Adhyaya 24

Verse 1

लोमश उवाच । तथैव सर्वं परया मुदान्वितश्चक्रे गिरींद्रः स्वसुतार्थमेव । गर्गं पुरस्कृत्य महानुभावो मंगल्यभूमिं परया विभूत्या

লোমশ ক’লে: সেইদৰে পৰ্বতৰ অধিপতি হিমালয়ে পৰম আনন্দে নিজৰ কন্যাৰ হিতৰ বাবে সকলো ব্যৱস্থা কৰিলে। গৰ্গক আগত ৰাখি, সেই মহানুভাৱে অপাৰ বৈভৱে মঙ্গলময় বিবাহভূমি সাজিলে।

Verse 2

आहूय विश्वकर्माणं कारयामास सादरम् । मंडपं च सुविस्तीर्णं वेदिकाभिर्मनोरमम्

বিশ্বকৰ্মাক আহ্বান কৰি তেওঁ সাদৰে এক সুবিস্তৃত মণ্ডপ নিৰ্মাণ কৰালে, যি বহু মনোৰম বেদিকাৰে শোভিত আছিল।

Verse 3

अयुतेनैव विस्तारं योजनानां द्विजोत्तमाः । मंडपं च गुणोपेतं नानाश्चर्यसमन्विततम्

হে দ্বিজোত্তমসকল, সেই মণ্ডপ দহ হাজাৰ যোজনালৈকে বিস্তৃত আছিল; সকলো গুণে সমৃদ্ধ আৰু নানাবিধ আশ্চৰ্যৰে পৰিপূৰ্ণ।

Verse 4

स्थावरं जंगमं चैव सदृशं च मनोहरम् । जंगमं च जितं तत्र स्थावरेण तथैव च

তাত স্থাৱৰ আৰু জংগম ৰূপ আছিল—দেখাত একে ধৰণৰ আৰু অতি মনোহৰ। তাত জংগম যেন স্থাৱৰে পৰাভূত, আৰু স্থাৱৰো যেন জংগমে পৰাভূত।

Verse 5

जंगमेन च तत्रैव जितं स्थावरमेव च । पयसा च जिता तत्र स्थलभूमिरभूत्तदा

তাত জংগমে স্থাৱৰকো জয় কৰিলে, আৰু স্থাৱৰে জংগমকো; পয়সে শুকান ভূমিও আচ্ছন্ন কৰিলে, সেয়ে সেই স্থান যেন ৰূপান্তৰিত হ’ল।

Verse 6

जलं किं नु स्थलं तत्र न विदुस्तत्त्वतो जनाः । क्वचित्सिंहाः क्वचिद्धंसाः सारसाश्च महाप्रभाः

তাত লোকসকলে তত্ত্বতঃ বুজিব নোৱাৰিলে—ই জল নে স্থল। ক’ত সিংহ, ক’ত হাঁহ, আৰু আন ক’ত মহাপ্ৰভ দীপ্তিমান সাৰস (ক্ৰেন) আছিল।

Verse 7

क्वचिच्छिखंडिनस्तत्र कृत्रिमाः सुमनोहराः । तथा नागाः कृत्रिमाश्च हयाश्चैव तथा मृगाः

ক’ত তাত কৃত্ৰিম শিখণ্ডী (ময়ূৰ) আছিল, অতি মনোহৰ; তদ্ৰূপ কৃত্ৰিম নাগ, আৰু ঘোঁৰা, আৰু মৃগ (হৰিণ)ো আছিল।

Verse 8

के सत्याः के असत्याश्च संस्कृता विश्वकर्मणा । तथैव चैवं विधिना द्वारपाः अद्भुताः कृताः

কোনবোৰ সত্য, কোনবোৰ অসত্য—কেউ বুজিব নোৱাৰিলে, কিয়নো সকলো বিশ্বকৰ্মাই গঢ়িছিল। আৰু সেই একে বিধিতেই আশ্চৰ্য দ্বাৰপালসকলকো নিৰ্মাণ কৰা হ’ল।

Verse 9

पुंसो धनूंषि चोत्कृष्य स्थावरा जंगमोपमाः । तथाश्वाः सादिभिश्चैव गजाश्च गजसादिभिः

পুৰুষসকলৰ ধনু উঁচাই ধৰা আছিল, আৰু স্থাৱৰ মূৰ্তিসকলেও জংগমৰ দৰে দেখা দিছিল। ঘোঁৰাবোৰ সৱাৰসহ দেখা গৈছিল, আৰু হাতীবোৰো হাতী-সৱাৰসহ।

Verse 10

चामरैर्वीज्यमानाश्च केचित्पुष्पांकुरान्विताः । केचिच्च पुरुषास्तत्र विरेजुः स्रग्विणस्तथा

