Adhyaya 58

Verse 1

अर्जुन उवाच । गुप्तक्षेत्रमिदं कस्मात्कस्माद्गुप्तं च नारद । यस्य प्रभावः सुमहान्नैव कस्यापि संस्तुतः

অৰ্জুনে ক’লে: হে নাৰদ! এইখন কিয় ‘গুপ্ত ক্ষেত্ৰ’ বুলি কোৱা হয়, আৰু কিয় ই গোপনে ৰ’ল? ইয়াৰ প্ৰভাৱ অতি মহান, তথাপি কোনোয়ে ইয়াৰ স্তৱন নকৰে।

Verse 2

नारद उवाच । पुरातनामत्र कथां गुप्तक्षेत्रस्य कारणे । शृणु पांडव शापेन गुप्तमासीदिदं यथा

নাৰদে ক’লে: গুপ্ত ক্ষেত্ৰ হোৱাৰ কাৰণ সম্পৰ্কে ইয়াত এক প্ৰাচীন কাহিনী আছে। হে পাণ্ডৱ, শুনা—শাপৰ ফলত কেনেকৈ এই স্থান গোপন হ’ল।

Verse 3

पुरा निमित्ते कस्मिंश्चित्सर्वतीर्थाधिदैवताः । प्रणामाय ब्रह्मसदो ब्रह्माणं सहिता ययुः

এবাৰ কোনো এক উপলক্ষে, সকলো তীৰ্থৰ অধিদেৱতাসকল একেলগে ব্ৰহ্মসদত আসীন ব্ৰহ্মাদেৱৰ ওচৰলৈ প্ৰণাম জনাবলৈ গ’ল।

Verse 4

पुष्करस्य प्रभासस्य निमिषस्यार्बुदस्य च । कुरुक्षेत्रस्य क्षेत्रस्य धर्मारण्यस्य देवताः

তেওঁলোকৰ মাজত পুষ্কৰ, প্ৰভাস, নিমিষ আৰু অৰ্বুদৰ, লগতে কুৰুক্ষেত্ৰ ক্ষেত্ৰ আৰু ধৰ্মাৰণ্যৰ অধিদেৱতাসকলো আছিল।

Verse 5

वस्त्रापथस्य श्वेतस्य फल्गुतीर्थं स्य चापि याः । केदारस्य तथान्येषां क्षेत्राणां कोटिशोऽपि याः

তদ্ৰূপে বস্ত্ৰাপথ, শ্বেত আৰু ফল্গুতীৰ্থৰ দেৱতাসকল আহিল; কেদাৰৰো, আৰু অসংখ্য অন্য পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰৰো।

Verse 6

सिंधुसागरयोगस्य महीसागरकस्य च । गंगासागरयोगस्य अधिपाः सूकरस्य च

সিন্ধু-সাগৰ সঙ্গম, মহীসাগৰক আৰু গঙ্গা-সাগৰ সঙ্গমৰ অধিপতিসকল, লগতে সূকৰ তীৰ্থৰ অধিপতিও উপস্থিত হ’ল।

Verse 7

गंगारेवामुखीनां तु नदीनामधिदेवताः । शोणह्रदपुरोगाणां ह्रदानां चाधिदेवताः

গঙ্গা আৰু ৰেৱা আদি নদীসমূহৰ অধিদেৱতাসকল, আৰু শোণ-হ্ৰদ আদি হ্ৰদসমূহৰ অধিদেৱতাসকলও তাত আহিল।

Verse 8

ते सर्वे संघशो भूत्वा श्रैष्ठ्य ज्ञानाय चात्मनः । समुपाजग्मुरमला महतीं ब्रह्मणः सभाम्

তেওঁলোকে সকলোৱে একত্ৰ হৈ সভা গঠন কৰিলে; নিজৰ বাবে শ্ৰেষ্ঠতা আৰু সত্য জ্ঞান লাভৰ আকাঙ্ক্ষাৰে, নিৰ্মলচিত্তে ব্ৰহ্মাৰ মহাসভালৈ আগবাঢ়িল।

Verse 9

तत्र तीर्थानि सर्वाणि समायातानि वीक्ष्य सः । उत्तस्थौ सहितः सर्वैः सभासद्भिः पितामहः

তাত সকলো তীৰ্থ একেলগে সমাগত হোৱা দেখি পিতামহ ব্ৰহ্মা, সভাৰ সকলো সদস্যসহ, উঠি দাঁড়াল।

