । शिवस्य लिंगरूपस्य स्वयंभुवो यदा तदा

তাত ওচৰতেই সি যদৃচ্ছাক্ৰমে শৈৱশাস্ত্ৰৰ উপদেশ শুনিলে। আৰু সেই সময়তে সি শিৱৰ স্বয়ম্ভূ লিঙ্গৰূপৰ সন্নিধানত আছিল।

Verse 89

स एकत्रोषितो दुष्टः शिवरात्र्यां तु जागरात् । तेन कर्मविपाकेन पुण्यां योनिमवाप्तवान्

সেই দুষ্ট মানুহজন এক ঠাইতে থাকি শিৱৰাত্ৰিত জাগি থাকিল। সেই কৰ্মৰ বিপাকফলত সি পুণ্যময় যোনি, অৰ্থাৎ উত্তম জন্ম লাভ কৰিলে।

Verse 90

भुक्त्वा पुण्यतामांल्लोकानुषित्वा शाश्वतीः समाः । चित्रांगदस्य पुत्रोभूद्भूपालेश्वरलक्षणः

অতি পুণ্যময় লোকসমূহ ভোগ কৰি আৰু অনন্ত বছৰ তাত বাস কৰি, সি চিত্ৰাঙ্গদৰ পুত্ৰ ৰূপে জন্ম ল’লে, ৰাজাধিৰাজৰ লক্ষণসমূহে বিভূষিত।

Verse 91

नाम्ना विचित्रवीर्योऽसौ सुभगः संदुरी प्रियः । राज्यं महत्तरं प्राप्य निःस्तंभो हि महानभूत्

তেওঁৰ নাম আছিল বিচিত্ৰবীৰ্য—ভাগ্যবান, সৰ্বজনপ্ৰিয় আৰু প্ৰিয়তম। বৃহৎ ৰাজ্য লাভ কৰি তেওঁ সত্যই মহান হ’ল, অহংকাৰশূন্য।

Verse 92

शिवे भक्तिं प्रकुर्वाणः शिवकर्मपरोऽभवत् । शैवशास्त्रं पुरस्कृत्य शिवपूजनतत्परः । रात्रौ जागरणं यत्नात्करोति शिवसन्निधौ

শিৱত ভক্তি বৃদ্ধি কৰি তেওঁ শিৱকেন্দ্ৰিক কৰ্মত নিবিষ্ট হ’ল। শৈৱ শাস্ত্ৰসমূহক সন্মান দি শিৱপূজাত তৎপৰ থাকিল; আৰু ৰাতি শিৱসন্নিধিত যত্নে জাগৰণ পালন কৰিছিল।

Verse 93

शिवस्य गाथा गायंस्तु आनंदाश्रुकणान्मुहुः । प्रमुंचंश्चैव नेत्राभ्यां रोमांचपुलकावृतः

শিৱৰ গাথা গাইতে গাইতে তেওঁ বাৰে বাৰে আনন্দাশ্ৰু ঝৰাইছিল; চকুৰ পৰা অশ্ৰুধাৰা বৈছিল, আৰু দেহ ৰোমাঞ্চ-পুলকে আৱৃত হৈছিল।

Verse 94

आयुष्यं च गतं तस्य शिवध्यानपरस्य च । शिवो हि सुलभो लोके पशूनां ज्ञाननिनामपि

তেওঁৰ আয়ুও ক্ষয় হৈ গৈছিল, তথাপি তেওঁ শিৱধ্যানত একাগ্ৰ আছিল। কিয়নো এই জগতত শিৱ সত্যই সুলভ—বন্ধিত জীৱকো, অল্প জ্ঞান থকা লোককো।

Verse 95

संसेवितुं सुखप्राप्त्यै ह्येक एव सदाशिवः । शिवरात्र्युपवासेन प्राप्तो ज्ञानमनुत्तमम्

সত্য কল্যাণ লাভৰ বাবে সেৱনীয় একমাত্ৰ সদাশিৱ। শিৱৰাত্ৰিৰ উপবাসে তেওঁ অনুত্তম আত্মজ্ঞান লাভ কৰিলে।