কিছুমানক চামৰ-চামৰী দিয়া পাখা কৰা হৈছিল; কিছুমান কুঁহিপাতি ফুলেৰে অলংকৃত আছিল। আৰু তাত কিছুমান পুৰুষ মালাধাৰী হৈ অতি দীপ্তিময়ভাৱে উজ্জ্বল হৈছিল।

Verse 11

कृत्रिमाश्च तथा बह्व्यः पताकाः कल्पितास्तथा । द्वारि स्थिता महालक्ष्मीः क्षीरोदधिसमुद्भवा

তাত বহুতো কৃত্ৰিম পতাকা সুসজ্জিতভাৱে স্থাপন কৰা হৈছিল। দুৱাৰত মহালক্ষ্মী দণ্ডায়মান আছিল, যি ক্ষীৰোদধিৰ পৰা উদ্ভৱা।

Verse 12

गजाः स्वलंकृता ह्यासन्कृत्रिमा ह्यकृतोपमाः । तथाश्वाः सादिभिश्चैव गजाश्च गजसादिभिः

হাতীবোৰ সমৃদ্ধ অলংকাৰেৰে সজ্জিত আছিল—কৃত্ৰিম হ’লেও যেন স্বাভাৱিকৰ দৰে। তেনেদৰে আৰোহীসহ অশ্ব আছিল, আৰু গজাৰোহীসহ গজো আছিল।

Verse 13

रथा रथियुता ह्यासन्कृत्रिमा ह्यकृतोपमाः । सर्वेषां मोहनार्थाय तथा च संसदः कृताः

ৰথবোৰো ৰথীসহ আছিল—কৃত্ৰিম হ’লেও মানৱ-নির্মিত সকলোতকৈ অতুলনীয়। সকলোকে মোহিত আৰু বিস্মিত কৰিবলৈ তাত সভাসদৃশ দরবাৰো ৰচনা কৰা হৈছিল।

Verse 14

महाद्वारि स्थितो नंदी कृतस्तेन हि मंडपे । शुद्धस्फटिकसंकाशो यथा नंदी तथैव सः

সেই মণ্ডপৰ মহাদুৱাৰত নন্দীক প্ৰহৰীৰূপে স্থাপন কৰা হৈছিল। তেওঁ শুদ্ধ স্ফটিকৰ দৰে দীপ্তিমান—যেনে নন্দী, তেনেই সঁচাকৈ।

Verse 15

तस्योपरि महद्दिव्यं पुष्पकं रत्नभूषितम् । राजितं पल्लवाच्छत्रैश्चामरैश्च सुशोभितम्

তাৰ ওপৰত এক মহৎ দিৱ্য পুষ্পক বিমান আছিল, ৰত্নেৰে ভূষিত; পল্লৱ-আকাৰ ছত্ৰেৰে দীপ্তিমান আৰু চামৰেৰে সুন্দৰকৈ পাখা মাৰি শোভিত।

Verse 16

वामपार्श्वे गजौ द्वौ च शुद्धकाश्मीरसन्निभौ । चतुर्दतौ षष्टिवर्षौ महात्मानौ महाप्रभौ

বাওঁফালে দুটা গজ আছিল, শুদ্ধ কাশ্মীৰ-ধৱলৰ দৰে দীপ্ত; চাৰিদাঁতীয়া, ষাঠি বছৰৰ—মহাত্মা আৰু মহাপ্ৰভাৱশালী।

Verse 17

तथैव दक्षिणे पार्श्वे द्वावश्वौ दंशितौ कृतौ । रत्नालंकारसंयुक्तांल्लोकपालांस्तथैव च

তথৈৱ সোঁফালে তেওঁ দুটা ঘোঁৰা লাগাম পিন্ধাই সাজিলে; আৰু তেনেদৰে লোকপালসকলকো ৰত্নালংকাৰৰে ভূষিত কৰিলে।

Verse 18

षोडशप्रकृतीस्तेन याथातथ्येन धीमता । सर्वे देवा यथार्थेन कृता वै विश्वकर्मणा

সেই ধীমানে যথাযথ নিখুঁততাৰে সৃষ্টিৰ ষোড়শ প্ৰকৃতি (তত্ত্ব) গঢ়িলে; নিশ্চয় বিশ্বকৰ্মাই সকলো দেৱতাক তেওঁলোকৰ সত্য ৰূপ অনুসাৰে নির্মাণ কৰিলে।

Verse 19

तथैव ऋषयः सर्वे भृग्वाद्यश्च तपोधनाः । विश्वे च पार्षदैः साकमिंद्रो हि परमार्थतः

তেনেদৰে ভৃগু আদি তপোধন সকলো ঋষিও গঢ়া হ’ল; আৰু পাৰ্ষদসকলৰ সৈতে বিশ্বেদেৱাসকল, আৰু ইন্দ্ৰও—পৰমাৰ্থত নিজৰ সত্য ৰূপ অনুসাৰে।