Verse 10

प्रणम्य सर्वतीर्थेभ्यः प्रबद्धकरसंपुटः । तीर्थानि भगवानाह विस्मयोत्फुल्ललोचनः

সকলো তীৰ্থক প্ৰণাম কৰি, অঞ্জলি-মুদ্ৰাত কৰযুগল বদ্ধ কৰি; বিস্ময়ে প্ৰস্ফুটিত নয়নে ভগৱান ব্ৰহ্মাই তীৰ্থসমূহক সম্বোধন কৰিলে।

Verse 11

अद्य नः सद्म सकलं युष्माभिरतिपावितम् । वयं च पाविता भूयो युष्माकं दर्शनादपि

আজি আমাৰ সমগ্ৰ নিবাস তোমালোকৰ দ্বাৰা অতিশয় পৱিত্ৰ হ’ল; আৰু তোমালোকৰ দৰ্শন-মাত্ৰতেই আমিও অধিককৈ পৱিত্ৰ হ’লোঁ।

Verse 12

तीर्थानां दर्शनं श्रेयः स्पर्शनं स्नानमेव च । कीर्तनं स्मरणं चापि न स्यात्पुण्यं विना परम्

তীৰ্থৰ দৰ্শন শ্ৰেয়; স্পৰ্শ আৰু স্নানও তেনেই। তদুপৰি কীৰ্তন আৰু স্মৰণো—এইবোৰ একোৱে পৰম পুণ্য উৎপন্ন নকৰাকৈ নহয়।

Verse 13

महापापान्विता रौद्रास्त्वपि ये स्युः सुनिष्ठुराः । तेऽपि तीर्थैः प्रपूयंते किं पुनर्धर्मसंस्थिताः

মহাপাপে ভৰপূৰ, ৰৌদ্ৰ আৰু অতিশয় নিষ্ঠুৰ যিসকল—তেওঁলোকো তীৰ্থৰ দ্বাৰা পৱিত্ৰ হয়। তেন্তে ধৰ্মত স্থিত লোকসকল কিমান অধিক শুদ্ধ হ’ব!

Verse 14

एवमुक्त्वा पुलस्त्यं स पुत्रमभ्यादिदेश ह । शीघ्रमर्घं तीर्थहेतोः समानय यथार्चये

এইদৰে কৈ পুলস্ত্যক সম্বোধন কৰি, তেতিয়া তেওঁ পুত্ৰক আদেশ দিলে—“তীৰ্থসমূহৰ নিমিত্তে শীঘ্ৰে অৰ্ঘ্য আন, যাতে মই বিধিপূৰ্বক আৰ্চনা কৰিব পাৰোঁ।”

Verse 15

पुलस्त्य उवाच । असंख्यानीह तीर्थानि दृश्यंते पद्मसंभव । यथा दिशसि मां तात अर्घमेकमुपानये

পুলস্ত্য ক’লে: “হে পদ্মজ (ব্ৰহ্মা)! ইয়াত অগণন তীৰ্থ দেখা যায়। হে পিতৃসম, তুমি যেনেকৈ আদেশ দিয়া, তেনেকৈ মই একমাত্ৰ অৰ্ঘ্য আনিম।”

Verse 16

धर्मप्रवचने श्लोको यत एष प्रगीयते

কাৰণ ধৰ্ম-প্ৰবচনত এই শ্লোকটোৱেই পৰম্পৰাগতভাৱে গোৱা হয়, প্ৰমাণবাক্য ৰূপে।

Verse 17

भवेयुर्यद्यसंख्याता अर्घयोग्याः समर्चने । ततस्तेषां वरिष्ठाय दातव्योऽर्घः किलैकतः

যদি পূজা-সমাৰ্চনত অৰ্ঘ্য গ্ৰহণযোগ্য অগণন জন থাকে, তেন্তে নিশ্চয় তেওঁলোকৰ ভিতৰত যিজন শ্ৰেষ্ঠ, তাকেই একমাত্ৰ অৰ্ঘ্য দিয়া উচিত।

Verse 18

ब्रह्मोवाच । साभिप्रायं साधु वत्स त्वया प्रोक्तमिदं वचः । एवं कुरुष्वैकमर्घमानय त्वं सुशीघ्रतः

ব্ৰহ্মাই ক’লে: “ভাল ক’লা, বৎস! তোমাৰ এই বাক্য অৰ্থপূৰ্ণ আৰু শুভ-অভিপ্ৰায়যুক্ত। তেন্তে তেনেকৈয়ে কৰা—একমাত্ৰ অৰ্ঘ্য আনিবা, আৰু অতি শীঘ্ৰে আনিবা।”