Verse 96

ज्ञानात्सर्वमनुप्राप्तं भूतसाम्यं निरंतरम् । सर्वभूतात्मकं ज्ञात्वा केवलं च सदा शिवम् । विना शिवेन यत्किंचिन्नास्ति वस्त्वत्र न क्वचित्

সেই জ্ঞানৰ পৰা সকলো উপলব্ধি হ’ল—সকলো জীৱৰ প্ৰতি অবিচ্ছিন্ন সমতা। সকলো ভূতৰ আত্মা একমাত্ৰ চিৰন্তন শিৱ বুলি জানি, তেওঁ বুজিলে যে শিৱ ব্যতীত এই জগতত ক’তো একো বস্তু নাই।

Verse 97

एवं पूर्णं निष्प्रपंचं ज्ञानं प्राप्नोति दुर्लभम् । प्राप्तज्ञानस्तदा राजा जातो हि शिववल्लभः

এইদৰে তেওঁ দুষ্প্ৰাপ্য, সম্পূৰ্ণ আৰু নিষ্প্ৰপঞ্চ জ্ঞান লাভ কৰিলে, যি সংসাৰিক জটিলতাৰ ওপৰত। জ্ঞান লাভ কৰি সেই ৰজা নিশ্চয় শিৱৰ প্ৰিয়পাত্ৰ হ’ল।

Verse 98

मुक्तिं सायुज्यतां प्राप्तः शिवरात्रेरुपोषणात् । तेन लब्धं शिवाज्जन्म पुरा यत्कथितं मया

শিৱৰাত্ৰিৰ উপোষণ (উপবাস)ৰ ফলত তেওঁ মুক্তি—শিৱৰ সৈতে সায়ুজ্য—লাভ কৰিলে। এইদৰে শিৱে দিয়া জন্ম তেওঁ পালে, যি কথা মই আগতে কৈছিলোঁ।

Verse 99

दाक्षायणीवीयो गाच्च जटाजूटेन विस्तरात् । य उत्पन्नो मस्तकाच्च शिवस्य परमात्मनः । वीरभद्रेति विख्यातो दक्षयज्ञविनाशनः

দাক্ষায়ণীৰ কাৰণে পৰমাত্মা শিৱৰ বিস্তৃত জটাজূটৰ পৰা এক মহাবীৰ ওলাই আহিল। শিৱৰ মস্তকৰ পৰা জন্ম লৈ তেওঁ ‘বীৰভদ্ৰ’ নামে বিখ্যাত হ’ল—দক্ষযজ্ঞ বিনাশক।

Verse 100

शिवरात्रिव्रतेनैव तारिता बहवः पुरा । प्राप्ताः सिद्धिं पुरा विप्रा भरताद्याश्च देहिनः

কেৱল শিৱৰাত্ৰি-ব্ৰতৰে প্ৰাচীন কালত বহুজন সংসাৰ-সাগৰৰ পৰা উদ্ধাৰ পালে। পূৰ্বতে বিপ্ৰসকল আৰু ভৰত আদি দেহধাৰীসকলো সিদ্ধি লাভ কৰিছিল।

Verse 101

मांधाता धुन्धुमारिश्च हरिश्चन्द्रादयो नृपाः । प्राप्ताः सिद्धिमनेनेव व्रतेन परमेण हि

মাণ্ডহাতা, ধুন্ধুমাৰী, হৰিশ্চন্দ্ৰ আদি নৃপসকলে—এই একে পৰম ব্ৰতৰে—সিদ্ধি লাভ কৰিছিল।

Verse 102

ततो गिरीशो गिरिजासमेतः क्रीडान्वितोऽसौ गिरिराजमस्तके । द्यूतं तथैवाक्षयुतं परेशो युक्तो भवान्या स भृशं चकार

তাৰ পাছত গিৰীশ (শিৱ) গিৰিজা (পাৰ্বতী)সহ আনন্দময় ক্ৰীড়াত মগ্ন হৈ পৰ্বতৰাজৰ শিখৰত অৱস্থান কৰিলে। ভৱানীৰ সৈতে যুক্ত সেই পৰমেশ্বৰ পাশা-ঘনাসহ দ্যূতক্ৰীড়া অতি তীব্ৰভাৱে খেলিলে।