Verse 20

कृताः सर्वे महात्मानो याथातथ्येन धीमता । एवंभूतः कृतस्तेन मंडपो दिव्यरूपवान्

সেই ধীমান শিল্পীয়ে যথাযথ সত্যতাৰে সকলো মহাত্মাক তেনেদৰে গঢ়ি তুলিলে; এইদৰে দিৱ্য ৰূপে দীপ্তিমান মণ্ডপখন নিৰ্মিত হ’ল।

Verse 21

अनेकाश्चर्यसंभूतो दिव्यो दिव्यविमोहनः । एतस्मिन्नंतरे तत्र आगतो नारदोग्रतः

বহু আশ্চৰ্যৰ পৰা উদ্ভূত সেই মণ্ডপ দিৱ্য, দিৱ্য মোহনীয় আছিল; সেই সময়তেই তাত নাৰদ অগ্ৰতঃ শীঘ্ৰে আগবাঢ়ি আহিল।

Verse 22

ब्रह्मणा नोदितस्तत्र हिमालयगृहं प्रति । नारदोथ ददर्शाग्रे आत्मानं विनयान्वितम्

ব্ৰহ্মাৰ প্ৰেৰণা পাই নাৰদ তেতিয়া হিমালয়ৰ গৃহৰ দিশে আগবাঢ়িল; আৰু আগত তেওঁ দেখিলে—নিজেই, বিনয় আৰু সদাচাৰে সংযুক্ত।

Verse 23

भ्रांतो हि नारदस्तेन कृत्रिमेण महायशाः । अवलोकपरस्तत्र चरितं विश्वकर्मणः

সেই কৃত্ৰিম মহা-অদ্ভুত সৃষ্টিয়ে মহাযশস্বী নাৰদক বিভ্ৰান্ত কৰিলে; তেওঁ তাত চাৰিওফালে চোৱা-চিন্তাত নিমগ্ন হৈ বিশ্বকৰ্মাৰ আশ্চৰ্য কৰ্মকৌশল মনত ধ্যান কৰিলে।

Verse 24

प्रविष्टो मंडपं तस्य हिमाद्रे रत्नचित्रितम् । सुवर्णकलशैर्जुष्टं रंभाद्यैरुपशोभितम्

তেওঁ হিমাদ্ৰিত অৱস্থিত সেই মণ্ডপত প্ৰৱেশ কৰিলে, যি ৰত্নেৰে চিত্ৰিত আছিল; সুৱৰ্ণ কলশেৰে সুশোভিত আৰু ৰম্ভা আদি অপ্সৰাৰে অলংকৃত।

Verse 25

सहस३स्तम्भसंयुक्तं ततोऽद्रिः स्वगणैर्वृतः । तमृषिं पूजयामास किं कार्यमिति पृष्टवान्

তাৰ পাছত পৰ্বতজন, নিজৰ গণ-সহচৰসকলৰে বেষ্টিত হৈ, সেই ঋষিক যথাযোগ্য সন্মান-পূজা কৰিলে। সহস্ৰ স্তম্ভযুক্ত মণ্ডপত বহুৱাই সুধিলে— “আপোনাৰ ইয়াত আগমনৰ উদ্দেশ্য কি?”

Verse 26

नारद उवाच । आगतास्ते महात्मानो देवा इन्द्रपुरोगमाः । तथा महर्षयः सर्वे गणैश्च परिवारिताः । महादेवो वृषारूढो ह्यागतोद्वहनं प्रति

নাৰদ ক’লে— “ইন্দ্ৰক আগত কৰি সেই মহাত্মা দেৱসকল আহি উপস্থিত হৈছে; আৰু সকলো মহর্ষিও নিজৰ নিজৰ গণসহ আহিছে। মহাদেৱ স্বয়ং বৃষভবাহনে আৰূঢ় হৈ বিবাহ-যাত্ৰাৰ দিশে আগবাঢ়ি আহিছে।”

Verse 27

ततस्तद्वचनं श्रुत्वा हिमवान्गिरिसत्तमः । उवाच नारदं वाक्यं प्रशस्तमधुरं महत्

সেই বাক্য শুনি, গিৰিসত্তম হিমৱান নাৰদক উদ্দেশ্য কৰি উচ্চ, প্ৰশংসনীয় আৰু মধুৰ মহৎ বাক্য ক’লে।

Verse 28

पूजयित्वा यथान्यायं गच्छ त्वं शंकरं प्रति

“যথানিয়মে পূজা নিবেদন কৰি, তুমি শংকৰৰ ওচৰলৈ যোৱা—শংকৰক প্ৰতি গমন কৰা।”

Verse 29

ततस्तद्वचनं श्रुत्वा मुनिर्हिमवतो गिरेः । तथैव मत्वा वचनं शैलराजानब्रवीत् । मेनाकेन च सह्येन मेरुणा गिरिणा सह