Verse 19

नारद उवाच । ततः पुलस्त्यो वेगेन समानिन्येऽर्घमुत्तमम् । तं च ब्रह्मा करे गृह्य तीर्थान्याहेति भारतीम्

নাৰদ ক’লে: তেতিয়া পুলস্ত্যই বেগে উত্তম অৰ্ঘ্য আনিলে। ব্ৰহ্মাই তাক হাতে লৈ, নিজৰ বাণীৰে তীৰ্থসমূহক সম্বোধন কৰিলে।

Verse 20

सर्वैर्भवद्भिः संहत्य मुख्यस्त्वेकः प्रकीर्त्यताम् । तस्मै चार्घं प्रयच्छामि नैवं मामनयः स्पृशेत्

আপোনালোক সকলোৱে একেলগে মিলি আপোনালোকৰ মাজৰ একমাত্ৰ শ্ৰেষ্ঠজনক ঘোষণা কৰক। সেইজনলৈ মই অৰ্ঘ্য অৰ্পণ কৰিম, যাতে এই কৰ্মত মোক কোনো অনুচিততা স্পৰ্শ নকৰে।

Verse 21

तीर्थान्यूचुः । न वयं श्रेष्ठतां विद्मः कथंचन परस्परम् । अस्माद्धेतोश्च संप्राप्ता ज्ञात्वा देहि त्वमेव तत्

তীৰ্থসমূহে ক’লে: আমি কোনোভাবেই পৰস্পৰৰ তুলনাত আমাৰ শ্ৰেষ্ঠতা নাজানো। এই কাৰণেই আমি ইয়ালৈ আহিছোঁ—আপুনি নিজেই নিৰ্ণয় কৰি সেই অৰ্ঘ্য দান কৰক।

Verse 22

ब्रह्मोवाच । नाहं वेद्मि श्रेष्ठतां वः कथंचन नमोऽस्तु वः । सर्वे चापारमाहात्म्यं स्वयं मे वक्तुमर्हथ

ব্ৰহ্মাই ক’লে: মই কোনোভাবেই আপোনালোকৰ শ্ৰেষ্ঠতা নাজানো—আপোনালোক সকলোলৈ নমস্কাৰ। আপোনালোকৰ মহিমা অপাৰ; সেয়ে আপোনালোকেই নিজ নিজ অসীম মাহাত্ম্য মোক ক’বলৈ যোগ্য।

Verse 23

यत्र गंगा गया काशी पुष्करं नैमिषं तथा । कुरुक्षेत्रं तथा रेवा महीसागरसंगमः

য’ত গঙ্গা, গয়া, কাশী, পুষ্কৰ আৰু নৈমিষ আছে; য’ত কুৰুক্ষেত্ৰ আৰু ৰেৱা আছে—সেই ঠাইতেই ধৰণী (মহী) আৰু সাগৰৰ সঙ্গমো বিদ্যমান।

Verse 24

प्रभासाद्यानि शतशो यत्र नस्तत्र का मतिः

যেতিয়া প্ৰভাস আদি শত শত তীৰ্থ তাতেই উপস্থিত, তেন্তে তাত কিহৰ সন্দেহ বা বিতৰ্ক থাকিব পাৰে?

Verse 25

नारद उवाच । एवमुक्ते पद्मभुवा कोपि नोवाच किंचन । चिरेणेदं ततः प्राह महीसागरसंगमः

নাৰদে ক’লে: পদ্মভূ ব্ৰহ্মাই এইদৰে কোৱাৰ পাছত কোনেও একো নক’লে। বহু সময় পিছত মহী-সাগৰ-সঙ্গমে এই বাক্য ক’লে।

Verse 26

ममैनमर्घं त्वं यच्छ चतुरानन शीघ्रतः । यतः कोटिकलायां वा मम कोऽपि न पूर्यते

“হে চতুৰানন! শীঘ্ৰে মোক এই অৰ্ঘ্য (সন্মান-অৰ্পণ) দিয়া; কিয়নো কোটি ক’লাৰ সময়তো মোৰ সমান কোনো নাপোৱা যায়।”

Verse 27

यतश्चेन्द्रद्युम्नराज्ञा ताप्यमाना वसुंधरा । सर्वतीर्थद्रवीभूता महीनामाभवन्नदी

“কাৰণ ইন্দ্ৰদ্যুম্ন ৰজাই যেতিয়া বসুধাক দগ্ধ কৰিছিল, তেতিয়া সি সকলো তীৰ্থৰ সাৰ হৈ গলি ‘মহী’ নামৰ নদী হৈ উঠিছিল।”