তাৰ পাছত হিমৱান পৰ্বতৰ বাক্য শুনি, মুনিয়ে তাক যথোচিত বুলি মানি শৈলৰাজক ক’লে— মেনকাৰ সৈতে, সহ্য পৰ্বতৰ সৈতে, আৰু মেরু গিৰিৰ সৈতে।

Verse 30

एभिः समेतो ह्यधुनामहामते यतस्व शीघ्रं शिवमत्र चानय । देवैः समेतं च महर्षिवर्यैः सुरासुरैर्चितपादपंकजम्

হে মহামতে জ্ঞানীজন! এতিয়াই এইসকলৰ সৈতে একেলগে হৈ শীঘ্ৰে যত্ন কৰা; দেৱতা আৰু শ্ৰেষ্ঠ মহাৰ্ষিসকলৰ সৈতে শিৱক ইয়ালৈ আনিবা—যাঁৰ পদ্মচৰণ দেৱ-অসুৰ উভয়ে আৰাধনা কৰে।

Verse 31

तथेति मत्वा स जगाम तूर्णां सहै व तैः पर्वतराजभिश्च । त्वरागतश्चैकपदेन शंभुं प्राप्नोदृषीणां प्रवरो महात्मा

“তথাই হওক,” বুলি ভাবি সেই মহাত্মা ঋষিসকলৰ প্ৰৱৰ তুৰন্ত গ’ল, সেই পৰ্বতৰাজসকলৰ সৈতে; ত্বৰিত গতিৰে আহি, একেটা পদক্ষেপতেই তেওঁ শম্ভুক লাভ কৰিলে।

Verse 32

तावद्दृष्टो महादेवो देवैश्च परिवारितः । तदा ब्रह्मा च विष्णुश्च रुद्रश्चैव सुरैः सह

ঠিক তেতিয়াই মহাদেৱক দেখা গ’ল, দেৱতাসকলৰ দ্বাৰা পৰিবেষ্টিত; আৰু তাত ব্ৰহ্মা আৰু বিষ্ণুও আছিল, লগতে ৰুদ্ৰো, সমগ্ৰ সুৰগণৰ সৈতে।

Verse 33

पप्रचछुर्नारदं सर्वे येऽन्ये रुद्रचरा भृशम् । कथ्यतां पृच्छमानानामस्माकं कथ्यते न हि

তেতিয়া ৰুদ্ৰৰ আন আন সকলো অনুচৰসকলে নাৰদক অতি আগ্ৰহে সুধিলে: “আমাক কওক—আমি সুধিছোঁ—আমালৈ কিয় কোৱা নহয়?”

Verse 34

एकैकस्यात्मजाः स्वाः स्वाः सह्यमैनाकमेरवः । कन्यां दास्यंति वा शंभोः किं त्विदानीं प्रवर्तते

“সহ্য, মৈনাক আৰু মেরু—প্ৰত্যেকৰে নিজৰ নিজৰ কন্যা আছে। তেওঁলোকে শম্ভুক (বিবাহৰ বাবে) কন্যা দিব নে? তেন্তে এতিয়া কি ঘটিছে?”

Verse 35

ततोऽवोचन्महातेजा नारदश्चर्षिसत्तमः । ब्रह्माणं पुरतः कृत्वा विष्णुं प्रति सहेतुकम्

তেতিয়া মহাতেজস্বী নাৰদ, ঋষিসকলৰ শ্ৰেষ্ঠ, ব্ৰহ্মাক আগত ৰাখি, কাৰণ-সহিত বিষয় লৈ বিষ্ণুক সম্বোধন কৰি ক’লে।

Verse 36

एकांतमाश्रित्य तदा सुरेन्द्रं स नारदो वाक्यमिदं बभाषे । त्वष्ट्रा कृतं वै भवनं महत्तरं येनैव सर्वे च विमोहिता वयम्

তাৰ পাছত নাৰদে সুৰেন্দ্ৰ ইন্দ্ৰক একান্তলৈ লৈ গৈ এই বাক্য ক’লে— “ত্বষ্ট্ৰাই নিশ্চয় এক অতি মহান, শোভাময় ভৱন নিৰ্মাণ কৰিছে; সেই আশ্চৰ্যতেই আমি সকলো মোহিত হৈ পৰিছোঁ।”

Verse 37

पुरा कृतं तस्य महात्मनस्त्वया किं विस्मृतं तत्सकलं शचीपते । तस्मादसौ त्वां विजिगीषुकामो गृहे वसंस्तस्यगिरेर्महात्मनः