Verse 28

सा च सर्वाणि तीर्थानि संयुक्तानि मया सह । सर्वतीर्थमयस्तस्मादस्मि ख्यातो जगत्त्रये

“আৰু সেই মহীয়ে মোৰ সৈতে একেলগে সকলো তীৰ্থ একত্ৰ কৰি ৰাখিছে। সেয়েহে মই ত্ৰিলোকত ‘সৰ্বতীৰ্থময়’ বুলি খ্যাত।”

Verse 29

गुहेन च महालिंगं कुमारेश्वरमीश्वरम् । संस्थाप्य तीर्थमुख्यत्वं मम दत्तं महात्मना

“আৰু গুহা (স্কন্দ) এ মহালিঙ্গ—প্ৰভু কুমাৰেশ্বৰ ঈশ্বৰক—প্ৰতিষ্ঠা কৰিলে। সেই মহাত্মাই প্ৰতিষ্ঠা কৰি মোক তীৰ্থসমূহৰ মাজত মুখ্যত্ব দান কৰিলে।”

Verse 30

नारदेनापि मत्तीरे स्थानं संस्थाप्य शोभनम् । सर्वेभ्यः पुण्यक्षेत्रेभ्यो दत्तं श्रैष्ठ्यं पुरा मम

নাৰদেও মোৰ তীৰত এক শোভন পবিত্ৰ আসন স্থাপন কৰিলে। পূৰ্বে সকলো পুণ্যক্ষেত্ৰৰ ওপৰত শ্ৰেষ্ঠতা মোকেই দান কৰা হৈছিল।

Verse 31

एवं त्रिभिर्हेतुवरैर्ममेवार्घः प्रदीयताम् । गुणैकदेशेऽपि समं मम तीर्थं न वै परम्

এইদৰে এই তিনিটা উৎকৃষ্ট কাৰণৰ বাবে অৰ্ঘ্য কেৱল মোকেই অৰ্পণ কৰা হওক। মোৰ তীৰ্থৰ গুণৰ একাংশতো আন কোনো তীৰ্থ মোৰ সমান নহয়—উত্তম হোৱাটো দূৰৰ কথা।

Verse 32

इत्युक्ते वचने पार्थ तीर्थराजेन भारत । सर्वे नोचुः किंचनापि किं ब्रह्मा वक्ष्यतीति यत्

তীৰ্থৰাজে এই কথা ক’লে, হে পাৰ্থ—হে ভাৰত—তেওঁলোকৰ কোনেও একো নক’লে; ‘ব্ৰহ্মাই কি ক’ব?’ বুলি ভাবি থাকিল।

Verse 33

ततो ब्रह्मसुतो ज्येष्ठः श्वेतमाल्यानुलेपनः । दक्षिणं बाहुमुद्धत्य धर्मो वचनमब्रवीत्

তাৰ পাছত ব্ৰহ্মাৰ জ্যেষ্ঠ পুত্ৰ ধৰ্ম, শ্বেত মালা আৰু সুগন্ধি অনুলেপনে সুশোভিত, সোঁ বাহু উঠাই এই কথা ক’লে।

Verse 34

अहो कष्टमिदं कूक्तं तीर्थराजेन मोहतः । सन्तोऽपि न गुणा वाच्याः स्वयं सद्भिः स्वका यतः

হায়, মোহবশত ‘তীৰ্থৰাজে’ কোৱা এই বাক্য কিমান দুঃখজনক! কিয়নো সৎলোকসকলে গুণ থাকিলেও নিজৰ গুণ নিজে ঘোষণা নকৰে, যিহেতু সেয়া নিজৰেই।

Verse 35

स्वीयान्गुणान्स्वयं यो हि सम्पत्सु प्रक्षिपन्परान् । ब्रवीति राजसस्त्वेष ह्यहंकारो जुगुप्सितः

যি জনে সমৃদ্ধিৰ সময়ত আনক হেয় কৰি নিজৰ গুণৰ ঢোল বজায়—সেয়াই ৰাজসিক অহংকাৰ, ঘৃণিত গৰ্ব।

Verse 36

तस्मादस्मादहंकारात्सत्स्वप्येषु गुणेषु च । अप्रख्यातं ध्वस्तरूपमिदं तीर्थं भविष्यति

সেয়ে এই অহংকাৰৰ কাৰণে—গুণ থাকিলেও—এই তীৰ্থ অখ্যাত হ’ব, ইয়াৰ পূৰ্বৰ মহিমা ধ্বংস হ’ব।

Verse 37

स्तंभतीर्थमिति ख्यातं स्तम्भो गर्वः कृतो यतः । स्तंभस्य हि फलं सद्यो ब्रह्मापि प्राप किं परः

ই ‘স্তম্ভতীৰ্থ’ বুলি খ্যাত হ’ব, কিয়নো তাত গৰ্বকেই স্তম্ভ কৰি তোলা হৈছিল। গৰ্বৰ ফল তৎক্ষণাৎ হয়—যদি ব্ৰহ্মাইও ভুগিলে, তেন্তে আনৰ কথা কি!

Verse 38

इत्युक्ते धर्मदेवेन हाहेति रव उत्थितः । ततः शीघ्रं समायातो योगीशोऽहं च पांडव

ধৰ্মদেৱে এইদৰে ক’তেই ‘হায়! হায়!’ বুলি আৰ্তনাদ উঠিল। তাৰপিছত শীঘ্ৰে যোগীশ্বৰ আহিল—আৰু মইও, হে পাণ্ডৱ।

Verse 39

गुहस्ततो वचः प्राह धर्मदेवसमागमे । अयुक्तमेतच्छापोऽयं दत्तो यद्धर्म धार्ष्ट्यतः

তাৰপিছত গুহে ধৰ্মদেৱৰ সন্মুখত ক’লে, “হে ধৰ্ম! এই শাপ অনুচিত; তাড়াহুড়াৰ বশত দিয়া হৈছে।”

Verse 40

ब्रवीतु कोऽपि सर्वेषां तीर्थानां तेषु वर्तताम् । यद्यैश्वर्यं नार्हतेसौ महीसागरसंगमः

যি কোনোবাই সকলো তীৰ্থৰ কথা ক’ব পাৰে—যদি ভূমি আৰু সাগৰৰ এই সঙ্গমে মহিমাৰ যোগ্য নহয়, তেন্তে আৰু কোনে যোগ্য হ’ব?

Verse 41

तिष्ठत्वात्मगुणो यच्च तीर्थराजेन वर्णितः । तत्र को विगुणो नाम मिथ्यावादी यतो गुणः

তীৰ্থৰাজে যি আত্মগুণ বৰ্ণনা কৰিছে, সেয়া যেন তেনেকৈয়ে থাকক। তাত কোনে ‘বিগুণ’ বুলি ক’ব? কিয়নো গুণেই মিছলীয়া হ’ব নোৱাৰে।

Verse 42

अहो न युक्तं पालानां यदि तेऽप्यविमृश्य च । एवमर्थान्करिष्यंति कं यांति शरणं प्रजाः

হায়, ৰক্ষকসকলৰ বাবে ই উপযুক্ত নহয়—যদি তেওঁলোকেো এনে বিষয়ত অবিবেচনাৰে চলে। যদি তেওঁলোকে এইদৰে কাৰ্য স্থিৰ কৰে, তেন্তে প্ৰজাই কাক শৰণ ল’ব?

Verse 43

एवमुक्ते गुहेनाथ धर्मो वचनमब्रवीत् । सत्यमेतद्यदर्होऽयं महीसागरसंगमः

গুহেশ্বৰ প্ৰভুৱে এইদৰে ক’লে, ধৰ্মে উত্তৰ দিলে: “ই নিশ্চয় সত্য—ভূমি আৰু সাগৰৰ এই সঙ্গম সঁচাকৈয়ে পৰম পবিত্ৰতাৰ যোগ্য।”

Verse 44

मुख्यत्वं सर्वतीर्थानामर्घं चापि पितामहात् । किंतु नात्मगुणा वाच्याः सतामेतत्सदा व्रतम् । परोक्षेपि स्वप्रशंसा ब्रह्माणमपि चालयेत्

যদিও এই স্থান সকলো তীৰ্থৰ মাজত মুখ্য আৰু পিতামহ ব্ৰহ্মাৰ পৰাও সন্মান লাভ কৰিছে, তথাপি নিজৰ গুণ নিজে কোৱা উচিত নহয়—ই সজ্জনৰ চিৰন্তন ব্ৰত। পৰোক্ষভাৱেও আত্মপ্ৰশংসা ব্ৰহ্মাকো বিচলিত কৰিব পাৰে।

Verse 45

स्वप्रशंसां प्रकुर्वाणः पराक्षेपसमन्विताम् । किं दिवः पृथिवीं पूर्वं ययातिर्न पपात ह । यानि पूर्वं प्रमाणानि कृतानीशेन धीमता