“হে শচীপতে! পূৰ্বে তুমি সেই মহাত্মাৰ প্ৰতি যি কৰ্ম কৰিছিলা, সেয়া সকলো কি তুমি পাহৰি গ’লা? সেয়ে তেওঁ তোমাক জয় কৰিব বিচাৰি, সেই মহাপৰ্বতৰ মহাত্মাৰ গৃহত বাস কৰি আছে।”

Verse 38

अहो विमोहितस्तेन प्रतिरूपेण भास्वता । तथा विष्णुः कृतस्तेन शंखचक्रगदादिभृत्

“আহা! সেই দীপ্তিমান প্ৰতিরূপে তোমাক মোহিত কৰিলে। তেনেদৰে সিয়েই বিষ্ণুকো শঙ্খ-চক্ৰ-গদা আদি ধাৰণকাৰী ৰূপে প্ৰকাশ কৰালে।”

Verse 39

ब्रह्मा चैव तथाभूतस्तं चैव कृतवानसौ

“আৰু ব্ৰহ্মাও তেনেদৰেই হৈ পৰিল; সিয়েই নিশ্চয় তেওঁকো সেইদৰে কৰি দিলে।”

Verse 40

मायामयो वृषभस्तेन वेषात्कृतो हि नागोश्वतरस्तथैव । तथा चान्यान्याप्यनेनामरेन्द्र सर्वाण्येवोल्लिखितान्यत्र विद्धि

তেওঁ ছদ্মবেশে মায়াময় বৃষ সৃষ্টি কৰিলে; তেনেদৰে সৰ্প আৰু খচ্চৰো গঢ়িলে। আৰু হে দেৱেন্দ্ৰ, জানিবা—ইয়াত আন বহু বস্তুও সিয়েই সম্পূৰ্ণৰূপে কৌশলেৰে ৰচনা কৰিছে।

Verse 41

तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य देवेंद्रो वाक्यमब्रवीत्

তাঁৰ বাক্য শুনি দেৱেন্দ্ৰ ইন্দ্ৰে উত্তৰত ক’লে।

Verse 42

विष्णुं प्रति तदा शीघ्रं दृष्ट्वा यामि वसात्र भोः । पुत्रशोकेन तप्तोऽसौ व्याजेनान्येन वाऽकरोत्

ইন্দ্ৰে ক’লে: “তেন্তে মই শীঘ্ৰে বিষ্ণুক চাবলৈ যাওঁ—হে বন্ধু, তুমি ইয়াত থাকাঁ। সি পুত্ৰশোকে দগ্ধ; সি এই কামটো কোনো অজুহাত বা আন কোনো কৌশলেৰে কৰিছে।”

Verse 43

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा देवदेवो जनार्द्दनः । उवाच प्रहसन्वाक्यं शक्रमाप्तभयं तदा

সেই বাক্য শুনি দেৱদেৱ জনাৰ্দ্দনে হাঁহি-মুখে কথা ক’লে, আৰু সেই সময়ত ভীত শক্ৰ (ইন্দ্ৰ)ক সম্বোধন কৰিলে।

Verse 44

निवातकवचैः पूर्वं मोहितोऽसि शचीपते । विद्याऽमृता तत्र मया समानीतोपसत्तये

হে শচীপতে, পূৰ্বে তুমি নিবাতকবচ দানৱৰ দ্বাৰা মোহিত হৈছিলা। সেয়ে কাৰ্যসিদ্ধিৰ বাবে নিকটত উপসৰ্গ কৰি আগবঢ়িবলৈ মই তাত অমৃতসম জীৱনদায়িনী বিদ্যা আনিছিলোঁ।

Verse 45

महाविद्याबलेनैव प्रविश्य मण्डपेऽधुना । पर्वतो हिमवानेष तथान्ये पर्वतोत्तमाः

সেই মহাবিদ্যাৰ বলতেই এতিয়া মণ্ডপত প্ৰৱেশ কৰা; ইয়াত হিমৱান (হিমালয়) আছে, আৰু আন আন শ্ৰেষ্ঠ, অগ্ৰগণ্য পৰ্বতো আছে।

Verse 46

विपक्षा हि कृताः सर्वे मम वाक्याच्च वासव । हेतुं स्मृत्वाथ वै त्वष्टा मायया ह्यकरोदिदम्

হে বাসৱ! মোৰ বাক্যৰ ফলত তেওঁলোক সকলোৱে নিশ্চয়েই বিপক্ষ হৈ পৰিল। তাৰ পাছত উদ্দেশ্য স্মৰণ কৰি ত্বষ্টাই মায়াৰ দ্বাৰা এইটো গঢ়িলে।

Verse 47

जयमिच्छंति वै मूढा न च भेतव्यमण्वपि

মূঢ় লোকসকলে জয় কামনা কৰে; কিন্তু অণুমাত্ৰও ভয় কৰা উচিত নহয়।

Verse 48

एवं विवदमानांस्तान्देवाञ्छक्रपुरोगमान् । सांत्वयामास वै विष्णुर्नारदं ते ततोऽब्रुवन्