যি জনে আত্মপ্ৰশংসা কৰে আৰু আনক অপমানৰ সৈতে মিলাই কয়, সি কি যয়াতি ৰজাৰ দৰে স্বৰ্গৰ পৰা পৃথিৱীত নপৰে? সেয়ে বুদ্ধিমান ঈশ্বৰে পূৰ্বতে স্থাপন কৰা যি প্ৰমাণ-নিয়ম, তাকেই প্ৰামাণ্য মানদণ্ড বুলি গ্ৰহণ কৰিব লাগে।

Verse 46

तानि सम्पालनीयानि तानि कोऽति क्रमेद्बुधः । तव पित्रा समादिश्य यदर्थं स्थापिता वयम्

সেই নিয়মসমূহ সতর্কতাৰে পালনীয়; কোন বুদ্ধিমান ব্যক্তি সিহঁত অতিক্ৰম কৰিব? তোমাৰ পিতৃৰ আদেশ অনুসৰি যি উদ্দেশ্যে আমাক স্থাপন কৰা হৈছিল, সেয়াই তাৰ কাৰণ।

Verse 47

पालयामास एतच्च त्वं पालयितुमर्हसि । ईश्वराः स्वप्रमाणेन भवंतो यदि कुर्वते

তেওঁ এইটোও পালন কৰি ৰাখিছিল; তুমিও ইয়াক পালন কৰিবলৈ যোগ্য। যদি মহৎ ঈশ্বৰসকল নিজৰেই প্ৰমাণ আৰু মানদণ্ড অনুসৰি কৰ্ম কৰে, তেন্তে ধৰ্ম-ব্যৱস্থা স্থিৰ থাকে।

Verse 48

तदस्माभिरिदं युक्तं शासनं दिश्यतां परम् । एवमुक्त्वा स्वीयमुद्रां मोक्तुकामं वृषं तदा

সেয়ে আমাৰ দ্বাৰা এই যোগ্য আৰু পৰম শাসন জাৰি কৰা হওক। এইদৰে কৈ সেই সময়ত (ধৰ্মে) নিজৰ মুদ্ৰা/চিহ্ন মুক্ত কৰিবলৈ ইচ্ছা কৰিলে আৰু বৃষৰ ফালে ঘূৰি তাক এৰি দিবলৈ সাজু হ’ল।

Verse 49

अहं प्रस्तावमन्वीक्ष्य वाक्यमेतदुदैरयम् । नमो धर्माय महते विश्वधात्रे महात्मने

প্ৰসঙ্গটো বিবেচনা কৰি মই এই বাক্য উচ্চাৰণ কৰিলোঁ: “মহান ধৰ্মক নমস্কাৰ—বিশ্বৰ ধাৰক মহাত্মাক প্ৰণাম।”

Verse 50

ब्रह्मविष्णुशिवैर्नित्यं पूजितायाघनाशिने । यदि मुद्रां भवान्धर्म परित्यक्ष्यति कर्हिचित्

হে ধৰ্ম—পাপনাশক, ব্ৰহ্মা-বিষ্ণু-শিৱে সদা পূজিত—যদি কেতিয়াবা তুমি তোমাৰ মুদ্ৰা/অধিকাৰ-চিহ্ন ত্যাগ কৰা…

Verse 51

तदस्माकं कुतो भावो मा विश्वं नाशय प्रभो । योगीश्वरं गुहं चापि संमानयितुमर्हसि

তেন্তে আমাৰ বাবে ক’ত আশা থাকিব? হে প্ৰভু, বিশ্ব ধ্বংস নকৰিবা। যোগীশ্বৰ গুহকো তুমি সন্মান দিবলৈ যোগ্য।

Verse 52

शिववन्माननीयो हि यतः साक्षाच्छिवात्मजः । त्वां च देवो गुहः स्वामी संमानयितुमर्हति

নিশ্চয় তেওঁ শিৱৰ দৰে সন্মানযোগ্য, কিয়নো তেওঁ সাক্ষাৎ শিৱৰ পুত্ৰ। আৰু দেৱ গুহ, স্বামী প্ৰভু, তোমাকো প্ৰত্যুত্তৰে সন্মান দিবলৈ যোগ্য।

Verse 53

युवयोरैक्यभावेन सुखं जीवेदिदं जगत् । त्वया प्रदत्तः शापोऽयं मा प्रत्याख्यातिलक्षणः

তোমালোক দুয়োৰ এক্য-ভাবত এই সমগ্ৰ জগত সুখে জীয়াই থাকক। আৰু তোমাৰ দিয়া এই শাপ প্ৰত্যাখ্যান বা প্ৰত্যাৱর্তনৰ লক্ষণ নহওক।

Verse 54

अनुग्रहश्च क्रियतां तीर्थराजस्य मानद

আৰু, হে মানদাতা, তীৰ্থৰাজৰ প্ৰতি অনুগ্ৰহ কৰা।

Verse 56

एवमुच्चरमाणं मां प्रशस्याहापि पद्मभूः । साध्वेतन्नारदेनोक्तं धर्मैतद्वचनं कुरु । सम्मानय गुहं चापि गुहः स्वामी यतो हि नः । एवमुक्ते ब्रह्मणा च धर्मो वचनमब्रवीत्

এইদৰে মই উচ্চাৰণ কৰি থাকোঁতে পদ্মভূ ব্ৰহ্মাই মোক প্ৰশংসা কৰি ক’লে: “অতি উত্তম—নাৰদে ভালকৈ কৈছে। হে ধৰ্ম, এই বাক্য পালন কৰা। আৰু গুহকো সন্মান কৰা, কিয়নো গুহেই আমাৰ স্বামী।” ব্ৰহ্মাই এইদৰে কোৱাৰ পাছত ধৰ্মে এই বাক্যৰে উত্তৰ দিলে।

Verse 57

नमो गुहाय सिद्धाय किंकरायस्य ते वयम् । मदीयां स्कन्द विज्ञप्तिं नाथैनामवधारय

সিদ্ধ গুহলৈ নমস্কাৰ; আমি আপোনাৰ এই প্ৰভুৰ দাস। হে নাথ স্কন্দ, মোৰ এই নিবেদন কৃপা কৰি মন দি গ্ৰহণ কৰক।

Verse 58

स्तंभादेतन्महातीर्थमप्रसिद्धं भविष्यति । स्तंभतीर्थमिति ख्यातं सुप्रसिद्धं भविष्यति

এই স্তম্ভৰ পৰা এই মহাতীৰ্থ এতিয়া আৰু অপ্রসিদ্ধ নাথাকিব। ‘স্তম্ভতীৰ্থ’ নামে খ্যাত হৈ ই অতি প্ৰসিদ্ধ হ’ব।

Verse 59

स्तम्भतीर्थमिति ख्यातं सर्वतीर्थफलप्रदम् । यश्चात्र स्नानदानानि प्रकरिष्यति मानवः

‘স্তম্ভতীৰ্থ’ নামে খ্যাত এই তীৰ্থে সকলো তীৰ্থৰ ফল প্ৰদান কৰে। আৰু যি মানুহে ইয়াত স্নান আৰু দান-ধৰ্ম আদি কৰিব—

Verse 60

यथोक्तं च फलं तस्य स्फुटं सर्वं भविष्यति । शनिवारे ह्यमावास्या भवेत्तस्याः फलं च यत्

তেওঁৰ বাবে যি ফল কোৱা হৈছে, সেয়া সকলো নিঃসন্দেহে স্পষ্টভাৱে প্ৰকাশ পাব। আৰু শনিবাৰে যদি অমাৱস্যা পৰে, তেতিয়া যি পুণ্যফল হয়—

Verse 61

महीसागरयात्रायां भवेत्तच्चावधारय । प्रभासदशयात्राभिः सप्तभिः पुष्करस्य च

এই কথা ভালদৰে ধাৰণ কৰা—মহীসাগৰলৈ তীৰ্থযাত্ৰা কৰিলে সেই একে পুণ্য লাভ হয়; যি প্ৰভাসলৈ দহবাৰ যাত্ৰা আৰু পুষ্কৰলৈ সাতবাৰ যাত্ৰাৰ সমান।

Verse 62

अष्टाभिश्च प्रयागस्य तत्फलं प्रभविष्यति । पंचभिः कुरुक्षेत्रस्य नकुलीशस्य च त्रिभिः

সেই একে ফলেই উদ্ভৱ হ’ব—যেন প্ৰয়াগলৈ আঠবাৰ তীৰ্থযাত্ৰা, কুৰুক্ষেত্ৰলৈ পাঁচবাৰ, আৰু নকুলীশ তীৰ্থলৈ তিনিবাৰ গমন কৰা হৈছে।

Verse 63

अर्बुदस्य च यत्षड्भिस्तत्फलं च भविष्यति । वस्त्रापथस्य तिसृभिर्गंगायाः पंचभिश्च यत्