এইদৰে তৰ্ক-বিতৰ্ক কৰা শক্ৰ-অগ্ৰগামী দেৱসকলক বিষ্ণুৱে সান্ত্বনা দি আশ্বাস দিলে; তাৰ পাছত তেওঁলোকে নাৰদক ক’লে।

Verse 49

ददाति वा न ददाति कन्यां गिरीन्द्रः स्वां वै कथ्यतां शीघ्रमेव । किं तेन दृष्टां किं कृतं चाद्य शंस तत्सर्वं भो नारद ते नमोऽस्तु

গিৰীন্দ্ৰে নিজৰ কন্যা দিয়ে নে নেদিয়ে? শীঘ্ৰেই আমাক কোৱা। তেওঁ কি দেখিলে আৰু আজি কি কৰিলে—হে নাৰদ, সেই সকলো ক’বা; তোমাক নমস্কাৰ।

Verse 50

तच्छ्रुत्वा प्रहसञ्छंभुरुवाच वचनं तदा । कन्यां दास्यति चेन्मह्यं पर्वतो हि हिमालयः । मायया मम किं कार्यं वद विष्णो यथातथम्

সেয়া শুনি শম্ভুৱে মৃদু হাঁহি মাৰি তেতিয়া ক’লে: “যদি হিমালয় পৰ্বতে মোক নিজৰ কন্যা দিয়ে, তেন্তে মোৰ মায়াৰ কি প্ৰয়োজন? হে বিষ্ণু, যি দৰে সত্য, তি দৰে ক’।”

Verse 51

केनाप्वुपायेन फलं हि साध्यमित्युच्यते पंडितैर्न्यायविद्भिः । तस्मात्सर्वैर्गम्यतां शीघ्रमेव कार्यार्थोभिश्चेन्द्रपुरोगमैश्च

“কোন উপায়ে অভীষ্ট ফল সিদ্ধ হয়?”—এনেদৰে ন্যায়-বিদ্যাৰ জ্ঞানী পণ্ডিতসকলে কয়। সেয়ে কাৰ্য-সাধনত মনোযোগী সকলোৱে শীঘ্ৰে যাত্ৰা কৰক, ইন্দ্ৰক আগত ৰাখি।

Verse 52

तदा शिवोऽपि विश्वात्मा पंचबाणेन मोहितः । महाभूतेन भूतेशस्त्वन्येषां चैव का कथा

তেতিয়া বিশ্বাত্মা শিৱো পঞ্চবাণে মোহিত হ’ল। যেতিয়া ভূতেশ—ভূতসমূহৰ প্ৰভু—সেই মহাশক্তিত বশ হয়, তেন্তে আনসকলৰ কথা ক’বই বা কিয়?

Verse 53

एवं च विद्यमानेऽसौ शंभुः परमशोभनः । कृतो ह्यनंगेन वशे यथान्यः प्राकृतो जनः

এইদৰে অৱস্থা বিদ্যমান থাকোঁতে সেই পৰম দীপ্তিমান শম্ভুও অনঙ্গ (কামদেৱ)ৰ বশত পৰিল, যেনেকৈ কোনো সাধাৰণ সংসাৰী লোক মোহত পৰে।

Verse 54

मदनो हि बली लोके येन सर्वमिदं जगत् । जितमस्ति निजप्रौढ्या सदेवर्षिसमन्वितम्

কাৰণ মদন লোকত অতি বলৱান; নিজৰ প্ৰচণ্ড প্ৰৌঢ়তাৰে সি এই সমগ্ৰ জগত জয় কৰিছে—দেৱতাসকল আৰু দেৱঋষিসকলসহ।

Verse 55

सर्वेषामेव भूतानां देवानां च विशेषतः । राजा ह्यनंगो बलवान्यस्य चाज्ञा बलीयसी

সকলো ভূত-প্ৰাণীৰ বাবে—বিশেষকৈ দেৱতাসকলৰ বাবে—অনঙ্গ এক মহাবলী ৰজা; আৰু তেওঁৰ আজ্ঞা তাতোকৈও অধিক প্ৰবল।

Verse 56

पार्वतीस्त्रीस्वरूपेण अजेयो भुवनत्रये । तां दृष्ट्वा हि स्त्रियं सर्वे ऋषयोऽपि विचक्षणाः

স্ত্ৰী-ৰূপে—পাৰ্বতীৰ ৰূপে—তেওঁ ত্ৰিলোকত অজেয়। সেই নাৰীক দেখি, বিচক্ষণ ঋষিসকলেও প্ৰভাৱিত হ’ল।

Verse 57

देवा मनुष्या गन्धर्वाः पिशाचोरगराक्षसाः । आज्ञानुल्लंघिनः सर्वे मदनस्य महात्मनः

দেৱ, মানুহ, গন্ধৰ্ব, পিশাচ, নাগ আৰু ৰাক্ষস—সকলো মহাত্মা মদনৰ আজ্ঞা লঙ্ঘন নকৰে।

Verse 58

तपोबलेन महता तथा दानबलेन च । वेत्तुं न शक्यो मदंनो विनयेन विना द्विजाः

হে দ্বিজসকল! মহৎ তপোবল বা দানবলৰ দ্বাৰাও—বিনয় নথাকিলে—মদনক সত্যৰূপে বুজিব নোৱাৰি।

Verse 59

तस्मादनंगस्य महान्क्रोधो हि बलवत्तरः । ईश्वरं मदनेनैवं मोहितं वीक्ष्य माधवः

সেয়েহে অনঙ্গৰ মহা ক্ৰোধ আৰু অধিক প্ৰবল হ’ল। মদনে ঈশ্বৰক এইদৰে মোহিত কৰা দেখি, মাধৱ (বিষ্ণু)য়ে…

Verse 60

उवाच वाक्यं वाक्यज्ञो मा चिंतां कुरु वै प्रभो । यदुक्तं नारदेनैव मंडपं प्रति सर्वशः

বাক্যজ্ঞ জনে ক’লে: “হে প্ৰভু, চিন্তা নকৰিবা। নাৰদ মুনিয়ে মণ্ডপ সম্বন্ধে যি কথা সকলো দিশে কৈছে, সেয়া সম্পূৰ্ণৰূপে সিদ্ধ হ’ব।”

Verse 61

त्वष्ट्रा कृतं विचित्रं च तत्सर्वं मदनात्प्रभोः । तदानीं शंकरो वाक्यमुवाच मधुसूदनम्

“হে প্ৰভু, ত্বষ্ট্ৰাই যি আশ্চৰ্য সৃষ্টিকৰ্ম কৰিলে, সেয়া সকলো মদনৰ কাৰণতে উদ্ভৱ হ’ল।” তেতিয়া শংকৰে মধুসূদন (বিষ্ণু)ক বাক্য ক’লে।

Verse 62

अविद्यया वृतं तेन कृतं त्वष्ट्रा हि मण्डपम् । किं तु वक्ष्यामहे विष्णो मण्डपः केवलेन हि

অবিদ্যাৰে আৱৃত হৈ ত্বষ্ট্ৰাই সেই মণ্ডপ নিৰ্মাণ কৰিছিল। কিন্তু হে বিষ্ণু, আমি তাৰ বিষয়ে কি ক’ব পাৰোঁ? মণ্ডপ তো কেৱল মণ্ডপেই।

Verse 63

विवाहो हि महाभाग अविद्यामूल एव च । तस्मात्सर्वे वयं याम उद्वाहार्थं च संप्रति

হে মহাভাগ, বিবাহৰ মূলো অবিদ্যা (মোহ)তেই। সেয়ে এতিয়া আমি সকলোৱে উদ্বাহ-ক্ৰিয়াৰ উদ্দেশ্যে আগবাঢ়ো।

Verse 64

नारदं च पुरस्कृत्य सर्वे देवाः सवासवाः । हिमाद्रिसहिता जग्मुर्मन्दिरं परमाद्भुतम् । अनेकाश्चर्यसंयुक्तं विचित्रं विश्वकर्मणा

নাৰদক আগত ৰাখি, ইন্দ্ৰসহ সকলো দেৱতা হিমাদ্ৰীৰ সৈতে সেই পৰম আশ্চৰ্য মন্দিৰলৈ গ’ল—বহু বিস্ময়েৰে ভৰা, বিশ্বকৰ্মাৰ বিচিত্ৰ শিল্পে নিৰ্মিত।

Verse 65

कृतं च तेनाद्य पवित्रमुत्तमं तं यज्ञवाटं बहुभिः पुरस्कृतम् । विचित्रचित्रं मनसो हरं च तं यज्ञवाटं स चकार बुद्धिमान्

সেই বুদ্ধিমান বিশ্বকৰ্মাই আজি এক উত্তম, পৰম পবিত্ৰ যজ্ঞ-ৱাট ৰচনা কৰিলে, যি বহুজনৰ দ্বাৰা সন্মানিত; বিচিত্ৰ অলংকৰণে সুশোভিত আৰু মন হৰণকাৰী সেই যজ্ঞ-প্ৰাঙ্গণ তেওঁ গঢ়িলে।

Verse 66

प्रवेक्ष्यमाणास्ते सर्वे सुरेन्द्रा ऋषिभिः सह । दृष्टा हिमाद्रिणा तत्र अभ्युत्थानगतोऽभवत्