সেই একে পুণ্যফল হ’ব—যেন অৰ্বুদলৈ ছয়বাৰ যাত্ৰা, বস্ত্ৰাপথলৈ তিনিবাৰ যাত্ৰা, আৰু গঙ্গাৰ পঞ্চগুণ পুণ্য লাভ কৰা হৈছে।

Verse 64

कूपोदर्याश्चतुर्भिश्च तत्फलं प्रभविष्यति । काश्याः षड्भिस्तथा यत्स्याद्गोदावर्याश्च पंचभिः

ইয়াতো সেই একে আধ্যাত্মিক ফল লাভ হয়—যি কূপোদৰীত চাৰিবাৰ, কাশীত ছয়বাৰ, আৰু গোদাৱৰীত পাঁচবাৰ গমন কৰিলে পোৱা যায়।

Verse 65

तत्फलं स्तंभतीर्थे वै शनिदर्शे भविष्यति । एवं दत्ते वरे स्कंदस्तदा प्रीतमनाभवत्

সেই একে ফল নিশ্চয়েই স্তম্ভতীৰ্থত, শনিদৰ্শত লাভ হ’ব। এইদৰে বৰ দিয়া হ’লে স্কন্দ অন্তৰে অন্তৰে প্ৰসন্ন হ’ল।

Verse 66

ब्रह्मापि स्तंभतीर्थाय ददावर्घं समाहितः । ददौ च सर्वतीर्थानां श्रेष्ठत्वममितद्युतिः

ব্ৰহ্মাইও একাগ্ৰচিত্তে স্তম্ভতীৰ্থত অৰ্ঘ্য অৰ্পণ কৰিলে; আৰু সেই অপৰিমেয় তেজস্বীয়ে তাক সকলো তীৰ্থৰ মাজত শ্ৰেষ্ঠত্ব দান কৰিলে।

Verse 67

तीर्थानि च गुहं नाथं सम्मान्य विससर्ज सः । एवमेतत्पुरा वृत्तं गुप्तक्षेत्रस्य कारणम्

তীৰ্থসমূহ আৰু নাথ গুহাক যথোচিত সন্মান জনাই সি তাৰ পাছত তেওঁলোকক বিদায় দিলে। এইদৰে প্ৰাচীন কালে এই ঘটনা ঘটিছিল—ইয়াই ‘গুপ্তক্ষেত্ৰ’ নাম হোৱাৰ কাৰণ।

Verse 68

भूयश्चापि प्रसिद्ध्यर्थं प्रेषिताप्सरसोऽत्र मे । विमोक्षिता ग्राहरूपात्त्वया ताश्च कुरूद्वह

আৰু পুনৰ, এই স্থানৰ অধিক প্ৰসিদ্ধিৰ বাবে মোৰ অপ্সৰাসকলক ইয়ালৈ পঠোৱা হৈছিল; হে কুৰুবংশশ্ৰেষ্ঠ, তুমি তেওঁলোকক কুমিৰৰ ৰূপৰ পৰা মুক্ত কৰিলে।

Verse 69

यतो धर्मस्य सर्वस्य नानारूपैः प्रवर्ततः । परित्राणाय भवतः कृष्णस्य च भवो भवे

কাৰণ তোমাৰ পৰােই ধৰ্মৰ সমগ্ৰ ধাৰা নানাৰূপে প্ৰবাহিত হয়। তোমাৰ আৰু কৃষ্ণৰ ৰক্ষাৰ বাবে, জন্মে জন্মে ভৱ (শিৱ) সহায়ক হওক।

Verse 70

तदिदं वर्णितं तुभ्यं सर्वतीर्थफलं महत् । श्रुत्वैतदादितः पूर्वं पुमान्पापैः प्रमुच्यते

এইদৰে তোমাক এই মহান ‘সৰ্বতীৰ্থফল’ বৰ্ণনা কৰা হ’ল। যি মানুহে ইয়াক আৰম্ভণিৰ পৰা শুনে, সি পাপৰ পৰা মুক্ত হয়।

Verse 71

सूत उवाच । श्रुत्वेति विजयो धीमान्प्रशशंस सुविस्मितः । विसृष्टो नारदाद्यैश्च द्वारकां प्रति जग्मिवान्

সূত উৱাচ: এই কথা শুনি বুদ্ধিমান বিজয় (অর্জুন) অতিশয় বিস্মিত হৈ সেই বৃত্তান্তৰ প্ৰশংসা কৰিলে। তাৰ পাছত নাৰদ আদি ঋষিসকলৰ পৰা বিদায় লৈ তেওঁ দ্বাৰকাৰ প্ৰতি যাত্ৰা কৰিলে।