যেতিয়া সেই সকলো দেৱেন্দ্ৰ ঋষিসকলৰ সৈতে প্ৰৱেশ কৰিবলৈ ধৰিলে, তেতিয়া হিমাদ্ৰিয়ে তেওঁলোকক তাত দেখি সন্মানসূচক অভ্যুত্থান কৰি তৎক্ষণাৎ উঠি দাঁড়াল।

Verse 67

तथैव तेषां च मनोहराणि हर्म्याणि तेन प्रतिकल्पितानि । गन्धर्वयक्षाः प्रमथाश्च सिद्धा देवाश्च नागाप्सरसां गणाश्च । वसंति यत्रैव सुखेन तेभ्यः स तत्रतत्रोपवनं चकार

তেওঁ তেওঁলোকৰ বাবে তেনেদৰে মনোহৰ হৰ্ম্যসমূহো ৰচনা কৰিলে। য’ত য’ত গন্ধৰ্ব, যক্ষ, প্ৰমথ, সিদ্ধ, দেৱ আৰু নাগ-অপ্সৰাগণ সুখে বাস কৰিছিল, ত’ত ত’ত তেওঁ উপৱন—ৰমণীয় উদ্যান—সৃষ্টি কৰিলে।

Verse 68

तेषामर्थे महार्हाणि धाराजिरगृहाणि च । अत्यद्भुतानि शोभंते कृतान्येव महात्मना

তেওঁলোকৰ নিমিত্তে সেই মহাত্মাই অতি মূল্যবান আৰু মহামৰ্যাদাসম্পন্ন নিবাসসমূহ গঢ়িলে; অতিশয় আশ্চৰ্যজনক সেই গৃহসমূহ শোভাৰে দীপ্তিমান হৈ উঠিল।

Verse 69

निवासार्थे कल्पितानि सावकाशानि तत्र वै । देवानां चैव सर्वेषामृषीणां भावितात्मनाम्

তাত বাসৰ বাবে প্ৰশস্ত আৱাসসমূহ সজোৱা হৈছিল—সকলো দেৱতাৰ বাবেও আৰু ভাবিতাত্মা, সংযমী ঋষিসকলৰ বাবেও।

Verse 70

एवं विस्तारयामास विश्वकर्मा बहून्यपि । मन्दिराणि यथायोग्यं यत्र तत्रैव तिष्ठताम्

এইদৰে বিশ্বকৰ্মাই উপযুক্ত মতে বহুতো মন্দিৰ আৰু নিবাসস্থান বিস্তাৰ কৰি সজাই দিলে, যাতে যি য’ত নিযুক্ত, সি তাতেই স্থিৰে বাস কৰিব পাৰে।

Verse 71

भैरवाः क्षेत्रपालाश्च येऽन्ये च क्षेत्रवासिनः । श्मशानवासिनश्चान्ये येऽन्ये न्यग्रोधवासिनः

ভৈৰৱসকল আৰু ক্ষেত্ৰপালসকল, লগতে আন আন ক্ষেত্ৰবাসী—কিছুমান শ্মশানবাসী, আৰু কিছুমান ন্যগ্ৰোধ (বট) গছৰ তলত বাস কৰা—

Verse 72

अश्वत्थसेविनश्चान्ये खेचराश्च तथा परे । येये यत्रोपविष्टाश्च तत्रतत्रैव तेन वै

আৰু আন কিছুমান অশ্বত্থ (পিপল) গছৰ সেৱক, লগতে খেচৰ (আকাশচাৰী) সত্তাসকল; যি য’ত বহি আছিল, বিশ্বকৰ্মাই তাতেই তাতেই উপযুক্ত ব্যৱস্থা কৰি দিলে।

Verse 73

कृतानि च मनोज्ञानि भवनानि महांतिवै । तेषामेवानुकूलानि भूतानां विश्वकर्मणा

আৰু বিশ্বকৰ্মাই ভিন্ন ভিন্ন ভূতগণৰ স্বভাৱ আৰু প্ৰয়োজন অনুসৰি, বৃহৎ আৰু মনোহৰ ভৱন নিৰ্মাণ কৰিলে—যি মনক আনন্দিত কৰে।

Verse 74

तत्रैव ते सर्वगणैः समेता निवासितास्तेन हिमाद्रिणा स्वयम् । सेंद्राः सुरा यक्षपिशाचरक्षसां गन्धर्वविद्याप्सरसां समूहाः

সেই ঠাইতেই সকলো গণ নিজ নিজ পৰিবাৰ-সহ একত্ৰিত হৈ, হিমাদ্ৰি (হিমালয়) নিজে তেওঁলোকক বসতি দিলে—ইন্দ্ৰসহ দেৱগণ, আৰু যক্ষ, পিশাচ, ৰাক্ষস, গন্ধৰ্ব, বিদ্যাধৰ আৰু অপ্সৰাসকলৰ অসংখ্য দল।